[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-konstrukcje-bezosobowe-z-sie":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-7fde-70b8-8833-f48af3823fe5":25,"exercise-list-path-pl-none":59},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0f20c-7fde-70b8-8833-f48af3823fe5","Konstrukcje bezosobowe z się","konstrukcje-bezosobowe-z-sie","Poznaj konstrukcje bezosobowe z się: ich znaczenie, formy w trzech czasach, szyk zdania oraz użycie do opisywania zwyczajów, zasad i własnych odczuć.","Kiedy opisujemy zwyczaje lub zasady, często nie wskazujemy konkretnej osoby: **W Polsce obchodzi się imieniny**. Konstrukcje bezosobowe z **się** pozwalają też mówić o tym, jak wykonuje się jakąś czynność i jakie odczucia jej towarzyszą.\n\n## 1. Czynność bez wskazywania osoby\n\nW konstrukcji bezosobowej nie ma podmiotu, który nazywa wykonawcę czynności. Rozumiemy jednak, że chodzi o ludzi. Kontekst pomaga ustalić, czy mówimy o ludziach ogólnie, mieszkańcach danego miejsca czy uczestnikach konkretnej sytuacji.\n\nPorównaj:\n\n- **Mieszkańcy jedzą** tu kolację późno. — Wskazujemy wykonawców.\n- **Je się** tu kolację późno. — Opisujemy zwyczaj, nie nazywamy wykonawców.\n\n:::example\nW naszej rodzinie **obchodzi się** urodziny przy wspólnym stole.\n\nW tej firmie **pracuje się** od ósmej do szesnastej.\n\nJak **dojeżdża się** stąd na dworzec?\n:::\n\n## 2. Forma czasownika w trzech czasach\n\nPodstawowy schemat to **czasownik w formie bezosobowej + się**. W czasie teraźniejszym używamy formy 3. osoby liczby pojedynczej. W czasie przeszłym wybieramy liczbę pojedynczą i rodzaj nijaki: **czytało się**, nie *czytali się*.\n\n| Czas | Budowa | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| Teraźniejszy | 3. osoba liczby pojedynczej + się | Dziś **kupuje się** bilety przez internet. |\n| Przeszły | forma rodzaju nijakiego + się | Dawniej **kupowało się** bilety w kasie. |\n| Przyszły, czasownik niedokonany | będzie + się + bezokolicznik | Od jutra **będzie się kupować** bilety w nowej aplikacji. |\n\nW czasie przyszłym możliwa jest też forma z końcówką **-ło**: **będzie się kupowało**. Obie wersje są poprawne.\n\nCzasowniki dokonane również mogą występować w takich konstrukcjach. Ich prosta forma przyszła często pojawia się w języku potocznym: **Jakoś się to zrobi** — znajdziemy sposób, żeby to zrobić.\n\n:::note\nWiele osób może wykonywać czynność, ale czasownik nadal ma liczbę pojedynczą: **Na weselach tańczy się do późna**.\n:::\n\n## 3. Zwyczaje, zasady i sposób działania\n\nKonstrukcji z **się** używamy w kilku częstych sytuacjach:\n\n- **Zwyczaje:** W niedzielę je się u nas wspólny obiad.\n- **Zasady:** W bibliotece mówi się cicho.\n- **Zakazy:** W tym pomieszczeniu nie pali się papierosów.\n- **Sposób działania:** Ten formularz wypełnia się drukowanymi literami.\n\nPrzeczenie **nie** stawiamy przed czasownikiem: **nie pali się**, **nie rozmawia się**. Zdanie przeczące może opisywać zarówno zasadę, jak i zwyczaj. Znaczenie wynika z sytuacji.\n\nSamo dodanie **się** nie zmienia przypadka wymaganego przez czasownik. Obowiązuje jednak także dopełniacz negacji: dopełnienie w bierniku bez przyimka po zaprzeczeniu czasownika zmienia się na dopełniacz.\n\n| Zdanie z podmiotem | Zdanie bezosobowe |\n| --- | --- |\n| Uczniowie czytają **książkę**. | Na zajęciach czyta się **książkę**. |\n| Uczniowie nie czytają **książki**. | Na zajęciach nie czyta się **książki**. |\n| Pracownicy pomagają **klientom**. | Tutaj pomaga się **klientom**. |\n| Sąsiedzi rozmawiają **o pogodzie**. | Często rozmawia się **o pogodzie**. |\n\nPorównaj: **Czyta się tę książkę → Nie czyta się tej książki**. Tak samo: **pali się papierosy → nie pali się papierosów**.\n\n:::note\nPorównaj dwie różne konstrukcje:\n\n- **Sprzedaje się mieszkania.** — Zdanie bezosobowe: **mieszkania** to dopełnienie w bierniku, a czasownik ma liczbę pojedynczą. Ktoś sprzedaje mieszkania.\n- **Mieszkania się sprzedają.** — **Mieszkania** to podmiot w mianowniku, więc czasownik ma liczbę mnogą. Mieszkania znajdują nabywców.\n\nForma **mieszkania** wygląda tak samo w obu przypadkach. W liczbie pojedynczej różnicę widać wyraźniej: **Sprzedaje się dom → Dom się sprzedaje**.\n:::\n\n## 4. Jak wykonuje się czynność?\n\nMożemy dodać wyrażenie takie jak **łatwo**, **trudno**, **dobrze** lub **przyjemnie**, aby opisać warunki wykonywania czynności albo odczucia.\n\n:::example\nW tej kuchni **dobrze się gotuje**. — Warunki do gotowania są dobre.\n\nPrzy takim hałasie **trudno się pracuje**. — Hałas przeszkadza w pracy.\n\nTę książkę **łatwo mi się czyta**. — Czytanie jej jest dla mnie łatwe.\n:::\n\nForma w celowniku, np. **mi**, **ci**, **nam**, wskazuje osobę, której dotyczą odczucia. Nie jest ona podmiotem i nie zmienia formy czasownika:\n\n- Wczoraj **dobrze mi się pracowało**.\n- W nowym mieszkaniu **dobrze nam się mieszka**.\n\n:::note\nW mowie częsta jest też konstrukcja z podmiotem w mianowniku: **Ta książka dobrze mi się czyta**. W liczbie mnogiej powiemy: **Te książki dobrze mi się czytają**. Czasownik zgadza się wtedy z podmiotem; nie jest to konstrukcja bezosobowa.\n:::\n\n## 5. Miejsce się i częste pomyłki\n\n**Się** może występować przed czasownikiem lub po nim. Nie zaczynamy od niego zdania.\n\n- **Tutaj pracuje się spokojnie.**\n- **Tutaj się pracuje spokojnie.**\n- **Pracuje się tutaj spokojnie.**\n\nWszystkie trzy zdania są poprawne. W neutralnym szyku zwykle unikamy umieszczania **się** na końcu dłuższego zdania. W krótkim zdaniu, np. **Tutaj nie pali się**, taka pozycja jest jednak możliwa.\n\n:::warning\nNie każde zdanie z **się** jest bezosobowe.\n\n**Anna myje się przed snem.** — Podmiotem jest *Anna*: sama wykonuje czynność i myje siebie.\n\n**Przed posiłkiem myje się ręce.** — Nie wskazujemy wykonawcy; to konstrukcja bezosobowa.\n:::\n\n:::warning\nJeśli czasownik ma już **się**, np. **bać się**, **myć się**, **śmiać się**, nie dodajemy drugiego **się**. Forma ✗ **boi się się** jest błędna. Aby mówić ogólnie, możemy użyć podmiotu **człowiek** lub **ludzie**: **Człowiek czasem się boi** albo **Ludzie czasem się boją**.\n:::\n\nPamiętaj też o rodzaju nijakim w przeszłości:\n\n✓ Dawniej **pracowało się** krócej.\n\n✗ Dawniej **pracowali się** krócej.\n\n## 6. Krótka lista kontrolna\n\n1. Chcesz opisać czynność ludzi bez nazywania wykonawcy? Użyj konstrukcji z **się**.\n2. Sprawdź czas: **robi się → robiło się → będzie się robić**.\n3. Zachowaj przypadek wymagany przez czasownik: **pomaga się komu? — klientom**. Pamiętaj o dopełniaczu negacji: **czyta się książkę → nie czyta się książki**.\n4. Chcesz wskazać osobiste odczucia? Dodaj celownik: **Dobrze mi się tu pracuje**.\n5. Nie zaczynaj zdania od **się** i sprawdź, czy zdanie rzeczywiście nie ma podmiotu.","pl","B1",130,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0f20c-7d07-7220-b6ed-1c91338798f3","Czynność bez wskazywania wykonawcy",false,0,12,"2026-09-30T11:21:40+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"czynnosc-bez-wskazywania-wykonawcy-b1",[],[26,35,42,51],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":18,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":34},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-97f9-7c8d-8281-b0a0596fe302","GrammarExercise","01a0f20c-97f9-7c8d-8281-b0a0596fe302","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-7fde-70b8-8833-f48af3823fe5","Zwyczaje, zasady i czynności bez wykonawcy","Wybierz odpowiedzi zgodne z kontekstem. Zwróć uwagę na czas, formę czasownika i przypadek dopełnienia.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_4eeac997-3dd2-4566-a78d-89edad715cda_hero.webp?v=1790767306",{"@id":36,"@type":28,"id":37,"grammarPage":30,"title":38,"instructions":39,"displayOrder":40,"type":33,"questionCount":18,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":41},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-980e-7df5-a31e-1a61b305dc62","01a0f20c-980e-7df5-a31e-1a61b305dc62","Odczucia, podmiot i miejsce się","Uzupełnij zdania i komentarze. Odróżniaj konstrukcje bezosobowe od zdań z podmiotem i uwzględniaj poprawne warianty szyku.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9ba5bf3f-4b75-4400-a72f-01ea09307de9_hero.webp?v=1790767306",{"@id":43,"@type":28,"id":44,"grammarPage":30,"title":45,"instructions":46,"displayOrder":47,"type":48,"questionCount":49,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":50},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-9823-7923-a703-1b46bc4b1bae","01a0f20c-9823-7923-a703-1b46bc4b1bae","Z się: zdania z podmiotem i bez podmiotu","Dotknij kafelka, a następnie kolumny. Przyporządkuj każde zdanie według obecności podmiotu.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d91c192c-02b3-45b3-8d6a-3ae309795224_hero.webp?v=1790767306",{"@id":52,"@type":28,"id":53,"grammarPage":30,"title":54,"instructions":55,"displayOrder":56,"type":48,"questionCount":57,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":58},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-9829-73f2-a45c-508395562069","01a0f20c-9829-73f2-a45c-508395562069","Konstrukcje bezosobowe: sprawdź formę","Dotknij kafelka, a następnie odpowiedniej kolumny. Oceń każde zdanie zgodnie z poleceniem planszy.",3,5,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_cc8936d5-e55b-4057-b693-1d71217d8418_hero.webp?v=1790767306",null]