[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-zdania-wzgledne-z-ktory-w-przypadkach-zaleznych":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-839d-7423-94ba-53ece31af33e":22,"exercise-list-path-pl-none":81},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":21},"01a0f20c-839d-7423-94ba-53ece31af33e","Zdania względne z który w przypadkach zależnych","zdania-wzgledne-z-ktory-w-przypadkach-zaleznych","Zdania względne z zaimkiem który: poprawny dobór przypadka, odmiana w liczbie pojedynczej i mnogiej, użycie przyimków oraz zasady stawiania przecinków.","Zdania z **który** pozwalają dokładniej opisać osobę, rzecz lub miejsce. Nauczysz się wybierać formy takie jak **którego**, **której**, **którym** i **z którymi** oraz poprawnie używać przyimków i przecinków.\n\n## 1. Co decyduje o formie zaimka?\n\nZaimek **który** odnosi się do rzeczownika i zgadza się z nim w **rodzaju i liczbie**. Jednak jego **przypadek** zależy od roli w zdaniu względnym, czyli w części, która opisuje ten rzeczownik.\n\nPorównaj:\n\n:::example\nTo jest sąsiadka, **która** pracuje w szkole.\n→ Sąsiadka pracuje. Forma **która** jest w mianowniku.\n\nTo jest sąsiadka, **której** pomagam.\n→ Pomagam sąsiadce. Czasownik *pomagać* wymaga celownika: pomagam komu?\n\nTo jest sąsiadka, **z którą** rozmawiam.\n→ Rozmawiam z sąsiadką. Połączenie *rozmawiać z kimś* wymaga narzędnika.\n:::\n\nPrzypadki zależne to tutaj: dopełniacz, celownik, biernik, narzędnik i miejscownik.\n\n:::tip\nNajpierw ułóż krótkie zdanie z opisywanym rzeczownikiem: *Ufam lekarce*. Potem zastąp rzeczownik zaimkiem: *To lekarka, **której ufam***.\n:::\n\n## 2. Formy w przypadkach zależnych\n\nZaimek **który** odmienia się podobnie jak przymiotnik.\n\n| Przypadek | Rodzaj męski: lekarz, pies, stół | Rodzaj żeński: koleżanka | Rodzaj nijaki: dziecko |\n| --- | --- | --- | --- |\n| Dopełniacz: kogo? czego? | którego | której | którego |\n| Celownik: komu? czemu? | któremu | której | któremu |\n| Biernik: kogo? co? | którego \u002F który | którą | które |\n| Narzędnik: kim? czym? | którym | którą | którym |\n| Miejscownik: o kim? o czym? | którym | której | którym |\n\nW bierniku rodzaju męskiego używamy **którego** przy nazwach osób i zwierząt, np. *lekarz, którego znam; pies, którego widzę*. Przy większości nazw rzeczy używamy **który**, np. *stół, który kupuję*. Niektóre nazwy rzeczy mają też biernik równy dopełniaczowi, np. potocznie: *Wysłałem maila* → *To mail, którego wysłałem*. W neutralnym, starannym stylu można użyć: *Wysłałem mail* → *To mail, który wysłałem*. Formę zaimka dopasowujemy do biernika rzeczownika.\n\nW liczbie mnogiej rozróżniamy rodzaj **męskoosobowy**, np. *studenci*, i **niemęskoosobowy**, np. *studentki, psy, książki, dzieci*.\n\n| Przypadek | Rodzaj męskoosobowy | Rodzaj niemęskoosobowy |\n| --- | --- | --- |\n| Dopełniacz | których | których |\n| Celownik | którym | którym |\n| Biernik | których | które |\n| Narzędnik | którymi | którymi |\n| Miejscownik | których | których |\n\n:::example\nTo studenci, **których** zaprosiłam.\n\nTo studentki, **które** zaprosiłam.\n\nTo dzieci, **którym** czytam książkę.\n:::\n\n## 3. Przypadek wymagany przez czasownik\n\nSprawdź, z jakim przypadkiem łączy się czasownik w zdaniu względnym.\n\n| Czasownik i pytanie | Przykład |\n| --- | --- |\n| szukać kogo? czego? — dopełniacz | To dokument, **którego szukam**. |\n| ufać komu? czemu? — celownik | To osoba, **której ufam**. |\n| oglądać kogo? co? — biernik | To film, **który oglądam**. |\n| kierować kim? czym? — narzędnik | To zespół, **którym kieruję**. |\n\nPrzeczenie może zmienić przypadek. Dopełnienie w bierniku po zaprzeczonym czasowniku przyjmuje dopełniacz.\n\n:::example\nTo książka, **którą czytam**. → Czytam książkę.\n\nTo książka, **której nie czytam**. → Nie czytam książki.\n:::\n\nNie kopiuj przypadku rzeczownika ze zdania głównego:\n\n- Pomagam **sąsiadce**, **którą** dobrze znam. → Znam sąsiadkę: biernik.\n- Widzę **sąsiadkę**, **której** często pomagam. → Pomagam sąsiadce: celownik.\n\nW obu zdaniach chodzi o tę samą osobę, ale czasowniki wymagają różnych przypadków.\n\n### Użycie dzierżawcze: którego, której, których\n\nFormy **którego**, **której** i **których** przed rzeczownikiem mogą wskazywać, do kogo coś należy lub z kim ktoś jest związany. Używamy wtedy dopełniacza. Rodzaj i liczba zaimka zależą od opisywanego rzeczownika ze zdania głównego, a nie od rzeczownika stojącego po zaimku.\n\n:::example\nTo kolega, **którego brat** mieszka w Gdańsku.\n→ Brat kolegi mieszka w Gdańsku.\n\nTo sąsiadka, **której syn** studiuje medycynę.\n→ Syn sąsiadki studiuje medycynę.\n\nTo sąsiedzi, **których córka** pracuje w szkole.\n→ Córka sąsiadów pracuje w szkole.\n:::\n\nPorównaj: *kolega, **którego brat**…* i *kolega, **którego siostra**…*. Forma **którego** pozostaje taka sama, bo w obu zdaniach odnosi się do kolegi.\n\n## 4. Przyimek przed zaimkiem\n\nJeśli potrzebny jest przyimek, stawiamy go **przed zaimkiem**. Przyimek wraz z czasownikiem lub znaczeniem całego wyrażenia pomaga wybrać przypadek.\n\n| Połączenie | Przykład |\n| --- | --- |\n| do + dopełniacz | To szkoła, **do której** chodzę. |\n| na + biernik: czekać na kogoś | To kolega, **na którego** czekam. |\n| z + narzędnik: rozmawiać z kimś | To koleżanki, **z którymi** rozmawiam. |\n| o + miejscownik: mówić o czymś | To film, **o którym** mówię. |\n| w + miejscownik: mieszkać w jakimś miejscu | To dom, **w którym** mieszkam. |\n\nTen sam przyimek może łączyć się z różnymi przypadkami:\n\n:::example\nTo pudełko, **z którego** wyjmuję zdjęcia.\n→ Wyjmuję zdjęcia z pudełka: dopełniacz.\n\nTo osoba, **z którą** pracuję.\n→ Pracuję z osobą: narzędnik.\n\nTo balkon, **na którym** stoję.\n→ Stoję na balkonie: miejscownik.\n\nTo balkon, **na który** wchodzę.\n→ Wchodzę na balkon: biernik.\n:::\n\n:::warning\nNie pomijaj przyimka ani nie zostawiaj go na końcu zdania.\n\n✓ To kolega, **na którego czekam**.\n\n✗ To kolega, którego czekam.\n\n✗ To kolega, którego czekam na.\n:::\n\n## 5. Przecinki i zbędne powtórzenia\n\nZdanie względne oddzielamy przecinkiem. Gdy zaczyna się przyimkiem, przecinek stoi **przed przyimkiem**.\n\n:::example\nZnam kobietę**, której** pomagasz.\n\nZnam kobietę**, z którą** pracujesz.\n:::\n\nJeśli zdanie względne znajduje się w środku zdania głównego, oddzielamy je z obu stron:\n\n:::example\nKobieta**, której pomagasz,** jest moją sąsiadką.\n:::\n\nZaimek względny zastępuje rzeczownik. Nie dodajemy drugiego zaimka o tej samej funkcji.\n\n:::warning\n✓ To lekarz, **któremu ufam**.\n\n✗ To lekarz, któremu ufam mu.\n\nForma **któremu** już znaczy tutaj *temu lekarzowi*. Dodatkowe **mu** jest zbędne.\n:::\n\n## 6. Jak wybrać poprawną formę?\n\n1. Znajdź rzeczownik, który opisujesz. Ustal jego **rodzaj i liczbę**.\n2. Odtwórz proste zdanie: *Rozmawiam z koleżankami*.\n3. Sprawdź wymagany **przypadek i przyimek**: *z kim?* — narzędnik.\n4. Wybierz formę: *To koleżanki, **z którymi rozmawiam***.\n5. Sprawdź przecinki i usuń zbędne powtórzenia.\n\nZapamiętaj: **rodzaj i liczba pochodzą od opisywanego rzeczownika, a przypadek wynika z budowy zdania względnego**.","pl","B1",137,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0f20c-7d1b-7cca-ad70-43cbc3c06226",false,0,7,"2026-09-30T11:21:41+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],[],[23,34,42,51,57,66,74],{"@id":24,"@type":25,"id":26,"grammarPage":27,"title":28,"instructions":29,"displayOrder":16,"type":30,"questionCount":31,"blankCount":32,"isCompleted":15,"ogImageUrl":33},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c594-7a73-a4ba-d46e1400d21c","GrammarExercise","01a0f20c-c594-7a73-a4ba-d46e1400d21c","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-839d-7423-94ba-53ece31af33e","Który: forma, rodzaj i wymagania czasownika","Wybierz formy pasujące do rzeczownika i do roli zaimka w zdaniu względnym. Zwróć uwagę na przeczenie.","word_select",13,15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5cd60c13-b5b3-4a13-8d2b-e9abc27f7514_hero.webp?v=1790767318",{"@id":35,"@type":25,"id":36,"grammarPage":27,"title":37,"instructions":38,"displayOrder":39,"type":30,"questionCount":32,"blankCount":40,"isCompleted":15,"ogImageUrl":41},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c5b0-7460-9a06-5a88579169a2","01a0f20c-c5b0-7460-9a06-5a88579169a2","Przyimki, posiadanie i budowa zdania względnego","Wybierz poprawne uzupełnienia. Sprawdź znaczenie przyimka, właściciela, miejsce przecinków i zbędne powtórzenia.",1,17,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_680ed779-7113-492e-b244-84e6f394e87e_hero.webp?v=1790767318",{"@id":43,"@type":25,"id":44,"grammarPage":27,"title":45,"instructions":46,"displayOrder":47,"type":48,"questionCount":49,"blankCount":49,"isCompleted":15,"ogImageUrl":50},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c5cb-7385-977f-665e6d64318a","01a0f20c-c5cb-7385-977f-665e6d64318a","Osoby i ich role — układanie zdań względnych","Ułóż zdania z kafelków. W każdym pytaniu jest jeden zbędny kafelek. Zachowaj wielkie litery i interpunkcję.",2,"sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_418cb420-e4d4-469b-8865-df1a309adea4_hero.webp?v=1790767318",{"@id":52,"@type":25,"id":53,"grammarPage":27,"title":54,"instructions":46,"displayOrder":55,"type":48,"questionCount":49,"blankCount":49,"isCompleted":15,"ogImageUrl":56},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c5d8-79ac-8692-0ff22844d086","01a0f20c-c5d8-79ac-8692-0ff22844d086","Rzeczy i miejsca — budowa zdań względnych",3,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6e47e459-e997-42b0-97db-41c6a2d19083_hero.webp?v=1790767318",{"@id":58,"@type":25,"id":59,"grammarPage":27,"title":60,"instructions":61,"displayOrder":62,"type":63,"questionCount":64,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":65},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c5e7-7e34-8749-3ad9aa967fe2","01a0f20c-c5e7-7e34-8749-3ad9aa967fe2","Osoby i miejsca — znajdź i popraw błąd","W każdym zdaniu jeden wyraz jest błędny. Wskaż go i wybierz poprawną zamianę.",4,"find_and_fix",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_deba8f39-56b9-4b8b-a933-871ca76b7f10_hero.webp?v=1790767318",{"@id":67,"@type":25,"id":68,"grammarPage":27,"title":69,"instructions":70,"displayOrder":71,"type":72,"questionCount":62,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":73},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c5f0-7db2-b407-309d4183025a","01a0f20c-c5f0-7db2-b407-309d4183025a","Który: przypadek i funkcja w zdaniu","Dotknij kafelka, a potem odpowiedniej kolumny. Klasyfikuj zaimek na podstawie całego fragmentu.",5,"word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_03da4a96-9c04-4399-9344-a2ee78b4ec69_hero.webp?v=1790767318",{"@id":75,"@type":25,"id":76,"grammarPage":27,"title":77,"instructions":78,"displayOrder":79,"type":72,"questionCount":62,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":80},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c5f6-7cb5-a90b-5084db2f4b12","01a0f20c-c5f6-7cb5-a90b-5084db2f4b12","Przyimek i który: rozpoznawanie przypadków","Dotknij fragmentu, a potem kolumny z nazwą przypadka zaimka. Czytaj przyimek razem z czasownikiem.",6,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_01b9a209-cac7-4805-96c2-063e7e8b3bed_hero.webp?v=1790767318",null]