[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-proste-polecenia-i-prosby-w-trybie-rozkazujacym":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-8169-7cb3-b743-1820a61d345b":25,"exercise-list-path-pl-none":60},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0f20c-8169-7cb3-b743-1820a61d345b","Proste polecenia i prośby w trybie rozkazującym","proste-polecenia-i-prosby-w-trybie-rozkazujacym","Proste polecenia i prośby do jednej osoby: formy trybu rozkazującego, przeczenie z nie oraz użycie proszę w codziennych rozmowach i instrukcjach.","Tryb rozkazujący pomaga powiedzieć komuś, co ma zrobić: **Poczekaj!**, **Czytaj!** Poznasz proste polecenia, prośby z wyrazem **proszę** i przeczenia z **nie**. Najpierw zwracamy się do jednej osoby, z którą jesteśmy na „ty”. Poznasz też polecenia do grupy, wspólne propozycje i prośby do osób, do których mówimy „pan” lub „pani”.\n\n## 1. Kiedy używamy poleceń?\n\nTrybu rozkazującego używamy w codziennych sytuacjach:\n\n- dajemy polecenie: **Otwórz** książkę na stronie dziesiątej;\n- prosimy o coś: **Poczekaj**, proszę;\n- podajemy instrukcję: **Czytaj** powoli;\n- mówimy, żeby ktoś czegoś nie robił: **Nie rozmawiaj** przez telefon.\n\nZwykle nie dodajemy słowa **ty**. Forma czasownika pokazuje, do kogo mówimy.\n\n:::example\nNauczyciel mówi do uczennicy: **Przeczytaj** pierwsze zdanie.\n\nMama prosi syna: **Zamknij**, proszę, okno.\n\nKoleżanka mówi do kolegi: **Poczekaj** na mnie!\n:::\n\n## 2. Podstawowe formy do jednej osoby\n\nForma polecenia nie zmienia się zależnie od tego, czy mówimy do kobiety, czy do mężczyzny: Aniu, **poczekaj**! Marku, **poczekaj**!\n\nW wielu czasownikach z formami **-am, -asz** polecenie kończy się na **-aj**:\n\n| Bezokolicznik | Forma z „ty” | Polecenie |\n| --- | --- | --- |\n| czytać | czytasz | **czytaj** |\n| słuchać | słuchasz | **słuchaj** |\n| czekać | czekasz | **czekaj** |\n| rozmawiać | rozmawiasz | **rozmawiaj** |\n\nPrzy części innych czasowników pomaga forma z **on\u002Fona**: usuwamy końcowe **-e**, **-i** lub **-y**. Czasem trzeba też zmienić literę lub zapis miękkiej spółgłoski. To wskazówka, nie reguła dla wszystkich czasowników:\n\n| Bezokolicznik | Forma z „on\u002Fona” | Jak powstaje polecenie? |\n| --- | --- | --- |\n| pisać | pisze | pisze → **pisz**: usuwamy **-e** |\n| robić | robi | robi → **rób**: usuwamy **-i**, zmieniamy **o** na **ó** |\n| iść | idzie | idzie → **idź**: usuwamy **-e**, zapisujemy **dzi** jako **dź** |\n\nInne częste polecenia mają różne zakończenia. Zapamiętaj je razem z bezokolicznikiem:\n\n| Bezokolicznik | Polecenie | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| mówić | **mów** | **Mów** głośniej. |\n| otworzyć | **otwórz** | **Otwórz** drzwi. |\n| zamknąć | **zamknij** | **Zamknij** okno. |\n\nZapamiętaj też te częste formy. Nie wszystkie są nieregularne, ale warto znać je jako gotowe polecenia:\n\n| Bezokolicznik | Polecenie | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| być | **bądź** | **Bądź** ostrożny. |\n| jeść | **jedz** | **Jedz** powoli. |\n| mieć | **miej** | **Miej** przy sobie telefon. |\n| dać | **daj** | **Daj** mi chwilę. |\n| wziąć | **weź** | **Weź** parasol. |\n| chodzić | **chodź** | **Chodź** ze mną. |\n| zobaczyć | **zobacz** | **Zobacz**, kto przyszedł. |\n\n:::warning\nNie tworzymy każdego polecenia przez dodanie **-aj**. Poprawne formy to na przykład **czytaj**, ale **mów** i **zamknij**.\n:::\n\n### Polecenia do grupy i wspólne propozycje\n\nGdy mówimy do kilku osób na „wy”, do formy na „ty” dodajemy **-cie**. Gdy proponujemy wspólne działanie, dodajemy **-my** — wtedy my też uczestniczymy w tej czynności.\n\n| Do jednej osoby: ty | Do grupy: wy | Wspólna propozycja: my |\n| --- | --- | --- |\n| czytaj | **czytajcie** | **czytajmy** |\n| poczekaj | **poczekajcie** | **poczekajmy** |\n| chodź | **chodźcie** | **chodźmy** |\n\nDo grupy uczniów: **Nie rozmawiajcie** przez telefon. Propozycja dla kolegów: **Chodźmy** do parku!\n\n## 3. Jak zmienić polecenie w prośbę?\n\nWyraz **proszę** sprawia, że polecenie brzmi łagodniej. Ważny jest też spokojny, przyjazny ton głosu.\n\n| Polecenie | Łagodniejsza prośba |\n| --- | --- |\n| Zamknij okno. | **Zamknij, proszę, okno.** |\n| Poczekaj na mnie. | **Poczekaj na mnie, proszę.** |\n| Mów wolniej. | **Proszę, mów wolniej.** |\n\nW tych zdaniach oddzielamy **proszę** przecinkiem lub przecinkami.\n\n:::note\nFormy **zamknij**, **poczekaj** i **mów** są odpowiednie, gdy jesteśmy z kimś na „ty”. Dodanie **proszę** nie zmienia ich w formy grzecznościowe do osoby, do której zwracamy się „pan” lub „pani”.\n:::\n\nDo osoby, do której mówimy „pan” lub „pani”, możemy zwrócić się za pomocą konstrukcji **proszę + bezokolicznik**:\n\n| Do osoby na „ty” | Do osoby na „pan\u002Fpani” |\n| --- | --- |\n| Usiądź, proszę. | **Proszę usiąść.** |\n| Poczekaj, proszę. | **Proszę poczekać.** |\n\nW konstrukcji **proszę + bezokolicznik** nie stawiamy przecinka między tymi wyrazami.\n\nZwykła prośba może kończyć się kropką. Wykrzyknik pokazuje silniejsze emocje lub pilność: **Uważaj!**\n\n## 4. Polecenia z przeczeniem\n\nAby powiedzieć komuś, żeby czegoś nie robił, używamy **nie** przed czasownikiem. Piszemy je osobno.\n\n:::example\nW bibliotece: **Nie rozmawiaj** przez telefon.\n\nPodczas rozmowy: **Nie mów** tak szybko, proszę.\n\nPrzed wyjściem: **Nie czekaj** na mnie. Wrócę później.\n:::\n\nCzasownik **niedokonany** opisuje czynność jako proces lub coś powtarzanego, a **dokonany** przedstawia ją jako całość, z określonym końcem lub wynikiem. Porównaj: **Czytaj powoli** — ważny jest sposób czytania; **Przeczytaj ten tekst** — chodzi o przeczytanie go do końca. Podobnie **Czekaj tutaj** skupia się na trwaniu czynności, a **Poczekaj chwilę** oznacza czekanie przez pewien czas.\n\nW zakazach zwykle używamy czasownika niedokonanego, na przykład **otwierać**, a nie **otworzyć**. Dlatego forma przecząca może wyglądać inaczej niż polecenie bez przeczenia.\n\n| Polecenie: zrób to | Zakaz: nie rób tego |\n| --- | --- |\n| **Otwórz** okno. | **Nie otwieraj** okna. |\n| **Zamknij** drzwi. | **Nie zamykaj** drzwi. |\n\nZwróć też uwagę na rzeczownik: **otwórz okno**, ale **nie otwieraj okna**.\n\n## 5. Co warto zapamiętać?\n\n1. Do jednej osoby na „ty” powiedz: **czytaj**, **mów**, **poczekaj**.\n2. Aby złagodzić polecenie, dodaj **proszę** i użyj przyjaznego tonu.\n3. W przeczeniu napisz **nie** osobno: **nie czekaj**.\n4. W prostym zakazie wybierz formę taką jak **nie otwieraj**, choć polecenie brzmi **otwórz**.\n\n:::tip\nUcz się krótkich zdań, nie tylko pojedynczych form: **Zamknij, proszę, okno.** — **Nie zamykaj okna.** Łatwiej użyjesz ich w rozmowie.\n:::","pl","A2",91,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0f20c-7d01-7a7c-8a08-78421bff2194","Zasady, rady i prośby",false,0,19,"2026-09-30T11:21:40+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"zasady-rady-i-prosby-a2",[],[26,36,44,53],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-aae4-71b7-ae3f-869412fcaea9","GrammarExercise","01a0f20c-aae4-71b7-ae3f-869412fcaea9","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-8169-7cb3-b743-1820a61d345b","Polecenia do jednej osoby","Uzupełnij polecenia do jednej osoby na ty. Wybierz poprawne formy trybu rozkazującego.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a98216a5-9345-4966-9512-05bcfc5d061a_hero.webp?v=1790767311",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":42,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-aafa-7673-8b15-cbeb44c9ed1c","01a0f20c-aafa-7673-8b15-cbeb44c9ed1c","Prośby, wspólne propozycje i zakazy","Uzupełnij zdania zgodnie z opisem sytuacji. Zwróć uwagę na adresata, formę prośby i przeczenie.",1,13,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b3c46f84-1e77-49be-a5e5-2b62f5f28b25_hero.webp?v=1790767311",{"@id":45,"@type":28,"id":46,"grammarPage":30,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-ab0e-700a-81d4-25ef3054701a","01a0f20c-ab0e-700a-81d4-25ef3054701a","Polecenia i prośby: adresaci i konstrukcje","Dotknij kafelka, a potem odpowiedniej kolumny. Przyporządkuj wszystkie kafelki zgodnie z poleceniem.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f71de0ce-5ecc-4195-be00-5ea9f3476d85_hero.webp?v=1790767311",{"@id":54,"@type":28,"id":55,"grammarPage":30,"title":56,"instructions":57,"displayOrder":58,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":59},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-ab14-7480-976b-620a0b4f6a0b","01a0f20c-ab14-7480-976b-620a0b4f6a0b","Czynność, adresat i zakaz","Dotknij kafelka, a potem kolumny. Zwróć uwagę na znaczenie form czasownika, adresata i zapis zakazów.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_8ff12f37-3e2c-4bd4-8837-cf65c3ff8a16_hero.webp?v=1790767311",null]