[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-swoj-w-zdaniach-z-bezokolicznikiem-i-nominalizacja":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-82c6-706c-ba87-86f2a5c49524":25,"exercise-list-path-pl-none":43},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0f20c-82c6-706c-ba87-86f2a5c49524","Swój w zdaniach z bezokolicznikiem i nominalizacją","swoj-w-zdaniach-z-bezokolicznikiem-i-nominalizacja","Zaimek swój przy bezokolicznikach i nominalizacjach: rozpoznawanie wykonawcy czynności, ustalanie właściciela oraz usuwanie niejasności w zdaniu.","Bezokolicznik i nominalizacja mogą wprowadzać czynność, której wykonawca nie jest podmiotem całego zdania. Aby właściwie zrozumieć **swój**, trzeba więc ustalić, kto wykonuje daną czynność, do kogo należy wskazany przedmiot i czy zdanie dopuszcza więcej niż jedną interpretację.\n\n## 1. Dwie czynności, nie zawsze jeden wykonawca\n\nW prostym zdaniu *Anna poprawia swój tekst* właścicielką tekstu jest Anna. W zdaniu z bezokolicznikiem pojawia się dodatkowe pytanie: **kto wykonuje czynność wyrażoną bezokolicznikiem?** Bezokolicznik nie wskazuje osoby swoją formą, ale jego wykonawcę często wyznacza konstrukcja zdania.\n\nPorównaj:\n\n- Anna obiecała Piotrowi **poprawić swój tekst**. — Poprawiać będzie Anna; chodzi o tekst Anny.\n- Anna poprosiła Piotra, żeby **poprawił swój tekst**. — Poprawiać będzie Piotr; chodzi o tekst Piotra.\n\nW drugim przykładzie zdanie z osobową formą czasownika pokazuje wykonawcę wyraźniej. Takie przekształcenie przyda się również przy sprawdzaniu trudniejszych konstrukcji.\n\n## 2. Niewyrażony podmiot bezokolicznika\n\nZależność między niewyrażonym podmiotem bezokolicznika a uczestnikiem wskazanym w zdaniu nadrzędnym nazywa się **kontrolą**. O tym, kto jest wykonawcą, decyduje przede wszystkim znaczenie i konstrukcja czasownika nadrzędnego, a nie odległość między wyrazami.\n\n| Konstrukcja | Wykonawca czynności bezokolicznika | Naturalne odniesienie zaimka |\n| --- | --- | --- |\n| Ewa postanowiła zabrać **swój komputer**. | Ewa | komputer Ewy |\n| Ewa obiecała Adamowi zabrać **swój komputer**. | Ewa, nie Adam | komputer Ewy |\n| Ewa kazała Adamowi zabrać **swój komputer**. | Adam | przede wszystkim komputer Adama |\n| Ewa pozwoliła Adamowi zabrać **swój komputer**. | Adam | przede wszystkim komputer Adama |\n\nPrzy czasownikach takich jak **postanowić** i **obiecać** wykonawcą bezokolicznika jest podmiot zdania nadrzędnego. Przy **kazać komuś** i **pozwolić komuś** wykonawcą jest osoba wskazana w celowniku.\n\n:::note\nUstalenie wykonawcy bezokolicznika nie zawsze usuwa całą niejednoznaczność zaimka **swój**. Gdy w zdaniu występuje kilka osób, kontekst może sprzyjać także odniesieniu do podmiotu zdania nadrzędnego. W tabeli wskazano odczytanie naturalne bez dodatkowego kontekstu, nie bezwyjątkowy zakaz innych odczytań.\n:::\n\n## 3. Kiedy bezokolicznik wymaga doprecyzowania\n\nZdanie **Ewa pozwoliła Adamowi zabrać swój komputer** może budzić wątpliwość: czy Adam zabiera własny komputer, czy Ewa udostępnia mu swój? Samo wskazanie wykonawcy czynności *zabrać* nie gwarantuje, że każdy odbiorca jednakowo ustali właściciela.\n\n:::example\n**Komputer należy do Adama:**\n\nEwa pozwoliła Adamowi, żeby zabrał **swój komputer**.\n\n**Komputer należy do Ewy:**\n\nEwa pozwoliła Adamowi zabrać **jej komputer**.\n\n**W tekście wspomniano kilka kobiet:**\n\nEwa pozwoliła Adamowi zabrać **komputer Ewy**.\n:::\n\nOstatnia wersja zawiera powtórzenie imienia, ale może być najbezpieczniejsza w instrukcji, umowie lub relacji wymagającej ścisłości. Zastąpienie **swój** przez **jego** albo **jej** pomaga tylko wtedy, gdy odbiorca wie, do kogo odnosi się nowy zaimek.\n\n:::warning\nNie stosuj zasady „**swój** odnosi się do najbliższej osoby”. W zdaniu *Ewa obiecała Adamowi zabrać swój komputer* imię Adam znajduje się bliżej zaimka, lecz komputer należy do Ewy.\n:::\n\n## 4. Nominalizacja: czynność wyrażona rzeczownikiem\n\n*Nominalizacja* pozwala przedstawić czynność za pomocą rzeczownika, np. **poprawić → poprawienie**, **ujawnić → ujawnienie**, **zabrać → zabranie**. Taki rzeczownik nie ma gramatycznego podmiotu w mianowniku jak czasownik osobowy. Nadal jednak opisuje czynność mającą wykonawcę.\n\nWykonawca może być:\n\n- wspólny z podmiotem zdania: *Anna rozważa **wycofanie swojego wniosku***;\n- wskazany osobno: *Anna zaprotestowała przeciwko **ujawnieniu swoich danych przez urząd***;\n- domyślny, ustalany na podstawie sytuacji: ***Proszę o zabranie swoich rzeczy***.\n\nW pierwszym przykładzie Anna rozważa własne działanie. W drugim urząd ujawnia dane, ale dane należą do Anny. W trzecim prośba jest skierowana do odbiorców: to oni mają zabrać należące do nich rzeczy.\n\n:::tip\nPrzy nominalizacji zadawaj dwa osobne pytania: **kto wykonuje czynność?** oraz **do kogo należy wskazany przedmiot?** Odpowiedzi nie muszą wskazywać tej samej osoby.\n:::\n\n## 5. Nominalizacja a niejednoznaczność\n\nNominalizacja może ukrywać informacje, które zdanie z czasownikiem osobowym przedstawia wyraźniej. Nie należy zatem automatycznie przenosić prostego schematu „wykonawca czynności = właściciel” na każdą konstrukcję rzeczownikową.\n\nZdanie **Redaktor zalecił autorowi usunięcie swojego nazwiska z okładki** jest ryzykowne bez kontekstu. Naturalnie możemy pomyśleć o nazwisku autora, ale możliwa jest też sytuacja, w której redaktor chce usunięcia własnego nazwiska.\n\n| Zamierzona treść | Wersja jednoznaczna |\n| --- | --- |\n| Ma zniknąć nazwisko autora. | Redaktor zalecił autorowi, żeby usunął **swoje nazwisko** z okładki. |\n| Ma zniknąć nazwisko redaktora. | Redaktor zalecił autorowi usunięcie **nazwiska redaktora** z okładki. |\n\nRozwinięcie nominalizacji w zdanie podrzędne pomaga, ponieważ wprowadza własny podmiot. W pierwszej wersji jest nim domyślny **autor**, do którego odnosi się **swoje**. Samo rozwinięcie nie wystarczy jednak, jeśli nadal pozostawimy niejasne, kto jest podmiotem tego zdania.\n\n## 6. Kontrola przed użyciem zaimka\n\n1. **Rozdziel czynności.** Kto obiecuje, pozwala lub zaleca, a kto ma coś zrobić?\n2. **Ustal właściciela.** Nie utożsamiaj go automatycznie z najbliższą osobą ani z wykonawcą nominalizacji.\n3. **Sprawdź odczytanie bez kontekstu.** Czy odbiorca może przypisać przedmiot innej osobie?\n4. **Doprecyzuj w razie potrzeby.** Użyj zdania z czasownikiem osobowym, jednoznacznego zaimka dzierżawczego albo nazwy właściciela.\n\n**Swój** przy bezokoliczniku często wiąże się z jego niewyrażonym podmiotem. Przy nominalizacji odniesienie zależy od szerszej konstrukcji i kontekstu. W obu przypadkach jasność jest ważniejsza niż unikanie powtórzeń.","pl","C1",206,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0f20c-7d42-7406-8ed7-cf5f3f028457","Jednoznaczne odniesienia zaimków",false,0,4,"2026-09-30T11:21:41+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"jednoznaczne-odniesienia-zaimkow-c1",[],[26,36],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-bb8d-75e5-9832-96c40801684b","GrammarExercise","01a0f20c-bb8d-75e5-9832-96c40801684b","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-82c6-706c-ba87-86f2a5c49524","Swój przy bezokoliczniku: wykonawca i właściciel","Uzupełnij analizę zdań. Rozróżniaj wykonawcę czynności i właściciela oraz zwracaj uwagę na podany kontekst.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_75bd0040-a974-4330-82c2-6f8be406fcf0_hero.webp?v=1790767315",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":42},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-bba4-7ab8-b018-ff1efacc0d0d","01a0f20c-bba4-7ab8-b018-ff1efacc0d0d","Swój przy nominalizacji: od interpretacji do precyzji","Uzupełnij zdania i ich interpretacje. Oddzielaj wykonawcę czynności od właściciela i wybieraj doprecyzowania zgodne z kontekstem.",1,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c17fc53b-0f7a-4513-83d1-2b5ff1c5b102_hero.webp?v=1790767315",null]