[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-rekcja-czasownikow-a-zmiana-znaczenia":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-8223-76db-949c-24df9a028b34":165,"exercise-list-path-pl-none":188},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":164},"01a0f20c-8223-76db-949c-24df9a028b34","Rekcja czasowników a zmiana znaczenia","rekcja-czasownikow-a-zmiana-znaczenia","Poznaj rekcję czasowników liczyć, zależeć i odpowiadać. Zobacz, jak przypadek oraz przyimek zmieniają znaczenie i pomagają precyzyjnie budować zdania.","Ten sam czasownik może łączyć się z różnymi przypadkami i przyimkami. Wybór konstrukcji często wiąże się ze zmianą znaczenia: **liczyć pieniądze** to nie to samo co **liczyć na pieniądze**. Nauczysz się rozpoznawać takie różnice i dobierać konstrukcję do tego, co chcesz powiedzieć.\n\n## 1. Rekcja zależy od znaczenia\n\n**Rekcja czasownika** to wymagania czasownika dotyczące formy jego uzupełnienia: przypadku, a niekiedy także przyimka. Warto więc zapamiętywać nie tylko sam czasownik, lecz cały schemat wraz ze znaczeniem.\n\nPorównaj:\n\n- **liczyć coś** — ustalać liczbę lub ilość;\n- **liczyć na coś** — oczekiwać czegoś, mieć na coś nadzieję;\n- **liczyć się z czymś** — brać coś pod uwagę.\n\nNie wybieramy przyimka dowolnie. Najpierw ustalamy sens wypowiedzi, a następnie dobieramy odpowiednią konstrukcję.\n\n:::note\nNie każda zmiana przypadka oznacza zmianę znaczenia czasownika. W parze **Czytam książkę — Nie czytam książki** dopełniacz wynika z przeczenia, a czasownik nadal nazywa tę samą czynność.\n:::\n\n## 2. Liczyć: obliczanie, nadzieja i uwzględnianie\n\n| Konstrukcja | Przypadek | Znaczenie | Przykład |\n| --- | --- | --- | --- |\n| liczyć kogoś \u002F coś | biernik | ustalać liczbę lub ilość | Kasjer **liczy pieniądze**. |\n| liczyć na kogoś \u002F na coś | na + biernik | polegać na kimś, oczekiwać czegoś | **Liczę na twoją pomoc**. |\n| liczyć się z kimś \u002F z czymś | z + narzędnik | uwzględniać kogoś, jego zdanie lub jakąś możliwość | **Liczymy się z opóźnieniem**. |\n\nW trzeciej konstrukcji konieczny jest również element **się**. Nie zmienia się więc tylko przyimek: porównujemy **liczyć** i **liczyć się**.\n\n:::example\n**Przed podróżą:**\n\nMarta **liczy pieniądze** — sprawdza, ile ich ma.\n\nMarta **liczy na zwrot pieniędzy** — ma nadzieję, że pieniądze zostaną jej oddane.\n\nMarta **liczy się z dodatkowymi kosztami** — bierze pod uwagę możliwość, że będzie musiała zapłacić więcej.\n:::\n\nZ osobą różnica jest równie ważna: **Liczę na Annę** oznacza, że oczekuję jej pomocy lub niezawodnego działania. **Liczę się z Anną** oznacza, że uwzględniam jej zdanie lub pozycję.\n\n### Dwa inne częste użycia\n\nPowyższe trzy schematy nie wyczerpują znaczeń czasownika **liczyć**.\n\n| Konstrukcja | Znaczenie | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| ktoś \u002F coś się liczy | ktoś \u002F coś jest ważne, ma znaczenie | **Liczy się wynik**. **On się nie liczy**. |\n| liczyć (komuś) za coś | żądać określonej kwoty za towar lub usługę | **Ile pan liczy za naprawę?** Mechanik **liczy mi sto złotych za wymianę opony**. |\n\nW znaczeniu „mieć znaczenie” **liczyć się** nie wymaga uzupełnienia z przyimkiem: w zdaniu **Liczy się wynik** wyraz **wynik** jest podmiotem. W znaczeniu dotyczącym opłaty osobę można wskazać celownikiem (**mi**), a towar lub usługę — konstrukcją **za + biernik** (**za naprawę**).\n\n## 3. Zależeć od czegoś czy na czymś?\n\nTe konstrukcje różnią się zarówno znaczeniem, jak i budową całego zdania.\n\n| Konstrukcja | Znaczenie | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| coś zależy od kogoś \u002F czegoś | ktoś lub coś wpływa na daną sprawę | Termin wyjazdu **zależy od pogody**. |\n| komuś zależy na kimś \u002F czymś | ktoś jest dla danej osoby ważny lub coś jest jej celem | Organizatorom **zależy na dobrej pogodzie**. |\n\nPo **od** używamy dopełniacza, a po **na** w tej konstrukcji — miejscownika. Osobę, dla której coś jest ważne, wyrażamy celownikiem: **mi, tobie, Annie, organizatorom**.\n\n:::example\n**Wynik zależy od Anny.** — Anna ma wpływ na wynik.\n\n**Annie zależy na wyniku.** — Wynik jest dla Anny ważny.\n:::\n\n:::warning\nW znaczeniu „to jest dla mnie ważne” powiedz: **Zależy mi na tej pracy**, nie: ✗ *Zależę na tej pracy*.\n\nZdanie **Zależę od rodziców** jest poprawne, ale ma inny sens: jestem od nich zależny lub zależna.\n:::\n\n## 4. Odpowiadać: odpowiedź, odpowiedzialność i dopasowanie\n\nCzasownik **odpowiadać** pokazuje, że trzeba sprawdzać nie tylko przyimek, lecz także rolę poszczególnych osób i rzeczy w zdaniu.\n\n| Konstrukcja | Znaczenie | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| odpowiadać komuś na coś | udzielać odpowiedzi | Ewa **odpowiada klientowi na pytanie**. |\n| odpowiadać za kogoś \u002F za coś | ponosić odpowiedzialność | Ewa **odpowiada za bezpieczeństwo gości**. |\n| coś odpowiada komuś | coś jest dla kogoś odpowiednie | Ten termin **odpowiada klientowi**. |\n| coś odpowiada czemuś | coś jest z czymś zgodne | Opis **odpowiada rzeczywistości**. Wynik **odpowiada oczekiwaniom**. |\n\nW pierwszym schemacie osoba występuje w celowniku, a treść pytania lub wiadomości — po **na** z biernikiem. W drugim **za** wymaga biernika. W trzecim osoba również występuje w celowniku, ale nie otrzymuje odpowiedzi: ocenia coś jako odpowiednie dla siebie.\n\nW czwartym schemacie uzupełnienie także stoi w celowniku: **rzeczywistości, oczekiwaniom**. Porównaj: **Wynik odpowiada trenerowi** — trener uznaje go za odpowiedni; **Wynik odpowiada oczekiwaniom** — jest taki, jakiego oczekiwano. Sam przypadek nie wystarcza więc do rozpoznania znaczenia.\n\n**Odpowiadam klientowi na pytanie** zawiera dwa uzupełnienia tego samego znaczenia czasownika. Nie są to konkurencyjne warianty: wskazują odbiorcę i to, na co odpowiadam.\n\n### Inne czasowniki: porównaj całe konstrukcje\n\nPodobne różnice znajdziesz przy innych częstych czasownikach. Zwróć uwagę również na obecność **się** i na możliwość użycia bezokolicznika.\n\n| Konstrukcje | Różnica znaczenia i przykłady |\n| --- | --- |\n| grać w coś \u002F grać na czymś | **Gra w tenisa** — uprawia sport (**w + biernik**). **Gra na gitarze** — używa instrumentu do wykonywania muzyki (**na + miejscownik**). |\n| zajmować coś \u002F zajmować się czymś | **Zajmuje pokój na piętrze** — korzysta z tej przestrzeni (**biernik**). **Zajmuje się organizacją wyjazdu** — wykonuje związane z nią zadania (**się + narzędnik**). |\n| starać się o coś \u002F starać się coś zrobić | **Stara się o stypendium** — podejmuje działania, żeby je uzyskać (**o + biernik**). **Stara się oszczędzać** — podejmuje wysiłek, żeby wykonywać tę czynność (**bezokolicznik**). |\n\nNie każda różnica uzupełnienia tworzy jednak nowe znaczenie. W zdaniu **Pytam Annę o termin** konstrukcja **pytać kogoś o coś** wskazuje rozmówcę i temat pytania. W zdaniu **Pytam o Annę** osoba jest tematem pytania, a rozmówca pozostaje niewskazany. Podobnie **prosić kogoś o coś** jest ogólnym schematem, a **prosić o rękę** to utrwalone wyrażenie oznaczające oświadczyny.\n\n## 5. Poprawna forma może przekazywać inny sens\n\nNie każde zdanie inne od zamierzonego jest niegramatyczne. Czasem jest poprawne, lecz mówi coś innego.\n\n- Chcesz powiedzieć, że oczekujesz wsparcia: **Liczę na pomoc**, a nie **Liczę pomoc**.\n- Chcesz powiedzieć, że udzielasz odpowiedzi: **Odpowiadam na pytania**. Zdanie **Odpowiadam za pytania** może znaczyć, że odpowiadasz za ich przygotowanie lub dobór.\n- Chcesz powiedzieć, że cenisz opinię zespołu: **Liczę się ze zdaniem zespołu**. Zachowaj zarówno **się**, jak i **z**.\n\n:::tip\nUcz się rekcji razem z krótką parafrazą: **zależy mi na sukcesie = sukces jest dla mnie ważny**. Samo zapamiętanie przyimka nie wystarczy do rozpoznania znaczenia.\n:::\n\n## 6. Jak wybrać właściwą konstrukcję?\n\n1. **Nazwij sens:** obliczanie, oczekiwanie, wpływ, ważność, odpowiedź czy odpowiedzialność?\n2. **Wybierz cały schemat:** np. **liczyć się z czymś**, nie samo **z czymś**.\n3. **Sprawdź przypadek:** np. **od pogody**, ale **na pogodzie** przy czasowniku *zależeć*.\n4. **Odczytaj całe zdanie:** czy rzeczywiście przekazuje zamierzony sens?\n\n### Sprawdź interpretację\n\nWyjaśnij własnymi słowami różnicę między zdaniami w każdej parze. Wskaż elementy konstrukcji, które pomagają rozpoznać sens.\n\n1. **Liczę na Annę. \u002F Liczę się z Anną.** W którym zdaniu oczekuję pomocy, a w którym uwzględniam czyjeś zdanie?\n2. **Wynik zależy od Anny. \u002F Annie zależy na wyniku.** Które zdanie mówi o wpływie, a które o tym, co jest dla kogoś ważne?\n3. **Ewa zajmuje biuro. \u002F Ewa zajmuje się biurem.** Które zdanie mówi o korzystaniu z pomieszczenia, a które może opisywać dbanie o jego funkcjonowanie?\n\n:::example\n**Sprawdź odpowiedzi:**\n\n1. **Na Annę** wskazuje osobę, na której pomoc lub działanie liczę. **Się z Anną** oznacza, że uwzględniam jej zdanie lub pozycję.\n2. **Wynik** jest podmiotem pierwszego zdania: Anna ma na niego wpływ. **Annie** to celownik w drugim zdaniu: wynik jest dla niej ważny.\n3. **Zajmuje biuro** mówi o korzystaniu z przestrzeni; **zajmuje się biurem** może oznaczać dbanie o jego funkcjonowanie. Zmieniają się zarówno obecność **się**, jak i przypadek: **biuro** to biernik, a **biurem** — narzędnik.\n:::\n\nNajważniejsza zasada: zapamiętuj razem **znaczenie + konstrukcję + przykład**. Rekcja pomaga nie tylko poprawnie odmieniać wyrazy, lecz także precyzyjnie wyrażać myśl.","pl","B2",151,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0f20c-7d31-70f9-a0e2-b77f02e85eb6",false,0,3,"2026-09-30T11:21:41+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":34},"01a0f20d-0b24-71c2-9f03-40dc6252b57f","Czasowniki, których rekcja zmienia znaczenie",[25,37,48,56,65,74,83,92,101,110,119,128,137,146,155],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":36},"01a0f20d-0b24-723a-9f03-40dc629272f4",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":32,"partsOfSpeech":33,"audio":34,"audioUrl":35},"01a0f20c-cc1c-7193-aeef-acd8e726f31e","liczyć",8,"A1","tts_952f1800b417a279_pl-PL.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_952f1800b417a279_pl-PL.mp3",1,{"id":38,"vocabularyWord":39,"displayOrder":47},"01a0f20d-0b24-727a-9f03-40dc62b7a3c9",{"id":40,"word":41,"frequency":42,"level":43,"language":9,"audioFilePath":44,"partsOfSpeech":45,"audio":34,"audioUrl":46},"01a0f20c-cc19-77de-b93d-c50d47066882","liczyć na",7,"B1","tts_3a15edbc689e3083_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_3a15edbc689e3083_pl-PL.mp3",2,{"id":49,"vocabularyWord":50,"displayOrder":17},"01a0f20d-0b24-729e-9f03-40dc62ce91ca",{"id":51,"word":52,"frequency":42,"level":43,"language":9,"audioFilePath":53,"partsOfSpeech":54,"audio":34,"audioUrl":55},"01a0f20c-cc1b-72aa-9af2-88e337d31d99","liczyć się","tts_34f6d742f1c9719f_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_34f6d742f1c9719f_pl-PL.mp3",{"id":57,"vocabularyWord":58,"displayOrder":64},"01a0f20d-0b24-72c2-9f03-40dc63b498d4",{"id":59,"word":60,"frequency":42,"level":43,"language":9,"audioFilePath":61,"partsOfSpeech":62,"audio":34,"audioUrl":63},"01a0f20c-cc1a-74a4-b6e1-a789c7199abe","liczyć się z","tts_279bce023c9946ec_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_279bce023c9946ec_pl-PL.mp3",4,{"id":66,"vocabularyWord":67,"displayOrder":73},"01a0f20d-0b24-72e2-9f03-40dc63c5dc5b",{"id":68,"word":69,"frequency":42,"level":43,"language":9,"audioFilePath":70,"partsOfSpeech":71,"audio":34,"audioUrl":72},"01a0f20c-d20f-7f12-b174-03f45a427749","zależeć od","tts_c64ee0ae2436921a_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c64ee0ae2436921a_pl-PL.mp3",5,{"id":75,"vocabularyWord":76,"displayOrder":42},"01a0f20d-0b24-731a-9f03-40dc64479fee",{"id":77,"word":78,"frequency":30,"level":79,"language":9,"audioFilePath":80,"partsOfSpeech":81,"audio":34,"audioUrl":82},"01a0f20c-cd1c-760d-b50c-b639cc631d74","odpowiadać","A2","tts_c14d36f87c937b4e_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c14d36f87c937b4e_pl-PL.mp3",{"id":84,"vocabularyWord":85,"displayOrder":91},"01a0f20d-0b24-7352-9f03-40dc651226a0",{"id":86,"word":87,"frequency":42,"level":43,"language":9,"audioFilePath":88,"partsOfSpeech":89,"audio":34,"audioUrl":90},"01a0f20c-cd1b-7986-8616-7e2f9f86ac8a","odpowiadać za","tts_29158293d91fbe97_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_29158293d91fbe97_pl-PL.mp3",9,{"id":93,"vocabularyWord":94,"displayOrder":100},"01a0f20d-0b24-7386-9f03-40dc6575ed06",{"id":95,"word":96,"frequency":42,"level":31,"language":9,"audioFilePath":97,"partsOfSpeech":98,"audio":34,"audioUrl":99},"01a0f20c-cb7d-7d24-800d-3171c2016924","grać w","tts_bd4dcfb4237de435_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_bd4dcfb4237de435_pl-PL.mp3",10,{"id":102,"vocabularyWord":103,"displayOrder":109},"01a0f20d-0b24-73da-9f03-40dc66aefcf9",{"id":104,"word":105,"frequency":30,"level":43,"language":9,"audioFilePath":106,"partsOfSpeech":107,"audio":34,"audioUrl":108},"01a0f20c-d20a-7794-9c4e-6c7226e0ca5d","zajmować","tts_150408768db59ef7_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_150408768db59ef7_pl-PL.mp3",12,{"id":111,"vocabularyWord":112,"displayOrder":118},"01a0f20d-0b24-73fa-9f03-40dc6762d1db",{"id":113,"word":114,"frequency":42,"level":43,"language":9,"audioFilePath":115,"partsOfSpeech":116,"audio":34,"audioUrl":117},"01a0f20c-d209-77ab-961f-adaaebae468e","zajmować się","tts_2dbf216a24c3f8d3_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_2dbf216a24c3f8d3_pl-PL.mp3",13,{"id":120,"vocabularyWord":121,"displayOrder":127},"01a0f20d-0b24-7416-9f03-40dc6774489a",{"id":122,"word":123,"frequency":30,"level":79,"language":9,"audioFilePath":124,"partsOfSpeech":125,"audio":34,"audioUrl":126},"01a0f20c-ceac-74ab-bcc8-9e713c87a1f4","starać się","tts_8447c371003b9c56_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_8447c371003b9c56_pl-PL.mp3",14,{"id":129,"vocabularyWord":130,"displayOrder":136},"01a0f20d-0b24-7432-9f03-40dc679a4080",{"id":131,"word":132,"frequency":42,"level":43,"language":9,"audioFilePath":133,"partsOfSpeech":134,"audio":34,"audioUrl":135},"01a0f20c-ceab-77fe-8e9d-9e0e5e1d2e06","starać się o","tts_a182290ddf245680_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_a182290ddf245680_pl-PL.mp3",15,{"id":138,"vocabularyWord":139,"displayOrder":145},"01a0f20d-0b24-744e-9f03-40dc6855baf6",{"id":140,"word":141,"frequency":30,"level":79,"language":9,"audioFilePath":142,"partsOfSpeech":143,"audio":34,"audioUrl":144},"01a0f20c-ce42-7326-b2f4-f60b8fd398f2","pytać o","tts_8c53b6c050d1f429_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_8c53b6c050d1f429_pl-PL.mp3",16,{"id":147,"vocabularyWord":148,"displayOrder":154},"01a0f20d-0b24-746a-9f03-40dc689918ef",{"id":149,"word":150,"frequency":42,"level":79,"language":9,"audioFilePath":151,"partsOfSpeech":152,"audio":34,"audioUrl":153},"01a0f20c-cdd0-7ebe-be7e-173c2ab87836","prosić o","tts_b55f157f257dc7f0_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_b55f157f257dc7f0_pl-PL.mp3",17,{"id":156,"vocabularyWord":157,"displayOrder":163},"01a0f20d-0b24-7486-9f03-40dc69755a31",{"id":158,"word":159,"frequency":47,"level":10,"language":9,"audioFilePath":160,"partsOfSpeech":161,"audio":34,"audioUrl":162},"01a0f20c-cdd0-72a2-be7e-173c29bfd4fe","prosić o rękę","tts_4441bf7065bf1262_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_4441bf7065bf1262_pl-PL.mp3",18,[],[166,175,181],{"@id":167,"@type":168,"id":169,"grammarPage":170,"title":171,"instructions":172,"displayOrder":16,"type":173,"questionCount":109,"blankCount":109,"isCompleted":15,"ogImageUrl":174},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-b386-7b07-9fff-d5b0daa723d3","GrammarExercise","01a0f20c-b386-7b07-9fff-d5b0daa723d3","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-8223-76db-949c-24df9a028b34","Liczyć i zależeć: wybierz właściwy sens","Wybierz uzupełnienie zgodne z podanym znaczeniem. Zwróć uwagę na całą konstrukcję i przypadek.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e70408c7-2cab-40cd-a176-cb534852feb9_hero.webp?v=1790767313",{"@id":176,"@type":168,"id":177,"grammarPage":170,"title":178,"instructions":179,"displayOrder":36,"type":173,"questionCount":127,"blankCount":154,"isCompleted":15,"ogImageUrl":180},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-b3a1-7780-a9cb-0b1c0c624410","01a0f20c-b3a1-7780-a9cb-0b1c0c624410","Od odpowiedzi do prośby: konstrukcja i znaczenie","Uzupełnij zdania zgodnie z kontekstem. Rozróżniaj znaczenia czasowników oraz role osób i rzeczy.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_59a442ca-6ff3-4928-a86e-bb5e3fc89c75_hero.webp?v=1790767313",{"@id":182,"@type":168,"id":183,"grammarPage":170,"title":184,"instructions":185,"displayOrder":17,"type":186,"questionCount":109,"blankCount":109,"isCompleted":15,"ogImageUrl":187},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-b3c3-75e9-8fa0-8bba3c319ecf","01a0f20c-b3c3-75e9-8fa0-8bba3c319ecf","Od odpowiedzi do prośby: ułóż zdania","Ułóż poprawne zdania z kafelków. W każdym zadaniu jest jeden zbędny kafelek. Zachowaj wielką literę i interpunkcję.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_44f689c7-7212-4b69-8ded-57a0da14bdf7_hero.webp?v=1790767313",null]