[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-strona-bierna-byc-i-zostac-z-imieslowem":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-82b6-7ac7-adc7-487f3411a6c5":25,"exercise-list-path-pl-none":60},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0f20c-82b6-7ac7-adc7-487f3411a6c5","Strona bierna: być i zostać z imiesłowem","strona-bierna-byc-i-zostac-z-imieslowem","Strona bierna z być i zostać: budowa zdań, wybór czasu, zgodność imiesłowu z podmiotem oraz wskazywanie wykonawcy czynności w codziennych sytuacjach.","W zdaniu **Mechanik naprawił samochód** mówimy o mechaniku. W zdaniu **Samochód został naprawiony** najważniejszy jest samochód. Strona bierna pozwala skupić uwagę na tym, kogo lub czego dotyczy czynność. Poznasz jej budowę, podstawowe formy czasu i sposób wskazywania wykonawcy.\n\n## 1. Kiedy używamy strony biernej?\n\nStrony biernej używamy, gdy wykonawca czynności nie jest znany, nie jest ważny albo nie chcemy go wymieniać. Spotykamy ją często w wiadomościach, komunikatach i opisach, ale także w codziennych rozmowach.\n\n:::example\n- **Mój rower został skradziony.** — Nie wiem, kto go ukradł.\n- **Obiad jest przygotowywany.** — Ważne jest to, co dzieje się z obiadem.\n- **Paczka zostanie dostarczona jutro.** — Najważniejsza jest informacja o paczce.\n:::\n\nNie każde zdanie można zamienić na stronę bierną. Zwykle tworzymy ją od czasowników z dopełnieniem w bierniku, na przykład **czytać coś**, **naprawiać coś**, **zaprosić kogoś**. Nie tworzymy jej od czasowników takich jak **spać** czy **iść**. Samo dopełnienie nie wystarcza: **pomagać komuś** wymaga celownika i nie tworzy strony biernej — ✗ **Ktoś jest pomagany**.\n\nPrzy negacji biernik zmienia się w dopełniacz, ale takie dopełnienie nadal może stać się podmiotem w mianowniku: **Firma nie wysłała paczki → Paczka nie została wysłana**.\n\n:::note\nZamiast strony biernej często słyszymy konstrukcje bezosobowe:\n\n- **Naprawiono samochód.** — Forma na **-no**; podobnie **Umyto samochód** z formą na **-to**.\n- **Tu buduje się szkołę.** — Konstrukcja bezosobowa z **się**.\n\nW tych zdaniach nie ma podmiotu, a **samochód** i **szkołę** są dopełnieniami w bierniku. W stronie biernej stają się podmiotami: **Samochód został naprawiony**, **Tu jest budowana szkoła**.\n:::\n\n## 2. Jak zbudować zdanie?\n\nPodstawowy schemat to **podmiot + forma być lub zostać + imiesłów bierny**. Imiesłów bierny to forma taka jak **czytany**, **naprawiony**, **zamknięty**.\n\nImiesłowy bierne mają najczęściej zakończenia **-any**, **-ony** lub **-ty**. Poniższa tabela pokazuje formy rodzaju męskiego w liczbie pojedynczej.\n\n| Zakończenie | Jak powstaje forma? | Przykłady |\n| --- | --- | --- |\n| -any | W wielu czasownikach na **-ać** zastępujemy **-ć** przez **-ny**. | czytać → czytany, napisać → napisany |\n| -ony | Do zmienionego tematu dodajemy **-ony**; czasem zmienia się też spółgłoska. | zrobić → zrobiony, prosić → proszony, nieść → niesiony |\n| -ty | W części czasowników zastępujemy **-ć** przez **-ty**; w innych zmienia się też temat. | myć → myty, zamknąć → zamknięty |\n\nNie wystarczy więc zawsze odciąć końcówkę bezokolicznika. Zapamiętaj częste zmiany: **prosić → proszony** (**si → sz**), **nieść → niesiony** (**nieś- → niesi-**) i **zamknąć → zamknięty** (**zamkną- → zamknię-**). Zakończenie bezokolicznika nie zawsze pozwala przewidzieć formę imiesłowu, dlatego nowych form warto uczyć się razem z czasownikiem.\n\nPorównaj:\n\n| Strona czynna | Strona bierna |\n| --- | --- |\n| Firma wysłała paczkę. | Paczka **została wysłana**. |\n| Pracownicy sprzątają biuro. | Biuro **jest sprzątane**. |\n| Organizatorzy zaprosili gości. | Goście **zostali zaproszeni**. |\n\nW zdaniu biernym rzecz lub osoba, której dotyczy czynność, staje się podmiotem. Zwróć uwagę na zmianę formy: **paczkę → paczka**, **gości → goście**.\n\nAby przekształcić pierwsze zdanie:\n\n1. Znajdź to, czego dotyczy czynność: firma wysłała **paczkę**.\n2. Zrób z tego podmiot: **paczka**.\n3. Dopasuj formy: paczka **została wysłana**.\n\n## 3. Być czy zostać?\n\nGdy mówimy o czynności trwającej lub powtarzanej, używamy **być** z imiesłowem od czasownika niedokonanego, np. **naprawiać → naprawiany**.\n\nGdy mówimy o wykonaniu czynności, używamy zwykle **zostać** z imiesłowem od czasownika dokonanego, np. **naprawić → naprawiony**.\n\n| Znaczenie | Przykład |\n| --- | --- |\n| Czynność trwa teraz | Samochód **jest naprawiany**. |\n| Czynność się powtarza | Samochód **jest myty** co tydzień. |\n| Czynność została wykonana | Samochód **został naprawiony**. |\n| Czynność będzie wykonana | Samochód **zostanie naprawiony** jutro. |\n| Stan w przyszłości | Jutro samochód **będzie już naprawiony**. |\n\n**Być** łączy się też z formami takimi jak **zamknięty** czy **naprawiony**, gdy opisujemy stan:\n\n:::example\n**Drzwi zostały zamknięte o ósmej.** — Mówimy, co się wydarzyło.\n\n**Drzwi są zamknięte.** — Mówimy, jaki jest ich obecny stan.\n:::\n\nPodobnie **Jutro samochód będzie już naprawiony** opisuje stan samochodu w przyszłości: jutro naprawa będzie już zakończona. Samo **będzie naprawiony** może też informować o planowanym wykonaniu naprawy; znaczenie zależy od kontekstu.\n\n:::warning\nNie wybieraj między **być** a **zostać** tylko na podstawie czasu. Oba czasowniki mogą wystąpić w czasie przeszłym i przyszłym. Ważne jest również znaczenie: **był naprawiany** nie znaczy tego samego co **został naprawiony**.\n:::\n\n## 4. Jak wyrazić czas?\n\nCzas pokazuje odmieniona forma **być** lub **zostać**. W poniższych przykładach podmiotem jest zawsze **most**.\n\n| Czas | Czynność trwająca lub powtarzana | Wykonanie czynności |\n| --- | --- | --- |\n| Przeszły | Most **był remontowany**. | Most **został wyremontowany**. |\n| Teraźniejszy | Most **jest remontowany**. | — |\n| Przyszły | Most **będzie remontowany**. | Most **zostanie wyremontowany**. |\n\nZdanie **Most był remontowany** samo nie mówi, czy remont ukończono. Zdanie **Most został wyremontowany** informuje, że prace zakończono.\n\n:::note\n**Zostać** jest czasownikiem dokonanym. Formy **zostanie**, **zostaną** odnoszą się do przyszłości, nie do teraźniejszości.\n:::\n\n## 5. Dopasowanie form i wykonawca\n\nImiesłów dopasowujemy do podmiotu pod względem rodzaju i liczby. W czasie przeszłym dopasowujemy także formę **być** lub **zostać**.\n\n| Podmiot | Przykład |\n| --- | --- |\n| Rodzaj męski | List **został wysłany**. |\n| Rodzaj żeński | Paczka **została wysłana**. |\n| Rodzaj nijaki | Zaproszenie **zostało wysłane**. |\n| Liczba mnoga, rodzaj męskoosobowy | Uczniowie **zostali zaproszeni**. |\n| Liczba mnoga, rodzaj niemęskoosobowy | Uczennice **zostały zaproszone**. |\n\nW męskoosobowej liczbie mnogiej, np. przy **uczniowie**, **goście** lub **pracownicy**, imiesłów ma specjalną formę: **-any → -ani**, **-ony → -eni**, **-ty → -ci**. Zmieniają się więc także spółgłoski lub samogłoski: **zaproszony → zaproszeni**, **napisany → napisani**, **zrobiony → zrobieni**, **umy ty → umyci**. Formę dobieramy do podmiotu: **Uczniowie zostali zaproszeni**, ale **Uczennice zostały zaproszone**. Formy **napisani** i **zrobieni** również wymagają podmiotu męskoosobowego; przy rzeczach używamy np. **Listy zostały napisane**, **Zdjęcia zostały zrobione**.\n\nJeśli chcemy wskazać wykonawcę, dodajemy **przez + biernik** — odpowiadamy na pytanie **przez kogo?** lub **przez co?**\n\n:::example\n- Obiad został przygotowany **przez tatę**.\n- Paczka zostanie dostarczona **przez kuriera**.\n- Droga została zablokowana **przez przewrócone drzewo**.\n:::\n\n:::warning\nFormy dopasuj do podmiotu, a nie do wykonawcy po słowie **przez**.\n\n✓ Paczka **została wysłana** przez Marka.\n\n✗ Paczka **został wysłany** przez Marka.\n:::\n\n## 6. Sprawdź swoje zdanie\n\nPrzed użyciem strony biernej sprawdź:\n\n- **Co jest najważniejsze?** Osoba lub rzecz, której dotyczy czynność, będzie podmiotem.\n- **Jakie jest znaczenie?** Rozróżnij np. **jest naprawiany**, **został naprawiony** i **jest naprawiony**.\n- **Kiedy to się dzieje?** Wybierz np. **jest**, **był**, **będzie** albo **został**, **zostanie**.\n- **Czy formy pasują do podmiotu?** Paczka **została wysłana**, list **został wysłany**.\n- **Czy wykonawca jest potrzebny?** Jeśli tak, dodaj **przez + biernik**. Jeśli nie, pomiń tę informację.","pl","B1",132,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0f20c-7d07-7220-b6ed-1c91338798f3","Czynność bez wskazywania wykonawcy",false,0,12,"2026-09-30T11:21:41+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"czynnosc-bez-wskazywania-wykonawcy-b1",[],[26,35,44,53],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":18,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":34},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-bab9-7b74-9f4a-eb14a66b55d3","GrammarExercise","01a0f20c-bab9-7b74-9f4a-eb14a66b55d3","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-82b6-7ac7-adc7-487f3411a6c5","Strona bierna w komunikatach: czynność i stan","Wybierz odpowiedź zgodną z podanym kontekstem. Zwróć uwagę na znaczenie konstrukcji, a nie tylko na czas.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6c327a7b-334f-4aea-86a1-9241b58505db_hero.webp?v=1790767315",{"@id":36,"@type":28,"id":37,"grammarPage":30,"title":38,"instructions":39,"displayOrder":40,"type":33,"questionCount":41,"blankCount":42,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-bacf-7a1d-9b69-2e6cfb5f4cff","01a0f20c-bacf-7a1d-9b69-2e6cfb5f4cff","Strona bierna: formy i wykonawcy czynności","Uzupełnij zdania. Dopasuj formy do podmiotu i zwróć uwagę na sposób wskazywania wykonawcy.",1,15,17,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3f7be260-0b54-457f-9a4b-f4493f3a68f3_hero.webp?v=1790767315",{"@id":45,"@type":28,"id":46,"grammarPage":30,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-baec-7161-8744-0203c0c322d5","01a0f20c-baec-7161-8744-0203c0c322d5","Strona bierna: budowa, czas i znaczenie","Dotknij kafelka, a następnie kolumny, do której pasuje. Przyporządkuj wszystkie kafelki.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_80ef8693-a8e4-43c0-961c-7878bceaa969_hero.webp?v=1790767315",{"@id":54,"@type":28,"id":55,"grammarPage":30,"title":56,"instructions":57,"displayOrder":58,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":59},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-baf2-7bd5-aed6-c0af47e63ce5","01a0f20c-baf2-7bd5-aed6-c0af47e63ce5","Strona bierna: imiesłowy i zgodność form","Dotknij kafelka, a następnie odpowiedniej kolumny. Zwróć uwagę na imiesłowy i ich zgodność z podmiotem.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_33e96f80-8d87-4160-8b50-bf123670339f_hero.webp?v=1790767315",null]