[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-pl":3,"grammar-pages-pl":4,"grammar-page-pl-odniesienie-zaimkow-w-rozbudowanym-tekscie":1312,"grammar-lesson-path-pl-odniesienie-zaimkow-w-rozbudowanym-tekscie-jednoznaczne-odniesienia-zaimkow-c1":1483,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-810c-793f-b867-87c0c0257f76":1512,"grammar-quick-check-01a0f20c-810c-793f-b867-87c0c0257f76":1523,"grammar-lesson-body-01a0f20c-810c-793f-b867-87c0c0257f76-8t81l80ygk":1545},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,192,197,202,207,212,217,222,227,232,237,242,247,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,373,378,383,388,393,398,403,408,413,418,423,428,433,438,443,448,453,458,463,468,473,478,483,488,493,498,504,509,514,519,524,529,534,539,544,549,554,559,564,569,574,579,584,589,594,599,604,609,614,619,624,629,634,639,644,649,654,659,664,669,674,679,684,689,694,699,704,709,714,719,724,729,734,739,745,750,755,760,765,770,775,780,785,790,795,800,805,810,815,820,825,830,835,840,845,850,855,860,865,870,875,880,885,890,895,900,905,910,915,920,925,930,935,940,945,950,955,960,965,970,976,981,986,991,996,1001,1006,1011,1016,1021,1026,1031,1036,1041,1046,1051,1056,1061,1066,1071,1076,1081,1086,1091,1096,1101,1106,1111,1116,1121,1126,1131,1136,1141,1146,1151,1156,1161,1166,1171,1176,1181,1186,1192,1197,1202,1207,1212,1217,1222,1227,1232,1237,1242,1247,1252,1257,1262,1267,1272,1277,1282,1287,1292,1297,1302,1307],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a0f20c-7dfa-7479-9fd7-a7767b16533c","Alfabet polski i znaki diakrytyczne","alfabet-polski-i-znaki-diakrytyczne","pl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a0f20c-8277-7b00-9499-8be5277f2c22","Samogłoski i oraz y","samogloski-i-oraz-y",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a0f20c-82a4-76db-acdb-42fc42fd3e1f","Spółgłoski sz, cz, ż, dż oraz ś, ć, ź, dź","spolgloski-sz-cz-z-dz-oraz-s-c-z-dz",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a0f20c-8053-7e56-9d8b-33d2cfb8763e","Miękkość spółgłosek: kreska i litera i","miekkosc-spolglosek-kreska-i-litera-i",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a0f20c-827d-7881-9b77-920849fb8f93","Samogłoski nosowe ą i ę","samogloski-nosowe-a-i-e",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a0f20c-7de9-790d-a5b4-078501254d04","Akcent wyrazowy i intonacja prostych zdań","akcent-wyrazowy-i-intonacja-prostych-zdan",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a0f20c-835d-721c-8091-3a601f72a627","Zaimki osobowe w mianowniku","zaimki-osobowe-w-mianowniku",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a0f20c-7ee4-7f8a-a75b-b181294cbb7f","Czasownik być w czasie teraźniejszym","czasownik-byc-w-czasie-terazniejszym",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a0f20c-823c-7f22-886d-e059e74e2ca6","Rodzaj rzeczownika w liczbie pojedynczej","rodzaj-rzeczownika-w-liczbie-pojedynczej",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a0f20c-83a8-7cc3-8d18-00ecb88f6bc0","Zdania z to: nazywanie osób i rzeczy","zdania-z-to-nazywanie-osob-i-rzeczy",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a0f20c-81e9-7443-87a5-ded47fcfc18a","Przymiotnik w mianowniku liczby pojedynczej","przymiotnik-w-mianowniku-liczby-pojedynczej",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a0f20c-8362-76e5-bd6a-8a2568e8dcdc","Zaimki wskazujące ten, ta, to","zaimki-wskazujace-ten-ta-to",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a0f20c-8219-7ba8-9fa5-010d522674bf","Pytania z czy i krótkie odpowiedzi","pytania-z-czy-i-krotkie-odpowiedzi",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a0f20c-820a-783f-97da-902598114007","Pytania kto, co, jaki i który","pytania-kto-co-jaki-i-ktory",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a0f20c-7eca-73fe-a901-d9d5dbd3dddc","Czas teraźniejszy: czasowniki na -am, -asz","czas-terazniejszy-czasowniki-na-am-asz",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a0f20c-7ed4-7a99-aa7c-01395ff0f712","Czas teraźniejszy: czasowniki na -ę, -isz i -ysz","czas-terazniejszy-czasowniki-na-e-isz-i-ysz",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a0f20c-7ecf-7057-a5b0-a89f94217999","Czas teraźniejszy: czasowniki na -ę, -esz","czas-terazniejszy-czasowniki-na-e-esz",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a0f20c-7f08-783a-8000-ac1b6606c754","Czasowniki jeść, wiedzieć i rozumieć","czasowniki-jesc-wiedziec-i-rozumiec",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a0f20c-7eeb-7942-bfb9-35aea78bd981","Czasownik mieć i wyrażanie posiadania","czasownik-miec-i-wyrazanie-posiadania",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a0f20c-8177-75d2-99ac-328b724bfecc","Przeczenie nie z czasownikiem","przeczenie-nie-z-czasownikiem",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a0f20c-8341-76f4-a2a5-48f465c987a1","Zaimki dzierżawcze mój, twój, jego i jej","zaimki-dzierzawcze-moj-twoj-jego-i-jej",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a0f20c-811d-78f6-ac1e-8e5b544468ad","Pan i pani w uprzejmych pytaniach","pan-i-pani-w-uprzejmych-pytaniach",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a0f20c-81f3-7eda-98a4-5885f50d0459","Przypadki: rola końcówki w zdaniu","przypadki-rola-koncowki-w-zdaniu",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a0f20c-807a-7878-a812-fe52b7ee6e31","Narzędnik liczby pojedynczej: kim jestem","narzednik-liczby-pojedynczej-kim-jestem",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a0f20c-7e74-75a2-92d4-d798b7e5b254","Biernik liczby pojedynczej: co mam i co lubię","biernik-liczby-pojedynczej-co-mam-i-co-lubie",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a0f20c-81df-7e26-ad72-408e2a16c6a4","Przymiotnik w bierniku i narzędniku liczby pojedynczej","przymiotnik-w-bierniku-i-narzedniku-liczby-pojedynczej",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a0f20c-800c-73ab-a40e-acfff23158d1","Liczba mnoga rzeczy i zwierząt: podstawowe końcówki","liczba-mnoga-rzeczy-i-zwierzat-podstawowe-koncowki",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a0f20c-81e4-7ae8-9f18-37249679cead","Przymiotnik w liczbie mnogiej niemęskoosobowej","przymiotnik-w-liczbie-mnogiej-niemeskoosobowej",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a0f20c-8016-7cd4-a528-13ef93c037ef","Liczebniki od zera do stu","liczebniki-od-zera-do-stu",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a0f20c-7fbd-7774-8214-9ab157b58ba9","Jeden, dwa, trzy, cztery i pięć z rzeczownikiem","jeden-dwa-trzy-cztery-i-piec-z-rzeczownikiem",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a0f20c-7f53-724e-9483-3df67da90cef","Dopełniacz liczby pojedynczej po nie ma i nie mam","dopelniacz-liczby-pojedynczej-po-nie-ma-i-nie-mam",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a0f20c-81ca-747e-9dd9-8d21649f0809","Przyimki z i do: skąd i dokąd","przyimki-z-i-do-skad-i-dokad",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a0f20c-804e-7eff-ad65-88bc6560685a","Miejscownik liczby pojedynczej: gdzie mieszkam","miejscownik-liczby-pojedynczej-gdzie-mieszkam",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a0f20c-81c3-7f96-9458-9c32d4009937","Przyimki w, na i u przy określaniu miejsca","przyimki-w-na-i-u-przy-okreslaniu-miejsca",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":10,"displayOrder":181},"01a0f20c-819e-7598-97a9-40d5c03cd2a4","Przyimek z z narzędnikiem: z kim","przyimek-z-z-narzednikiem-z-kim",35,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":9,"level":10,"displayOrder":186},"01a0f20c-8205-7113-b16b-c5902753e308","Przysłówki miejsca tutaj, tam, blisko i daleko","przyslowki-miejsca-tutaj-tam-blisko-i-daleko",36,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":9,"level":10,"displayOrder":191},"01a0f20c-81ff-732b-a3fa-7d802e69e668","Przysłówki często, czasami, zawsze i nigdy","przyslowki-czesto-czasami-zawsze-i-nigdy",37,{"id":193,"title":194,"slug":195,"language":9,"level":10,"displayOrder":196},"01a0f20c-7f17-7244-af8b-f8f9734635e7","Czasowniki z się w codziennych czynnościach","czasowniki-z-sie-w-codziennych-czynnosciach",38,{"id":198,"title":199,"slug":200,"language":9,"level":10,"displayOrder":201},"01a0f20c-7e95-7d59-bd5f-deeba6f24ab7","Chcę, mogę i muszę z bezokolicznikiem","chce-moge-i-musze-z-bezokolicznikiem",39,{"id":203,"title":204,"slug":205,"language":9,"level":10,"displayOrder":206},"01a0f20c-7fb7-7796-9cd1-c013dbd763fd","Iść i jechać: sposób przemieszczania się","isc-i-jechac-sposob-przemieszczania-sie",40,{"id":208,"title":209,"slug":210,"language":9,"level":10,"displayOrder":211},"01a0f20c-801c-709b-af57-e0df6b95e539","Liczebniki porządkowe: pierwsze zastosowania","liczebniki-porzadkowe-pierwsze-zastosowania",41,{"id":213,"title":214,"slug":215,"language":9,"level":10,"displayOrder":216},"01a0f20c-7f7e-78f4-a0f1-1a7e649f7f8e","Godziny i podstawowe określenia czasu","godziny-i-podstawowe-okreslenia-czasu",42,{"id":218,"title":219,"slug":220,"language":9,"level":10,"displayOrder":221},"01a0f20c-7f31-7a83-93c9-c59800b96f1e","Dni tygodnia i pory dnia z przyimkami","dni-tygodnia-i-pory-dnia-z-przyimkami",43,{"id":223,"title":224,"slug":225,"language":9,"level":10,"displayOrder":226},"01a0f20c-813b-766d-ae7e-0bbb0098f6f7","Podmiot i czasownik: prosty szyk zdania","podmiot-i-czasownik-prosty-szyk-zdania",44,{"id":228,"title":229,"slug":230,"language":9,"level":10,"displayOrder":231},"01a0f20c-8002-7140-a979-8bb0341f460b","Łączenie zdań: i, a, ale, lub, bo","laczenie-zdan-i-a-ale-lub-bo",45,{"id":233,"title":234,"slug":235,"language":9,"level":10,"displayOrder":236},"01a0f20c-7ea0-711e-a0fa-f49cf0c63a5c","Czas przeszły czasownika być","czas-przeszly-czasownika-byc",46,{"id":238,"title":239,"slug":240,"language":9,"level":10,"displayOrder":241},"01a0f20c-7eb4-771f-8723-6a381a02708d","Czas przeszły: regularne formy liczby pojedynczej","czas-przeszly-regularne-formy-liczby-pojedynczej",47,{"id":243,"title":244,"slug":245,"language":9,"level":10,"displayOrder":246},"01a0f20c-7e4f-70da-bb5c-eb09795d4df4","Będę z bezokolicznikiem: pierwsze plany","bede-z-bezokolicznikiem-pierwsze-plany",48,{"id":248,"title":249,"slug":250,"language":9,"level":251,"displayOrder":252},"01a0f20c-82f5-7e22-b85e-968349ff2758","Ubezdźwięcznienie na końcu wyrazu i upodobnienia","ubezdzwiecznienie-na-koncu-wyrazu-i-upodobnienia","A2",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":251,"displayOrder":257},"01a0f20c-8135-7756-9eeb-365c9d0486c3","Pisownia ó i u, rz i ż oraz ch i h","pisownia-o-i-u-rz-i-z-oraz-ch-i-h",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":251,"displayOrder":262},"01a0f20c-7f4d-7b9f-87a6-df4d4abbc6d6","Dopełniacz liczby pojedynczej: końcówki -a i -u","dopelniacz-liczby-pojedynczej-koncowki-a-i-u",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":251,"displayOrder":267},"01a0f20c-7f42-7373-98ce-7d837f7e0985","Dopełniacz liczby mnogiej: podstawowe wzory","dopelniacz-liczby-mnogiej-podstawowe-wzory",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":251,"displayOrder":272},"01a0f20c-7e6e-747c-bc97-98dd7f94c0a4","Biernik liczby mnogiej niemęskoosobowej","biernik-liczby-mnogiej-niemeskoosobowej",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":251,"displayOrder":277},"01a0f20c-8076-71af-9a3f-db76b8ed2d15","Narzędnik liczby mnogiej","narzednik-liczby-mnogiej",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":251,"displayOrder":282},"01a0f20c-8049-7d83-9488-c6570de89200","Miejscownik liczby mnogiej","miejscownik-liczby-mnogiej",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":251,"displayOrder":287},"01a0f20c-8044-7224-9176-e98e44759f66","Miejscownik i wymiany spółgłosek w liczbie pojedynczej","miejscownik-i-wymiany-spolglosek-w-liczbie-pojedynczej",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":251,"displayOrder":292},"01a0f20c-7e90-78a3-8100-995c2363705a","Celownik w codziennych zwrotach: mi, ci, panu, pani","celownik-w-codziennych-zwrotach-mi-ci-panu-pani",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":251,"displayOrder":297},"01a0f20c-8033-727f-8e36-7faf9f2c002b","Mianownik liczby mnogiej nazw osób: podstawowe formy","mianownik-liczby-mnogiej-nazw-osob-podstawowe-formy",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":251,"displayOrder":302},"01a0f20c-8102-755f-9387-f5d88de6f06c","Odmiana rzeczowników dzień, tydzień, człowiek i dziecko","odmiana-rzeczownikow-dzien-tydzien-czlowiek-i-dziecko",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":251,"displayOrder":307},"01a0f20c-825c-7188-899d-beeebdb9cadb","Rzeczowniki na -um w liczbie pojedynczej i mnogiej","rzeczowniki-na-um-w-liczbie-pojedynczej-i-mnogiej",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":251,"displayOrder":312},"01a0f20c-8357-794b-9eaf-5b91292a845c","Zaimki osobowe w bierniku i dopełniaczu","zaimki-osobowe-w-bierniku-i-dopelniaczu",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":251,"displayOrder":317},"01a0f20c-8351-77b8-836c-d33f70c5329f","Zaimki osobowe po przyimkach","zaimki-osobowe-po-przyimkach",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":251,"displayOrder":322},"01a0f20c-8346-7085-846c-26a1e5f7f8d0","Zaimki nasz, wasz i ich","zaimki-nasz-wasz-i-ich",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":251,"displayOrder":327},"01a0f20c-82c1-73d0-9ce3-8a8fa81f579b","Swój i mój: wskazywanie właściciela","swoj-i-moj-wskazywanie-wlasciciela",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":251,"displayOrder":332},"01a0f20c-7ffc-79cb-b015-79d2dc742713","Ktoś, coś, nikt i nic","ktos-cos-nikt-i-nic",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":251,"displayOrder":337},"01a0f20c-80d2-7d0e-b8b6-20f75093e034","Nikt, nic i nigdy z przeczeniem","nikt-nic-i-nigdy-z-przeczeniem",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":251,"displayOrder":342},"01a0f20c-7f58-7c49-90e6-92079246c108","Dopełniacz po zaprzeczonym czasowniku","dopelniacz-po-zaprzeczonym-czasowniku",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":251,"displayOrder":347},"01a0f20c-820f-796a-92a9-ab96531e3373","Pytania o przypadki: kogo, komu, kim i czym","pytania-o-przypadki-kogo-komu-kim-i-czym",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":251,"displayOrder":352},"01a0f20c-7e60-7c57-82b4-d080ccd775c1","Biernik i dopełniacz po czasownikach: szukam i znajduję","biernik-i-dopelniacz-po-czasownikach-szukam-i-znajduje",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":251,"displayOrder":357},"01a0f20c-82aa-79f9-b0f9-ec967d445dca","Stopień wyższy i najwyższy przymiotnika","stopien-wyzszy-i-najwyzszy-przymiotnika",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":251,"displayOrder":362},"01a0f20c-80be-7661-87d7-d9298061b10b","Nieregularne porównania: lepszy, gorszy, większy i mniejszy","nieregularne-porownania-lepszy-gorszy-wiekszy-i-mniejszy",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":251,"displayOrder":367},"01a0f20c-81da-7dfb-a838-14c01ea72bad","Przymiotnik a przysłówek: dobry i dobrze","przymiotnik-a-przyslowek-dobry-i-dobrze",72,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":9,"level":251,"displayOrder":372},"01a0f20c-82b0-7dd3-a790-b1e285f38924","Stopniowanie przysłówków","stopniowanie-przyslowkow",73,{"id":374,"title":375,"slug":376,"language":9,"level":251,"displayOrder":377},"01a0f20c-7f5e-7b8d-ad26-ec64812ce769","Dużo, mało, kilka i trochę z dopełniaczem","duzo-malo-kilka-i-troche-z-dopelniaczem",74,{"id":379,"title":380,"slug":381,"language":9,"level":251,"displayOrder":382},"01a0f20c-8024-7dc9-99af-8e7b58814450","Liczebniki powyżej stu i ceny","liczebniki-powyzej-stu-i-ceny",75,{"id":384,"title":385,"slug":386,"language":9,"level":251,"displayOrder":387},"01a0f20c-7f1c-7901-b77f-429496616d4c","Daty, miesiące i lata","daty-miesiace-i-lata",76,{"id":389,"title":390,"slug":391,"language":9,"level":251,"displayOrder":392},"01a0f20c-8301-73e0-a53b-97aa5d5fa902","W i na z biernikiem lub miejscownikiem","w-i-na-z-biernikiem-lub-miejscownikiem",77,{"id":394,"title":395,"slug":396,"language":9,"level":251,"displayOrder":397},"01a0f20c-81b1-79b6-b3bf-88d294af7106","Przyimki nad, pod, przed, za i między z narzędnikiem","przyimki-nad-pod-przed-za-i-miedzy-z-narzednikiem",78,{"id":399,"title":400,"slug":401,"language":9,"level":251,"displayOrder":402},"01a0f20c-81b7-78c2-a25d-fe54c6aa5a11","Przyimki obok, koło, naprzeciwko i bez","przyimki-obok-kolo-naprzeciwko-i-bez",79,{"id":404,"title":405,"slug":406,"language":9,"level":251,"displayOrder":407},"01a0f20c-8117-7f9a-a88b-ba69db235e18","Określenia czasu: od, do, przez i za","okreslenia-czasu-od-do-przez-i-za",80,{"id":409,"title":410,"slug":411,"language":9,"level":251,"displayOrder":412},"01a0f20c-7eaf-7727-9390-b1dc7fecafad","Czas przeszły: liczba mnoga i rodzaj","czas-przeszly-liczba-mnoga-i-rodzaj",81,{"id":414,"title":415,"slug":416,"language":9,"level":251,"displayOrder":417},"01a0f20c-7ea5-753f-bf0a-7d3427d029ef","Czas przeszły czasowników iść, jeść i mieć","czas-przeszly-czasownikow-isc-jesc-i-miec",82,{"id":419,"title":420,"slug":421,"language":9,"level":251,"displayOrder":422},"01a0f20c-7ec4-7dfa-9596-e9ebcd6f8f06","Czas przyszły złożony: będę czytać i będę czytał","czas-przyszly-zlozony-bede-czytac-i-bede-czytal",83,{"id":424,"title":425,"slug":426,"language":9,"level":251,"displayOrder":427},"01a0f20c-7e21-7b65-a30d-d47644fdc0b2","Aspekt dokonany i niedokonany: czynność i rezultat","aspekt-dokonany-i-niedokonany-czynnosc-i-rezultat",84,{"id":429,"title":430,"slug":431,"language":9,"level":251,"displayOrder":432},"01a0f20c-7eb9-7b3a-8636-081dcd230e39","Czas przyszły prosty czasowników dokonanych","czas-przyszly-prosty-czasownikow-dokonanych",85,{"id":434,"title":435,"slug":436,"language":9,"level":251,"displayOrder":437},"01a0f20c-7e3b-7ab2-b43f-f6a7ad839cd9","Aspekt w opisie wczorajszego dnia","aspekt-w-opisie-wczorajszego-dnia",86,{"id":439,"title":440,"slug":441,"language":9,"level":251,"displayOrder":442},"01a0f20c-7faf-7cdd-b01c-8f5befe23530","Iść i chodzić oraz jechać i jeździć","isc-i-chodzic-oraz-jechac-i-jezdzic",87,{"id":444,"title":445,"slug":446,"language":9,"level":251,"displayOrder":447},"01a0f20c-81d5-7b7b-8367-21008702be65","Przyjść, wyjść, przyjechać i wyjechać","przyjsc-wyjsc-przyjechac-i-wyjechac",88,{"id":449,"title":450,"slug":451,"language":9,"level":251,"displayOrder":452},"01a0f20c-82e1-7ba3-9aa0-939cd40aca4f","Trzeba, można i nie wolno","trzeba-mozna-i-nie-wolno",89,{"id":454,"title":455,"slug":456,"language":9,"level":251,"displayOrder":457},"01a0f20c-814d-76f2-b92a-2da9b9ad77ed","Powinienem i powinnam: proste rady","powinienem-i-powinnam-proste-rady",90,{"id":459,"title":460,"slug":461,"language":9,"level":251,"displayOrder":462},"01a0f20c-8169-7cb3-b743-1820a61d345b","Proste polecenia i prośby w trybie rozkazującym","proste-polecenia-i-prosby-w-trybie-rozkazujacym",91,{"id":464,"title":465,"slug":466,"language":9,"level":251,"displayOrder":467},"01a0f20c-7e9b-7320-8198-3ec177d05d04","Chciałbym i chciałabym w uprzejmych prośbach","chcialbym-i-chcialabym-w-uprzejmych-prosbach",92,{"id":469,"title":470,"slug":471,"language":9,"level":251,"displayOrder":472},"01a0f20c-83af-7374-b9e8-2019a3c25b48","Zdania z że po czasownikach mówienia i myślenia","zdania-z-ze-po-czasownikach-mowienia-i-myslenia",93,{"id":474,"title":475,"slug":476,"language":9,"level":251,"displayOrder":477},"01a0f20c-83a3-70dd-86b1-ffe3e4b235ad","Zdania z kiedy i gdy o kolejności zdarzeń","zdania-z-kiedy-i-gdy-o-kolejnosci-zdarzen",94,{"id":479,"title":480,"slug":481,"language":9,"level":251,"displayOrder":482},"01a0f20c-7fc3-773a-a47c-124d6ddeb07f","Jeśli z czasem teraźniejszym i przyszłym","jesli-z-czasem-terazniejszym-i-przyszlym",95,{"id":484,"title":485,"slug":486,"language":9,"level":251,"displayOrder":487},"01a0f20c-8397-7546-96aa-75f0ea6bd229","Zdania względne z który w mianowniku","zdania-wzgledne-z-ktory-w-mianowniku",96,{"id":489,"title":490,"slug":491,"language":9,"level":251,"displayOrder":492},"01a0f20c-808d-7cec-8d79-a160d09db489","Nazwy mieszkańców i przymiotniki od nazw krajów","nazwy-mieszkancow-i-przymiotniki-od-nazw-krajow",97,{"id":494,"title":495,"slug":496,"language":9,"level":251,"displayOrder":497},"01a0f20c-8147-7698-9621-b339f00b2b72","Pomijanie zaimka osobowego przy czasowniku","pomijanie-zaimka-osobowego-przy-czasowniku",98,{"id":499,"title":500,"slug":501,"language":9,"level":502,"displayOrder":503},"01a0f20c-8237-7d9a-8a6e-4d9644a6a51c","Rodzaj męskoosobowy w liczbie mnogiej","rodzaj-meskoosobowy-w-liczbie-mnogiej","B1",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":502,"displayOrder":508},"01a0f20c-81ed-7cf6-8e7f-faed021a053f","Przymiotniki męskoosobowe i wymiany spółgłosek","przymiotniki-meskoosobowe-i-wymiany-spolglosek",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":502,"displayOrder":513},"01a0f20c-7e67-71eb-90b3-1ec7a072459c","Biernik liczby mnogiej nazw mężczyzn","biernik-liczby-mnogiej-nazw-mezczyzn",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":502,"displayOrder":518},"01a0f20c-7e88-7d63-a8ac-83480d96bdd7","Celownik rzeczowników i przymiotników w obu liczbach","celownik-rzeczownikow-i-przymiotnikow-w-obu-liczbach",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":502,"displayOrder":523},"01a0f20c-831e-775f-ad6b-1293e064fe02","Wołacz w zwrotach do rozmówcy","wolacz-w-zwrotach-do-rozmowcy",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":502,"displayOrder":528},"01a0f20c-80fc-7e94-9dc9-738d6c200442","Odmiana przymiotników i zaimków dzierżawczych przez przypadki","odmiana-przymiotnikow-i-zaimkow-dzierzawczych-przez-przypadki",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":502,"displayOrder":533},"01a0f20c-8107-7601-a3bb-a876f053e0ff","Odmiana rzeczowników przyjaciel, brat i imię","odmiana-rzeczownikow-przyjaciel-brat-i-imie",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":502,"displayOrder":538},"01a0f20c-826b-72f8-a305-f4e7b7eb80be","Rzeczowniki występujące tylko w liczbie mnogiej","rzeczowniki-wystepujace-tylko-w-liczbie-mnogiej",106,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":9,"level":502,"displayOrder":543},"01a0f20c-8228-7b7c-a45b-908f680a9d04","Rekcja czasowników: pomagać, interesować się i czekać","rekcja-czasownikow-pomagac-interesowac-sie-i-czekac",107,{"id":545,"title":546,"slug":547,"language":9,"level":502,"displayOrder":548},"01a0f20c-822d-7c30-b006-6ecfe43f8a85","Rekcja przymiotników: podobny do, zadowolony z i pełny","rekcja-przymiotnikow-podobny-do-zadowolony-z-i-pelny",108,{"id":550,"title":551,"slug":552,"language":9,"level":502,"displayOrder":553},"01a0f20c-7ff0-7f58-b49d-90e7455d56b3","Krótkie i długie formy zaimków: mi i mnie, ci i tobie","krotkie-i-dlugie-formy-zaimkow-mi-i-mnie-ci-i-tobie",109,{"id":555,"title":556,"slug":557,"language":9,"level":502,"displayOrder":558},"01a0f20c-833d-71bd-89a6-83753dfbce69","Zaimek zwrotny siebie, sobie i sobą","zaimek-zwrotny-siebie-sobie-i-soba",110,{"id":560,"title":561,"slug":562,"language":9,"level":502,"displayOrder":563},"01a0f20c-7fd1-742e-a867-47695d57f964","Każdy, wszyscy, wszystko i cały","kazdy-wszyscy-wszystko-i-caly",111,{"id":565,"title":566,"slug":567,"language":9,"level":502,"displayOrder":568},"01a0f20c-82d0-7574-b2d7-48b80a0af055","Ten sam i taki sam","ten-sam-i-taki-sam",112,{"id":570,"title":571,"slug":572,"language":9,"level":502,"displayOrder":573},"01a0f20c-80ec-7997-ad2d-a3cc9699cb80","Odmiana liczebników jeden, dwa, trzy i cztery","odmiana-liczebnikow-jeden-dwa-trzy-i-cztery",113,{"id":575,"title":576,"slug":577,"language":9,"level":502,"displayOrder":578},"01a0f20c-8011-7637-b5a1-0c01ebb5850b","Liczebniki od pięciu wzwyż i zgoda orzeczenia","liczebniki-od-pieciu-wzwyz-i-zgoda-orzeczenia",114,{"id":580,"title":581,"slug":582,"language":9,"level":502,"displayOrder":583},"01a0f20c-7f64-79b4-bac8-9a706463f564","Dwaj, dwóch i dwoje: podstawowe rozróżnienia","dwaj-dwoch-i-dwoje-podstawowe-rozroznienia",115,{"id":585,"title":586,"slug":587,"language":9,"level":502,"displayOrder":588},"01a0f20c-8020-7626-8893-378cd5aa27f5","Liczebniki porządkowe w przypadkach zależnych","liczebniki-porzadkowe-w-przypadkach-zaleznych",116,{"id":590,"title":591,"slug":592,"language":9,"level":502,"displayOrder":593},"01a0f20c-82e7-7794-ad5e-dd67ea23c26d","Tworzenie par aspektowych i wymiany w temacie","tworzenie-par-aspektowych-i-wymiany-w-temacie",117,{"id":595,"title":596,"slug":597,"language":9,"level":502,"displayOrder":598},"01a0f20c-7e34-7737-9315-fbb2ff5aae4f","Aspekt: proces, powtarzanie i jednorazowy wynik","aspekt-proces-powtarzanie-i-jednorazowy-wynik",118,{"id":600,"title":601,"slug":602,"language":9,"level":502,"displayOrder":603},"01a0f20c-7e2e-75fe-8182-a363810c525d","Aspekt po zacząć, skończyć i przestać","aspekt-po-zaczac-skonczyc-i-przestac",119,{"id":605,"title":606,"slug":607,"language":9,"level":502,"displayOrder":608},"01a0f20c-7e42-7586-902a-603cbbda4d88","Aspekt w prośbach i zakazach","aspekt-w-prosbach-i-zakazach",120,{"id":610,"title":611,"slug":612,"language":9,"level":502,"displayOrder":613},"01a0f20c-80cc-768e-97e5-410fa95d9a9e","Nieść i nosić oraz wieźć i wozić","niesc-i-nosic-oraz-wiezc-i-wozic",121,{"id":615,"title":616,"slug":617,"language":9,"level":502,"displayOrder":618},"01a0f20c-7e5b-760a-9105-a16f86407413","Biec i biegać, lecieć i latać, płynąć i pływać","biec-i-biegac-leciec-i-latac-plynac-i-plywac",122,{"id":620,"title":621,"slug":622,"language":9,"level":502,"displayOrder":623},"01a0f20c-8190-7aae-956e-ef73a4f22b00","Przedrostki w czasownikach ruchu: kierunek i granica","przedrostki-w-czasownikach-ruchu-kierunek-i-granica",123,{"id":625,"title":626,"slug":627,"language":9,"level":502,"displayOrder":628},"01a0f20c-82ee-7e90-a0d5-9996eea58527","Tworzenie trybu przypuszczającego","tworzenie-trybu-przypuszczajacego",124,{"id":630,"title":631,"slug":632,"language":9,"level":502,"displayOrder":633},"01a0f20c-7f79-7c1e-adb1-cc6fed6c8c2c","Gdyby i tryb przypuszczający w sytuacjach hipotetycznych","gdyby-i-tryb-przypuszczajacy-w-sytuacjach-hipotetycznych",125,{"id":635,"title":636,"slug":637,"language":9,"level":502,"displayOrder":638},"01a0f20c-82dc-76f3-8522-4485bbb1e7cf","Tryb rozkazujący: nieregularne formy i liczba mnoga","tryb-rozkazujacy-nieregularne-formy-i-liczba-mnoga",126,{"id":640,"title":641,"slug":642,"language":9,"level":502,"displayOrder":643},"01a0f20c-80b0-7ec3-84b9-22f4ec69e1cd","Niech w poleceniach, życzeniach i propozycjach","niech-w-poleceniach-zyczeniach-i-propozycjach",127,{"id":645,"title":646,"slug":647,"language":9,"level":502,"displayOrder":648},"01a0f20c-805e-7140-9cbd-8a21250c9634","Móc, umieć i potrafić","moc-umiec-i-potrafic",128,{"id":650,"title":651,"slug":652,"language":9,"level":502,"displayOrder":653},"01a0f20c-8071-77b6-96ec-276f2251c6fc","Musieć, mieć i powinien: obowiązek i oczekiwanie","musiec-miec-i-powinien-obowiazek-i-oczekiwanie",129,{"id":655,"title":656,"slug":657,"language":9,"level":502,"displayOrder":658},"01a0f20c-7fde-70b8-8833-f48af3823fe5","Konstrukcje bezosobowe z się","konstrukcje-bezosobowe-z-sie",130,{"id":660,"title":661,"slug":662,"language":9,"level":502,"displayOrder":663},"01a0f20c-7f74-7dec-a2e8-e2e89e53096a","Formy na -no i -to: czynność bez wskazywania sprawcy","formy-na-no-i-to-czynnosc-bez-wskazywania-sprawcy",131,{"id":665,"title":666,"slug":667,"language":9,"level":502,"displayOrder":668},"01a0f20c-82b6-7ac7-adc7-487f3411a6c5","Strona bierna: być i zostać z imiesłowem","strona-bierna-byc-i-zostac-z-imieslowem",132,{"id":670,"title":671,"slug":672,"language":9,"level":502,"displayOrder":673},"01a0f20c-7ef2-757b-a82c-aa79783bf41f","Czasowniki bezosobowe: pada, boli i wydaje się","czasowniki-bezosobowe-pada-boli-i-wydaje-sie",133,{"id":675,"title":676,"slug":677,"language":9,"level":502,"displayOrder":678},"01a0f20c-81a4-75ab-939a-3b11fdd68b8a","Przyimki dzięki, przeciw i wbrew","przyimki-dzieki-przeciw-i-wbrew",134,{"id":680,"title":681,"slug":682,"language":9,"level":502,"displayOrder":683},"01a0f20c-81bd-7908-932a-60cca70c1cab","Przyimki ruchu: przez, wzdłuż, wokół i poza","przyimki-ruchu-przez-wzdluz-wokol-i-poza",135,{"id":685,"title":686,"slug":687,"language":9,"level":502,"displayOrder":688},"01a0f20c-7fca-7700-afbd-3f5253f818c0","Już, jeszcze, dopiero i nadal","juz-jeszcze-dopiero-i-nadal",136,{"id":690,"title":691,"slug":692,"language":9,"level":502,"displayOrder":693},"01a0f20c-839d-7423-94ba-53ece31af33e","Zdania względne z który w przypadkach zależnych","zdania-wzgledne-z-ktory-w-przypadkach-zaleznych",137,{"id":695,"title":696,"slug":697,"language":9,"level":502,"displayOrder":698},"01a0f20c-821e-7714-89b8-857e2bee366e","Pytania zależne z czy i zaimkiem pytającym","pytania-zalezne-z-czy-i-zaimkiem-pytajacym",138,{"id":700,"title":701,"slug":702,"language":9,"level":502,"displayOrder":703},"01a0f20c-8378-7468-9391-e3be06de4f4c","Zdania celu z żeby i aby","zdania-celu-z-zeby-i-aby",139,{"id":705,"title":706,"slug":707,"language":9,"level":502,"displayOrder":708},"01a0f20c-8333-7719-b1a8-80d3af27e88d","Wyrażanie przyczyny i skutku: ponieważ i dlatego","wyrazanie-przyczyny-i-skutku-poniewaz-i-dlatego",140,{"id":710,"title":711,"slug":712,"language":9,"level":502,"displayOrder":713},"01a0f20c-8383-748a-9445-9e02efb2a66c","Zdania przyzwalające z chociaż i mimo że","zdania-przyzwalajace-z-chociaz-i-mimo-ze",141,{"id":715,"title":716,"slug":717,"language":9,"level":502,"displayOrder":718},"01a0f20c-836c-7eda-9442-e307839b334b","Zanim, kiedy i aż w opowiadaniu","zanim-kiedy-i-az-w-opowiadaniu",142,{"id":720,"title":721,"slug":722,"language":9,"level":502,"displayOrder":723},"01a0f20c-8265-7c5b-9a8a-978ceb9d3774","Rzeczowniki odczasownikowe na -anie, -enie i -cie","rzeczowniki-odczasownikowe-na-anie-enie-i-cie",143,{"id":725,"title":726,"slug":727,"language":9,"level":502,"displayOrder":728},"01a0f20c-83b5-7c6c-8e51-331308f9bd40","Zdrobnienia w codziennej komunikacji","zdrobnienia-w-codziennej-komunikacji",144,{"id":730,"title":731,"slug":732,"language":9,"level":502,"displayOrder":733},"01a0f20c-8154-7074-934b-0ddaec41462a","Pozycja się i krótkich form zaimków","pozycja-sie-i-krotkich-form-zaimkow",145,{"id":735,"title":736,"slug":737,"language":9,"level":502,"displayOrder":738},"01a0f20c-807e-7c9e-9c76-45f9c5c4b587","Następnie, potem, wcześniej i w końcu w opowiadaniu","nastepnie-potem-wczesniej-i-w-koncu-w-opowiadaniu",146,{"id":740,"title":741,"slug":742,"language":9,"level":743,"displayOrder":744},"01a0f20c-7eaa-7744-b509-09124c920523","Czas przeszły czasowników na -nąć","czas-przeszly-czasownikow-na-nac","B2",147,{"id":746,"title":747,"slug":748,"language":9,"level":743,"displayOrder":749},"01a0f20c-80f7-77ed-89b7-70901076aae9","Odmiana nazwisk i imion polskich","odmiana-nazwisk-i-imion-polskich",148,{"id":751,"title":752,"slug":753,"language":9,"level":743,"displayOrder":754},"01a0f20c-8256-7c0a-9563-6e2ce7d7da9e","Rzeczowniki męskie na -a i zgoda przymiotnika","rzeczowniki-meskie-na-a-i-zgoda-przymiotnika",149,{"id":756,"title":757,"slug":758,"language":9,"level":743,"displayOrder":759},"01a0f20c-7f47-7c9f-8a5d-f8cf8066441b","Dopełniacz liczby mnogiej: trudniejsze końcówki i oboczności","dopelniacz-liczby-mnogiej-trudniejsze-koncowki-i-obocznosci",150,{"id":761,"title":762,"slug":763,"language":9,"level":743,"displayOrder":764},"01a0f20c-8223-76db-949c-24df9a028b34","Rekcja czasowników a zmiana znaczenia","rekcja-czasownikow-a-zmiana-znaczenia",151,{"id":766,"title":767,"slug":768,"language":9,"level":743,"displayOrder":769},"01a0f20c-834b-7dfb-8400-bc11855a2250","Zaimki nieokreślone z -ś, -kolwiek i byle","zaimki-nieokreslone-z-s-kolwiek-i-byle",152,{"id":771,"title":772,"slug":773,"language":9,"level":743,"displayOrder":774},"01a0f20c-80e7-73e9-a99c-94ec9a8cc9ff","Odmiana i użycie zaimków czyj oraz niczyj","odmiana-i-uzycie-zaimkow-czyj-oraz-niczyj",153,{"id":776,"title":777,"slug":778,"language":9,"level":743,"displayOrder":779},"01a0f20c-7ff6-73a4-989a-3a52d0a14c79","Który a jaki w zdaniach względnych","ktory-a-jaki-w-zdaniach-wzglednych",154,{"id":781,"title":782,"slug":783,"language":9,"level":743,"displayOrder":784},"01a0f20c-80f2-73cf-b216-2c14972cc6b4","Odmiana liczebników złożonych","odmiana-liczebnikow-zlozonych",155,{"id":786,"title":787,"slug":788,"language":9,"level":743,"displayOrder":789},"01a0f20c-802e-7140-a43a-565bdab8caf6","Liczebniki zbiorowe i ich łączliwość","liczebniki-zbiorowe-i-ich-laczliwosc",156,{"id":791,"title":792,"slug":793,"language":9,"level":743,"displayOrder":794},"01a0f20c-82fb-7b09-aa03-0152a1165380","Ułamki, pół i półtora z rzeczownikiem","ulamki-pol-i-poltora-z-rzeczownikiem",157,{"id":796,"title":797,"slug":798,"language":9,"level":743,"displayOrder":799},"01a0f20c-8162-7b45-bfa4-7d98bdda8395","Procenty, miary i przybliżone ilości","procenty-miary-i-przyblizone-ilosci",158,{"id":801,"title":802,"slug":803,"language":9,"level":743,"displayOrder":804},"01a0f20c-7e48-7de0-9034-c86729538df0","Aspekt w przeczeniu: brak czynności a brak rezultatu","aspekt-w-przeczeniu-brak-czynnosci-a-brak-rezultatu",159,{"id":806,"title":807,"slug":808,"language":9,"level":743,"displayOrder":809},"01a0f20c-7e1b-7e06-a3c1-685bcc8a985d","Aspekt bezokolicznika po czasownikach modalnych","aspekt-bezokolicznika-po-czasownikach-modalnych",160,{"id":811,"title":812,"slug":813,"language":9,"level":743,"displayOrder":814},"01a0f20c-8183-76b2-aba3-72ce0138e7df","Przedrostki czasownikowe: znaczenie i zmiana aspektu","przedrostki-czasownikowe-znaczenie-i-zmiana-aspektu",161,{"id":816,"title":817,"slug":818,"language":9,"level":743,"displayOrder":819},"01a0f20c-8328-7ee9-bd57-b56db508973a","Wtórne czasowniki niedokonane","wtorne-czasowniki-niedokonane",162,{"id":821,"title":822,"slug":823,"language":9,"level":743,"displayOrder":824},"01a0f20c-7efa-7002-b7c4-4cac9a55aa40","Czasowniki dwuaspektowe","czasowniki-dwuaspektowe",163,{"id":826,"title":827,"slug":828,"language":9,"level":743,"displayOrder":829},"01a0f20c-7f36-7897-8362-1b17b476ba9b","Dokonane czasowniki ruchu a czasowniki wielokrotne","dokonane-czasowniki-ruchu-a-czasowniki-wielokrotne",164,{"id":831,"title":832,"slug":833,"language":9,"level":743,"displayOrder":834},"01a0f20c-8197-7f30-918e-74ff2969616b","Przenośne znaczenia czasowników ruchu","przenosne-znaczenia-czasownikow-ruchu",165,{"id":836,"title":837,"slug":838,"language":9,"level":743,"displayOrder":839},"01a0f20c-7eda-70f4-83a6-00cc4a755dd7","Czas teraźniejszy w opowiadaniu o przeszłości","czas-terazniejszy-w-opowiadaniu-o-przeszlosci",166,{"id":841,"title":842,"slug":843,"language":9,"level":743,"displayOrder":844},"01a0f20c-830d-7b11-a33e-63cb50fa4501","Warunek nierzeczywisty odnoszący się do przeszłości","warunek-nierzeczywisty-odnoszacy-sie-do-przeszlosci",167,{"id":846,"title":847,"slug":848,"language":9,"level":743,"displayOrder":849},"01a0f20c-81f9-7159-ba74-e8dd614370bd","Przypuszczenia o przeszłości: musiał, mógł i powinien był","przypuszczenia-o-przeszlosci-musial-mogl-i-powinien-byl",168,{"id":851,"title":852,"slug":853,"language":9,"level":743,"displayOrder":854},"01a0f20c-83d5-798f-83e3-e6ecb9302168","Życzenia i obawy: oby i żeby tylko","zyczenia-i-obawy-oby-i-zeby-tylko",169,{"id":856,"title":857,"slug":858,"language":9,"level":743,"displayOrder":859},"01a0f20c-7f8e-70bd-b4dd-2ce96314a807","Imiesłów przymiotnikowy czynny","imieslow-przymiotnikowy-czynny",170,{"id":861,"title":862,"slug":863,"language":9,"level":743,"displayOrder":864},"01a0f20c-7f88-7722-bbfa-1832eb0bc783","Imiesłów przymiotnikowy bierny i jego odmiana","imieslow-przymiotnikowy-bierny-i-jego-odmiana",171,{"id":866,"title":867,"slug":868,"language":9,"level":743,"displayOrder":869},"01a0f20c-82bc-7404-a8f1-e256661208be","Strona bierna: proces, zdarzenie i stan","strona-bierna-proces-zdarzenie-i-stan",172,{"id":871,"title":872,"slug":873,"language":9,"level":743,"displayOrder":874},"01a0f20c-7f9a-7c87-af41-ed1bf90d5a2a","Imiesłów przysłówkowy współczesny","imieslow-przyslowkowy-wspolczesny",173,{"id":876,"title":877,"slug":878,"language":9,"level":743,"displayOrder":879},"01a0f20c-7f94-7080-9094-4e06fdc2f22a","Imiesłów przysłówkowy uprzedni","imieslow-przyslowkowy-uprzedni",174,{"id":881,"title":882,"slug":883,"language":9,"level":743,"displayOrder":884},"01a0f20c-8324-70f1-b523-0f07f0c6bd9d","Wspólny podmiot w konstrukcjach imiesłowowych","wspolny-podmiot-w-konstrukcjach-imieslowowych",175,{"id":886,"title":887,"slug":888,"language":9,"level":743,"displayOrder":889},"01a0f20c-83cf-71ca-974f-31ffa6682937","Zrobiono, robi się i jest robione: wybór konstrukcji","zrobiono-robi-sie-i-jest-robione-wybor-konstrukcji",176,{"id":891,"title":892,"slug":893,"language":9,"level":743,"displayOrder":894},"01a0f20c-8141-7961-9e04-2e2aba256aeb","Podmiot szeregowy i zgoda orzeczenia","podmiot-szeregowy-i-zgoda-orzeczenia",177,{"id":896,"title":897,"slug":898,"language":9,"level":743,"displayOrder":899},"01a0f20c-82ca-7f6f-a0e8-bea0c4d51c2d","Szyk zdania a temat i nowa informacja","szyk-zdania-a-temat-i-nowa-informacja",178,{"id":901,"title":902,"slug":903,"language":9,"level":743,"displayOrder":904},"01a0f20c-8367-7878-8863-c21a5d2cb96d","Zakres przeczenia: nie każdy i każdy nie","zakres-przeczenia-nie-kazdy-i-kazdy-nie",179,{"id":906,"title":907,"slug":908,"language":9,"level":743,"displayOrder":909},"01a0f20c-7e01-705d-af30-09c0d706640c","Ani, ani jeden i wcale nie","ani-ani-jeden-i-wcale-nie",180,{"id":911,"title":912,"slug":913,"language":9,"level":743,"displayOrder":914},"01a0f20c-806c-7b38-b27c-df375e133343","Mowa zależna: perspektywa osoby, czasu i miejsca","mowa-zalezna-perspektywa-osoby-czasu-i-miejsca",181,{"id":916,"title":917,"slug":918,"language":9,"level":743,"displayOrder":919},"01a0f20c-8389-7b1e-8ce5-f1a0a0e34a80","Zdania skutkowe z tak że i na tyle, że","zdania-skutkowe-z-tak-ze-i-na-tyle-ze",182,{"id":921,"title":922,"slug":923,"language":9,"level":743,"displayOrder":924},"01a0f20c-837d-7d09-967c-97ddf2ce17b6","Zdania porównawcze z jakby i jak gdyby","zdania-porownawcze-z-jakby-i-jak-gdyby",183,{"id":926,"title":927,"slug":928,"language":9,"level":743,"displayOrder":929},"01a0f20c-8313-7572-8ec4-00559fc2588e","Warunki z o ile, pod warunkiem że i chyba że","warunki-z-o-ile-pod-warunkiem-ze-i-chyba-ze",184,{"id":931,"title":932,"slug":933,"language":9,"level":743,"displayOrder":934},"01a0f20c-8059-7372-a19b-188c97557eb6","Mimo że, nawet jeśli i choćby","mimo-ze-nawet-jesli-i-chocby",185,{"id":936,"title":937,"slug":938,"language":9,"level":743,"displayOrder":939},"01a0f20c-7f83-7511-959a-4be5dc64ec48","Im, tym: równoległa zmiana dwóch cech","im-tym-rownolegla-zmiana-dwoch-cech",186,{"id":941,"title":942,"slug":943,"language":9,"level":743,"displayOrder":944},"01a0f20c-81d0-722f-b579-3cb757eecb35","Przyimki złożone: z powodu, ze względu na i w związku z","przyimki-zlozone-z-powodu-ze-wzgledu-na-i-w-zwiazku-z",187,{"id":946,"title":947,"slug":948,"language":9,"level":743,"displayOrder":949},"01a0f20c-8088-75f9-a51f-9d04982e7654","Nazwy cech i stanów na -ość i -stwo","nazwy-cech-i-stanow-na-osc-i-stwo",188,{"id":951,"title":952,"slug":953,"language":9,"level":743,"displayOrder":954},"01a0f20c-8099-726f-8f1d-35b80c841e22","Nazwy wykonawców czynności i narzędzi","nazwy-wykonawcow-czynnosci-i-narzedzi",189,{"id":956,"title":957,"slug":958,"language":9,"level":743,"displayOrder":959},"01a0f20c-812f-77e1-bff7-3785ca1347ae","Pisownia nie z różnymi częściami mowy","pisownia-nie-z-roznymi-czesciami-mowy",190,{"id":961,"title":962,"slug":963,"language":9,"level":743,"displayOrder":964},"01a0f20c-8170-7922-ac3c-f1164d969ddd","Przecinki w zdaniach złożonych i konstrukcjach imiesłowowych","przecinki-w-zdaniach-zlozonych-i-konstrukcjach-imieslowowych",191,{"id":966,"title":967,"slug":968,"language":9,"level":743,"displayOrder":969},"01a0f20c-8297-7318-a0a5-f2d2df5d88ba","Spójniki argumentacji: jednak, zatem, natomiast i ponadto","spojniki-argumentacji-jednak-zatem-natomiast-i-ponadto",192,{"id":971,"title":972,"slug":973,"language":9,"level":974,"displayOrder":975},"01a0f20c-8260-7e8e-979f-db8211bf1693","Rzeczowniki o rozszerzonym temacie: szczenię i książę","rzeczowniki-o-rozszerzonym-temacie-szczenie-i-ksiaze","C1",193,{"id":977,"title":978,"slug":979,"language":9,"level":974,"displayOrder":980},"01a0f20c-8251-721c-9815-d48a0105f24d","Rzeczowniki dwurodzajowe a zgoda w zdaniu","rzeczowniki-dwurodzajowe-a-zgoda-w-zdaniu",194,{"id":982,"title":983,"slug":984,"language":9,"level":974,"displayOrder":985},"01a0f20c-7fea-7e7d-922c-b1ebd1b9cf63","Krótkie formy przymiotników: pełen, gotów i wart","krotkie-formy-przymiotnikow-pelen-gotow-i-wart",195,{"id":987,"title":988,"slug":989,"language":9,"level":974,"displayOrder":990},"01a0f20c-80b7-7755-b7a7-cca2ffac2fa8","Nieregularna odmiana czasowników drzeć, kląć i wieść","nieregularna-odmiana-czasownikow-drzec-klac-i-wiesc",196,{"id":992,"title":993,"slug":994,"language":9,"level":974,"displayOrder":995},"01a0f20c-8093-7ab8-bf91-a01910457459","Nazwy obce: odmiana i nieodmienność","nazwy-obce-odmiana-i-nieodmiennosc",197,{"id":997,"title":998,"slug":999,"language":9,"level":974,"displayOrder":1000},"01a0f20c-8007-721f-aed6-c6df86247b45","Liczba mnoga rzeczowników abstrakcyjnych i zmiana znaczenia","liczba-mnoga-rzeczownikow-abstrakcyjnych-i-zmiana-znaczenia",198,{"id":1002,"title":1003,"slug":1004,"language":9,"level":974,"displayOrder":1005},"01a0f20c-809f-765a-89a8-ad0f4b7490b4","Nazwy zawodów i funkcji a rodzaj gramatyczny","nazwy-zawodow-i-funkcji-a-rodzaj-gramatyczny",199,{"id":1007,"title":1008,"slug":1009,"language":9,"level":974,"displayOrder":1010},"01a0f20c-8306-7cf9-8204-26f7f351ea1c","Warianty końcówek przypadków a znaczenie i rejestr","warianty-koncowek-przypadkow-a-znaczenie-i-rejestr",200,{"id":1012,"title":1013,"slug":1014,"language":9,"level":974,"displayOrder":1015},"01a0f20c-7f3c-71d9-a74d-f01a47d1b33f","Dopełniacz cząstkowy a biernik całości","dopelniacz-czastkowy-a-biernik-calosci",201,{"id":1017,"title":1018,"slug":1019,"language":9,"level":974,"displayOrder":1020},"01a0f20c-8232-7b3c-a5b0-efc72f9a3305","Rekcja rzeczowników odczasownikowych","rekcja-rzeczownikow-odczasownikowych",202,{"id":1022,"title":1023,"slug":1024,"language":9,"level":974,"displayOrder":1025},"01a0f20c-83c2-72a3-9b1b-c67aeeaeb672","Zgoda w zdaniach z większość, część i szereg","zgoda-w-zdaniach-z-wiekszosc-czesc-i-szereg",203,{"id":1027,"title":1028,"slug":1029,"language":9,"level":974,"displayOrder":1030},"01a0f20c-8283-77fe-91fc-c4ecde7588d3","Składnia liczebników męskoosobowych w przypadkach zależnych","skladnia-liczebnikow-meskoosobowych-w-przypadkach-zaleznych",204,{"id":1032,"title":1033,"slug":1034,"language":9,"level":974,"displayOrder":1035},"01a0f20c-810c-793f-b867-87c0c0257f76","Odniesienie zaimków w rozbudowanym tekście","odniesienie-zaimkow-w-rozbudowanym-tekscie",205,{"id":1037,"title":1038,"slug":1039,"language":9,"level":974,"displayOrder":1040},"01a0f20c-82c6-706c-ba87-86f2a5c49524","Swój w zdaniach z bezokolicznikiem i nominalizacją","swoj-w-zdaniach-z-bezokolicznikiem-i-nominalizacja",206,{"id":1042,"title":1043,"slug":1044,"language":9,"level":974,"displayOrder":1045},"01a0f20c-7e0e-78f0-ac27-6e496ee21cef","Aspekt a aktualność rezultatu","aspekt-a-aktualnosc-rezultatu",207,{"id":1047,"title":1048,"slug":1049,"language":9,"level":974,"displayOrder":1050},"01a0f20c-7e27-79ff-a1dd-1dca74657c09","Aspekt niedokonany w pytaniach o fakt i doświadczenie","aspekt-niedokonany-w-pytaniach-o-fakt-i-doswiadczenie",208,{"id":1052,"title":1053,"slug":1054,"language":9,"level":974,"displayOrder":1055},"01a0f20c-7e15-7a01-96cb-51b08df2ec23","Aspekt a grzeczność i nacisk w poleceniach","aspekt-a-grzecznosc-i-nacisk-w-poleceniach",209,{"id":1057,"title":1058,"slug":1059,"language":9,"level":974,"displayOrder":1060},"01a0f20c-7f01-77f7-a76f-95acab309620","Czasowniki fazowe i przedrostki po-, za-, prze-","czasowniki-fazowe-i-przedrostki-po-za-prze",210,{"id":1062,"title":1063,"slug":1064,"language":9,"level":974,"displayOrder":1065},"01a0f20c-7f0f-7c08-8a5b-c6751fd1ad8f","Czasowniki wielokrotne bywać, pisywać i chadzać","czasowniki-wielokrotne-bywac-pisywac-i-chadzac",211,{"id":1067,"title":1068,"slug":1069,"language":9,"level":974,"displayOrder":1070},"01a0f20c-824b-7d0f-80fc-14ca3107e8ad","Ruchome końcówki czasu przeszłego w mowie i literaturze","ruchome-koncowki-czasu-przeszlego-w-mowie-i-literaturze",212,{"id":1072,"title":1073,"slug":1074,"language":9,"level":974,"displayOrder":1075},"01a0f20c-7ebf-7401-9931-7bd19edcdd25","Czas przyszły w przypuszczeniach o teraźniejszości","czas-przyszly-w-przypuszczeniach-o-terazniejszosci",213,{"id":1077,"title":1078,"slug":1079,"language":9,"level":974,"displayOrder":1080},"01a0f20c-803d-79bd-83c3-bd036e394fcf","Miejsce cząstki by i ruchome końcówki osobowe","miejsce-czastki-by-i-ruchome-koncowki-osobowe",214,{"id":1082,"title":1083,"slug":1084,"language":9,"level":974,"displayOrder":1085},"01a0f20c-82d6-73e0-8bb5-f59844690695","Tryb przypuszczający w radach, ocenach i zastrzeżeniach","tryb-przypuszczajacy-w-radach-ocenach-i-zastrzezeniach",215,{"id":1087,"title":1088,"slug":1089,"language":9,"level":974,"displayOrder":1090},"01a0f20c-7e54-7f34-a31d-0f4c6ac6a5d8","Bezosobowość i ukrywanie sprawcy w tekście formalnym","bezosobowosc-i-ukrywanie-sprawcy-w-tekscie-formalnym",216,{"id":1092,"title":1093,"slug":1094,"language":9,"level":974,"displayOrder":1095},"01a0f20c-7fe4-73e5-be94-6672be6c7a40","Konstrukcje typu zdarzyło mi się i udało mi się","konstrukcje-typu-zdarzylo-mi-sie-i-udalo-mi-sie",217,{"id":1097,"title":1098,"slug":1099,"language":9,"level":974,"displayOrder":1100},"01a0f20c-83bb-7f8c-a227-12ee26c7f964","Zgoda formalna i znaczeniowa w złożonych grupach podmiotu","zgoda-formalna-i-znaczeniowa-w-zlozonych-grupach-podmiotu",218,{"id":1102,"title":1103,"slug":1104,"language":9,"level":974,"displayOrder":1105},"01a0f20c-7f6f-7c0c-bd26-02cb020fa8fe","Elipsa i równoległość składniowa","elipsa-i-rownoleglosc-skladniowa",219,{"id":1107,"title":1108,"slug":1109,"language":9,"level":974,"displayOrder":1110},"01a0f20c-7fa8-79d9-8d2d-37255f1b5d1a","Inwersja dla kontrastu i uwydatnienia informacji","inwersja-dla-kontrastu-i-uwydatnienia-informacji",220,{"id":1112,"title":1113,"slug":1114,"language":9,"level":974,"displayOrder":1115},"01a0f20c-817d-741d-9527-b67ec5641330","Przeczenie w konstrukcjach z bezokolicznikiem","przeczenie-w-konstrukcjach-z-bezokolicznikiem",221,{"id":1117,"title":1118,"slug":1119,"language":9,"level":974,"displayOrder":1120},"01a0f20c-8214-7a2b-bde7-d4fc7461b0d0","Pytania retoryczne i pytania sugerujące odpowiedź","pytania-retoryczne-i-pytania-sugerujace-odpowiedz",222,{"id":1122,"title":1123,"slug":1124,"language":9,"level":974,"displayOrder":1125},"01a0f20c-8290-7887-9494-ac5e448b8680","Skoro, jako że i bowiem: uzasadnienie a przyczyna","skoro-jako-ze-i-bowiem-uzasadnienie-a-przyczyna",223,{"id":1127,"title":1128,"slug":1129,"language":9,"level":974,"displayOrder":1130},"01a0f20c-80e2-732b-8007-5839fb827946","O ile, podczas gdy i jeśli chodzi o w zestawianiu treści","o-ile-podczas-gdy-i-jesli-chodzi-o-w-zestawianiu-tresci",224,{"id":1132,"title":1133,"slug":1134,"language":9,"level":974,"displayOrder":1135},"01a0f20c-8390-70b6-8c7c-4cdca6c1ceda","Zdania względne z co oraz konstrukcje ten, kto","zdania-wzgledne-z-co-oraz-konstrukcje-ten-kto",225,{"id":1137,"title":1138,"slug":1139,"language":9,"level":974,"displayOrder":1140},"01a0f20c-8241-74be-b785-0891c354cfb4","Rozbudowane zdania podrzędne i unikanie niejasnych odniesień","rozbudowane-zdania-podrzedne-i-unikanie-niejasnych-odniesien",226,{"id":1142,"title":1143,"slug":1144,"language":9,"level":974,"displayOrder":1145},"01a0f20c-81aa-7e2b-b6d7-9c404dcbed6c","Przyimki formalne: wobec, względem, zgodnie z i na mocy","przyimki-formalne-wobec-wzgledem-zgodnie-z-i-na-mocy",227,{"id":1147,"title":1148,"slug":1149,"language":9,"level":974,"displayOrder":1150},"01a0f20c-80d7-7c0e-93d9-46ae3e3b148a","Nominalizacja a styl urzędowy i naukowy","nominalizacja-a-styl-urzedowy-i-naukowy",228,{"id":1152,"title":1153,"slug":1154,"language":9,"level":974,"displayOrder":1155},"01a0f20c-818a-7302-91b0-3ce52f4a6522","Przedrostki i przyrostki wyrażające ocenę","przedrostki-i-przyrostki-wyrazajace-ocene",229,{"id":1157,"title":1158,"slug":1159,"language":9,"level":974,"displayOrder":1160},"01a0f20c-8123-760c-8465-1f4003ca6304","Partykuły chyba, zapewne, rzekomo i podobno","partykuly-chyba-zapewne-rzekomo-i-podobno",230,{"id":1162,"title":1163,"slug":1164,"language":9,"level":974,"displayOrder":1165},"01a0f20c-8062-7f28-a564-7667211825e6","Modalność epistemiczna: stopień pewności sądu","modalnosc-epistemiczna-stopien-pewnosci-sadu",231,{"id":1167,"title":1168,"slug":1169,"language":9,"level":974,"displayOrder":1170},"01a0f20c-8083-73a1-93a9-2cbd9441d117","Nawiązanie do poprzedniej wypowiedzi: otóż, przecież i zresztą","nawiazanie-do-poprzedniej-wypowiedzi-otoz-przeciez-i-zreszta",232,{"id":1172,"title":1173,"slug":1174,"language":9,"level":974,"displayOrder":1175},"01a0f20c-829d-7aa6-9f61-56cb3bef81dd","Spójność akapitu i zastępowanie powtórzeń","spojnosc-akapitu-i-zastepowanie-powtorzen",233,{"id":1177,"title":1178,"slug":1179,"language":9,"level":974,"displayOrder":1180},"01a0f20c-8372-7928-97c2-e2873c26ae6d","Zastrzeżenia, uściślenia i ograniczanie uogólnień","zastrzezenia-uscislenia-i-ograniczanie-uogolnien",234,{"id":1182,"title":1183,"slug":1184,"language":9,"level":974,"displayOrder":1185},"01a0f20c-832e-7422-9ace-5e98766bb7e9","Wtrącenia, dopowiedzenia i interpunkcja","wtracenia-dopowiedzenia-i-interpunkcja",235,{"id":1187,"title":1188,"slug":1189,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1191},"01a0f20c-7f2b-7551-b245-1d2c46b74881","Deprecjatywne formy nazw osób: chłopy i profesory","deprecjatywne-formy-nazw-osob-chlopy-i-profesory","C2",236,{"id":1193,"title":1194,"slug":1195,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1196},"01a0f20c-8270-7e1f-8322-9f7c6133a0ab","Rzeczowniki zbiorowe a nazwy par małżeńskich","rzeczowniki-zbiorowe-a-nazwy-par-malzenskich",237,{"id":1198,"title":1199,"slug":1200,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1201},"01a0f20c-7f24-7533-9183-43d656e9f8bb","Dawna liczba podwójna w utrwalonych formach","dawna-liczba-podwojna-w-utrwalonych-formach",238,{"id":1203,"title":1204,"slug":1205,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1206},"01a0f20c-7e07-74af-811c-947b56f029d6","Archaiczne końcówki fleksyjne w tekstach literackich","archaiczne-koncowki-fleksyjne-w-tekstach-literackich",239,{"id":1208,"title":1209,"slug":1210,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1211},"01a0f20c-8038-7409-ad6e-3811ed4b88ce","Mianownik zamiast wołacza: dystans, poufałość i ekspresja","mianownik-zamiast-wolacza-dystans-poufalosc-i-ekspresja",240,{"id":1213,"title":1214,"slug":1215,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1216},"01a0f20c-8338-73c1-91c9-37ad7d3dd42e","Zaimek on i zaimek ów w rejestrze literackim","zaimek-on-i-zaimek-ow-w-rejestrze-literackim",241,{"id":1218,"title":1219,"slug":1220,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1221},"01a0f20c-8029-72e2-b4d6-64b140ff7df9","Liczebniki wielorakie i mnożne: dwojaki i podwójny","liczebniki-wielorakie-i-mnozne-dwojaki-i-podwojny",242,{"id":1223,"title":1224,"slug":1225,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1226},"01a0f20c-7fd8-7741-a65f-5c05524463f8","Konkurencja aspektów w wypowiedziach oceniających i polemicznych","konkurencja-aspektow-w-wypowiedziach-oceniajacych-i-polemicznych",243,{"id":1228,"title":1229,"slug":1230,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1231},"01a0f20c-7edf-7439-92b8-d365473606f8","Czas zaprzeszły w dawnych tekstach i stylizacji","czas-zaprzeszly-w-dawnych-tekstach-i-stylizacji",244,{"id":1233,"title":1234,"slug":1235,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1236},"01a0f20c-80c5-72e9-b7d4-eeaadcc22a68","Nierzeczywistość bez gdyby: konstrukcje z bezokolicznikiem","nierzeczywistosc-bez-gdyby-konstrukcje-z-bezokolicznikiem",245,{"id":1238,"title":1239,"slug":1240,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1241},"01a0f20c-7e7a-7056-8e9b-24bec31698ca","By, byleby, oby i bodajby w życzeniach i stylizacji","by-byleby-oby-i-bodajby-w-zyczeniach-i-stylizacji",246,{"id":1243,"title":1244,"slug":1245,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1246},"01a0f20c-7fa1-76ba-958a-c440af3fd9f5","Imiesłowy a kolejność zdarzeń w złożonej narracji","imieslowy-a-kolejnosc-zdarzen-w-zlozonej-narracji",247,{"id":1248,"title":1249,"slug":1250,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1251},"01a0f20c-80dd-70ee-aeab-525f2737df19","Nominalizacja a zacieranie sprawcy i odpowiedzialności","nominalizacja-a-zacieranie-sprawcy-i-odpowiedzialnosci",248,{"id":1253,"title":1254,"slug":1255,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1256},"01a0f20c-7e81-7026-864e-2b505276f415","Celowe naruszenia szyku w prozie i poezji","celowe-naruszenia-szyku-w-prozie-i-poezji",249,{"id":1258,"title":1259,"slug":1260,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1261},"01a0f20c-8246-7909-8b11-bbc5a6b02120","Rozczłonkowanie zdania i dopowiedzenie w ekspresywnej wypowiedzi","rozczlonkowanie-zdania-i-dopowiedzenie-w-ekspresywnej-wypowiedzi",250,{"id":1263,"title":1264,"slug":1265,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1266},"01a0f20c-8318-7b1c-8031-c09e2441a800","Wieloznaczność składniowa i sposoby jej usuwania","wieloznacznosc-skladniowa-i-sposoby-jej-usuwania",251,{"id":1268,"title":1269,"slug":1270,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1271},"01a0f20c-80a5-7011-b730-cbaa818ee442","Negacja metajęzykowa: odrzucanie sposobu sformułowania","negacja-metajezykowa-odrzucanie-sposobu-sformulowania",252,{"id":1273,"title":1274,"slug":1275,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1276},"01a0f20c-8068-70ae-92b9-c5de0de8256b","Mowa pozornie zależna i zmiana perspektywy narratora","mowa-pozornie-zalezna-i-zmiana-perspektywy-narratora",253,{"id":1278,"title":1279,"slug":1280,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1281},"01a0f20c-8112-7679-bbde-0cd31ee0dbb5","Okres retoryczny: hierarchia zdań i rytm argumentacji","okres-retoryczny-hierarchia-zdan-i-rytm-argumentacji",254,{"id":1283,"title":1284,"slug":1285,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1286},"01a0f20c-80aa-7d20-b9bf-79d94077027f","Neologizmy i okazjonalizmy: interpretacja budowy słowa","neologizmy-i-okazjonalizmy-interpretacja-budowy-slowa",255,{"id":1288,"title":1289,"slug":1290,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1291},"01a0f20c-83c8-7653-8a16-3fdfc2348dda","Zgrubienia i zdrobnienia jako narzędzia ironii","zgrubienia-i-zdrobnienia-jako-narzedzia-ironii",256,{"id":1293,"title":1294,"slug":1295,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1296},"01a0f20c-8129-73ac-a249-4daa26371467","Partykuły wszak, przecie, zaiste i bynajmniej","partykuly-wszak-przecie-zaiste-i-bynajmniej",257,{"id":1298,"title":1299,"slug":1300,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1301},"01a0f20c-7f6a-7a93-8c87-61ddc7968f14","Echo, cytat i ironiczny dystans wobec cudzej wypowiedzi","echo-cytat-i-ironiczny-dystans-wobec-cudzej-wypowiedzi",258,{"id":1303,"title":1304,"slug":1305,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1306},"01a0f20c-815b-7a52-ae9a-baba0493a9a0","Presupozycje w pytaniach i konstrukcjach oceniających","presupozycje-w-pytaniach-i-konstrukcjach-oceniajacych",259,{"id":1308,"title":1309,"slug":1310,"language":9,"level":1190,"displayOrder":1311},"01a0f20c-8289-78be-aeff-8a36df89a82f","Składnia potoczna a świadoma stylizacja tekstu","skladnia-potoczna-a-swiadoma-stylizacja-tekstu",260,{"id":1032,"title":1033,"slug":1034,"seoDescription":1313,"content":1314,"language":9,"level":974,"displayOrder":1035,"grammarTopics":1315,"createdAt":1321,"updatedAt":1322,"vocabularyLists":1323,"primaryTopicHub":1480,"readyImages":1482},"Odniesienie zaimków w rozbudowanym tekście: rozpoznawanie poprzednika, śledzenie tematu, wskazywanie całych treści i usuwanie niejednoznaczności zdań.","W rozbudowanym tekście zaimek może wskazywać osobę, przedmiot, grupę albo treść całego zdania. Poprawna forma nie zawsze gwarantuje jasne odniesienie: trzeba także uwzględnić temat wypowiedzi, związki między zdaniami i możliwe interpretacje czytelnika.\n\n## 1. Poprzednik zaimka a jego odniesienie\n\nWyrażenie, do którego nawiązuje zaimek, nazywamy **poprzednikiem**. Sam zaimek może wystąpić w tym samym zdaniu lub znacznie dalej. Takie odsyłanie do wcześniejszego fragmentu tekstu to *anafora*.\n\n:::example\nDo archiwum trafiła **kolekcja fotografii**. Przez kilka miesięcy konserwatorzy oceniali **jej** stan. Następnie przygotowali **ją** do digitalizacji.\n\nFormy **jej** i **ją** odnoszą się do kolekcji, nie do fotografii. Pomagają to ustalić liczba pojedyncza i rodzaj żeński.\n:::\n\nOdniesienie zaimka ustalamy na podstawie kilku wskazówek:\n\n- **zgodności gramatycznej**, zwłaszcza rodzaju i liczby;\n- **znaczenia** zdania i wiedzy o opisywanej sytuacji;\n- **ciągłości tematu**, czyli tego, o kim lub o czym nadal mówimy;\n- **budowy tekstu**, w tym odległości od możliwego poprzednika i obecności innych kandydatów.\n\n:::warning\nZaimek nie musi odnosić się do najbliższego rzeczownika. Bliskość jest wskazówką interpretacyjną, a nie bezwyjątkową regułą.\n:::\n\n## 2. Zgodność formy nie rozstrzyga wszystkiego\n\nRodzaj i liczba często ograniczają wybór poprzednika. **Przypadek zaimka wynika natomiast z jego funkcji w aktualnym zdaniu**, a nie z przypadku poprzednika.\n\n| Fragment tekstu | Odniesienie | Co pozwala je ustalić? |\n| --- | --- | --- |\n| Oglądaliśmy wystawę. Długo o **niej** rozmawialiśmy. | wystawa | Rodzaj żeński i liczba pojedyncza; miejscownik wynika z konstrukcji „rozmawiać o”. |\n| Przyjechali tłumacze i tłumaczki. **Oni** poprowadzą warsztaty. | cała wymieniona grupa | Forma męskoosobowa obejmuje tu grupę mieszaną. |\n| Ewa spotkała Martę. **Ona** znała już wyniki. | Ewa albo Marta | Obie osoby pasują gramatycznie; potrzebny jest szerszy kontekst. |\n\nNiektóre formy dostarczają niewielu wskazówek. **Ich** może odsyłać do różnych grup niezależnie od ich rodzaju: *autorzy — ich książki*, *autorki — ich książki*. Jeśli w tekście występuje kilka grup, sama forma nie wystarczy.\n\nWyrażenie nawiązujące może też obejmować osoby wymienione osobno:\n\n*Maria rozmawiała z Piotrem. Następnego dnia **oboje** podpisali umowę.*\n\n**Oboje** jest tu liczebnikiem zbiorowym, nie zaimkiem. W odniesieniu do dwóch dorosłych osób rozróżniamy: **obaj** — *Piotr i Marek; obaj podpisali umowę*, **obie** — *Maria i Ewa; obie podpisały umowę*, **oboje** — *Maria i Piotr; oboje podpisali umowę*. Liczebników zbiorowych używamy także w innych połączeniach, np. **oboje dzieci**.\n\n## 2a. „Swój” a „jego”, „jej”, „ich”\n\nZaimek zwrotny dzierżawczy **swój** zasadniczo wskazuje, że posiadaczem jest podmiot danej czynności. Jego forma zgadza się z nazwą tego, co posiadane, a nie z nazwą posiadacza: *Anna przyniosła swój zeszyt*, *Piotr przyniósł swoje notatki*. Formy **jego**, **jej**, **ich** w takim neutralnym zestawieniu wskazują innego posiadacza, którego trzeba ustalić z kontekstu.\n\n| Kontrast | Odczytanie |\n| --- | --- |\n| Piotr poprosił Marka o **swój samochód**. | Chodzi o samochód Piotra, np. pozostawiony wcześniej u Marka. |\n| Piotr poprosił Marka o **jego samochód**. | Naturalnie chodzi o samochód Marka; szerszy kontekst może wskazać innego mężczyznę. |\n| Anna pokazała Ewie **swoje notatki**. | Notatki należą do Anny. |\n| Anna pokazała Ewie **jej notatki**. | Naturalnie chodzi o notatki Ewy, ewentualnie innej kobiety wskazanej w kontekście. |\n| Badacze pokazali recenzentom **swoje wyniki** \u002F **ich wyniki**. | „Swoje” wskazuje badaczy; „ich” może wskazywać recenzentów lub inną wcześniej wymienioną grupę. |\n\n### Granice reguły: kilka czynności w jednym zdaniu\n\nPrzy bezokoliczniku ustal także jego domyślnego wykonawcę. W zdaniu *Anna postanowiła zabrać swoje notatki* Anna zarówno podejmuje decyzję, jak i zabiera notatki. Konstrukcje **kazać komuś** i **prosić kogoś** mogą jednak wprowadzać innego wykonawcę: *Anna kazała Ewie zabrać swoje notatki* lub *Anna poprosiła Ewę, żeby zabrała swoje notatki*. W drugim zdaniu podmiotem zdania z **żeby** jest Ewa, więc **swoje** wskazuje jej notatki. W konstrukcji bezokolicznikowej odniesienie może być mniej jednoznaczne: czytelnik może wiązać **swoje** z wykonawczynią zabierania albo z podmiotem nadrzędnym. Gdy własność ma znaczenie, napisz wprost: *Anna kazała Ewie zabrać notatki Ewy* albo *Anna kazała Ewie zabrać notatki należące do Anny*.\n\nNie przenoś więc mechanicznie reguły na podmiot pierwszego czasownika w rozbudowanym zdaniu. W konstrukcjach imiesłowowych również ustal wykonawcę: *Anna, przeglądając swoje notatki, słuchała Ewy* — przegląda Anna i notatki należą do niej. W zdaniu *Anna obserwowała Ewę przeglądającą swoje notatki* wykonawczynią czynności wyrażonej imiesłowem jest Ewa i to do niej odnosimy **swoje**.\n\n## 2b. Poprzednik zaimka względnego „który”\n\nZaimek względny **który** zgadza się z poprzednikiem pod względem rodzaju i liczby. Jego przypadek zależy od funkcji w zdaniu względnym: *Znam autorkę, **której** przyznano nagrodę* — **autorkę** ma formę biernika, a **której** celownika, ponieważ nagrodę przyznano komuś.\n\nRodzaj i liczba mogą rozstrzygać odniesienie:\n\n- *Rozmawiałem z bratem koleżanki, **który** mieszka w Gdańsku.* — Mieszka tam brat.\n- *Rozmawiałem z siostrami koleżanki, **które** mieszkają w Gdańsku.* — Mieszkają tam siostry.\n\nNie wystarczą jednak, gdy kandydaci mają te same cechy:\n\n*Rozmawiałem z siostrą koleżanki, **która** mieszka w Gdańsku.*\n\nForma **która** pasuje zarówno do siostry, jak i do koleżanki. Bliskość rzeczownika **koleżanki** sprzyja temu odczytaniu, ale nie gwarantuje jednoznaczności. Wybierz przebudowę zgodną z intencją:\n\n- **Siostra mieszka w Gdańsku:** *Rozmawiałem z mieszkającą w Gdańsku siostrą mojej koleżanki.* Przeniesienie określenia przed rzeczownik wyraźniej wiąże je z siostrą.\n- **Koleżanka mieszka w Gdańsku:** *Moja koleżanka mieszka w Gdańsku. Rozmawiałem z jej siostrą.*\n- **Wyraźne wskazanie ostatniej z dwóch osób:** *Rozmawiałem z siostrą mojej koleżanki. Ta ostatnia mieszka w Gdańsku.* Wyrażenie **ta ostatnia** wskazuje tu koleżankę; przy dłuższym wyliczeniu bezpieczniej powtórzyć nazwę.\n\n## 3. Ciągłość tematu i podmiot domyślny\n\nW polszczyźnie często pomijamy zaimek osobowy w funkcji podmiotu. Czytelnik odtwarza podmiot z formy czasownika oraz kontekstu. Brak zaimka zwykle sprzyja zachowaniu dotychczasowego tematu, ale nie usuwa każdej niejednoznaczności.\n\n:::example\n**Wersja niejednoznaczna:**\n\nAnna zadzwoniła do Ewy. Następnie wysłała poprawiony dokument.\n\nNajbardziej naturalne jest odczytanie, że dokument wysłała Anna, lecz sam zapis nie daje całkowitej pewności.\n\n**Wersja jednoznaczna:**\n\nAnna zadzwoniła do Ewy. Następnie **Ewa** wysłała poprawiony dokument.\n:::\n\nDodanie **ona** nie zawsze pomaga: *Następnie ona wysłała poprawiony dokument* nadal może wymagać kontekstu lub odpowiedniego akcentu. Jawny zaimek osobowy może sygnalizować kontrast albo zmianę tematu, lecz nie jest automatycznym sygnałem zmiany wykonawcy.\n\n:::tip\nPo dłuższej dygresji lub przy zmianie osoby działającej przywróć nazwę: **badaczka**, **komisja**, **Ewa**. Trafne powtórzenie jest lepsze niż zaimek, którego odniesienia trzeba się domyślać.\n:::\n\n### Środki rozróżniające i ich rejestr\n\nOprócz powtórzenia nazwy można wykorzystać kolejność wprowadzenia osób lub rzeczy albo wyraźny kontrast. Nie wszystkie poniższe środki są zaimkami; wszystkie pomagają jednak organizować odniesienia w tekście.\n\n| Środek | Zastosowanie i przykład | Rejestr i ograniczenie |\n| --- | --- | --- |\n| **ten \u002F tamten** | *Obecny projekt jest tańszy od poprzedniego. Ten wymaga dwóch miesięcy pracy, tamten wymagał czterech.* | Neutralne; kontrast musi być czytelny. Sama kolejność rzeczowników nie wyznacza automatycznie odniesień. |\n| **ów** | *W maju wpłynął protest. Ów protest dotyczył sposobu głosowania.* | Książkowe; nawiązuje do znanego już elementu, ale nie wybiera samodzielnie jednego z kilku protestów. |\n| **ten ostatni** | *Raport omówili dyrektor i prawnik. Ten ostatni zgłosił zastrzeżenia.* | Typowe dla języka pisanego; wskazuje ostatniego z wymienionych kandydatów, tutaj prawnika. |\n| **pierwszy… drugi…** | *Porównano projekt Anny i projekt Ewy. Pierwszy był tańszy, drugi — szybszy w realizacji.* | Neutralne, częste w tekstach analitycznych; zachowują kolejność wyliczenia. |\n| **wspomniany** | *Wspomniana wcześniej komisja wznowiła obrady.* | Częste w tekstach formalnych; gdy komisji jest kilka, dodaj jej nazwę lub inne wyróżniające określenie. |\n| **powyższy** | *Powyższe zastrzeżenie wymaga osobnego omówienia.* | Formalne, zwłaszcza urzędowe; odsyła do wcześniejszego fragmentu tekstu pisanego. Trzeba jasno określić jego zakres. |\n| **tenże** | *Opinię sporządził profesor Nowak. Tenże autor przygotował później aneks.* | Książkowe, spotykane w tekstach naukowych i urzędowych; podkreśla tożsamość osoby lub rzeczy: „ten sam”. |\n\n## 4. Odniesienie do całego zdania\n\nZaimki **to** i **co** mogą nawiązywać nie do pojedynczego rzeczownika, lecz do zdarzenia, faktu lub wcześniejszej treści.\n\n:::example\nZarząd odrzucił wniosek. **To** zaskoczyło pracowników.\n\nZarząd odrzucił wniosek, **co** zaskoczyło pracowników.\n\nW obu wersjach źródłem zaskoczenia jest odrzucenie wniosku, nie sam wniosek.\n:::\n\nZakres takiego odniesienia bywa jednak niejasny:\n\n*Zarząd odrzucił wniosek, a komisja przerwała obrady. **To** wywołało protesty.*\n\nCzy protesty wywołało odrzucenie wniosku, przerwanie obrad, czy oba wydarzenia? Jeśli rozróżnienie ma znaczenie, nazwij treść dokładniej:\n\n- **Odrzucenie wniosku** wywołało protesty.\n- **Przerwanie obrad** wywołało protesty.\n- **Obie decyzje** wywołały protesty.\n\nW tekstach analitycznych pomocne są wyrażenia takie jak **ten wniosek**, **ta ocena**, **to zastrzeżenie**. Nie są jednak neutralnymi zamiennikami każdego **to**: rzeczownik określa, jak autor interpretuje wcześniejszą wypowiedź.\n\n## 5. Zapowiedź dalszej treści\n\nZaimek może również odsyłać do informacji, która pojawi się dopiero później. To *katafora*. Jest szczególnie czytelna, gdy dalsza część wypowiedzi od razu wyjaśnia zapowiedź.\n\n:::example\nNajbardziej obawiała się **tego, że termin zostanie skrócony**.\n\nZapamiętaj **to: bez zgody uczestników nie wolno publikować nagrania**.\n:::\n\nW pierwszym zdaniu treść obawy rozwija zdanie wprowadzone przez **że**. W drugim dwukropek zapowiada wyjaśnienie zaimka **to**.\n\nNie należy pozostawiać takiej zapowiedzi bez wyraźnego rozwinięcia. W zdaniu *To było najważniejsze* czytelnik musi znaleźć odpowiednią treść wcześniej, później albo w sytuacji komunikacyjnej.\n\n## 6. Jak sprawdzić spójność odniesień\n\nPodczas redagowania tekstu zastosuj krótką procedurę:\n\n1. Przy każdym zaimku wskaż osobę, rzecz lub treść, do której się odnosi.\n2. Sprawdź rodzaj i liczbę, a przypadek dobierz do konstrukcji bieżącego zdania.\n3. Poszukaj innych możliwych poprzedników. Nie odrzucaj ich wyłącznie dlatego, że nie odpowiadają twojej intencji.\n4. Przy zmianie tematu lub konkurencji kilku poprzedników powtórz nazwę albo dodaj precyzyjne określenie.\n5. Przy **to** i **co** sprawdź, czy jasny jest zakres wskazywanej treści.\n\n**Dobry zaimek skraca tekst bez utraty jasności.** Jeśli czytelnik musi zgadywać, kto działa, do kogo coś należy lub co zostało ocenione, potrzebne jest wyraźniejsze odniesienie.",[1316],{"id":1317,"name":1318,"level":974,"language":9,"isCompleted":1319,"completionPercentage":1320,"totalExercises":26,"completedExercises":1320},"01a0f20c-7d42-7406-8ed7-cf5f3f028457","Jednoznaczne odniesienia zaimków",false,0,"2026-09-30T11:21:40+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[1324],{"id":1325,"title":1326,"vocabularyListWords":1327,"isPublished":1335},"01a0f20d-05e4-7015-ba99-4dff6dd04e9f","Odsyłanie do osób i treści w tekście",[1328,1337,1345,1357,1365,1373,1381,1389,1397,1405,1413,1421,1429,1437,1445,1453,1461,1472],{"id":1329,"vocabularyWord":1330,"displayOrder":11},"01a0f20d-05e4-7071-ba99-4dff6ec23da6",{"id":1331,"word":1332,"frequency":56,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1333,"partsOfSpeech":1334,"audio":1335,"audioUrl":1336},"01a0f20c-cd2c-71c4-ba90-b0213ba869cd","on","tts_05b529c73938f819_pl-PL.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_05b529c73938f819_pl-PL.mp3",{"id":1338,"vocabularyWord":1339,"displayOrder":16},"01a0f20d-05e4-70a1-ba99-4dff6f346dd4",{"id":1340,"word":1341,"frequency":31,"level":251,"language":9,"audioFilePath":1342,"partsOfSpeech":1343,"audio":1335,"audioUrl":1344},"01a0f20c-ccce-7a5e-a421-b21fad9d5d3a","oboje","tts_4e151c08d9edfbb6_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_4e151c08d9edfbb6_pl-PL.mp3",{"id":1346,"vocabularyWord":1347,"displayOrder":21},"01a0f20d-05e4-70c9-ba99-4dff6f812592",{"id":1348,"word":1349,"frequency":41,"level":251,"language":9,"audioFilePath":1350,"partsOfSpeech":1351,"audio":1335,"audioUrl":1356},"01a0f20c-cfeb-76a0-8203-b617fc4580bf","obaj","tts_6f34110c8ece1eaf_pl-PL.mp3",[1352],{"id":1353,"partOfSpeech":1354,"definition":1355,"isPrimary":1335,"meaningOrder":11},"01a0f20c-d005-731c-a5a5-f7f52ec5c52e","DETERMINER","","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_6f34110c8ece1eaf_pl-PL.mp3",{"id":1358,"vocabularyWord":1359,"displayOrder":26},"01a0f20d-05e4-70e5-ba99-4dff70593950",{"id":1360,"word":1361,"frequency":46,"level":502,"language":9,"audioFilePath":1362,"partsOfSpeech":1363,"audio":1335,"audioUrl":1364},"01a0f20c-ceba-77c6-8f7c-832f5e6a6122","swój","tts_833372f4f7d5a71a_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_833372f4f7d5a71a_pl-PL.mp3",{"id":1366,"vocabularyWord":1367,"displayOrder":31},"01a0f20d-05e4-7105-ba99-4dff7122c649",{"id":1368,"word":1369,"frequency":56,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1370,"partsOfSpeech":1371,"audio":1335,"audioUrl":1372},"01a0f20c-cba4-779f-86e5-848c6453f481","jego","tts_f062bdccbdc4d689_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f062bdccbdc4d689_pl-PL.mp3",{"id":1374,"vocabularyWord":1375,"displayOrder":36},"01a0f20d-05e4-7121-ba99-4dff7131909d",{"id":1376,"word":1377,"frequency":56,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1378,"partsOfSpeech":1379,"audio":1335,"audioUrl":1380},"01a0f20c-cba5-71e7-8f9b-7e1a1797f8e2","jej","tts_2e4a0e6797bfb544_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_2e4a0e6797bfb544_pl-PL.mp3",{"id":1382,"vocabularyWord":1383,"displayOrder":41},"01a0f20d-05e4-713d-ba99-4dff71c0f657",{"id":1384,"word":1385,"frequency":56,"level":251,"language":9,"audioFilePath":1386,"partsOfSpeech":1387,"audio":1335,"audioUrl":1388},"01a0f20c-cb8f-78f5-8d28-ec67ef2100ba","ich","tts_cc97be68d729df04_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_cc97be68d729df04_pl-PL.mp3",{"id":1390,"vocabularyWord":1391,"displayOrder":46},"01a0f20d-05e4-7159-ba99-4dff72206f28",{"id":1392,"word":1393,"frequency":56,"level":251,"language":9,"audioFilePath":1394,"partsOfSpeech":1395,"audio":1335,"audioUrl":1396},"01a0f20c-cc05-76c8-b2bf-e58e6b211587","który","tts_779f9c94469c14a0_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_779f9c94469c14a0_pl-PL.mp3",{"id":1398,"vocabularyWord":1399,"displayOrder":51},"01a0f20d-05e4-7175-ba99-4dff7274ba43",{"id":1400,"word":1401,"frequency":56,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1402,"partsOfSpeech":1403,"audio":1335,"audioUrl":1404},"01a0f20c-cf19-7e82-a70a-8b5eb2e4c88e","ten","tts_8a7b5389ddce9b89_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_8a7b5389ddce9b89_pl-PL.mp3",{"id":1406,"vocabularyWord":1407,"displayOrder":56},"01a0f20d-05e4-71a1-ba99-4dff732b0a9b",{"id":1408,"word":1409,"frequency":36,"level":502,"language":9,"audioFilePath":1410,"partsOfSpeech":1411,"audio":1335,"audioUrl":1412},"01a0f20c-cf16-70f2-b93c-3989d87cde0e","tamten","tts_c2d8be1943ec46c1_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c2d8be1943ec46c1_pl-PL.mp3",{"id":1414,"vocabularyWord":1415,"displayOrder":61},"01a0f20d-05e4-71c1-ba99-4dff73a98eb1",{"id":1416,"word":1417,"frequency":11,"level":1190,"language":9,"audioFilePath":1418,"partsOfSpeech":1419,"audio":1335,"audioUrl":1420},"01a0f20c-d28f-7255-ad99-50d124d48947","ów","tts_49ea6f8a23b4e4cc_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_49ea6f8a23b4e4cc_pl-PL.mp3",{"id":1422,"vocabularyWord":1423,"displayOrder":71},"01a0f20d-05e4-71f5-ba99-4dff74931533",{"id":1424,"word":1425,"frequency":46,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1426,"partsOfSpeech":1427,"audio":1335,"audioUrl":1428},"01a0f20c-cd4e-70ac-a355-1f5ca2693235","pierwszy","tts_34a5030d9db18e7e_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_34a5030d9db18e7e_pl-PL.mp3",{"id":1430,"vocabularyWord":1431,"displayOrder":76},"01a0f20d-05e4-7211-ba99-4dff753562e0",{"id":1432,"word":1433,"frequency":46,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1434,"partsOfSpeech":1435,"audio":1335,"audioUrl":1436},"01a0f20c-cb09-77a9-8814-49833096a3db","drugi","tts_3753d3b8afb8de5a_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_3753d3b8afb8de5a_pl-PL.mp3",{"id":1438,"vocabularyWord":1439,"displayOrder":81},"01a0f20d-05e4-722d-ba99-4dff75980e25",{"id":1440,"word":1441,"frequency":31,"level":743,"language":9,"audioFilePath":1442,"partsOfSpeech":1443,"audio":1335,"audioUrl":1444},"01a0f20c-d1ca-72cb-a25b-3e0c074fa712","wspomniany","tts_e954f682a9966099_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e954f682a9966099_pl-PL.mp3",{"id":1446,"vocabularyWord":1447,"displayOrder":86},"01a0f20d-05e4-7245-ba99-4dff75fc67cd",{"id":1448,"word":1449,"frequency":31,"level":502,"language":9,"audioFilePath":1450,"partsOfSpeech":1451,"audio":1335,"audioUrl":1452},"01a0f20c-cdc1-7783-a753-f4251407ab6f","powyższy","tts_2ad76e0831e3681c_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_2ad76e0831e3681c_pl-PL.mp3",{"id":1454,"vocabularyWord":1455,"displayOrder":91},"01a0f20d-05e4-7261-ba99-4dff7608bab7",{"id":1456,"word":1457,"frequency":11,"level":502,"language":9,"audioFilePath":1458,"partsOfSpeech":1459,"audio":1335,"audioUrl":1460},"01a0f20c-cf1b-7d5c-b7c5-cd665ce1de68","tenże","tts_80e405a453a44de5_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_80e405a453a44de5_pl-PL.mp3",{"id":1462,"vocabularyWord":1463,"displayOrder":96},"01a0f20d-05e4-727d-ba99-4dff76c0c4e1",{"id":1464,"word":1465,"frequency":56,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1466,"partsOfSpeech":1467,"audio":1335,"audioUrl":1471},"01a0f20c-d09c-745d-9e83-fd5f4227bc53","to","tts_ffa7e75d453400a3_pl-PL.mp3",[1468],{"id":1469,"partOfSpeech":1470,"definition":1355,"isPrimary":1335,"meaningOrder":11},"01a0f20c-d0ba-77af-8f69-03cc63ebfd2a","PRONOUN","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_ffa7e75d453400a3_pl-PL.mp3",{"id":1473,"vocabularyWord":1474,"displayOrder":101},"01a0f20d-05e4-7299-ba99-4dff775600d8",{"id":1475,"word":1476,"frequency":11,"level":10,"language":9,"audioFilePath":1477,"partsOfSpeech":1478,"audio":1335,"audioUrl":1479},"01a0f20c-ca7e-7320-81f9-6de131d573ff","co","tts_81e1e50078e54a42_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_81e1e50078e54a42_pl-PL.mp3",{"name":1318,"slug":1481,"language":9},"jednoznaczne-odniesienia-zaimkow-c1",[],{"id":1317,"name":1318,"slug":1481,"language":9,"level":974,"introduction":1484,"lessonCount":16,"totalExercises":26,"objectives":1485,"prerequisites":1488,"lessons":1490},"Czytelnik musi wiedzieć, do kogo odsyła zaimek i kto wykonuje opisywaną czynność. Od odniesień w dłuższym tekście przejdziesz do szczególnej trudności: zaimka swój przy bezokoliczniku i nominalizacji.",[1486,1487],"Ustalisz poprzednik zaimka mimo odległości między zdaniami.","Usuniesz niejasne odniesienie swój przy domyślnym wykonawcy.",[1489],"Rozróżniasz zaimki osobowe, dzierżawcze i zwrotne.",[1491,1502],{"id":1032,"contentId":1492,"slug":1034,"title":1033,"level":974,"summary":1493,"order":11,"exercises":1494},"pg_8d1fd1c4-004d-4945-8a91-b919e2ffc4f7","Ustalisz odniesienie zaimka w dłuższej wypowiedzi, oddzielając zgodę z poprzednikiem od przypadka wymaganego w nowym zdaniu.",[1495,1499],{"id":1496,"title":1497,"order":1320,"type":1498},"01a0f20c-a7d0-700d-ac88-845c318b302a","Kto działa i do kogo coś należy?","word_select",{"id":1500,"title":1501,"order":11,"type":1498},"01a0f20c-a7e8-7e33-9a51-05ec4c4a1bab","Spójne odniesienia w raporcie i komentarzu",{"id":1037,"contentId":1503,"slug":1039,"title":1038,"level":974,"summary":1504,"order":16,"exercises":1505},"pg_cc0d5ecf-5210-4915-b275-d8b8254d8fee","Zastosujesz kontrolę odniesienia do zaimka swój przy bezokoliczniku i nominalizacji, wskazując wykonawcę czynności i posiadacza.",[1506,1509],{"id":1507,"title":1508,"order":1320,"type":1498},"01a0f20c-bb8d-75e5-9832-96c40801684b","Swój przy bezokoliczniku: wykonawca i właściciel",{"id":1510,"title":1511,"order":11,"type":1498},"01a0f20c-bba4-7ab8-b018-ff1efacc0d0d","Swój przy nominalizacji: od interpretacji do precyzji",[1513,1519],{"@id":1514,"@type":1515,"id":1496,"grammarPage":1516,"title":1497,"instructions":1517,"displayOrder":1320,"type":1498,"questionCount":66,"blankCount":81,"isCompleted":1319,"ogImageUrl":1518},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-a7d0-700d-ac88-845c318b302a","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-810c-793f-b867-87c0c0257f76","Uzupełnij zdania lub wybierz trafną interpretację przytoczonego fragmentu. Uwzględnij wszystkich możliwych poprzedników.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6d514cba-813b-4373-82ca-81aec8859c14_hero.webp?v=1790767310",{"@id":1520,"@type":1515,"id":1500,"grammarPage":1516,"title":1501,"instructions":1521,"displayOrder":11,"type":1498,"questionCount":81,"blankCount":96,"isCompleted":1319,"ogImageUrl":1522},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-a7e8-7e33-9a51-05ec4c4a1bab","Wybierz formę lub interpretację zgodną z podanym fragmentem. Zwróć uwagę na zakres odniesienia, kolejność i rejestr.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_06b8e65e-8e2e-4149-9153-542dfd59a43b_hero.webp?v=1790767310",{"id":1496,"grammarPage":1516,"title":1497,"instructions":1517,"seoTitle":1524,"seoDescription":1525,"displayOrder":1320,"type":1498,"questions":1526,"ogImageUrl":1518},"Odniesienie zaimków: osoby i własność","Ćwiczenia z lukami o odniesieniu zaimków: ustalaj wykonawców czynności, właścicieli notatek oraz związki między osobami w opisach pracy zespołów i badań.",[1527],{"id":1528,"sentenceTemplate":1529,"displayOrder":1320,"explanation":1530,"exampleSentence":1531,"blanks":1532},"01a0f20c-a7d0-720d-ac88-845c3492d1ff","Zespół otrzymał opinię ekspertów. Po naradzie opublikował ją w całości. Forma „ją” odsyła do __1__.","Opublikowano otrzymaną opinię. Narada jest bliższym rzeczownikiem żeńskim, ale nie pasuje do znaczenia czynności; eksperci wymagają formy liczby mnogiej.","Odnaleziono mapę wśród rachunków, a następnie poddano ją konserwacji.",[1533],{"id":1534,"blankNumber":11,"options":1535},"01a0f20c-a7d0-71bd-ac88-845c33d80151",[1536,1539,1542],{"id":1537,"optionText":1538,"isCorrect":1319,"displayOrder":1320},"01a0f20c-a7d0-7131-ac88-845c32857131","narady",{"id":1540,"optionText":1541,"isCorrect":1335,"displayOrder":11},"01a0f20c-a7d0-716d-ac88-845c32e51ae7","opinii",{"id":1543,"optionText":1544,"isCorrect":1319,"displayOrder":16},"01a0f20c-a7d0-7199-ac88-845c3342dc9a","ekspertów",{"html":1546,"toc":1547},"\u003Cp>W rozbudowanym tekście zaimek może wskazywać osobę, przedmiot, grupę albo treść całego zdania. Poprawna forma nie zawsze gwarantuje jasne odniesienie: trzeba także uwzględnić temat wypowiedzi, związki między zdaniami i możliwe interpretacje czytelnika.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"poprzednik-zaimka-a-jego-odniesienie\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Poprzednik zaimka a jego odniesienie\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Wyrażenie, do którego nawiązuje zaimek, nazywamy \u003Cstrong>poprzednikiem\u003C\u002Fstrong>. Sam zaimek może wystąpić w tym samym zdaniu lub znacznie dalej. Takie odsyłanie do wcześniejszego fragmentu tekstu to \u003Cem>anafora\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Do archiwum trafiła \u003Cstrong>kolekcja fotografii\u003C\u002Fstrong>. Przez kilka miesięcy konserwatorzy oceniali \u003Cstrong>jej\u003C\u002Fstrong> stan. Następnie przygotowali \u003Cstrong>ją\u003C\u002Fstrong> do digitalizacji.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Formy \u003Cstrong>jej\u003C\u002Fstrong> i \u003Cstrong>ją\u003C\u002Fstrong> odnoszą się do kolekcji, nie do fotografii. Pomagają to ustalić liczba pojedyncza i rodzaj żeński.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Odniesienie zaimka ustalamy na podstawie kilku wskazówek:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>zgodności gramatycznej\u003C\u002Fstrong>, zwłaszcza rodzaju i liczby;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>znaczenia\u003C\u002Fstrong> zdania i wiedzy o opisywanej sytuacji;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>ciągłości tematu\u003C\u002Fstrong>, czyli tego, o kim lub o czym nadal mówimy;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>budowy tekstu\u003C\u002Fstrong>, w tym odległości od możliwego poprzednika i obecności innych kandydatów.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Zaimek nie musi odnosić się do najbliższego rzeczownika. Bliskość jest wskazówką interpretacyjną, a nie bezwyjątkową regułą.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"zgodno-formy-nie-rozstrzyga-wszystkiego\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Zgodność formy nie rozstrzyga wszystkiego\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Rodzaj i liczba często ograniczają wybór poprzednika. \u003Cstrong>Przypadek zaimka wynika natomiast z jego funkcji w aktualnym zdaniu\u003C\u002Fstrong>, a nie z przypadku poprzednika.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Fragment tekstu\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Odniesienie\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Co pozwala je ustalić?\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Oglądaliśmy wystawę. Długo o \u003Cstrong>niej\u003C\u002Fstrong> rozmawialiśmy.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>wystawa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Rodzaj żeński i liczba pojedyncza; miejscownik wynika z konstrukcji „rozmawiać o”.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Przyjechali tłumacze i tłumaczki. \u003Cstrong>Oni\u003C\u002Fstrong> poprowadzą warsztaty.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>cała wymieniona grupa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Forma męskoosobowa obejmuje tu grupę mieszaną.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ewa spotkała Martę. \u003Cstrong>Ona\u003C\u002Fstrong> znała już wyniki.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ewa albo Marta\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Obie osoby pasują gramatycznie; potrzebny jest szerszy kontekst.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Niektóre formy dostarczają niewielu wskazówek. \u003Cstrong>Ich\u003C\u002Fstrong> może odsyłać do różnych grup niezależnie od ich rodzaju: \u003Cem>autorzy — ich książki\u003C\u002Fem>, \u003Cem>autorki — ich książki\u003C\u002Fem>. Jeśli w tekście występuje kilka grup, sama forma nie wystarczy.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Wyrażenie nawiązujące może też obejmować osoby wymienione osobno:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Maria rozmawiała z Piotrem. Następnego dnia \u003Cstrong>oboje\u003C\u002Fstrong> podpisali umowę.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Oboje\u003C\u002Fstrong> jest tu liczebnikiem zbiorowym, nie zaimkiem. W odniesieniu do dwóch dorosłych osób rozróżniamy: \u003Cstrong>obaj\u003C\u002Fstrong> — \u003Cem>Piotr i Marek; obaj podpisali umowę\u003C\u002Fem>, \u003Cstrong>obie\u003C\u002Fstrong> — \u003Cem>Maria i Ewa; obie podpisały umowę\u003C\u002Fem>, \u003Cstrong>oboje\u003C\u002Fstrong> — \u003Cem>Maria i Piotr; oboje podpisali umowę\u003C\u002Fem>. Liczebników zbiorowych używamy także w innych połączeniach, np. \u003Cstrong>oboje dzieci\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"2a-swj-a-jego-jej-ich\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>2a. „Swój” a „jego”, „jej”, „ich”\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Zaimek zwrotny dzierżawczy \u003Cstrong>swój\u003C\u002Fstrong> zasadniczo wskazuje, że posiadaczem jest podmiot danej czynności. Jego forma zgadza się z nazwą tego, co posiadane, a nie z nazwą posiadacza: \u003Cem>Anna przyniosła swój zeszyt\u003C\u002Fem>, \u003Cem>Piotr przyniósł swoje notatki\u003C\u002Fem>. Formy \u003Cstrong>jego\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>jej\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ich\u003C\u002Fstrong> w takim neutralnym zestawieniu wskazują innego posiadacza, którego trzeba ustalić z kontekstu.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Kontrast\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Odczytanie\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Piotr poprosił Marka o \u003Cstrong>swój samochód\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Chodzi o samochód Piotra, np. pozostawiony wcześniej u Marka.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Piotr poprosił Marka o \u003Cstrong>jego samochód\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Naturalnie chodzi o samochód Marka; szerszy kontekst może wskazać innego mężczyznę.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Anna pokazała Ewie \u003Cstrong>swoje notatki\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Notatki należą do Anny.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Anna pokazała Ewie \u003Cstrong>jej notatki\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Naturalnie chodzi o notatki Ewy, ewentualnie innej kobiety wskazanej w kontekście.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Badacze pokazali recenzentom \u003Cstrong>swoje wyniki\u003C\u002Fstrong> \u002F \u003Cstrong>ich wyniki\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>„Swoje” wskazuje badaczy; „ich” może wskazywać recenzentów lub inną wcześniej wymienioną grupę.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Ch3 id=\"granice-reguy-kilka-czynnoci-w-jednym-zdaniu\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.1\u003C\u002Fspan>Granice reguły: kilka czynności w jednym zdaniu\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Przy bezokoliczniku ustal także jego domyślnego wykonawcę. W zdaniu \u003Cem>Anna postanowiła zabrać swoje notatki\u003C\u002Fem> Anna zarówno podejmuje decyzję, jak i zabiera notatki. Konstrukcje \u003Cstrong>kazać komuś\u003C\u002Fstrong> i \u003Cstrong>prosić kogoś\u003C\u002Fstrong> mogą jednak wprowadzać innego wykonawcę: \u003Cem>Anna kazała Ewie zabrać swoje notatki\u003C\u002Fem> lub \u003Cem>Anna poprosiła Ewę, żeby zabrała swoje notatki\u003C\u002Fem>. W drugim zdaniu podmiotem zdania z \u003Cstrong>żeby\u003C\u002Fstrong> jest Ewa, więc \u003Cstrong>swoje\u003C\u002Fstrong> wskazuje jej notatki. W konstrukcji bezokolicznikowej odniesienie może być mniej jednoznaczne: czytelnik może wiązać \u003Cstrong>swoje\u003C\u002Fstrong> z wykonawczynią zabierania albo z podmiotem nadrzędnym. Gdy własność ma znaczenie, napisz wprost: \u003Cem>Anna kazała Ewie zabrać notatki Ewy\u003C\u002Fem> albo \u003Cem>Anna kazała Ewie zabrać notatki należące do Anny\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Nie przenoś więc mechanicznie reguły na podmiot pierwszego czasownika w rozbudowanym zdaniu. W konstrukcjach imiesłowowych również ustal wykonawcę: \u003Cem>Anna, przeglądając swoje notatki, słuchała Ewy\u003C\u002Fem> — przegląda Anna i notatki należą do niej. W zdaniu \u003Cem>Anna obserwowała Ewę przeglądającą swoje notatki\u003C\u002Fem> wykonawczynią czynności wyrażonej imiesłowem jest Ewa i to do niej odnosimy \u003Cstrong>swoje\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"2b-poprzednik-zaimka-wzgldnego-ktry\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>2b. Poprzednik zaimka względnego „który”\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Zaimek względny \u003Cstrong>który\u003C\u002Fstrong> zgadza się z poprzednikiem pod względem rodzaju i liczby. Jego przypadek zależy od funkcji w zdaniu względnym: \u003Cem>Znam autorkę, \u003Cstrong>której\u003C\u002Fstrong> przyznano nagrodę\u003C\u002Fem> — \u003Cstrong>autorkę\u003C\u002Fstrong> ma formę biernika, a \u003Cstrong>której\u003C\u002Fstrong> celownika, ponieważ nagrodę przyznano komuś.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Rodzaj i liczba mogą rozstrzygać odniesienie:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cem>Rozmawiałem z bratem koleżanki, \u003Cstrong>który\u003C\u002Fstrong> mieszka w Gdańsku.\u003C\u002Fem> — Mieszka tam brat.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cem>Rozmawiałem z siostrami koleżanki, \u003Cstrong>które\u003C\u002Fstrong> mieszkają w Gdańsku.\u003C\u002Fem> — Mieszkają tam siostry.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Nie wystarczą jednak, gdy kandydaci mają te same cechy:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Rozmawiałem z siostrą koleżanki, \u003Cstrong>która\u003C\u002Fstrong> mieszka w Gdańsku.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Forma \u003Cstrong>która\u003C\u002Fstrong> pasuje zarówno do siostry, jak i do koleżanki. Bliskość rzeczownika \u003Cstrong>koleżanki\u003C\u002Fstrong> sprzyja temu odczytaniu, ale nie gwarantuje jednoznaczności. Wybierz przebudowę zgodną z intencją:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Siostra mieszka w Gdańsku:\u003C\u002Fstrong> \u003Cem>Rozmawiałem z mieszkającą w Gdańsku siostrą mojej koleżanki.\u003C\u002Fem> Przeniesienie określenia przed rzeczownik wyraźniej wiąże je z siostrą.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Koleżanka mieszka w Gdańsku:\u003C\u002Fstrong> \u003Cem>Moja koleżanka mieszka w Gdańsku. Rozmawiałem z jej siostrą.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Wyraźne wskazanie ostatniej z dwóch osób:\u003C\u002Fstrong> \u003Cem>Rozmawiałem z siostrą mojej koleżanki. Ta ostatnia mieszka w Gdańsku.\u003C\u002Fem> Wyrażenie \u003Cstrong>ta ostatnia\u003C\u002Fstrong> wskazuje tu koleżankę; przy dłuższym wyliczeniu bezpieczniej powtórzyć nazwę.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"cigo-tematu-i-podmiot-domylny\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Ciągłość tematu i podmiot domyślny\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>W polszczyźnie często pomijamy zaimek osobowy w funkcji podmiotu. Czytelnik odtwarza podmiot z formy czasownika oraz kontekstu. Brak zaimka zwykle sprzyja zachowaniu dotychczasowego tematu, ale nie usuwa każdej niejednoznaczności.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Wersja niejednoznaczna:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Anna zadzwoniła do Ewy. Następnie wysłała poprawiony dokument.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Najbardziej naturalne jest odczytanie, że dokument wysłała Anna, lecz sam zapis nie daje całkowitej pewności.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Wersja jednoznaczna:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Anna zadzwoniła do Ewy. Następnie \u003Cstrong>Ewa\u003C\u002Fstrong> wysłała poprawiony dokument.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Dodanie \u003Cstrong>ona\u003C\u002Fstrong> nie zawsze pomaga: \u003Cem>Następnie ona wysłała poprawiony dokument\u003C\u002Fem> nadal może wymagać kontekstu lub odpowiedniego akcentu. Jawny zaimek osobowy może sygnalizować kontrast albo zmianę tematu, lecz nie jest automatycznym sygnałem zmiany wykonawcy.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Po dłuższej dygresji lub przy zmianie osoby działającej przywróć nazwę: \u003Cstrong>badaczka\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>komisja\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>Ewa\u003C\u002Fstrong>. Trafne powtórzenie jest lepsze niż zaimek, którego odniesienia trzeba się domyślać.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch3 id=\"rodki-rozrniajce-i-ich-rejestr\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.1\u003C\u002Fspan>Środki rozróżniające i ich rejestr\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Oprócz powtórzenia nazwy można wykorzystać kolejność wprowadzenia osób lub rzeczy albo wyraźny kontrast. Nie wszystkie poniższe środki są zaimkami; wszystkie pomagają jednak organizować odniesienia w tekście.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Środek\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Zastosowanie i przykład\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Rejestr i ograniczenie\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ten \u002F tamten\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cem>Obecny projekt jest tańszy od poprzedniego. Ten wymaga dwóch miesięcy pracy, tamten wymagał czterech.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Neutralne; kontrast musi być czytelny. Sama kolejność rzeczowników nie wyznacza automatycznie odniesień.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ów\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cem>W maju wpłynął protest. Ów protest dotyczył sposobu głosowania.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Książkowe; nawiązuje do znanego już elementu, ale nie wybiera samodzielnie jednego z kilku protestów.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ten ostatni\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cem>Raport omówili dyrektor i prawnik. Ten ostatni zgłosił zastrzeżenia.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Typowe dla języka pisanego; wskazuje ostatniego z wymienionych kandydatów, tutaj prawnika.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>pierwszy… drugi…\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cem>Porównano projekt Anny i projekt Ewy. Pierwszy był tańszy, drugi — szybszy w realizacji.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Neutralne, częste w tekstach analitycznych; zachowują kolejność wyliczenia.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>wspomniany\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cem>Wspomniana wcześniej komisja wznowiła obrady.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Częste w tekstach formalnych; gdy komisji jest kilka, dodaj jej nazwę lub inne wyróżniające określenie.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>powyższy\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cem>Powyższe zastrzeżenie wymaga osobnego omówienia.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Formalne, zwłaszcza urzędowe; odsyła do wcześniejszego fragmentu tekstu pisanego. Trzeba jasno określić jego zakres.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tenże\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cem>Opinię sporządził profesor Nowak. Tenże autor przygotował później aneks.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Książkowe, spotykane w tekstach naukowych i urzędowych; podkreśla tożsamość osoby lub rzeczy: „ten sam”.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Ch2 id=\"odniesienie-do-caego-zdania\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Odniesienie do całego zdania\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Zaimki \u003Cstrong>to\u003C\u002Fstrong> i \u003Cstrong>co\u003C\u002Fstrong> mogą nawiązywać nie do pojedynczego rzeczownika, lecz do zdarzenia, faktu lub wcześniejszej treści.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Zarząd odrzucił wniosek. \u003Cstrong>To\u003C\u002Fstrong> zaskoczyło pracowników.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Zarząd odrzucił wniosek, \u003Cstrong>co\u003C\u002Fstrong> zaskoczyło pracowników.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>W obu wersjach źródłem zaskoczenia jest odrzucenie wniosku, nie sam wniosek.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Zakres takiego odniesienia bywa jednak niejasny:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Zarząd odrzucił wniosek, a komisja przerwała obrady. \u003Cstrong>To\u003C\u002Fstrong> wywołało protesty.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Czy protesty wywołało odrzucenie wniosku, przerwanie obrad, czy oba wydarzenia? Jeśli rozróżnienie ma znaczenie, nazwij treść dokładniej:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Odrzucenie wniosku\u003C\u002Fstrong> wywołało protesty.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Przerwanie obrad\u003C\u002Fstrong> wywołało protesty.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Obie decyzje\u003C\u002Fstrong> wywołały protesty.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>W tekstach analitycznych pomocne są wyrażenia takie jak \u003Cstrong>ten wniosek\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ta ocena\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>to zastrzeżenie\u003C\u002Fstrong>. Nie są jednak neutralnymi zamiennikami każdego \u003Cstrong>to\u003C\u002Fstrong>: rzeczownik określa, jak autor interpretuje wcześniejszą wypowiedź.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"zapowied-dalszej-treci\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Zapowiedź dalszej treści\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Zaimek może również odsyłać do informacji, która pojawi się dopiero później. To \u003Cem>katafora\u003C\u002Fem>. Jest szczególnie czytelna, gdy dalsza część wypowiedzi od razu wyjaśnia zapowiedź.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Najbardziej obawiała się \u003Cstrong>tego, że termin zostanie skrócony\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Zapamiętaj \u003Cstrong>to: bez zgody uczestników nie wolno publikować nagrania\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>W pierwszym zdaniu treść obawy rozwija zdanie wprowadzone przez \u003Cstrong>że\u003C\u002Fstrong>. W drugim dwukropek zapowiada wyjaśnienie zaimka \u003Cstrong>to\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Nie należy pozostawiać takiej zapowiedzi bez wyraźnego rozwinięcia. W zdaniu \u003Cem>To było najważniejsze\u003C\u002Fem> czytelnik musi znaleźć odpowiednią treść wcześniej, później albo w sytuacji komunikacyjnej.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"jak-sprawdzi-spjno-odniesie\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Jak sprawdzić spójność odniesień\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Podczas redagowania tekstu zastosuj krótką procedurę:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Przy każdym zaimku wskaż osobę, rzecz lub treść, do której się odnosi.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Sprawdź rodzaj i liczbę, a przypadek dobierz do konstrukcji bieżącego zdania.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Poszukaj innych możliwych poprzedników. Nie odrzucaj ich wyłącznie dlatego, że nie odpowiadają twojej intencji.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Przy zmianie tematu lub konkurencji kilku poprzedników powtórz nazwę albo dodaj precyzyjne określenie.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Przy \u003Cstrong>to\u003C\u002Fstrong> i \u003Cstrong>co\u003C\u002Fstrong> sprawdź, czy jasny jest zakres wskazywanej treści.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Dobry zaimek skraca tekst bez utraty jasności.\u003C\u002Fstrong> Jeśli czytelnik musi zgadywać, kto działa, do kogo coś należy lub co zostało ocenione, potrzebne jest wyraźniejsze odniesienie.\u003C\u002Fp>\n",[1548,1552,1556,1560,1564,1568,1571,1575,1578,1582],{"id":1549,"text":1550,"depth":16,"number":1551},"poprzednik-zaimka-a-jego-odniesienie","Poprzednik zaimka a jego odniesienie","1",{"id":1553,"text":1554,"depth":16,"number":1555},"zgodno-formy-nie-rozstrzyga-wszystkiego","Zgodność formy nie rozstrzyga wszystkiego","2",{"id":1557,"text":1558,"depth":16,"number":1559},"2a-swj-a-jego-jej-ich","2a. „Swój” a „jego”, „jej”, „ich”","3",{"id":1561,"text":1562,"depth":21,"number":1563},"granice-reguy-kilka-czynnoci-w-jednym-zdaniu","Granice reguły: kilka czynności w jednym zdaniu","3.1",{"id":1565,"text":1566,"depth":16,"number":1567},"2b-poprzednik-zaimka-wzgldnego-ktry","2b. Poprzednik zaimka względnego „który”","4",{"id":1569,"text":1570,"depth":16,"number":1559},"cigo-tematu-i-podmiot-domylny","Ciągłość tematu i podmiot domyślny",{"id":1572,"text":1573,"depth":21,"number":1574},"rodki-rozrniajce-i-ich-rejestr","Środki rozróżniające i ich rejestr","5.1",{"id":1576,"text":1577,"depth":16,"number":1567},"odniesienie-do-caego-zdania","Odniesienie do całego zdania",{"id":1579,"text":1580,"depth":16,"number":1581},"zapowied-dalszej-treci","Zapowiedź dalszej treści","5",{"id":1583,"text":1584,"depth":16,"number":1585},"jak-sprawdzi-spjno-odniesie","Jak sprawdzić spójność odniesień","6"]