[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-juz-jeszcze-dopiero-i-nadal":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-7fca-7700-afbd-3f5253f818c0":92,"exercise-list-path-pl-none":122},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":91},"01a0f20c-7fca-7700-afbd-3f5253f818c0","Już, jeszcze, dopiero i nadal","juz-jeszcze-dopiero-i-nadal","Poznaj różnice między już, jeszcze, dopiero i nadal. Opisuj zmianę i trwanie sytuacji, używaj przeczeń oraz wskazuj późny czas lub wczesny etap zdarzeń.","Słowa **już, jeszcze, dopiero i nadal** pomagają pokazać, co się zmieniło, a co trwa. Dzięki nim możesz też powiedzieć, że coś dzieje się później, niż ktoś oczekiwał, albo jest na wczesnym etapie.\n\n## 1. Cztery słowa, cztery perspektywy\n\nPorównaj, jak te słowa zmieniają informację o tej samej sytuacji.\n\n| Słowo | Co podkreślamy? | Przykład i znaczenie |\n| --- | --- | --- |\n| **już** | Zmiana nastąpiła. | Marta **już pracuje**. — Wcześniej nie pracowała, a teraz pracuje. |\n| **jeszcze** | Sytuacja trwa; często oczekujemy jej końca. | Marta **jeszcze pracuje**. — Nie skończyła pracy. |\n| **dopiero** | Coś nastąpiło późno lub później, niż oczekiwaliśmy. | Marta zaczęła pracę **dopiero o dziesiątej**. — Uważamy tę godzinę za późną. |\n| **nadal** | Sytuacja się nie zmieniła. | Marta **nadal pracuje** w banku. — Pracowała tam wcześniej i wciąż tam pracuje. |\n\n**Już** może także podkreślać, że coś nastąpiło wcześniej, niż oczekiwaliśmy: „To **już** koniec? Myślałem, że film będzie dłuższy”. Nie zawsze jednak oznacza zaskoczenie — może po prostu informować o zmianie.\n\n## 2. Już nie i jeszcze nie\n\nZ przeczeniem **nie** te słowa pokazują dwa różne kierunki zmiany.\n\n| Konstrukcja | Wcześniej | Teraz | Przykład |\n| --- | --- | --- | --- |\n| **już + czasownik** | Sytuacja nie miała miejsca. | Sytuacja ma miejsce. | Adam **już mieszka** sam. |\n| **jeszcze nie + czasownik** | Sytuacja nie miała miejsca. | Wciąż nie ma miejsca. | Adam **jeszcze nie mieszka** sam. |\n| **jeszcze + czasownik** | Sytuacja miała miejsce. | Wciąż ma miejsce. | Adam **jeszcze mieszka** z rodzicami. |\n| **już nie + czasownik** | Sytuacja miała miejsce. | Nie ma już miejsca. | Adam **już nie mieszka** z rodzicami. |\n\n**Jeszcze nie** często sugeruje, że spodziewamy się zmiany w przyszłości. Nie gwarantuje jednak, że ta zmiana nastąpi.\n\n:::example\n— Czy obiad jest gotowy?\n\n— Tak, **już jest** gotowy. Możemy jeść.\n\n— Nie, **jeszcze nie jest** gotowy. Potrzebuję dziesięciu minut.\n\nPo obiedzie:\n\n— Jesteś głodny?\n\n— Nie, **już nie jestem** głodny.\n:::\n\n:::warning\n**Jeszcze nie** i **już nie** nie są wymienne.\n\n„**Jeszcze nie wysłałam** wiadomości” oznacza, że wysłanie dotąd nie nastąpiło.\n\n„**Już nie wysyłam** mu wiadomości” oznacza, że wcześniej to robiłam, ale przestałam.\n:::\n\n## 3. Jeszcze i nadal: co trwa?\n\n**Jeszcze** i **nadal** często pasują do tej samej sytuacji. Różnica dotyczy tego, co chcemy podkreślić.\n\n- **Jeszcze** często kieruje uwagę na spodziewany koniec: „Ola **jeszcze śpi**, ale zaraz ją obudzę”.\n- **Nadal** podkreśla brak zmiany: „Ola **nadal śpi**, chociaż budzik dzwonił kilka razy”.\n\nTo nie jest sztywna granica. Zdania „**Jeszcze pada**” i „**Nadal pada**” mogą opisywać ten sam deszcz. Pierwsze często pojawia się, gdy czekamy, aż deszcz przestanie padać; drugie wyraźniej podkreśla jego trwanie.\n\nZ przeczeniem **nadal nie** oznacza, że negatywna sytuacja trwa.\n\n:::example\n**Jeszcze nie znam** odpowiedzi. — Dotąd jej nie poznałem; być może poznam ją później.\n\n**Nadal nie znam** odpowiedzi. — Wcześniej jej nie znałem i nic się nie zmieniło.\n:::\n\n:::note\n**Nadal** nie musi wyrażać niezadowolenia. Możemy powiedzieć zarówno „Nadal boli mnie głowa”, jak i „Nadal bardzo lubię tę pracę”.\n:::\n\n## 4. Dopiero: późny czas lub wczesny etap\n\nPrzy informacji o terminie **dopiero** pokazuje, że coś następuje późno albo nie wcześniej niż we wskazanym momencie.\n\n:::example\nSklep otwierają **dopiero o dziesiątej**. — Nie możemy zrobić tam zakupów wcześniej.\n\nPociąg przyjechał **dopiero o północy**. — Przedstawiamy godzinę przyjazdu jako późną.\n:::\n\nPrzy etapie, liczbie lub aktualnej godzinie **dopiero** może podkreślać, że to mało albo wcześnie. **Już** często pokazuje przeciwną ocenę.\n\n| Z użyciem „dopiero” | Z użyciem „już” |\n| --- | --- |\n| Jest **dopiero ósma**. Mamy dużo czasu. | Jest **już ósma**. Musimy wychodzić! |\n| Przeczytałam **dopiero dziesięć stron**. Zostało mi prawie całe sto. | Przeczytałam **już dziesięć stron**. Dobrze mi idzie! |\n| Jesteśmy **dopiero na początku** kursu. | Jesteśmy **już w połowie** kursu. |\n\n:::tip\nPorównaj: „Jest **dopiero ósma**” ocenia obecną godzinę jako wczesną. „Przyszedł **dopiero o ósmej**” przedstawia godzinę przyjścia jako późną. Znaczenie zależy od całego zdania, nie tylko od godziny.\n:::\n\n## 5. Miejsce w zdaniu i inne użycia „jeszcze”\n\nW prostych zdaniach **już, jeszcze, nadal** często stoją przed czasownikiem: „**Już wiem**”, „**Jeszcze czekam**”, „**Nadal pamiętam**”. Przy przeczeniu naturalny układ to **już nie**, **jeszcze nie**, **nadal nie** przed czasownikiem.\n\n**Dopiero** umieszczamy zwykle bezpośrednio przed informacją, którą ograniczamy: „Wrócę **dopiero jutro**”, „Jestem **dopiero na drugiej stronie**”.\n\n**Jeszcze** ma też częste znaczenia, których nie można zastąpić słowem **nadal**:\n\n- Dodatkowa ilość: „Poproszę **jeszcze jedną kawę**”.\n- Powtórzenie: „Przeczytaj to **jeszcze raz**”.\n- Coś nastąpi w przyszłości: „**Jeszcze o tym porozmawiamy**” — rozmowa jest przed nami, niekoniecznie trwa teraz.\n\nDlatego „Nadal rozmawiamy” oznacza trwającą rozmowę, a „Jeszcze o tym porozmawiamy” zapowiada rozmowę później.\n\n## 6. Jak wybrać właściwe słowo?\n\n1. Chcesz powiedzieć, że zmiana nastąpiła? Użyj **już**: „Już rozumiem”.\n2. Zmiana dotąd nie nastąpiła? Użyj **jeszcze nie**: „Jeszcze nie rozumiem”.\n3. Coś się skończyło lub przestało być aktualne? Użyj **już nie**: „Już tu nie mieszkam”.\n4. Coś trwa? Użyj **jeszcze** lub **nadal**, zależnie od tego, czy podkreślasz oczekiwanie na koniec, czy brak zmiany.\n5. Chcesz wskazać późny termin, małą ilość lub wczesny etap? Użyj **dopiero**: „Dopiero jutro”, „Dopiero dwie strony”, „Dopiero zaczynam”.","pl","B1",136,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0f20c-7d07-7f54-b6ed-1c91340d2612",false,0,4,"2026-09-30T11:21:40+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":34},"01a0f20d-04b0-70a3-a25c-e84c4c3b4480","Zmiana, trwanie i etap zdarzenia",[25,37,46,56,64,73,83],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":36},"01a0f20d-04b0-712b-a25c-e84c4cafd89c",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":32,"partsOfSpeech":33,"audio":34,"audioUrl":35},"01a0f20c-cbaf-7f0b-9c70-9c6b1c279e9a","już",8,"A2","tts_1db45152a6161fcc_pl-PL.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_1db45152a6161fcc_pl-PL.mp3",1,{"id":38,"vocabularyWord":39,"displayOrder":45},"01a0f20d-04b0-717f-a25c-e84c4ccb0e28",{"id":40,"word":41,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":42,"partsOfSpeech":43,"audio":34,"audioUrl":44},"01a0f20c-cba6-767b-84c3-bd75addb4363","jeszcze","tts_e2a78994232e030e_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e2a78994232e030e_pl-PL.mp3",2,{"id":47,"vocabularyWord":48,"displayOrder":55},"01a0f20d-04b0-71bf-a25c-e84c4da84e5a",{"id":49,"word":50,"frequency":51,"level":31,"language":9,"audioFilePath":52,"partsOfSpeech":53,"audio":34,"audioUrl":54},"01a0f20c-cafc-7ba1-8190-669aaa37251e","dopiero",7,"tts_aa0793567988f959_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_aa0793567988f959_pl-PL.mp3",3,{"id":57,"vocabularyWord":58,"displayOrder":17},"01a0f20d-04b0-71ff-a25c-e84c4dd349ea",{"id":59,"word":60,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":61,"partsOfSpeech":62,"audio":34,"audioUrl":63},"01a0f20c-cc9c-7f73-802c-f9d2afd443c5","nadal","tts_bbce5a9a511e9107_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_bbce5a9a511e9107_pl-PL.mp3",{"id":65,"vocabularyWord":66,"displayOrder":72},"01a0f20d-04b0-723f-a25c-e84c4eade55e",{"id":67,"word":68,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":69,"partsOfSpeech":70,"audio":34,"audioUrl":71},"01a0f20c-cbaf-749f-9c70-9c6b1bdc935a","już nie","tts_4cc38a7e93e9d6fe_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_4cc38a7e93e9d6fe_pl-PL.mp3",5,{"id":74,"vocabularyWord":75,"displayOrder":82},"01a0f20d-04b0-727f-a25c-e84c4f756a90",{"id":76,"word":77,"frequency":30,"level":78,"language":9,"audioFilePath":79,"partsOfSpeech":80,"audio":34,"audioUrl":81},"01a0f20c-cba5-7c0b-8f9b-7e1a17dbeb9e","jeszcze nie","A1","tts_e09bf1a21892ec98_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e09bf1a21892ec98_pl-PL.mp3",6,{"id":84,"vocabularyWord":85,"displayOrder":51},"01a0f20d-04b0-72bb-a25c-e84c4fcd1992",{"id":86,"word":87,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":88,"partsOfSpeech":89,"audio":34,"audioUrl":90},"01a0f20c-cc9c-71a7-802c-f9d2af667c62","nadal nie","tts_a3dcd3255e902c8b_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_a3dcd3255e902c8b_pl-PL.mp3",[],[93,103,109,116],{"@id":94,"@type":95,"id":96,"grammarPage":97,"title":98,"instructions":99,"displayOrder":16,"type":100,"questionCount":101,"blankCount":101,"isCompleted":15,"ogImageUrl":102},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-9738-709c-b81f-5737d400c98f","GrammarExercise","01a0f20c-9738-709c-b81f-5737d400c98f","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-7fca-7700-afbd-3f5253f818c0","Zmiana czy dalsze trwanie?","Wybierz odpowiedź zgodną z podanym kontekstem lub znaczeniem. Zwróć uwagę na przeczenie i na sytuacje, w których pasują dwa słowa.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1647cdc0-6d26-45f3-ba72-8c6cfca1ab0d_hero.webp?v=1790767306",{"@id":104,"@type":95,"id":105,"grammarPage":97,"title":106,"instructions":107,"displayOrder":36,"type":100,"questionCount":101,"blankCount":101,"isCompleted":15,"ogImageUrl":108},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-974d-7908-ae63-b988a9f0eb4e","01a0f20c-974d-7908-ae63-b988a9f0eb4e","Terminy, etapy i dodatkowe prośby","Uzupełnij zdania zgodnie z podanym znaczeniem. Rozróżniaj ocenę czasu i ilości oraz dodatkowe użycia słowa jeszcze.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b4bd3e07-5e9b-482d-b508-02a6a9eb93d5_hero.webp?v=1790767306",{"@id":110,"@type":95,"id":111,"grammarPage":97,"title":112,"instructions":113,"displayOrder":45,"type":114,"questionCount":17,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":115},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-9763-72f0-85d7-bfc1a2f006ba","01a0f20c-9763-72f0-85d7-bfc1a2f006ba","Zmiana, trwanie i dodatkowe prośby","Dotknij kafelka, a następnie kolumny odpowiadającej jego znaczeniu.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a45c4203-8c94-4fcb-a916-9234199a893a_hero.webp?v=1790767306",{"@id":117,"@type":95,"id":118,"grammarPage":97,"title":119,"instructions":120,"displayOrder":55,"type":114,"questionCount":17,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":121},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-9768-7d65-837d-2581db45abf8","01a0f20c-9768-7d65-837d-2581db45abf8","Pora, postęp i to, co przed nami","Dotknij zdania, a następnie kolumny opisującej jego znaczenie. Przyporządkuj wszystkie zdania.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_68c25b33-ef68-4b74-8c46-fe9bc33444ab_hero.webp?v=1790767306",null]