[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-zdania-wzgledne-z-co-oraz-konstrukcje-ten-kto":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-8390-70b6-8c7c-4cdca6c1ceda":25,"exercise-list-path-pl-none":54},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0f20c-8390-70b6-8c7c-4cdca6c1ceda","Zdania względne z co oraz konstrukcje ten, kto","zdania-wzgledne-z-co-oraz-konstrukcje-ten-kto","Zdania względne z co i konstrukcje ten, kto: odmiana zaimków, niezależny dobór przypadków, odniesienie do całego zdania, rejestr oraz interpunkcja.","**Co** może odnosić się do treści wskazanej przez zaimek, do całego zdania, a w języku potocznym także do rzeczownika. Konstrukcja **ten, kto** wskazuje osobę przez jej działanie lub cechę. O poprawnym użyciu decydują zakres odniesienia, niezależny dobór przypadków w obu zdaniach oraz rejestr wypowiedzi.\n\n## 1. To, co: wskazywanie treści\n\nZdanie względne pozwala określić treść bez nazywania jej rzeczownikiem. W konstrukcji **to, co** zaimek *to* zapowiada tę treść, a zdanie rozpoczynające się od *co* ją precyzuje.\n\n:::example\nZapisz **to, co ustaliliśmy**. → Zapisz nasze ustalenia.\n\n**Wszystko, co powiedziała**, było zgodne z prawdą.\n\nNie znalazłem **niczego, co podważałoby tę opinię**.\n:::\n\nW neutralnej polszczyźnie **co** występuje między innymi po zaimkach **to, wszystko, coś, nic**. Nie ogranicza się więc do języka potocznego.\n\nPorównaj dwa sposoby wskazania tego samego rodzaju treści:\n\n- Przeanalizowaliśmy **to, co zaproponowano**. — Treść zostaje wskazana ogólnie.\n- Przeanalizowaliśmy **rozwiązanie, które zaproponowano**. — Treść zostaje nazwana rzeczownikiem.\n\nNie należy zatem zastępować każdego *co* zaimkiem *który*: wybór zależy od budowy zdania i rodzaju poprzednika, czyli wyrażenia, do którego odnosi się zdanie względne.\n\n## 2. Dwa zdania, dwa przypadki\n\nW konstrukcji **to, co** każdy zaimek otrzymuje przypadek wymagany w swoim zdaniu. Formy nie muszą być jednakowe.\n\n| Przypadek | Forma zaimka względnego | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| Mianownik | **co** | To, **co** się wydarzyło, zmieniło nasze plany. |\n| Dopełniacz | **czego** | Otrzymała to, **czego** potrzebowała. |\n| Celownik | **czemu** | Opisz to, **czemu** się przyglądasz. |\n| Biernik | **co** | Pamiętam to, **co** powiedziałeś. |\n| Narzędnik | **czym** | Pokaż to, **czym** otwierasz tę skrzynkę. |\n| Miejscownik | **czym** | Wyjaśnij to, **o czym** wspomniałeś. |\n\nOdmienia się również zaimek wskazujący: **to, tego, temu, tym**. Przyimek należy do tej części zdania, której wymagania realizuje.\n\n:::example\nNie zgadzam się **z tym, co proponujesz**.\n\nW zdaniu nadrzędnym: *nie zgadzam się z czym?* → **z tym**, narzędnik.\n\nW zdaniu względnym: *proponujesz co?* → **co**, biernik.\n\nPrzyjrzyjmy się **temu, czego brakuje w raporcie**.\n\nW zdaniu nadrzędnym: *przyjrzyjmy się czemu?* → **temu**, celownik.\n\nW zdaniu względnym: *brakuje czego?* → **czego**, dopełniacz.\n:::\n\n:::warning\nNie kopiuj przypadku pierwszego zaimka do zdania względnego.\n\n✗ Przyjrzyjmy się temu, czemu brakuje w raporcie.\n\n✓ Przyjrzyjmy się temu, **czego** brakuje w raporcie.\n\nW zamierzonym znaczeniu wskazujemy brakujący element, a czasownik *brakować* wymaga tu dopełniacza.\n:::\n\n## 3. Co odnoszące się do całego zdania\n\nZaimek **co** może odsyłać nie do pojedynczego rzeczownika, lecz do całej opisanej sytuacji. Zdanie względne dodaje wtedy ocenę, reakcję lub skutek.\n\n:::example\nKomisja odrzuciła wniosek, **co zaskoczyło autorów**.\n\nZaskoczenie wywołał fakt odrzucenia wniosku, nie sam wniosek.\n\nKomisja odrzuciła wniosek, **czego autorzy się nie spodziewali**.\n\nNie spodziewali się odrzucenia wniosku.\n\nObrady przedłużyły się o godzinę, **przez co nie zdążyliśmy na pociąg**.\n\nPrzedłużenie obrad spowodowało spóźnienie.\n:::\n\nTakże w tym użyciu dobieramy formę do wymagań zdania względnego: **co zaskoczyło**, **czego się nie spodziewali**, **o czym poinformowano**. Konstrukcja **przez co** wyraźnie wskazuje skutek.\n\nPorównaj zakres odniesienia:\n\n- Odrzucono **wniosek, który przygotowała Marta**. — *Który* odnosi się do wniosku.\n- **Odrzucono wniosek**, co rozczarowało Martę. — *Co* odnosi się do odrzucenia wniosku.\n\n## 4. Potoczne co po rzeczowniku\n\nW swobodnej rozmowie **co** bywa nieodmiennym wskaźnikiem zespolenia po rzeczowniku. Nie działa wtedy tak samo jak odmienny zaimek w konstrukcji *to, czego potrzebuję*.\n\n| Wypowiedź potoczna | Neutralny odpowiednik |\n| --- | --- |\n| To ten sąsiad, **co** mieszka nad nami. | To ten sąsiad, **który** mieszka nad nami. |\n| Gdzie jest książka, **co ją** wczoraj kupiłaś? | Gdzie jest książka, **którą** wczoraj kupiłaś? |\n| To ten kolega, **co z nim** pracuję. | To ten kolega, **z którym** pracuję. |\n\nW dwóch ostatnich przykładach funkcję wewnątrz zdania względnego sygnalizuje osobny zaimek: **ją**, **z nim**. Samo *co* pozostaje niezmienne.\n\n:::note\nPotoczne konstrukcje z *co* po rzeczowniku są naturalne w swobodnej mowie, ale w tekście oficjalnym lub starannie redagowanym zwykle wybieramy **który** w odpowiednim przypadku. Nie dotyczy to neutralnych konstrukcji **wszystko, co…** ani **odmówił, co nas zdziwiło**.\n:::\n\nPrzy zmianie rejestru przekształcamy całą konstrukcję: **co z nim pracuję → z którym pracuję**, a nie tylko pojedynczy wyraz.\n\n## 5. Ten, kto: osoba określona przez działanie\n\nKonstrukcja **ten, kto** pozwala wskazać osobę bez podawania jej nazwiska ani nazwy roli. Często występuje w zasadach, uogólnieniach i wypowiedziach argumentacyjnych.\n\n:::example\n**Ten, kto składa wniosek**, odpowiada za poprawność danych.\n\nPomagamy **temu, kto potrzebuje wsparcia**.\n\nNagrodę otrzyma **ten, kogo wybierze komisja**.\n:::\n\nPodobnie jak w konstrukcji *to, co*, przypadki obu zaimków ustalamy niezależnie. **Kto** odnosi się do osób, natomiast **co** w konstrukcji *to, co* wskazuje treści, rzeczy lub sytuacje.\n\n| Konstrukcja | Wymaganie zdania nadrzędnego | Wymaganie zdania względnego |\n| --- | --- | --- |\n| **Ten, kto** spełni warunki, otrzyma stypendium. | otrzyma: **ten**, mianownik | spełni: **kto**, mianownik |\n| Zatrudnimy **tego, kto** najlepiej zna program. | zatrudnimy: **tego**, biernik | zna: **kto**, mianownik |\n| Zaufam **temu, kogo** polecisz. | zaufam: **temu**, celownik | polecisz: **kogo**, biernik |\n| Poprzemy **tego, komu** ufasz. | poprzemy: **tego**, biernik | ufasz: **komu**, celownik |\n| Zaprosimy **tego, z kim** współpracujesz. | zaprosimy: **tego**, biernik | współpracujesz: **z kim**, narzędnik |\n| Wysłuchamy **tego, o kim** wspominałaś. | wysłuchamy: **tego**, dopełniacz | wspominałaś: **o kim**, miejscownik |\n\nForma **kogo** służy zarówno jako dopełniacz, jak i biernik: *ten, kogo potrzebujemy* oraz *ten, kogo zaprosiliśmy*.\n\nGdy **kto** jest podmiotem, łączy się z czasownikiem w liczbie pojedynczej: **kto spełni**, nie *kto spełnią*. W ogólnych sformułowaniach z czasem przeszłym używa się rodzaju męskiego: **Ten, kto złożył wniosek, otrzyma odpowiedź**. Taka zasada może obejmować osoby różnej płci. Jeśli chcemy wyraźnie wskazać grupę, naturalny jest wariant **ci, którzy złożyli wnioski**.\n\nZaimek *ten* można niekiedy pominąć, szczególnie w zwięzłych uogólnieniach: **Kto pyta, nie błądzi**. W konstrukcji **Pomagamy temu, kto potrzebuje wsparcia** zachowujemy jednak *temu*, które realizuje wymaganie celownikowe czasownika *pomagać*.\n\n## 6. Interpunkcja i kontrola znaczenia\n\nZdanie względne oddzielamy przecinkiem. Jeśli jest wplecione w zdanie nadrzędne, zamykamy je drugim przecinkiem.\n\n:::example\n**To, co ustaliliśmy,** nadal obowiązuje.\n\n**Ten, kto prowadzi zebranie,** udziela głosu uczestnikom.\n\nPorozmawiaj z **tym, do kogo wysłałaś dokumenty**.\n:::\n\nW ostatnim przykładzie przecinek stoi **przed całym połączeniem do kogo**, a nie między przyimkiem i zaimkiem. Przecinka nie pomijamy również wtedy, gdy zdanie względne jest niezbędne do ustalenia, o kim lub o czym mowa.\n\nPrzed zakończeniem redakcji sprawdź:\n\n1. **Odniesienie:** czy wskazujesz osobę, treść, rzeczownik czy całą sytuację?\n2. **Przypadki:** czego wymaga osobno zdanie nadrzędne, a czego względne?\n3. **Rejestr:** czy potoczne *co* po rzeczowniku pasuje do wypowiedzi?\n4. **Granice zdania:** czy zdanie wplecione ma przecinek na początku i na końcu?\n\nNajważniejsze rozróżnienie: **to, czego potrzebuję** wskazuje potrzebną treść lub rzecz, **ten, kogo potrzebuję** — osobę, a **odmówił, czego się nie spodziewałem** komentuje całą sytuację.","pl","C1",225,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0f20c-7d4a-71e2-b470-e3824165b084","Odniesienia w zdaniach złożonych",false,0,5,"2026-09-30T11:21:41+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"odniesienia-w-zdaniach-zlozonych-c1",[],[26,37,45],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c4ef-7a75-99fa-9d6f6d4661fe","GrammarExercise","01a0f20c-c4ef-7a75-99fa-9d6f6d4661fe","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-8390-70b6-8c7c-4cdca6c1ceda","Treść, sytuacja i rejestr: zdania z co","Uzupełnij zdania. Zwróć uwagę na odniesienie zaimka, wymagany przypadek i wskazany rejestr wypowiedzi.","word_select",12,14,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_36eb67b4-e43c-43db-a771-8276ce899407_hero.webp?v=1790767318",{"@id":38,"@type":28,"id":39,"grammarPage":30,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":43,"isCompleted":16,"ogImageUrl":44},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c506-718b-9b63-3b6a7b4a0561","01a0f20c-c506-718b-9b63-3b6a7b4a0561","Osoby i zasady: konstrukcje ten, kto","Wybierz formy zgodne z wymaganiami obu zdań. W zadaniach redakcyjnych uwzględnij także liczbę, rodzaj i przecinki.",1,17,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_24a12b72-d716-49a0-af67-87b5ee6ad3f7_hero.webp?v=1790767318",{"@id":46,"@type":28,"id":47,"grammarPage":30,"title":48,"instructions":49,"displayOrder":50,"type":51,"questionCount":52,"blankCount":52,"isCompleted":16,"ogImageUrl":53},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c51f-783b-8412-fc828dd1919a","01a0f20c-c51f-783b-8412-fc828dd1919a","Treści i osoby: układanie zdań względnych","Ułóż poprawne zdania z kafelków. W każdym zadaniu jest jeden zbędny kafelek. Zwróć uwagę na przypadki zaimków, przyimki oraz granice zdań.",2,"sentence_builder",11,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b2d3a486-51a0-4ae8-8ca3-418f4a5bc9ca_hero.webp?v=1790767318",null]