[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-pisownia-o-i-u-rz-i-z-oraz-ch-i-h":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-8135-7756-9eeb-365c9d0486c3":25,"exercise-list-path-pl-none":43},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0f20c-8135-7756-9eeb-365c9d0486c3","Pisownia ó i u, rz i ż oraz ch i h","pisownia-o-i-u-rz-i-z-oraz-ch-i-h","Poznaj zasady pisowni ó i u, rz i ż oraz ch i h. Sprawdzaj pisownię przez zmianę formy wyrazu i zapamiętaj ważne wyjątki oraz często używane słowa.","W polskim **ó i u**, **rz i ż** oraz **ch i h** zwykle brzmią tak samo. Sam słuch nie wystarczy więc, żeby dobrze zapisać wyraz. Pomagają proste zasady, inne formy tego samego słowa i zapamiętywanie częstych wyrazów.\n\n## 1. Jak sprawdzać pisownię?\n\nCzasem wystarczy zmienić formę wyrazu albo znaleźć podobny wyraz z tej samej rodziny. Rodzina wyrazów to słowa, które mają wspólną część i związane ze sobą znaczenia, np. *dom, domek, domowy*.\n\n| Co sprawdzamy? | Pomocny wyraz | Co się zmienia? |\n| --- | --- | --- |\n| **ó**: stół | stoły | ó → o |\n| **rz**: morze | morski | rz → r |\n| **ż**: śnieżny | śnieg | ż → g |\n| **ch**: mucha | muszka | ch → sz |\n\n:::tip\nSzukaj wyrazu o podobnym znaczeniu, a nie tylko podobnym brzmieniu. **Morze → morski** pomaga sprawdzić pisownię, ale **może** to inne słowo.\n:::\n\n## 2. Kiedy piszemy ó, a kiedy u?\n\nPiszemy **ó**, gdy w innej formie lub w wyrazie z tej samej rodziny pojawia się **o, a albo e**:\n\n- **stół → stoły**, **lód → lody**;\n- **wrócić → wracać**;\n- **siódmy → siedem**.\n\n**Ó** piszemy też w zakończeniach **-ów, -ówka, -ówna**, np. **domów, Kraków, lodówka, Nowakówna**. Ostatnie zakończenie spotykamy dziś rzadko; *Nowakówna* to tradycyjne określenie córki pana Nowaka.\n\n:::warning\nNie każde słowo, które brzmi jak wyraz z zakończeniem **-ówka**, tak zapisujemy. Zapamiętaj wyjątki: **skuwka, wsuwka, zasuwka** — wszystkie piszemy przez **u**.\n:::\n\nW formach czasowników z **-uję, -ujesz, -uje** piszemy **u**, np. **pracuję, gotujesz, dziękuje**. Piszemy je również na końcu wyrazów, np. **tu, domu, bratu**.\n\nNie każde **ó** można sprawdzić przez zmianę wyrazu. Zapamiętaj pisownię częstych słów: **góra, córka, król, który**. Z kolei **ulica, but, zupa, tutaj** mają **u**.\n\n:::example\nNa stole stoi **zupa**.\n\nDziś **gotuję** obiad w domu.\n\nMoja **córka** otwiera **lodówkę**.\n:::\n\n## 3. Kiedy piszemy rz, a kiedy ż?\n\nPiszemy **rz**, gdy w innej formie lub w wyrazie z tej samej rodziny pojawia się **r**:\n\n- **morze → morski**;\n- **lekarz → lekarski**;\n- **dobrze → dobry**.\n\nZwykle piszemy **rz** po literach **b, p, d, t, g, k, ch, j, w**.\n\n| Po literze lub połączeniu liter | Przykład |\n| --- | --- |\n| b | **brzeg** |\n| p | **przy** |\n| d | **drzewo** |\n| t | **trzy** |\n| g | **grzyb** |\n| k | **krzesło** |\n| ch | **chrzan** |\n| j | **ujrzeć** |\n| w | **wrzesień** |\n\n:::note\nTa zasada ma wyjątki. Zapamiętaj częste słowa z **sz**: **pszczoła, pszenica, kształt, wszystko**. W wyrazie **ujrzeć** pisownia jest poprawna, ale w codziennej rozmowie częściej mówimy *zobaczyć*.\n:::\n\nW sprawdzaniu **ż** czasem pomaga **g** w wyrazie z tej samej rodziny: **śnieżny → śnieg**, **drożej → drogi**. To jedna z pomocnych zasad, ale nie wyjaśnia wszystkich słów z **ż**.\n\nPisownię wielu słów trzeba zapamiętać, np. **rzeka, rzecz, rzucać** oraz **żaba, żona, życie, żółty**.\n\n## 4. Kiedy piszemy ch, a kiedy h?\n\nPiszemy **ch**, gdy w innej formie lub w wyrazie z tej samej rodziny pojawia się **sz**:\n\n- **mucha → muszka**;\n- **ucho → uszy**;\n- **suchy → suszyć**.\n\n**Ch** piszemy też po **s**, np. **schody, schować, wschód**, oraz zwykle na końcu wyrazu, np. **dach, brzuch, strach**.\n\n:::note\nWyjątkiem od pisowni **ch** na końcu jest **druh** — tak nazywamy m.in. harcerza. Ten wyraz piszemy przez **h**.\n:::\n\nNa tym etapie najlepiej zapamiętać częste wyrazy z **h**: **herbata, hotel, hałas, historia, bohater**. Nie każde **ch** też da się łatwo sprawdzić: zapamiętaj słowa **chleb, chory, chodzić**.\n\n:::example\nPiję **herbatę** i jem **chleb** z serem.\n\nNasz **hotel** ma szerokie **schody**.\n\nNa **dachu** siedzi ptak.\n:::\n\n## 5. Podobny dźwięk, inne znaczenie\n\nNiektóre słowa brzmią tak samo, ale mają inną pisownię i inne znaczenie. Wtedy sprawdź całe zdanie.\n\n| Wyraz | Znaczenie w zdaniu |\n| --- | --- |\n| **morze** | Latem jedziemy nad **morze**. |\n| **może** | **Może** jutro będzie ciepło. |\n| **lód** | Na jeziorze jest **lód**. |\n| **lud** | Dawniej **lud** pracował na polach. |\n\n*Słowo lud oznacza ludzi, np. mieszkańców kraju lub dawniej zwykłych mieszkańców wsi.*\n\n## 6. Krótka lista do sprawdzenia\n\nGdy nie wiesz, jak zapisać słowo:\n\n1. Sprawdź jego **znaczenie w zdaniu**.\n2. Poszukaj innej formy lub wyrazu z tej samej rodziny: **stół → stoły**, **morze → morski**.\n3. Sprawdź pomocną zasadę: **gotuję**, **krzesło**, **schody**.\n4. Pamiętaj o wyjątkach, np. **wsuwka** i **pszczoła**.\n5. Jeśli nadal nie masz pewności, zajrzyj do **słownika ortograficznego** i zapisz własne zdanie z tym słowem.","pl","A2",50,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0f20c-7cf1-79a9-9542-a48aeb43c14b","Gdy wymowa nie wystarcza do zapisu",false,0,6,"2026-09-30T11:21:40+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"gdy-wymowa-nie-wystarcza-do-zapisu-a2",[],[26,36],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-a927-7a73-aed5-b983735b5bb2","GrammarExercise","01a0f20c-a927-7a73-aed5-b983735b5bb2","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-8135-7756-9eeb-365c9d0486c3","Ó, u, rz, ż i wyjątki — wybierz pisownię","Dotknij kafelka, a potem kolumny z brakującą literą lub brakującymi literami. Wielokropek oznacza miejsce do uzupełnienia.","word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_36e993f8-6f72-4bbd-9b24-8b03dcddf8c5_hero.webp?v=1790767311",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":42},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-a92d-7b8e-983a-0bfe993bb567","01a0f20c-a92d-7b8e-983a-0bfe993bb567","Ch i h oraz wyrazy o różnym znaczeniu","Dotknij kafelka, a potem właściwej kolumny. Uzupełnij wielokropek literami lub całym wyrazem wskazanym w nazwie kolumny.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_80083e53-0a37-4354-9aa5-03ad87ed22bb_hero.webp?v=1790767311",null]