[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-ubezdzwiecznienie-na-koncu-wyrazu-i-upodobnienia":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-82f5-7e22-b85e-968349ff2758":25,"exercise-list-path-pl-none":60},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0f20c-82f5-7e22-b85e-968349ff2758","Ubezdźwięcznienie na końcu wyrazu i upodobnienia","ubezdzwiecznienie-na-koncu-wyrazu-i-upodobnienia","Poznaj wymowę spółgłosek na końcu wyrazu i przy innych spółgłoskach. Ćwicz ubezdźwięcznienie i udźwięcznienie oraz odróżniaj wymowę od pisowni.","W polskim nie zawsze wymawiamy spółgłoski tak, jak je zapisujemy. Nauczysz się rozpoznawać zmiany wymowy na końcu wyrazu i przy innych spółgłoskach oraz odróżniać wymowę od pisowni.\n\n## 1. Spółgłoski dźwięczne i bezdźwięczne\n\nPrzyłóż palce do gardła. Powiedz długo **zzz**, a potem **sss**. Przy **z** możesz poczuć drgania w gardle. Przy **s** takich drgań nie ma. **Z** jest dźwięczne, a **s** — bezdźwięczne.\n\nWiele polskich spółgłosek tworzy takie pary:\n\n| Dźwięczna | Bezdźwięczna |\n| --- | --- |\n| b | p |\n| d | t |\n| g | k |\n| w | f |\n| z | s |\n| ż, rz | sz |\n| ź | ś |\n| dz | c |\n| dż | cz |\n| dź | ć |\n\nTo pary dźwięków, nie zawsze pojedynczych liter. Na przykład **sz** oznacza jeden dźwięk.\n\n## 2. Koniec wyrazu przed pauzą\n\nKiedy mówisz wyraz osobno lub robisz po nim pauzę, spółgłoska dźwięczna z tabeli na jego końcu zmienia się w bezdźwięczną. To **ubezdźwięcznienie**.\n\n| Piszemy | Na końcu słyszymy | Pomocna forma |\n| --- | --- | --- |\n| chleb | **p** | chleby |\n| sad | **t** | sady |\n| róg | **k** | rogi |\n| staw | **f** | stawy |\n| mróz | **s** | mrozy |\n| nóż | **sz** | noże |\n\nW pomocnych formach po spółgłosce jest samogłoska. Dzięki temu słychać jej dźwięczną wymowę.\n\n:::example\nPowiedz każde zdanie z pauzą na końcu:\n\n- To świeży **chleb**. → Końcowe **b** brzmi jak **p**.\n- To nasz **sad**. → Końcowe **d** brzmi jak **t**.\n- Podaj mi **nóż**. → Końcowe **ż** brzmi jak **sz**.\n:::\n\n:::note\nNie wszystkie spółgłoski mają pary z tabeli. Na przykład **m, n, l, ł, r** nie zmieniają się według tej zasady. W słowie **dom** końcowe **m** pozostaje dźwięczne.\n:::\n\n## 3. Zmiany przy sąsiedniej spółgłosce\n\nSpółgłoska może zmienić wymowę pod wpływem sąsiedniej spółgłoski. Taką zmianę nazywamy **upodobnieniem**. Często decyduje spółgłoska, która stoi dalej.\n\n- Przed bezdźwięczną spółgłoska dźwięczna może stać się **bezdźwięczna**.\n- Przed dźwięczną spółgłoska bezdźwięczna może stać się **dźwięczna**.\n\n| Wyraz | Co wpływa na zmianę? | Co słyszymy? |\n| --- | --- | --- |\n| ławka | bezdźwięczne **k** | **w** brzmi jak **f** |\n| łatwy | bezdźwięczne **t** | **w** brzmi jak **f** |\n| prośba | dźwięczne **b** | **ś** brzmi jak **ź** |\n| liczba | dźwięczne **b** | **cz** brzmi jak **dż** |\n\nZmiana w **ławka** to ubezdźwięcznienie. Zmiana w **prośba** to **udźwięcznienie**.\n\n:::warning\nNie każda dźwięczna spółgłoska powoduje udźwięcznienie. Przed **m, n, l, ł, r** nie stosuj automatycznie tej zasady. W słowach **okno** i **kosmos** spółgłoski **k** i **s** pozostają bezdźwięczne.\n:::\n\n## 4. Szczególne zachowanie w i rz\n\nPrzy **w** i **rz** wpływ często działa w drugą stronę: wcześniejsza spółgłoska bezdźwięczna zmienia wymowę późniejszej.\n\n:::example\n- **kwiat** → Po bezdźwięcznym **k** litera **w** brzmi jak **f**.\n- **twój** → Po bezdźwięcznym **t** litera **w** brzmi jak **f**.\n- **krzesło** → Po bezdźwięcznym **k** zapis **rz** brzmi jak **sz**.\n- **przy** → Po bezdźwięcznym **p** zapis **rz** brzmi jak **sz**.\n:::\n\nW tych przykładach **k, t, p** pozostają bezdźwięczne. Nie zmieniaj ich w **g, d, b**.\n\n## 5. Dwa wyrazy wypowiedziane razem\n\nGdy mówimy płynnie, bez pauzy, zmiana może pojawić się także między wyrazami.\n\n| Połączenie | Wymowa w płynnej mowie |\n| --- | --- |\n| pod stołem | **d** przed **s** brzmi jak **t** |\n| w szkole | **w** przed **sz** brzmi jak **f** |\n| brat Basi | **t** przed **b** brzmi jak **d** |\n\n:::note\nPrzed samogłoską oraz przed **m, n, l, ł, r** na początku następnego wyrazu wymowa może zależeć od regionu. Na przykład w połączeniu **brat Adama** możesz usłyszeć na końcu pierwszego wyrazu **t** albo **d**. Nie traktuj jednej z tych wersji automatycznie jako błędu. Przed pauzą mówimy jednak **brat** z **t**.\n:::\n\n## 6. Wymowa to nie pisownia\n\nZmiana wymowy nie oznacza zmiany zapisu. Piszemy **chleb**, **ławka**, **prośba** i **krzesło**, choć nie wszystkie spółgłoski brzmią tak, jak sugerują litery.\n\n:::tip\nJeśli nie wiesz, jak zapisać końcową spółgłoskę, poszukaj innej formy wyrazu: **sad — sady**, **chleb — chleby**. To często pomaga usłyszeć właściwą spółgłoskę.\n:::\n\nPrzy czytaniu pamiętaj:\n\n1. **Przed pauzą:** dźwięczna spółgłoska z tabeli traci dźwięczność.\n2. **Obok innej spółgłoski:** sprawdź, czy następuje upodobnienie, jak w **ławka** lub **prośba**.\n3. **Przy w i rz:** pamiętaj o wymowie słów **kwiat** i **krzesło**.\n4. **W piśmie:** zachowaj poprawny zapis, nawet gdy słyszysz inny dźwięk.","pl","A2",49,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0f20c-7cf1-79a9-9542-a48aeb43c14b","Gdy wymowa nie wystarcza do zapisu",false,0,6,"2026-09-30T11:21:41+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"gdy-wymowa-nie-wystarcza-do-zapisu-a2",[],[26,36,44,53],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-bdb2-7ae8-8c85-8931d653b6b1","GrammarExercise","01a0f20c-bdb2-7ae8-8c85-8931d653b6b1","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-82f5-7e22-b85e-968349ff2758","Spółgłoski przed pauzą: wymowa i zapis","Zastosuj zasady z lekcji do zapisanych słów. Wybierz dźwięk, opis lub pisownię. Nie potrzebujesz nagrania. Pauza oznacza przerwę w mówieniu.","word_select",13,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_4e972e08-c8e9-4d08-b014-3e21abf97a93_hero.webp?v=1790767316",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":42,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-bdcc-74fb-9b5d-3af14f7c65b6","01a0f20c-bdcc-74fb-9b5d-3af14f7c65b6","Sąsiednie dźwięki: w słowie i między słowami","Na podstawie zapisanych słów wybierz wymowę zgodną z zasadami lekcji. Zwróć uwagę na sąsiednie spółgłoski i pauzy. Nie potrzebujesz nagrania.",1,15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_03eb01ba-b771-43de-a3ab-ea7515e013f4_hero.webp?v=1790767316",{"@id":45,"@type":28,"id":46,"grammarPage":30,"title":47,"instructions":48,"displayOrder":49,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":52},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-bde2-763d-81e1-50dcd0227b67","01a0f20c-bde2-763d-81e1-50dcd0227b67","Dźwięczność: od głoski do końca wyrazu","Stosuj zasady lekcji do zapisanych głosek i wyrazów. Dotknij kafelka, a potem odpowiedniej kolumny. Nie potrzebujesz nagrania.",2,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7679c7f7-9a98-4ddf-a62a-68289c16e2eb_hero.webp?v=1790767316",{"@id":54,"@type":28,"id":55,"grammarPage":30,"title":56,"instructions":57,"displayOrder":58,"type":50,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":59},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-bde8-752c-9c9a-6be00c999d79","01a0f20c-bde8-752c-9c9a-6be00c999d79","Sąsiednie spółgłoski: zmiana czy brak zmiany?","Na podstawie zasad lekcji przyporządkuj każdy kafelek do kolumny. Dotknij kafelka, a potem kolumny. Nie potrzebujesz nagrania.",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2abf0cb7-a86b-4cca-8985-0a7af0fd0165_hero.webp?v=1790767316",null]