[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-zastrzezenia-uscislenia-i-ograniczanie-uogolnien":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-8372-7928-97c2-e2873c26ae6d":218,"exercise-list-path-pl-none":234},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":215,"readyImages":217},"01a0f20c-8372-7928-97c2-e2873c26ae6d","Zastrzeżenia, uściślenia i ograniczanie uogólnień","zastrzezenia-uscislenia-i-ograniczanie-uogolnien","Poznaj sposoby formułowania zastrzeżeń, uściślania wypowiedzi i ograniczania uogólnień za pomocą wyjątków, warunków oraz określeń zakresu sądu.","Precyzyjna wypowiedź nie musi być mniej stanowcza. Zastrzeżenia, warunki i wyjątki pozwalają wskazać, **kogo, czego i jakich sytuacji dotyczy sąd**. Uściślenia pomagają natomiast wyjaśnić, jak należy rozumieć użyte określenie, i zapobiegają zbyt szerokim interpretacjom.\n\n## 1. Trzy sposoby doprecyzowania sądu\n\nPorównaj trzy wypowiedzi dotyczące tego samego rozwiązania:\n\n| Funkcja | Przykład | Co wnosi wyróżniony fragment? |\n| --- | --- | --- |\n| Ograniczenie zakresu | Rozwiązanie jest skuteczne **w małych zespołach**. | Wskazuje, jakich zespołów dotyczy ocena. |\n| Zastrzeżenie | Rozwiązanie jest skuteczne, **o ile zadania są jasno podzielone**. | Uzależnia skuteczność od spełnienia warunku. |\n| Uściślenie | Rozwiązanie jest skuteczne, **ściślej mówiąc, skraca czas obsługi zgłoszeń**. | Zastępuje ogólną ocenę konkretną informacją. |\n\nOgraniczenie zakresu nie jest tym samym co wyrażenie niepewności. Zdanie **W badanych zespołach czas obsługi się skrócił** może wyrażać stanowczy wniosek, ale nie pozwala przypisać go wszystkim zespołom.\n\n## 2. Jak ograniczyć uogólnienie\n\nDobierz określenie do tego, co rzeczywiście wynika z danych lub obserwacji:\n\n- **Liczba lub część zbioru:** część uczestników, większość zgłoszeń, nie wszyscy pracownicy.\n- **Częstotliwość:** zwykle, na ogół, w większości przypadków, nie zawsze.\n- **Dziedzina oceny:** pod względem kosztów, w zakresie bezpieczeństwa.\n- **Warunki obserwacji:** w badanej grupie, w tych warunkach, na tym etapie.\n\n:::example\nZbyt szeroko: Praca zdalna zwiększa wydajność.\n\nPrecyzyjniej: **W badanej firmie** praca zdalna zwiększyła wydajność **większości zespołów**.\n\nZbyt szeroko: Nowy system jest lepszy.\n\nPrecyzyjniej: Nowy system jest lepszy **pod względem szybkości wyszukiwania danych**.\n:::\n\n**Zwykle** i **na ogół** wskazują na typowy przebieg zdarzeń, ale dopuszczają odstępstwa. **W większości przypadków** wyraźniej odnosi się do przewagi liczebnej przypadków. Żadne z tych wyrażeń nie oznacza *zawsze*.\n\nW tekstach urzędowych i prawniczych często występuje **co do zasady**. Wskazuje ono zasadę ogólną, od której mogą istnieć wyjątki, a nie tylko częste zachowanie:\n\n**Co do zasady** wnioski składa się elektronicznie; osoby wskazane w regulaminie mogą złożyć je na papierze.\n\n:::warning\n**Nie wszyscy uczestnicy odpowiedzieli** nie znaczy, że nie odpowiedział nikt. Zdanie zaprzecza temu, że odpowiedzieli wszyscy; nie podaje dokładnej liczby odpowiedzi.\n\nPodobnie **nie zawsze działa** nie znaczy **nigdy nie działa**. Jeśli chcesz powiedzieć, że coś nie działa w żadnej sytuacji, użyj jednoznacznego sformułowania.\n:::\n\n## 3. Warunek i wyjątek\n\nWarunek określa, kiedy twierdzenie obowiązuje. Wyjątek wyłącza pewną osobę, rzecz lub sytuację z ogólnej reguły.\n\n| Konstrukcja | Budowa | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| **pod warunkiem że** | zdanie z czasownikiem | Udostępnimy dane, **pod warunkiem że usuniecie nazwiska**. |\n| **o ile** | zdanie z czasownikiem | Możesz korzystać z sali, **o ile wcześniej ją zarezerwujesz**. |\n| **chyba że** | zdanie opisujące wyjątek | Spotkanie odbędzie się w ogrodzie, **chyba że zacznie padać**. |\n| **z wyjątkiem** | dopełniacz | Oferta obejmuje wszystkie kursy **z wyjątkiem kursów indywidualnych**. |\n| **poza** | narzędnik w znaczeniu wyjątku | **Poza jedną osobą** wszyscy zaakceptowali plan. |\n\nW podanych przykładach **o ile** ma znaczenie warunkowe: *jeśli*. Konstrukcja **chyba że** wprowadza natomiast sytuację, która unieważnia zapowiedziany przebieg zdarzeń.\n\n:::example\nWyślemy zamówienie jutro, **pod warunkiem że otrzymamy wpłatę**.\n\nOtrzymanie wpłaty jest warunkiem wysyłki.\n\nWyślemy zamówienie jutro, **chyba że klient poprosi o późniejszy termin**.\n\nProśba klienta jest wyjątkiem od ustalonego planu.\n:::\n\nNie dodawaj automatycznie **nie** po *chyba że*. Zdania **chyba że otrzymamy zgodę** i **chyba że nie otrzymamy zgody** wskazują przeciwne sytuacje wyjątkowe. Negacja zależy od zamierzonego sensu, nie od samego spójnika.\n\n## 4. Uściślenie czy korekta?\n\nWyrażenia doprecyzowujące nie są w pełni wymienne. Wybierz je zgodnie z relacją między pierwszym a drugim sformułowaniem.\n\n| Wyrażenie | Typowa funkcja | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| **to znaczy** | objaśnienie znaczenia | Potrzebujemy wersji roboczej, **to znaczy tekstu przed ostateczną korektą**. |\n| **ściślej mówiąc** | zwiększenie precyzji | Zespół pracuje za granicą, **ściślej mówiąc, w Brnie**. |\n| **a właściwie** | poprawienie wcześniejszego sformułowania | To był wykład, **a właściwie krótka prezentacja**. |\n| **w tym** | wskazanie części wymienionego zbioru | Przyjęto dwadzieścia zgłoszeń, **w tym pięć z zagranicy**. |\n\n**W tym** nie ogranicza całego zbioru do wskazanej części: dwadzieścia zgłoszeń obejmuje pięć zagranicznych oraz piętnaście pozostałych.\n\nPodobnie **zwłaszcza** wyróżnia element, ale nie wyklucza innych. Porównaj:\n\n- Szkolenie jest przydatne **zwłaszcza nowym pracownikom**. — Inni również mogą z niego skorzystać.\n- Szkolenie jest przeznaczone **wyłącznie dla nowych pracowników**. — Pozostali nie należą do grupy adresatów.\n\n## 5. Miejsce ograniczenia zmienia sens\n\nWyraz **tylko** umieszczaj blisko składnika, którego zakres chcesz ograniczyć. W piśmie nie można polegać wyłącznie na akcencie zdaniowym.\n\n:::example\n**Tylko Marta** sprawdziła dwa załączniki.\n\nNikt poza Martą nie sprawdził dwóch załączników.\n\nMarta sprawdziła **tylko dwa załączniki**.\n\nLiczba sprawdzonych przez nią załączników została ograniczona do dwóch.\n\nMarta sprawdziła dwa załączniki **tylko pod względem językowym**.\n\nOgraniczenie dotyczy rodzaju sprawdzenia, nie liczby załączników ani osoby.\n:::\n\nPrzy kilku ocenach zaznacz wyraźnie, której dotyczy zastrzeżenie:\n\n**Pod względem kosztów** projekt jest korzystny. Jego wpływu na bezpieczeństwo jeszcze nie oceniono.\n\nTaka wersja nie sugeruje, że korzystna ocena kosztów jest zarazem pozytywną oceną całego projektu.\n\n## 6. Interpunkcja i rejestr\n\nZdanie podrzędne wprowadzające warunek lub wyjątek oddzielamy przecinkiem. W neutralnym zapisie wielowyrazowe połączenia **pod warunkiem że** i **chyba że** pozostają razem:\n\n- Zatwierdzimy projekt**, pod warunkiem że** poprawicie kosztorys.\n- Termin pozostaje aktualny**, chyba że** wykonawca zgłosi opóźnienie.\n- **O ile otrzymamy zgodę,** opublikujemy wyniki.\n\nKrótkie określenie zakresu nie wymaga przecinka tylko dlatego, że stoi na początku zdania: **Pod względem kosztów projekt jest korzystny.** Podobnie: **Co do zasady wnioski składa się elektronicznie.**\n\nUściślenie wtrącone w środek zdania wydzielamy obustronnie:\n\n**Ten etap, ściślej mówiąc, kontrola dokumentów, potrwa dwa dni.**\n\n:::tip\nDostosuj zastrzeżenie do sytuacji. W rozmowie naturalnie brzmi **Tak, ale tylko do piątku**. W piśmie urzędowym można napisać **Zgoda obowiązuje wyłącznie do piątku**. Formalny styl nie wymaga mnożenia zastrzeżeń, lecz precyzyjnego wskazania ograniczenia.\n:::\n\n## 7. Kontrola precyzji\n\nPrzed wysłaniem tekstu sprawdź:\n\n1. **Zakres:** czy piszesz o wszystkich, większości czy tylko o badanej grupie?\n2. **Warunek:** czy twierdzenie obowiązuje dopiero po spełnieniu określonego wymagania?\n3. **Wyjątek:** czy trzeba wyłączyć konkretny przypadek z reguły?\n4. **Znaczenie:** czy objaśniasz wcześniejsze określenie, czy je poprawiasz?\n5. **Miejsce ograniczenia:** czy odbiorca wie, do czego odnoszą się *tylko*, *wyłącznie* lub *pod względem*?\n\nDobre zastrzeżenie nie zaciemnia głównej myśli: pokazuje dokładnie, **w jakim zakresie pozostaje ona prawdziwa**.","pl","C1",234,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0f20c-7d4b-7abe-95c2-954ff2c3ad13","Pewność i zakres twierdzenia",false,0,4,"2026-09-30T11:21:41+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[22],{"id":23,"title":24,"vocabularyListWords":25,"isPublished":35},"01a0f20d-0c6b-705f-8c49-0f11b25462b1","Ograniczanie uogólnień",[26,38,49,59,67,76,85,93,101,110,119,128,137,150,162,171,183,192,203],{"id":27,"vocabularyWord":28,"displayOrder":37},"01a0f20d-0c6b-70bb-8c49-0f11b2d83471",{"id":29,"word":30,"frequency":31,"level":32,"language":9,"audioFilePath":33,"partsOfSpeech":34,"audio":35,"audioUrl":36},"01a0f20c-d288-7b51-ba5a-34166ae5ea31","zwykle",8,"A2","tts_d069db9905614030_pl-PL.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_d069db9905614030_pl-PL.mp3",1,{"id":39,"vocabularyWord":40,"displayOrder":48},"01a0f20d-0c6b-70eb-8c49-0f11b3145d15",{"id":41,"word":42,"frequency":43,"level":44,"language":9,"audioFilePath":45,"partsOfSpeech":46,"audio":35,"audioUrl":47},"01a0f20c-cc94-709d-be4e-0831ceed977d","na ogół",7,"B1","tts_293bfd213d24a0d2_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_293bfd213d24a0d2_pl-PL.mp3",2,{"id":50,"vocabularyWord":51,"displayOrder":58},"01a0f20d-0c6b-710f-8c49-0f11b3c8d75d",{"id":52,"word":53,"frequency":48,"level":54,"language":9,"audioFilePath":55,"partsOfSpeech":56,"audio":35,"audioUrl":57},"01a0f20c-d144-78bb-8f5d-f40d4215511b","w większości przypadków","B2","tts_7507b457ebdf4036_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7507b457ebdf4036_pl-PL.mp3",3,{"id":60,"vocabularyWord":61,"displayOrder":18},"01a0f20d-0c6b-712f-8c49-0f11b47dae31",{"id":62,"word":63,"frequency":43,"level":44,"language":9,"audioFilePath":64,"partsOfSpeech":65,"audio":35,"audioUrl":66},"01a0f20c-ccb2-7f32-ad2d-f9757edd98e6","nie zawsze","tts_75db2c5840c8d1f1_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_75db2c5840c8d1f1_pl-PL.mp3",{"id":68,"vocabularyWord":69,"displayOrder":75},"01a0f20d-0c6b-714f-8c49-0f11b57ce255",{"id":70,"word":71,"frequency":43,"level":54,"language":9,"audioFilePath":72,"partsOfSpeech":73,"audio":35,"audioUrl":74},"01a0f20c-cd97-7b07-8a21-69eda6a6b466","pod względem","tts_ac4f944dcaf3a1af_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_ac4f944dcaf3a1af_pl-PL.mp3",5,{"id":77,"vocabularyWord":78,"displayOrder":84},"01a0f20d-0c6b-716b-8c49-0f11b62fbc02",{"id":79,"word":80,"frequency":75,"level":54,"language":9,"audioFilePath":81,"partsOfSpeech":82,"audio":35,"audioUrl":83},"01a0f20c-d145-76ca-bc79-b3f0a5040432","w zakresie","tts_228e2018a7447828_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_228e2018a7447828_pl-PL.mp3",6,{"id":86,"vocabularyWord":87,"displayOrder":43},"01a0f20d-0c6b-718b-8c49-0f11b705230c",{"id":88,"word":89,"frequency":43,"level":54,"language":9,"audioFilePath":90,"partsOfSpeech":91,"audio":35,"audioUrl":92},"01a0f20c-ca78-70e5-af05-da3fc85f3fa5","co do zasady","tts_5e52d309a5070e08_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5e52d309a5070e08_pl-PL.mp3",{"id":94,"vocabularyWord":95,"displayOrder":31},"01a0f20d-0c6b-71a7-8c49-0f11b7feafd9",{"id":96,"word":97,"frequency":43,"level":44,"language":9,"audioFilePath":98,"partsOfSpeech":99,"audio":35,"audioUrl":100},"01a0f20c-cd95-7f82-900b-3e127d12dcae","pod warunkiem że","tts_159ecdd165c7825b_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_159ecdd165c7825b_pl-PL.mp3",{"id":102,"vocabularyWord":103,"displayOrder":109},"01a0f20d-0c6b-71c3-8c49-0f11b8401424",{"id":104,"word":105,"frequency":43,"level":44,"language":9,"audioFilePath":106,"partsOfSpeech":107,"audio":35,"audioUrl":108},"01a0f20c-ccc9-7552-8aaa-f898552ccfb6","o ile","tts_f006de752f520236_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f006de752f520236_pl-PL.mp3",9,{"id":111,"vocabularyWord":112,"displayOrder":118},"01a0f20d-0c6b-71df-8c49-0f11b8923d79",{"id":113,"word":114,"frequency":31,"level":44,"language":9,"audioFilePath":115,"partsOfSpeech":116,"audio":35,"audioUrl":117},"01a0f20c-ca6a-70c0-886b-32071d95991d","chyba że","tts_a44512ad570407ec_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_a44512ad570407ec_pl-PL.mp3",10,{"id":120,"vocabularyWord":121,"displayOrder":127},"01a0f20d-0c6b-71fb-8c49-0f11b93ecf2f",{"id":122,"word":123,"frequency":43,"level":44,"language":9,"audioFilePath":124,"partsOfSpeech":125,"audio":35,"audioUrl":126},"01a0f20c-d1fd-7682-82f4-577f6dd57be4","z wyjątkiem","tts_f757867445e92d3d_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f757867445e92d3d_pl-PL.mp3",11,{"id":129,"vocabularyWord":130,"displayOrder":136},"01a0f20d-0c6b-7227-8c49-0f11b94c1fbc",{"id":131,"word":132,"frequency":43,"level":32,"language":9,"audioFilePath":133,"partsOfSpeech":134,"audio":35,"audioUrl":135},"01a0f20c-cdc2-72c5-a874-59f6723c0721","poza","tts_4a527a2c94521a11_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_4a527a2c94521a11_pl-PL.mp3",12,{"id":138,"vocabularyWord":139,"displayOrder":149},"01a0f20d-0c6b-7243-8c49-0f11b94d6fbf",{"id":140,"word":141,"frequency":43,"level":32,"language":9,"audioFilePath":142,"partsOfSpeech":143,"audio":35,"audioUrl":148},"01a0f20c-d09b-76ed-aedc-7ae8c4295454","to znaczy","tts_a96e4f6e8e37a50d_pl-PL.mp3",[144],{"id":145,"partOfSpeech":146,"definition":147,"isPrimary":35,"meaningOrder":37},"01a0f20c-d0ba-76bf-8f69-03cc636ea0e3","CONJUNCTION","","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_a96e4f6e8e37a50d_pl-PL.mp3",13,{"id":151,"vocabularyWord":152,"displayOrder":161},"01a0f20d-0c6b-725f-8c49-0f11b9747adb",{"id":153,"word":154,"frequency":48,"level":54,"language":9,"audioFilePath":155,"partsOfSpeech":156,"audio":35,"audioUrl":160},"01a0f20c-d088-7b92-b973-e9062d444f1d","ściślej mówiąc","tts_fe1ef1b03daba4cd_pl-PL.mp3",[157],{"id":158,"partOfSpeech":159,"definition":147,"isPrimary":35,"meaningOrder":37},"01a0f20c-d0b9-70c7-91fa-5e4a9fb98fbc","ADVERB","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_fe1ef1b03daba4cd_pl-PL.mp3",14,{"id":163,"vocabularyWord":164,"displayOrder":170},"01a0f20d-0c6b-727b-8c49-0f11b9ab1c72",{"id":165,"word":166,"frequency":43,"level":44,"language":9,"audioFilePath":167,"partsOfSpeech":168,"audio":35,"audioUrl":169},"01a0f20c-c9e0-7ade-91f7-ab66c021e5df","a właściwie","tts_2ef90e47621c3800_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_2ef90e47621c3800_pl-PL.mp3",15,{"id":172,"vocabularyWord":173,"displayOrder":182},"01a0f20d-0c6b-7293-8c49-0f11ba02a0b6",{"id":174,"word":175,"frequency":43,"level":44,"language":9,"audioFilePath":176,"partsOfSpeech":177,"audio":35,"audioUrl":181},"01a0f20c-d0ac-71ee-9603-34b3bbe5539b","w tym","tts_7f8af6aede40a5ac_pl-PL.mp3",[178],{"id":179,"partOfSpeech":180,"definition":147,"isPrimary":35,"meaningOrder":37},"01a0f20c-d0bb-795e-b855-181434b581df","PARTICLE","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7f8af6aede40a5ac_pl-PL.mp3",16,{"id":184,"vocabularyWord":185,"displayOrder":191},"01a0f20d-0c6b-72af-8c49-0f11baf41781",{"id":186,"word":187,"frequency":43,"level":44,"language":9,"audioFilePath":188,"partsOfSpeech":189,"audio":35,"audioUrl":190},"01a0f20c-d289-7be5-87da-198510b2de75","zwłaszcza","tts_1f577bf20925b501_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_1f577bf20925b501_pl-PL.mp3",17,{"id":193,"vocabularyWord":194,"displayOrder":202},"01a0f20d-0c6b-72cb-8c49-0f11bb717200",{"id":195,"word":196,"frequency":43,"level":44,"language":9,"audioFilePath":197,"partsOfSpeech":198,"audio":35,"audioUrl":201},"01a0f20c-d11c-7c66-9846-b3017ac83e67","wyłącznie","tts_7e1b1d7a83d651d2_pl-PL.mp3",[199],{"id":200,"partOfSpeech":180,"definition":147,"isPrimary":35,"meaningOrder":37},"01a0f20c-d171-7f13-b103-6d0b227db015","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7e1b1d7a83d651d2_pl-PL.mp3",18,{"id":204,"vocabularyWord":205,"displayOrder":214},"01a0f20d-0c6b-72e3-8c49-0f11bc59e5a4",{"id":206,"word":207,"frequency":118,"level":208,"language":9,"audioFilePath":209,"partsOfSpeech":210,"audio":35,"audioUrl":213},"01a0f20c-d0a3-784e-aaba-009a9678c352","tylko","A1","tts_740e9b86e2733779_pl-PL.mp3",[211],{"id":212,"partOfSpeech":180,"definition":147,"isPrimary":35,"meaningOrder":37},"01a0f20c-d0ba-7f53-8f69-03cc674439d4","\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_740e9b86e2733779_pl-PL.mp3",19,{"name":15,"slug":216,"language":9},"pewnosc-i-zakres-twierdzenia-c1",[],[219,228],{"@id":220,"@type":221,"id":222,"grammarPage":223,"title":224,"instructions":225,"displayOrder":17,"type":226,"questionCount":136,"blankCount":136,"isCompleted":16,"ogImageUrl":227},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c3d2-7e42-ba55-1891d9f4f0bd","GrammarExercise","01a0f20c-c3d2-7e42-ba55-1891d9f4f0bd","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-8372-7928-97c2-e2873c26ae6d","Zakres oceny, warunki i wyjątki","Uzupełnij zdania zgodnie z danymi lub zamierzonym sensem podanym w kontekście.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7833bf8c-0335-4cc1-8372-dfe045ce5d6e_hero.webp?v=1790767317",{"@id":229,"@type":221,"id":230,"grammarPage":223,"title":231,"instructions":232,"displayOrder":37,"type":226,"questionCount":136,"blankCount":136,"isCompleted":16,"ogImageUrl":233},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c3ea-74b7-a5c0-e590309c4310","01a0f20c-c3ea-74b7-a5c0-e590309c4310","Uściślenia, składnia i precyzyjny zapis","Wybierz uzupełnienie zgodne z podanym sensem. W zadaniach dotyczących zapisu stosuj neutralną interpunkcję.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_792a60c1-f9ce-4345-bb8c-bbc677fdcacc_hero.webp?v=1790767318",null]