[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-imieslow-przyslowkowy-uprzedni":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-7f94-7080-9094-4e06fdc2f22a":25,"exercise-list-path-pl-none":43},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0f20c-7f94-7080-9094-4e06fdc2f22a","Imiesłów przysłówkowy uprzedni","imieslow-przyslowkowy-uprzedni","Imiesłów przysłówkowy uprzedni: tworzenie form na -wszy i -łszy, kolejność czynności, wspólny podmiot, zasady użycia przecinków i styl pisany.","Imiesłów przysłówkowy uprzedni pozwala zwięźle połączyć dwie czynności: jedna kończy się przed drugą, a obie mają tego samego wykonawcę. Poznasz tworzenie form na **-wszy** i **-łszy**, zasady użycia przecinków oraz zastosowanie tej konstrukcji w języku pisanym.\n\n## 1. Czynność wcześniejsza\n\nW zdaniu „**Przeczytawszy wiadomość**, Marta zadzwoniła do kolegi” Marta najpierw przeczytała wiadomość, a potem zadzwoniła. Formę **przeczytawszy** nazywamy *imiesłowem przysłówkowym uprzednim*.\n\nKonstrukcję tę można często zastąpić zdaniem ze słowami **po tym, jak**.\n\n:::example\n**Zamknąwszy okno**, Anna wyszła z pokoju.\n\n→ Po tym, jak Anna zamknęła okno, wyszła z pokoju.\n\n**Sprawdziwszy adres**, kurier ruszył w drogę.\n\n→ Po tym, jak kurier sprawdził adres, ruszył w drogę.\n:::\n\nImiesłów wskazuje czynność wcześniejszą **względem czynności głównej**, niekoniecznie wcześniejszą niż chwila mówienia. Można więc użyć go także w wypowiedzi o przyszłości:\n\n**Zakończywszy badania**, naukowcy opublikują wyniki.\n\n## 2. Tworzenie form na -wszy i -łszy\n\nImiesłów przysłówkowy uprzedni tworzymy od **czasowników dokonanych**, na przykład: *przeczytać, zrobić, zamknąć*. Punktem wyjścia jest forma czasu przeszłego rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej: *przeczytał, zrobił, zamknął*.\n\n| Budowa formy czasu przeszłego | Sposób tworzenia | Przykłady |\n| --- | --- | --- |\n| Samogłoska przed **ł** | Zastąp **ł** końcówką **-wszy**. | zrobił → **zrobiwszy**, przeczytał → **przeczytawszy** |\n| Spółgłoska przed **ł** | Zachowaj **ł** i dodaj **-szy**: powstaje zakończenie **-łszy**. | zjadł → **zjadłszy**, przyniósł → **przyniósłszy** |\n\nZwróć uwagę na formy, w których łatwo o błąd:\n\n- zamknąć → zamknął → **zamknąwszy**;\n- wziąć → wziął → **wziąwszy**;\n- pójść → poszedł → **poszedłszy**;\n- znaleźć → znalazł → **znalazłszy**.\n\n:::tip\nNie twórz imiesłowu bezpośrednio od bezokolicznika. Najpierw przypomnij sobie formę z wyrazem **on**: *on wziął*, więc **wziąwszy**; *on znalazł*, więc **znalazłszy**.\n:::\n\nImiesłów jest **nieodmienny**. Nie zmienia się zależnie od osoby, liczby ani rodzaju:\n\n- **Zrobiwszy zakupy**, Adam wrócił do domu.\n- **Zrobiwszy zakupy**, Ewa wróciła do domu.\n- **Zrobiwszy zakupy**, sąsiedzi wrócili do domu.\n\n## 3. Ten sam wykonawca obu czynności\n\nW tej konstrukcji wykonawca czynności wyrażonej imiesłowem musi być taki sam jak podmiot zdania głównego. Podmiot nie musi być jednak zapisany osobnym wyrazem: może wynikać z formy czasownika.\n\n:::example\n**Podpisawszy umowę**, klient odebrał klucze.\n\n→ Klient podpisał umowę i klient odebrał klucze.\n\n**Podpisawszy umowę**, odebraliśmy klucze.\n\n→ My podpisaliśmy umowę i my odebraliśmy klucze.\n:::\n\n:::warning\n✗ **Przeczytawszy wiadomość**, telefon wypadł Annie z ręki.\n\nPodmiotem zdania głównego jest **telefon**, ale to nie telefon przeczytał wiadomość.\n\n✓ **Przeczytawszy wiadomość**, Anna upuściła telefon.\n\n✓ Po tym, jak Anna przeczytała wiadomość, telefon wypadł jej z ręki.\n:::\n\nJeśli wykonawcy są różni, użyj pełnego zdania podrzędnego: „Po tym, jak **Anna** podpisała umowę, **pracownik** wręczył jej kopię”.\n\n## 4. Miejsce w zdaniu i przecinki\n\nImiesłów wraz z zależnymi od niego wyrazami tworzy *imiesłowowy równoważnik zdania*. Oddzielamy go przecinkiem od zdania głównego. Gdy znajduje się w środku zdania, wydzielamy go **dwoma przecinkami**.\n\n| Miejsce konstrukcji | Przykład |\n| --- | --- |\n| Na początku | **Zjadłszy śniadanie**, Piotr wyszedł do pracy. |\n| W środku | Piotr, **zjadłszy śniadanie**, wyszedł do pracy. |\n| Na końcu | Piotr wyszedł do pracy, **zjadłszy wcześniej śniadanie**. |\n\nPołożenie imiesłowu nie zmienia kolejności zdarzeń: we wszystkich trzech zdaniach Piotr najpierw zjadł śniadanie.\n\n:::note\nPrzecinek jest potrzebny także wtedy, gdy imiesłów występuje bez dodatkowych określeń: **Odpocząwszy**, wróciliśmy do pracy.\n:::\n\n## 5. Styl pisany i wybór konstrukcji\n\nImiesłów przysłówkowy uprzedni występuje przede wszystkim w języku pisanym: w narracji literackiej oraz tekstach oficjalnych. W codziennej rozmowie często brzmi książkowo. Nie trzeba go używać za każdym razem, gdy opisujemy kolejne czynności.\n\n| Styl | Przykład |\n| --- | --- |\n| Książkowy, zwięzły | **Zapoznawszy się z dokumentami**, dyrektor podjął decyzję. |\n| Neutralny | Po tym, jak dyrektor zapoznał się z dokumentami, podjął decyzję. |\n| Codzienny | Dyrektor zapoznał się z dokumentami i potem podjął decyzję. |\n\nW czasownikach z **się** zachowujemy ten element: **zapoznawszy się**, **dowiedziawszy się**.\n\nNie myl czynności wcześniejszej z równoczesną:\n\n- **Czytając raport**, Anna robiła notatki. — Czytanie i robienie notatek trwały jednocześnie.\n- **Przeczytawszy raport**, Anna zrobiła notatki. — Najpierw skończyła czytać, potem zrobiła notatki.\n\nPierwsze zdanie zawiera imiesłów przysłówkowy współczesny na **-ąc**. Drugie zawiera imiesłów przysłówkowy uprzedni.\n\n## 6. Sprawdź przed użyciem\n\n1. **Kolejność:** czy czynność wyrażona imiesłowem została zakończona przed czynnością główną?\n2. **Wykonawca:** czy obie czynności mają ten sam podmiot?\n3. **Forma:** czy imiesłów pochodzi od czasownika dokonanego i ma poprawne zakończenie **-wszy** lub **-łszy**?\n4. **Przecinki:** czy konstrukcja została oddzielona od zdania głównego?\n5. **Styl:** czy książkowy charakter formy pasuje do wypowiedzi?\n\n**Sprawdziwszy wszystkie warunki**, możesz użyć tej konstrukcji w swoim tekście.","pl","B2",174,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0f20c-7d22-7e9c-a864-e8084683fb84","Dwie czynności jednego wykonawcy",false,0,6,"2026-09-30T11:21:40+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"dwie-czynnosci-jednego-wykonawcy-b2",[],[26,36],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-9584-784a-94b0-f54fee7a0a07","GrammarExercise","01a0f20c-9584-784a-94b0-f54fee7a0a07","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-7f94-7080-9094-4e06fdc2f22a","Przed podróżą i w drodze: tworzenie form","Wybierz poprawne formy imiesłowu przysłówkowego uprzedniego. Zwróć uwagę na zakończenia, nieodmienność i element się.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5b96e9f1-d3bd-4a62-9c4e-8ea01a14a7a7_hero.webp?v=1790767306",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":42},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-959e-70f4-9e28-bdaa1af0eb23","01a0f20c-959e-70f4-9e28-bdaa1af0eb23","W pracowni i redakcji: kolejność, podmiot i zapis","Uzupełnij zdania lub wybierz fragment zgodny z podanym kontekstem. Sprawdź kolejność zdarzeń, wykonawcę, przecinki i styl.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2a220f38-75c2-4bb0-9f66-282cb33c5127_hero.webp?v=1790767306",null]