[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-zgoda-w-zdaniach-z-wiekszosc-czesc-i-szereg":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-83c2-72a3-9b1b-c67aeeaeb672":57,"exercise-list-path-pl-none":84},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"vocabularyLists":20,"readyImages":56},"01a0f20c-83c2-72a3-9b1b-c67aeeaeb672","Zgoda w zdaniach z większość, część i szereg","zgoda-w-zdaniach-z-wiekszosc-czesc-i-szereg","Zgoda orzeczenia z wyrazami większość, część i szereg: liczba i rodzaj, sens zbiorowy, warianty znaczeniowe oraz wybór form w starannej polszczyźnie.","Wyrażenia **większość uczestników**, **część dokumentów** i **szereg zastrzeżeń** oznaczają wiele osób lub rzeczy, ale nie narzucają automatycznie liczby mnogiej orzeczenia. O wyborze formy decydują budowa podmiotu, znaczenie wyrażenia i sposób przedstawienia zbiorowości. W starannym tekście warto odróżniać zgodę gramatyczną od zgody według sensu.\n\n## 1. Co jest nadrzędnikiem podmiotu?\n\nW połączeniu **większość uczestników** wyrazem nadrzędnym jest rzeczownik **większość**, a forma **uczestników** to zależny od niego dopełniacz. Podobnie zbudowane są wyrażenia **część dokumentów** i **szereg zastrzeżeń**.\n\nPodstawowym rozwiązaniem jest **zgoda gramatyczna**: orzeczenie przyjmuje liczbę i rodzaj nadrzędnika, nie zaś rzeczownika stojącego najbliżej czasownika.\n\n| Nadrzędnik | Liczba i rodzaj | Przykład zgody gramatycznej |\n| --- | --- | --- |\n| większość | pojedyncza, żeński | Większość uczestników **przybyła** punktualnie. |\n| część | pojedyncza, żeński | Część dokumentów **zaginęła**. |\n| szereg | pojedyncza, męski | Szereg zastrzeżeń **pozostał** bez odpowiedzi. |\n\nW czasie teraźniejszym różnicę widać przede wszystkim w liczbie: **większość popiera**, **część pozostaje**, **szereg wymaga**. Czas przeszły ujawnia również rodzaj: **popierała**, **pozostawała**, **wymagał**.\n\n## 2. Większość i część: podstawowa zgoda\n\nRzeczowniki **większość** i **część** mają rodzaj żeński także wtedy, gdy zależny od nich dopełniacz oznacza mężczyzn albo przedmioty rodzaju nijakiego.\n\n:::example\n- Większość delegatów **zaakceptowała** poprawkę.\n- Część dzieci **została** w świetlicy.\n- Większość mieszkań **była** już **gotowa** do odbioru.\n- Część wniosków **została odrzucona** z przyczyn formalnych.\n:::\n\nZgoda obejmuje nie tylko czasownik, lecz także formy przymiotnikowe i imiesłowowe należące do orzeczenia: **była gotowa**, **została odrzucona**.\n\nTa sama zasada działa przy rzeczownikach oznaczających substancję lub pojęcie niepodzielone na odrębne elementy:\n\n- Większość czasu **upłynęła** na dyskusji.\n- Część mleka **wylała się** na podłogę.\n\n:::warning\nNie przenoś automatycznie wzorca **pięciu delegatów przybyło** na konstrukcję z rzeczownikiem **większość**.\n\nW neutralnym zdaniu napisz: **Większość delegatów przybyła**, nie: **Większość delegatów przybyło**.\n:::\n\n## 3. Zgoda według sensu: osoby jako wykonawcy\n\nObok zgody gramatycznej spotyka się **zgodę według sensu**, czyli dostosowanie orzeczenia do osób lub elementów oznaczonych dopełniaczem. Jest ona szczególnie naturalna wtedy, gdy mówimy o ludziach i podkreślamy ich indywidualne działania, a nie zbiorowość jako całość.\n\nPorównaj dwa sposoby przedstawienia tej samej sytuacji:\n\n:::example\n**Ujęcie zbiorowe:** Większość uczestników **wróciła** do swoich pokoi.\n\n**Ujęcie indywidualizujące:** Większość uczestników **wrócili** do swoich pokoi.\n:::\n\nDrugi wariant występuje w uzusie, zwłaszcza w swobodnej wypowiedzi, ale jest bardziej nacechowany i bywa oceniany jako mniej staranny. Sama obecność wielu osób nie sprawia, że liczba mnoga staje się konieczna. W tekście oficjalnym lub naukowym najbezpieczniejszym wyborem pozostaje **większość wróciła**, **część wróciła**.\n\nJeżeli chcesz wyraźnie przedstawić osoby jako niezależnych wykonawców, możesz przebudować podmiot:\n\n- **Większość uczestników wróciła** do swoich pokoi.\n- **Uczestnicy w większości wrócili** do swoich pokoi.\n\nW drugim zdaniu nadrzędnikiem są **uczestnicy**, więc liczba mnoga wynika już ze zgody gramatycznej. Analogicznie: **Uczestniczki w większości wróciły**.\n\n:::tip\nNie traktuj zgody według sensu jako dowolnej zamiany liczby pojedynczej na mnogą. Przy wyrażeniach takich jak **część mleka** nie ma zbioru odrębnych wykonawców, który uzasadniałby taką zmianę.\n:::\n\n## 4. Szereg: rzeczownik albo określenie ilości\n\nWyraz **szereg** wymaga osobnej uwagi. Może oznaczać uporządkowany układ, na przykład rząd ludzi, albo występować w znaczeniu ilościowym, zbliżonym do **wiele**.\n\n| Znaczenie i konstrukcja | Typowa postać orzeczenia | Przykład |\n| --- | --- | --- |\n| Konkretny układ, rząd | liczba pojedyncza, rodzaj męski | Szereg żołnierzy **przesunął się** o krok. |\n| Ujęcie rzeczownikowe zbioru | liczba pojedyncza, rodzaj męski | Szereg problemów **pozostał** nierozwiązany. |\n| Ujęcie ilościowe, zbliżone do „wiele” | liczba pojedyncza, rodzaj nijaki | Szereg problemów **pozostało** nierozwiązanych. |\n\nW znaczeniu ilościowym dopuszczalne są zatem zarówno konstrukcje ze zgodą rzeczownikową, jak i konstrukcje wzorowane na wyrażeniach liczebnikowych. Nie należy uznawać formy **szereg problemów pozostało** za błąd tylko dlatego, że sam rzeczownik **szereg** jest rodzaju męskiego.\n\nZwróć uwagę na cały zespół form: **pozostał nierozwiązany**, ale **pozostało nierozwiązanych**. Wybór konstrukcji wpływa nie tylko na końcówkę czasownika.\n\n:::note\nIlościowe **szereg** jest częste w stylu oficjalnym i pisanym. W prostszym sformułowaniu można użyć **wiele**: **Wiele problemów pozostało nierozwiązanych**. W znaczeniu konkretnego rzędu takie zastąpienie zmieniałoby sens.\n:::\n\n## 5. Przymiotnik i zdanie względne\n\nW obrębie jednej wypowiedzi różne formy mogą odnosić się do różnych rzeczowników. Przymiotnik określający nadrzędnik zgadza się właśnie z nim:\n\n- **Zdecydowana większość** głosujących poparła projekt.\n- **Znaczna część** materiałów wymaga uzupełnienia.\n- **Cały szereg** usterek utrudnia pracę.\n\nNatomiast zaimek względny może odnosić się do rzeczownika w dopełniaczu:\n\n:::example\nWiększość pracowników, **którzy uczestniczyli** w szkoleniu, **otrzymała** certyfikaty.\n\nForma **którzy uczestniczyli** odnosi się do pracowników. Forma **otrzymała** zgadza się z nadrzędnikiem większość. Różnica liczby nie jest tu niekonsekwencją.\n:::\n\nNie wybieraj więc rodzaju ani liczby na podstawie najbliższej formy. Najpierw ustal, z którym wyrazem łączy się dany element zdania.\n\n## 6. Kontrola zgody w gotowym zdaniu\n\n1. **Znajdź nadrzędnik podmiotu.** W konstrukcjach rzeczownikowych to większość, część albo szereg.\n2. **Sprawdź znaczenie.** Czy szereg oznacza konkretny rząd, czy ilość zbliżoną do wielu?\n3. **Dobierz cały zespół form.** Porównaj: większość była gotowa, szereg pozostał nierozwiązany, szereg pozostało nierozwiązanych.\n4. **Uwzględnij styl.** Przy większość i część w starannym tekście wybieraj przede wszystkim zgodę gramatyczną; indywidualnych wykonawców możesz uczynić nadrzędnikiem podmiotu.\n5. **Osobno sprawdź zdania względne.** Forma którzy może odnosić się do ludzi, mimo że główne orzeczenie pozostaje w liczbie pojedynczej.\n\nNajważniejsze rozróżnienie: **większość i część zwykle wymagają żeńskiej liczby pojedynczej**, natomiast ilościowe **szereg** dopuszcza także konstrukcję z orzeczeniem w nijakiej liczbie pojedynczej.","pl","C1",203,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a0f20c-7d58-72f7-863c-582988287543",false,0,3,"2026-09-30T11:21:41+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":34},"01a0f20d-0cb8-7ac3-a475-0ea6ee311676","Większość, część i szereg",[25,37,47],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":36},"01a0f20d-0cb8-7b1f-a475-0ea6ef03b720",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":32,"partsOfSpeech":33,"audio":34,"audioUrl":35},"01a0f20c-d16f-75ec-bc8b-a0593e84e59c","większość",8,"B1","tts_8d92b167cc229a88_pl-PL.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_8d92b167cc229a88_pl-PL.mp3",1,{"id":38,"vocabularyWord":39,"displayOrder":46},"01a0f20d-0cb8-7b4f-a475-0ea6effcfaa2",{"id":40,"word":41,"frequency":30,"level":42,"language":9,"audioFilePath":43,"partsOfSpeech":44,"audio":34,"audioUrl":45},"01a0f20c-caa3-7061-9de0-6006ac3181f8","część","A2","tts_0fc0bb0023b1461c_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_0fc0bb0023b1461c_pl-PL.mp3",2,{"id":48,"vocabularyWord":49,"displayOrder":17},"01a0f20d-0cb8-7b87-a475-0ea6f02a528c",{"id":50,"word":51,"frequency":52,"level":31,"language":9,"audioFilePath":53,"partsOfSpeech":54,"audio":34,"audioUrl":55},"01a0f20c-cec2-77c0-a1ad-7fafeea0ff92","szereg",6,"tts_f0a355c5e36a80c4_pl-PL.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f0a355c5e36a80c4_pl-PL.mp3",[],[58,69,76],{"@id":59,"@type":60,"id":61,"grammarPage":62,"title":63,"instructions":64,"displayOrder":16,"type":65,"questionCount":66,"blankCount":67,"isCompleted":15,"ogImageUrl":68},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c76d-77a4-a803-ef5f952643ae","GrammarExercise","01a0f20c-c76d-77a4-a803-ef5f952643ae","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-83c2-72a3-9b1b-c67aeeaeb672","Większość i część w dokumentacji projektu","Uzupełnij zdania, stosując zgodę gramatyczną z nadrzędnikiem podmiotu. W zdaniach względnych sprawdź osobno, do którego rzeczownika odnosi się dana forma.","word_select",12,14,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9f9a1e22-e408-4052-b6e9-760ab31e9c63_hero.webp?v=1790767318",{"@id":70,"@type":60,"id":71,"grammarPage":62,"title":72,"instructions":73,"displayOrder":36,"type":65,"questionCount":66,"blankCount":74,"isCompleted":15,"ogImageUrl":75},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c786-76b1-9b2f-bbe1e0881d72","01a0f20c-c786-76b1-9b2f-bbe1e0881d72","Szereg i zbiorowość: wybór konstrukcji","Uzupełnij zdania zgodnie ze wskazanym ujęciem. Gdy nie wskazano ujęcia ilościowego ani zgody według sensu, stosuj zgodę gramatyczną z nadrzędnikiem podmiotu.",13,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c87d1d9d-14ca-48ac-8f64-1eda6c53384a_hero.webp?v=1790767318",{"@id":77,"@type":60,"id":78,"grammarPage":62,"title":79,"instructions":80,"displayOrder":46,"type":81,"questionCount":82,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":83},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c79a-7e73-bbbe-9e678e946b74","01a0f20c-c79a-7e73-bbbe-9e678e946b74","Większość, część i szereg: popraw zgodę","W każdym zdaniu znajdź jeden błędny wyraz i wybierz jego poprawną zamianę.","find_and_fix",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e038c6b5-329e-4c46-b99e-f3ec0b43d4c5_hero.webp?v=1790767318",null]