[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-skladnia-liczebnikow-meskoosobowych-w-przypadkach-zaleznych":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-8283-77fe-91fc-c4ecde7588d3":22,"exercise-list-path-pl-none":58},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a0f20c-8283-77fe-91fc-c4ecde7588d3","Składnia liczebników męskoosobowych w przypadkach zależnych","skladnia-liczebnikow-meskoosobowych-w-przypadkach-zaleznych","Składnia liczebników męskoosobowych: dobór przypadka, forma rzeczownika i określeń oraz różnice między biernikiem a celownikiem i narzędnikiem.","Gdy mówimy o grupie mężczyzn, forma liczebnika zależy od funkcji całego wyrażenia w zdaniu. Nie wystarczy rozpoznać końcówkę **-u**: trzeba ustalić przypadek wymagany przez czasownik lub przyimek, a następnie dobrać formy rzeczownika i jego określeń.\n\n## 1. Przypadek całej grupy a przypadek rzeczownika\n\nPrzypadki zależne to tutaj dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik i miejscownik. W grupach z liczebnikami męskoosobowymi najważniejsza jest różnica między **biernikiem** a pozostałymi przypadkami zależnymi.\n\n- W dopełniaczu, celowniku, narzędniku i miejscowniku rzeczownik przyjmuje przypadek wymagany dla całej grupy: **dwóm studentom**, **z pięcioma studentami**.\n- W bierniku liczebnik męskoosobowy ma formę taką jak w dopełniaczu, a rzeczownik występuje w dopełniaczu liczby mnogiej: **widzę dwóch studentów**, **zaproszono pięciu studentów**.\n- Przymiotnik określający rzeczownik dostosowuje się do jego przypadka: **dwóm nowym studentom**, ale **dwóch nowych studentów**.\n\n:::note\nW zdaniu „Zaproszono pięciu studentów” cała grupa **pięciu studentów** pełni funkcję dopełnienia w bierniku. Nie oznacza to, że każdy jej składnik ma formę biernika: liczebnik wymaga tu rzeczownika w dopełniaczu.\n:::\n\n## 2. Wzorce odmiany w zdaniu\n\nTabela pokazuje grupy odnoszące się do mężczyzn. W każdym wierszu czasownik lub przyimek jednoznacznie wskazuje przypadek całej grupy.\n\n| Przypadek i kontekst | Dwa | Trzy | Cztery | Pięć |\n| --- | --- | --- | --- | --- |\n| Dopełniacz: brakuje… | **dwóch lekarzy** | **trzech lekarzy** | **czterech lekarzy** | **pięciu lekarzy** |\n| Celownik: ufam… | **dwóm lekarzom** | **trzem lekarzom** | **czterem lekarzom** | **pięciu lekarzom** |\n| Biernik: zaproszono… | **dwóch lekarzy** | **trzech lekarzy** | **czterech lekarzy** | **pięciu lekarzy** |\n| Narzędnik: rozmawiam z… | **dwoma lekarzami** | **trzema lekarzami** | **czterema lekarzami** | **pięcioma lekarzami** |\n| Miejscownik: mówię o… | **dwóch lekarzach** | **trzech lekarzach** | **czterech lekarzach** | **pięciu lekarzach** |\n\nW celowniku poprawne są zarówno **dwóm lekarzom**, jak i **dwu lekarzom**. W dopełniaczu, bierniku i miejscowniku obok **dwóch** występuje również **dwu**: *brakuje dwu lekarzy*, *zaproszono dwu lekarzy*, *mówię o dwu lekarzach*.\n\n:::note\n**Rejestr:** w dopełniaczu i bierniku formy **dwu** są poprawne, ale rzadsze i książkowe: **brakuje dwu lekarzy**, **zaproszono dwu lekarzy**. Neutralnym wyborem jest **dwóch**.\n:::\n\nW narzędniku liczebników od pięciu można stosować formy na **-oma** albo **-u**: **z pięcioma lekarzami** lub **z pięciu lekarzami**, **z sześcioma lekarzami** lub **z sześciu lekarzami**. Rzeczownik w obu wariantach pozostaje w narzędniku. Forma na **-oma** wyraźniej sygnalizuje przypadek i jest zalecana w starannej polszczyźnie.\n\n### Liczebniki nieokreślone oraz obaj\n\nPodobny wzorzec stosujemy do liczebników nieokreślonych **kilku**, **paru**, **wielu**, **kilkunastu** w grupach męskoosobowych. W bierniku występuje dopełniacz rzeczownika, natomiast w celowniku, narzędniku i miejscowniku rzeczownik przyjmuje przypadek całej grupy.\n\n| Kontekst | Kilku | Paru | Wielu | Kilkunastu |\n| --- | --- | --- | --- | --- |\n| Zaproszono… | **kilku studentów** | **paru studentów** | **wielu studentów** | **kilkunastu studentów** |\n| Pomogliśmy… | **kilku studentom** | **paru studentom** | **wielu studentom** | **kilkunastu studentom** |\n| Rozmawialiśmy z… | **kilkoma studentami** | **paroma studentami** | **wieloma studentami** | **kilkunastoma studentami** |\n| Wspomniano o… | **kilku studentach** | **paru studentach** | **wielu studentach** | **kilkunastu studentach** |\n\n**Obaj** odnosi się do dwóch mężczyzn stanowiących całą wskazaną parę: **Obaj lekarze przyszli**. W przypadkach zależnych używamy form **obu** i **oboma**:\n\n- Brakuje **obu lekarzy**. — Dopełniacz.\n- Ufamy **obu lekarzom**. — Celownik.\n- Zaproszono **obu lekarzy**. — Biernik.\n- Rozmawiamy **z oboma lekarzami**. — Narzędnik; także: **z obu lekarzami**.\n- Mówimy **o obu lekarzach**. — Miejscownik.\n\n:::note\n**Obaj** jest formą męskoosobową liczebnika **oba**, a nie liczebnikiem zbiorczym. Liczebniki zbiorcze, takie jak **dwoje** i **oboje**, mają odrębny wzorzec: **pomogliśmy obojgu studentom**, ale **rozmawialiśmy z obojgiem studentów**. W tych przykładach **oboje** odnosi się do kobiety i mężczyzny; w narzędniku rzeczownik pozostaje w dopełniaczu.\n:::\n\n### Sto, tysiąc i milion\n\n**Sto** zachowuje wzorzec liczebnikowy: **brakuje stu lekarzy**, **zaproszono stu lekarzy**, ale **pomogliśmy stu lekarzom**, **mówimy o stu lekarzach**. W narzędniku poprawne są dwa warianty: **ze stoma lekarzami** i **ze stu lekarzami**.\n\n**Tysiąc** i **milion**, gdy samodzielnie określają liczbę osób, odmieniają się jak rzeczowniki. Nazwa liczonych osób pozostaje wtedy w dopełniaczu liczby mnogiej niezależnie od przypadka całej grupy:\n\n| Kontekst | Tysiąc | Milion |\n| --- | --- | --- |\n| Brakuje… | **tysiąca lekarzy** | **miliona mieszkańców** |\n| Pomogliśmy… | **tysiącowi lekarzy** | **milionowi mieszkańców** |\n| Akcja objęła… | **tysiąc lekarzy** | **milion mieszkańców** |\n| Utrzymujemy kontakt z… | **tysiącem lekarzy** | **milionem mieszkańców** |\n| Mówimy o… | **tysiącu lekarzy** | **milionie mieszkańców** |\n\nNie przenoś tego wymagania na całe liczebniki złożone: **pomogliśmy tysiącu dwustu lekarzom**, **rozmawialiśmy z tysiącem dwustoma lekarzami**. O składni rzeczownika decyduje tu końcowy człon liczebnika.\n\n## 3. Końcówka liczebnika nie rozstrzyga o składni\n\nForma **pięciu** może wystąpić w kilku różnych przypadkach. O jej interpretacji decyduje otoczenie składniowe, a nie sama końcówka.\n\n:::example\n- Nie ma **pięciu doświadczonych tłumaczy**. — Dopełniacz.\n- Zlecono pracę **pięciu doświadczonym tłumaczom**. — Celownik.\n- Zatrudniono **pięciu doświadczonych tłumaczy**. — Biernik całej grupy; rzeczownik i przymiotnik w dopełniaczu.\n- Współpracujemy **z pięciu doświadczonymi tłumaczami**. — Narzędnik; także: **z pięcioma doświadczonymi tłumaczami**.\n- W raporcie wspomniano **o pięciu doświadczonych tłumaczach**. — Miejscownik.\n:::\n\nRównież ten sam przyimek może łączyć się z różnymi przypadkami, zależnie od znaczenia. Porównaj:\n\n- Poproszono **o dwóch kandydatów** do pomocy. — **O** w znaczeniu przedmiotu prośby łączy się z biernikiem.\n- Rozmawiano **o dwóch kandydatach**. — **O** w znaczeniu tematu rozmowy łączy się z miejscownikiem.\n\n:::note\nPrzyimek **do** wymaga dopełniacza niezależnie od zmiany czasownika: **Wysłano wiadomość do dwóch kandydatów**; **Zwrócono się do dwóch kandydatów**.\n:::\n\n## 4. Przymiotniki, zaimki i określenia grupy\n\nW rozbudowanej grupie nie odmieniamy wyłącznie liczebnika. Sprawdzamy również przymiotniki i zaimki wskazujące, do których osób się odnosimy.\n\n| Funkcja grupy | Pełna grupa |\n| --- | --- |\n| Dopełniacz: opinia… | **tych trzech nowych pracowników** |\n| Celownik: przekazano informację… | **tym trzem nowym pracownikom** |\n| Biernik: wyróżniono… | **tych trzech nowych pracowników** |\n| Narzędnik: spotkanie z… | **tymi trzema nowymi pracownikami** |\n| Miejscownik: wiadomość o… | **tych trzech nowych pracownikach** |\n\nNie każda grupa z liczebnikiem ma jednak tę samą budowę. Porównaj **dwóm pracownikom** i **dwóm z pracowników**. W drugim wyrażeniu przyimek **z** wprowadza zbiór, z którego wybrano dwie osoby, i wymaga dopełniacza.\n\n:::example\nPrzyznano nagrody **tym dwóm pracownikom**. — Cała grupa ma formy celownika.\n\nPrzyznano nagrody **dwóm z tych pracowników**. — **Dwóm** jest w celowniku, ale **z tych pracowników** zachowuje dopełniacz wymagany przez **z**.\n:::\n\n:::tip\nNajpierw ustal budowę wyrażenia. W grupie **dwóm nowym pracownikom** rzeczownik jest bezpośrednio połączony z liczebnikiem. W grupie **dwóm z nowych pracowników** o przypadku rzeczownika decyduje osobny przyimek.\n:::\n\n## 5. Liczebniki złożone w przypadkach zależnych\n\nW liczebnikach złożonych obowiązuje ta sama zasada składniowa. Poniższe przykłady wykorzystują pełne formy odmienione liczebnika **dwadzieścia dwa**; nie przedstawiają wszystkich wariantów jego odmiany.\n\n| Kontekst | Forma |\n| --- | --- |\n| Nie było… | **dwudziestu dwóch uczestników** |\n| Wysłano materiały… | **dwudziestu dwóm uczestnikom** |\n| Zarejestrowano… | **dwudziestu dwóch uczestników** |\n| Przeprowadzono rozmowy z… | **dwudziestoma dwoma uczestnikami** |\n| Napisano o… | **dwudziestu dwóch uczestnikach** |\n\nKońcowe **jeden** w liczebniku złożonym pozostaje nieodmienne. Nie zmienia to wymagań wobec rzeczownika ani przymiotnika:\n\n- Pomoc przyznano **dwudziestu jeden nowym uczestnikom**.\n- Zaproszono **dwudziestu jeden nowych uczestników**.\n- Napisano **o dwudziestu jeden nowych uczestnikach**.\n\n## 6. Kontrola form i najczęstsze błędy\n\n:::warning\n✗ Pomogliśmy **pięciu nowych pracowników**.\n\n✓ Pomogliśmy **pięciu nowym pracownikom**.\n\nCzasownik **pomóc** wymaga celownika. Forma **pięciu** nie jest sygnałem, że należy użyć dopełniacza.\n\n✗ Rozmawialiśmy **z trzema nowych pracowników**.\n\n✓ Rozmawialiśmy **z trzema nowymi pracownikami**.\n\nPrzyimek **z** oznaczający towarzyszenie wymaga narzędnika także w grupie z liczebnikiem.\n:::\n\nPrzed użyciem grupy liczebnikowej sprawdź:\n\n1. **Co wyznacza przypadek?** Rozpoznaj wymaganie czasownika albo przyimka.\n2. **Czy chodzi o biernik grupy męskoosobowej?** Jeśli tak, użyj konstrukcji typu **dwóch nowych pracowników** lub **pięciu nowych pracowników**.\n3. **Czy chodzi o inny przypadek zależny?** Dobierz rzeczownik i jego określenia do tego przypadka: **pięciu nowym pracownikom**, **o pięciu nowych pracownikach**. Uwzględnij odrębne wzorce opisane w sekcji 2: **tysiącowi nowych pracowników**, **z obojgiem nowych pracowników**.\n4. **Czy występuje dodatkowa grupa przyimkowa?** W konstrukcji **dwóm z tych pracowników** osobno uwzględnij wymaganie przyimka **z**.\n\nNajważniejszy kontrast: **zaproszono pięciu nowych pracowników**, ale **podziękowano pięciu nowym pracownikom**. Ta sama forma liczebnika nie oznacza tej samej budowy całej grupy.","pl","C1",204,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0f20c-7d53-7e99-a1e3-db317e40eb24",false,0,4,"2026-09-30T11:21:41+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],[],[23,34,42,51],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":32,"isCompleted":15,"ogImageUrl":33},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-b8de-7089-9889-59ec709ada9c","GrammarExercise","01a0f20c-b8de-7089-9889-59ec709ada9c","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-8283-77fe-91fc-c4ecde7588d3","Zespół i jego członkowie: przypadek grupy","Wybierz formy pasujące do wymagania czasownika lub przyimka. Wszystkie grupy osób w tym zestawie odnoszą się do mężczyzn.","word_select",15,16,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_60124a03-31ec-49f9-a516-84e05d916a4f_hero.webp?v=1790767315",{"@id":35,"@type":25,"id":36,"grammarPage":27,"title":37,"instructions":38,"displayOrder":39,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":40,"isCompleted":15,"ogImageUrl":41},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-b8f6-7614-9513-52f04f11589f","01a0f20c-b8f6-7614-9513-52f04f11589f","Od pary do miliona: budowa grupy liczebnikowej","Uzupełnij zdania, uwzględniając budowę grupy liczebnikowej. Grupy są męskie, poza zdaniem, które wyraźnie wskazuje kobietę i mężczyznę.",1,29,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_985d15c3-32d2-43b0-aba5-f49747af4cfd_hero.webp?v=1790767315",{"@id":43,"@type":25,"id":44,"grammarPage":27,"title":45,"instructions":46,"displayOrder":47,"type":48,"questionCount":49,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":50},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-b91e-75c0-b280-da8d6cd54f7e","01a0f20c-b91e-75c0-b280-da8d6cd54f7e","Praca zespołowa: popraw formę w grupie liczebnikowej","W każdym zdaniu znajdź jeden błędny wyraz i wybierz jego poprawną formę.",2,"find_and_fix",8,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d985020b-30fa-4474-be87-0b74f093e1f0_hero.webp?v=1790767315",{"@id":52,"@type":25,"id":53,"grammarPage":27,"title":54,"instructions":55,"displayOrder":56,"type":48,"questionCount":49,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":57},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-b925-7ec2-b828-160f070877c8","01a0f20c-b925-7ec2-b828-160f070877c8","Instytucje i uczestnicy: popraw grupę liczebnikową","Znajdź w każdym zdaniu jeden błędny wyraz. Wybierz formę, która poprawnie zastąpi go w zdaniu.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e903f6b4-15b6-44f8-a65a-2bee22aa4517_hero.webp?v=1790767315",null]