[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-pl-zrobiono-robi-sie-i-jest-robione-wybor-konstrukcji":3,"grammar-exercises-by-page-01a0f20c-83cf-71ca-974f-31ffa6682937":25,"exercise-list-path-pl-none":44},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"vocabularyLists":21,"primaryTopicHub":22,"readyImages":24},"01a0f20c-83cf-71ca-974f-31ffa6682937","Zrobiono, robi się i jest robione: wybór konstrukcji","zrobiono-robi-sie-i-jest-robione-wybor-konstrukcji","Porównaj formy na -no i -to, konstrukcje z się oraz stronę bierną. Dobieraj je do czasu, aspektu, roli wykonawcy i tematu wypowiedzi w języku polskim.","Gdy wykonawca czynności nie jest najważniejszy, możesz powiedzieć: **zrobiono**, **robi się** albo **jest robione**. Wybór zależy od czasu, aspektu i tego, co chcesz przedstawić jako temat zdania. Te konstrukcje bywają bliskie znaczeniowo, ale nie zawsze można je swobodnie wymieniać.\n\n## 1. Trzy sposoby przedstawienia czynności\n\nPorównaj zdania o kontroli dokumentów. W żadnym z nich nie podajemy, kto je sprawdza.\n\n| Konstrukcja | Przykład | Co przekazuje zdanie? |\n| --- | --- | --- |\n| Forma na **-no, -to** | Wczoraj **sprawdzono dokumenty**. | Informuje o zakończonej czynności w przeszłości. |\n| Konstrukcja bezosobowa z **się** | Tutaj **sprawdza się dokumenty** przed spotkaniem. | Przedstawia zwykłą procedurę. |\n| Strona bierna | Dokumenty **są właśnie sprawdzane**. | Przedstawia dokumenty jako temat i informuje o trwającej czynności. |\n\nRóżnice wynikają nie tylko z konstrukcji. Ważne są również aspekt czasownika i określenia takie jak **wczoraj**, **tutaj**, **właśnie** czy **codziennie**.\n\n:::note\n**Robi się** nie musi oznaczać zwyczaju, a **jest robione** nie musi oznaczać czynności trwającej właśnie teraz. Porównaj: „Teraz robi się ostatnie poprawki” oraz „Kontrola jest przeprowadzana codziennie”.\n:::\n\n## 2. Najpierw dobierz czas i aspekt\n\nZestaw **zrobiono – robi się – jest robione** nie pokazuje trzech identycznych znaczeń. **Zrobiono** pochodzi od czasownika dokonanego *zrobić*, a dwie pozostałe formy — od niedokonanego *robić*.\n\n| Znaczenie | Forma na -no, -to | Konstrukcja z się | Strona bierna |\n| --- | --- | --- | --- |\n| Czynność powtarzana obecnie | — | Codziennie **sprawdza się** pocztę. | Poczta **jest sprawdzana** codziennie. |\n| Czynność trwająca w przeszłości | Wtedy **sprawdzano** pocztę. | Wtedy **sprawdzało się** pocztę. | Poczta **była wtedy sprawdzana**. |\n| Czynność zakończona w przeszłości | Wczoraj **sprawdzono** pocztę. | Wczoraj **sprawdziło się** pocztę. | Poczta **została wczoraj sprawdzona**. |\n| Czynność planowana jako zakończona w przyszłości | — | Jutro **sprawdzi się** pocztę. | Poczta **zostanie jutro sprawdzona**. |\n\nFormy na **-no, -to** w takich samodzielnych zdaniach odnoszą się do przeszłości. Konstrukcja z **się** i strona bierna pozwalają mówić także o teraźniejszości i przyszłości.\n\nNie wszystkie warianty są równie naturalne w każdym tekście. **Wczoraj sprawdziło się pocztę** pasuje raczej do swobodnej relacji, natomiast **wczoraj sprawdzono pocztę** — do neutralnej informacji lub sprawozdania.\n\n:::warning\n**-no, -to** nie oznacza samo w sobie zakończenia czynności. **Robiono remont** przedstawia czynność bez informacji o jej zakończeniu, a **zrobiono remont** informuje, że została zakończona. Decyduje aspekt czasownika.\n:::\n\n## 3. Co staje się podmiotem?\n\nPrzy zamianie konstrukcji zmienia się budowa zdania. W konstrukcjach bezosobowych rzeczownik będący dopełnieniem nie steruje formą czasownika. W stronie biernej staje się podmiotem, z którym zgadza się orzeczenie.\n\n| Konstrukcja | Liczba pojedyncza | Liczba mnoga |\n| --- | --- | --- |\n| -no, -to | Naprawiono **maszynę**. | Naprawiono **maszyny**. |\n| Bezosobowe się | Naprawia się **maszynę**. | Naprawia się **maszyny**. |\n| Strona bierna | **Maszyna jest naprawiana**. | **Maszyny są naprawiane**. |\n\nW pierwszych dwóch wierszach wyróżnione rzeczowniki są w **bierniku**. W ostatnim — w **mianowniku**. Strona bierna wymaga też odpowiedniej liczby i rodzaju imiesłowu.\n\n:::example\n**Informacja o wykonanej czynności:**\n\nWymieniono **uszkodzoną szybę**.\n\n**Informacja o szybie:**\n\n**Uszkodzona szyba została wymieniona**.\n\nOba zdania mówią o zakończonej wymianie. Drugie przedstawia szybę jako podmiot zdania.\n:::\n\nSam szyk nie rozstrzyga, czy zdanie jest bierne. **Tę szybę wymieniono wczoraj** nadal jest konstrukcją bezosobową: *tę szybę* pozostaje dopełnieniem w bierniku.\n\n## 4. Wybór w konkretnej sytuacji\n\nWybierz konstrukcję, która pasuje do celu wypowiedzi, a nie tylko do pojedynczego czasownika.\n\n- **Relacjonujesz wykonane działania:** „Wymieniono okna i pomalowano ściany”. Formy na -no, -to pozwalają krótko wymienić czynności bez wskazywania wykonawców.\n- **Opisujesz sposób postępowania:** „Najpierw sprawdza się dane, a potem wysyła się formularz”. Bezosobowe się dobrze pasuje do procedury.\n- **Opisujesz konkretny przedmiot lub dokument:** „Wniosek jest jeszcze rozpatrywany”. Strona bierna pozwala kontynuować wypowiedź o wniosku.\n- **Chcesz podać wykonawcę, ale zachować przedmiot jako podmiot:** „Wniosek jest rozpatrywany przez komisję”. W stronie biernej wykonawcę można wskazać wyrażeniem **przez + biernik**.\n\n:::example\n**Sprawozdanie:** Wczoraj **przetestowano urządzenie**. Nie wykryto usterek.\n\n**Opis procedury:** Przed sprzedażą **testuje się każde urządzenie**.\n\n**Odpowiedź na pytanie „Co się dzieje z moim urządzeniem?”:** Pańskie urządzenie **jest teraz testowane**.\n:::\n\n:::tip\nJeśli wykonawca jest najważniejszą informacją, rozważ stronę czynną: **Komisja rozpatruje wniosek**. Nie trzeba za wszelką cenę wybierać konstrukcji bezosobowej lub biernej.\n:::\n\n## 5. Kiedy zamiana nie działa?\n\nNie każda konstrukcja bezosobowa ma odpowiednik w stronie biernej. Możemy powiedzieć **Dużo tu pracowano** albo **Dużo się tu pracuje**, ale od czasownika *pracować* w tym znaczeniu nie tworzymy zwykłej konstrukcji biernej. Nie ma tu dopełnienia, które mogłoby stać się jej podmiotem.\n\nUważaj też na znaczenie **się**. Nie każde zdanie z tym wyrazem jest bezosobowe.\n\n:::example\n**Tutaj myje się samochody.** — Konstrukcja bezosobowa: ktoś myje samochody.\n\n**Samochody są tutaj myte.** — Strona bierna: samochody są podmiotem.\n\n**Kierowca myje się.** — Konstrukcja zwrotna: kierowca myje samego siebie.\n:::\n\nW konstrukcji bezosobowej z **się** czasownik nie przyjmuje liczby mnogiej od dopełnienia:\n\n- ✓ Tutaj **sprawdza się bilety**.\n- ✗ Tutaj **sprawdzają się bilety** — to nie jest poprawny sposób wyrażenia, że ktoś kontroluje bilety.\n- ✓ Bilety **są tutaj sprawdzane**.\n\nNie dodawaj również czasownika *być* do formy na -no, -to:\n\n- ✓ **Zrobiono kopię**.\n- ✓ Kopia **została zrobiona**.\n- ✗ Kopię **było zrobiono**.\n\n## 6. Krótka lista kontrolna\n\n1. **Ustal czas i aspekt.** Czy mówisz o zwyczaju, trwającej czynności czy zakończonym działaniu?\n2. **Wybierz temat wypowiedzi.** Relacjonujesz czynność czy opisujesz to, czemu ktoś ją poddaje?\n3. **Sprawdź rolę rzeczownika.** W stronie biernej podmiot wymaga zgodności: **maszyny są naprawiane**.\n4. **Zdecyduj, czy podać wykonawcę.** Strona bierna pozwala dodać np. **przez mechanika**.\n5. **Oceń naturalność w kontekście.** Sprawozdanie: **zrobiono**; procedura: **robi się**; informacja o przedmiocie: **jest robiony** — to przydatne wskazówki, nie sztywne granice użycia.","pl","B2",176,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a0f20c-7d32-7c89-b064-ccb7f4e3d2d6","Strona bierna i wybór konstrukcji bezosobowej",false,0,8,"2026-09-30T11:21:41+00:00","2026-10-12T17:16:15+00:00",[],{"name":15,"slug":23,"language":9},"strona-bierna-i-wybor-konstrukcji-bezosobowej-b2",[],[26,36],{"@id":27,"@type":28,"id":29,"grammarPage":30,"title":31,"instructions":32,"displayOrder":17,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":34,"isCompleted":16,"ogImageUrl":35},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c7d7-7779-b473-d8abb70321a4","GrammarExercise","01a0f20c-c7d7-7779-b473-d8abb70321a4","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a0f20c-83cf-71ca-974f-31ffa6682937","Czas i aspekt w informacji o pracach","Wybierz formę zgodną z podanym czasem, znaczeniem i budową zdania.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3658779b-c25c-4952-a4db-7cba5baff63f_hero.webp?v=1790767319",{"@id":37,"@type":28,"id":38,"grammarPage":30,"title":39,"instructions":40,"displayOrder":41,"type":33,"questionCount":34,"blankCount":42,"isCompleted":16,"ogImageUrl":43},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a0f20c-c7ee-7895-987d-18d2e6efb3e8","01a0f20c-c7ee-7895-987d-18d2e6efb3e8","Podmiot, dopełnienie i wykonawca","Uzupełnij zdania. Zwróć uwagę na przypadek, zgodę oraz znaczenie konstrukcji.",1,13,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6fc8ade1-567d-4ecb-a5c7-fa6d08b5236e_hero.webp?v=1790767319",null]