[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-irabu-na-matamshi-yake":852,"grammar-lesson-path-sw-irabu-na-matamshi-yake-none":1055,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816":1056,"grammar-quick-check-01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816":1085,"grammar-lesson-body-01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816-28c18fgfe8":1107},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":6,"title":7,"slug":8,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":26,"vocabularyLists":862,"readyImages":1054},"Tambua irabu tano za Kiswahili: a, e, i, o na u. Jifunze namna ya kuzitamka katika maneno rahisi na kusoma irabu mbili zinazofuatana bila kuacha sauti.","Kiswahili kina irabu tano: **a, e, i, o, u**. Utajifunza kuzitamka katika maneno rahisi. Pia utasoma irabu mbili zinazofuatana bila kuacha sauti.\n\n## 1. Irabu ni nini?\n\nIrabu ni sauti unayotoa bila kuzuia hewa kwa ulimi au midomo. Unapotamka **a, e, i, o, u**, mdomo wako hubadilika.\n\n:::example\nSoma irabu hizi polepole:\n\n**a — e — i — o — u**\n\nKisha soma maneno haya. Angalia irabu zilizoandikwa kwa herufi nzito:\n\nb**a**b**a**, p**e**s**a**, m**i**m**i**, m**o**t**o**, k**u**k**u**.\n:::\n\n## 2. Namna ya kutamka irabu\n\nTumia midomo na ulimi wako kutofautisha sauti hizi.\n\n| Irabu | Unaitamkaje? | Neno la kusikiliza |\n| --- | --- | --- |\n| **a** | Fungua mdomo zaidi; ulimi uwe chini. | {{say:baba}} |\n| **e** | Fungua mdomo kiasi; ulimi uwe mbele. Usizungushe midomo. | {{say:embe}} |\n| **i** | Inua ulimi mbele, karibu na sehemu ya juu ya mdomo. Usizungushe midomo. | {{say:mimi}} |\n| **o** | Fungua mdomo kiasi; ulimi uwe nyuma. Zungusha midomo. | {{say:moto}} |\n| **u** | Inua ulimi nyuma. Zungusha midomo zaidi kuliko kwa **o**. | {{say:kuku}} |\n\nTamka kila irabu wazi katika kila silabi; usiipunguze wala kuimeza. Katika **baba**, tamka **a** ya kwanza na **a** ya pili wazi: **ba-ba**.\n\n:::tip\nSikiliza neno, kisha ulirudie. Tumia kioo kuona tofauti ya midomo yako unapotamka **a**, **i** na **u**.\n:::\n\n## 3. Tofautisha sauti zilizo karibu\n\nUsitamke **e** kama **i**, wala **o** kama **u**. Irabu tofauti inaweza kubadilisha maana ya neno.\n\n:::example\n**Kulia**: Mtoto anaanza **kulia** kwa sababu ana njaa.\n\n**Kulea**: Wazazi wanasaidiana **kulea** mtoto wao.\n\nKatika **kulia\u002Fkulea**, **i** inabadilika kuwa **e**. Kulia ni kutoa machozi; kulea ni kumtunza mtoto anapokua.\n\n**Kutoa**: Asha anataka **kutoa** pesa mfukoni.\n\n**Kutua**: Ndege inaanza **kutua** uwanjani.\n\nKatika **kutoa\u002Fkutua**, **o** inabadilika kuwa **u**. Kutoa ni kuondoa kitu mahali; kutua ni kufika chini baada ya kuruka. Katika kila jozi, irabu moja tu inabadilika, na maana ya neno inabadilika.\n:::\n\nFanya mazoezi haya:\n\n- Tamka **e**, kisha **i**. Kwa **i**, inua ulimi zaidi.\n- Tamka **o**, kisha **u**. Kwa **u**, inua ulimi na zungusha midomo zaidi.\n- Rudia **embe**, **mimi**, **moto** na **kuku** polepole.\n\n## 4. Irabu zinazofuatana\n\nNeno linaweza kuwa na irabu mbili zinazofuatana. Katika mifano hii, tamka zote.\n\n| Neno | Irabu zinazofuatana | Namna ya kusoma |\n| --- | --- | --- |\n| **ua** | **u + a** | Anza na **u**, kisha tamka **a**. |\n| **chai** | **a + i** | Baada ya **ch**, tamka **a**, kisha **i**. |\n| **saa** | **a + a** | Shikilia sauti ya **a** kwa muda zaidi. |\n\n:::warning\nUsiache irabu katika **saa**. Soma **aa** kwa muda zaidi kuliko **a** moja. Usiongeze sauti nyingine kati ya irabu hizo.\n:::\n\n## 5. Kumbuka na urudie\n\n1. Taja irabu tano: **a, e, i, o, u**.\n2. Soma **baba, embe, mimi, moto, kuku**. Tamka kila irabu wazi.\n3. Soma **ua, chai, saa**. Usiruke irabu zinazofuatana.",[856],{"id":857,"name":7,"level":10,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":26,"completedExercises":859},"01a1c61d-258d-75d6-9c2c-993589b6474d",false,0,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[863],{"id":864,"title":7,"vocabularyListWords":865,"isPublished":877},"01a1c61d-77d5-747e-abd8-d1c0f9eab584",[866,886,896,906,917,932,946,966,980,998,1012,1026,1040],{"id":867,"vocabularyWord":868,"displayOrder":11},"01a1c61d-77d5-74f2-abd8-d1c0faa021f5",{"id":869,"word":870,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":871,"audio":858},"01a1c61d-5a5a-7cbf-b9f9-0b10c8da2193","baba",[872,878,882],{"id":873,"partOfSpeech":874,"definition":875,"exampleSentences":876,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd7d-7b81-b320-c0393ba73b3f","NOUN","Mwanamume ambaye ni mzazi wa mtoto; mzazi wa kiume.","Baba yangu anafanya kazi benki.\nBaba anampenda mtoto wake sana.\nKila jioni baba hurudi nyumbani na kula chakula pamoja nasi.",true,{"id":879,"partOfSpeech":874,"definition":880,"exampleSentences":881,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd7d-7bd1-b320-c0393c89f2c9","Neno la heshima analoitwa mwanamume mzee au mtu mkubwa kwa umri, hata kama si mzazi wako.","Baba, naomba unisaidie kubeba mzigo huu.\nTulimsalimu baba mzee aliyekaa chini ya mti.\nBaba yule ni jirani yetu mwema.",{"id":883,"partOfSpeech":874,"definition":884,"exampleSentences":885,"isPrimary":858,"meaningOrder":21},"01a1c695-fd7d-7c15-b320-c0393cb6c9c6","Kiongozi wa dini, kama kasisi au padri, anayeitwa baba kama heshima.","Baba Paulo anaongoza misa kanisani kila Jumapili.\nWaumini walimsikiliza baba kwa makini.\nBaba wa kanisa letu ni mkarimu sana.",{"id":887,"vocabularyWord":888,"displayOrder":16},"01a1c61d-77d5-752a-abd8-d1c0fb391de7",{"id":889,"word":890,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":891,"audio":858},"01a1c61d-5be3-7d9f-9d0f-b5374cf9447f","pesa",[892],{"id":893,"partOfSpeech":874,"definition":894,"exampleSentences":895,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c61d-5c1d-70f5-b81a-647ce28a265c","Vitu kama sarafu na noti ambavyo watu hutumia kununua bidhaa au kulipia huduma.","Ninahitaji pesa ili kununua mkate.\nBaba anafanya kazi kila siku ili apate pesa.\nJe, una pesa za kutosha kulipa nauli?",{"id":897,"vocabularyWord":898,"displayOrder":21},"01a1c61d-77d5-754e-abd8-d1c0fc085221",{"id":899,"word":900,"frequency":41,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":901,"audio":858},"01a1c61d-5a6a-7685-96f4-99ecf9a472d8","embe",[902],{"id":903,"partOfSpeech":874,"definition":904,"exampleSentences":905,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd7e-7e0c-8f11-2cb409979e50","Tunda tamu la mti wa mwembe, lenye ngozi laini, nyama ya njano na kokwa kubwa ndani.","Ninapenda kula embe lililoiva.\nEmbe hili ni tamu sana.\nBaba alinunua embe sokoni asubuhi.",{"id":907,"vocabularyWord":908,"displayOrder":26},"01a1c61d-77d5-7572-abd8-d1c0fc43ee81",{"id":909,"word":910,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":911,"audio":858},"01a1c61d-5b3b-76c0-b96b-254036db369d","mimi",[912],{"id":913,"partOfSpeech":914,"definition":915,"exampleSentences":916,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff36-78ed-951d-475d5a372c4a","PRONOUN","Kiwakilishi cha nafsi ya kwanza umoja kinachomaanisha mtu anayezungumza; hutumika badala ya jina la msemaji mwenyewe.","Mimi ni mwalimu wa Kiswahili.\nMimi na rafiki yangu tunapenda kucheza mpira.\nWewe unatoka wapi? Mimi ninatoka Arusha.",{"id":918,"vocabularyWord":919,"displayOrder":31},"01a1c61d-77d5-7592-abd8-d1c0fcbce14f",{"id":920,"word":921,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":922,"audio":858},"01a1c61d-5b40-7ce5-bf9f-c37d3d9c382f","moto",[923,927],{"id":924,"partOfSpeech":874,"definition":925,"exampleSentences":926,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff36-7e79-951d-475d5c856836","Mwako unaotoa joto na mwanga, kama unaowashwa kwa kuni au makaa; pia joto kali.","Mama anawasha moto jikoni.\nWatoto wanakaa karibu na moto usiku.\nMoto ulichoma nyumba ya jirani yetu.",{"id":928,"partOfSpeech":929,"definition":930,"exampleSentences":931,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-ff36-7ec1-951d-475d5cb51cf5","ADJECTIVE","Kitu chenye joto kali; kinyume cha baridi.","Chai ni moto sana.\nNinapenda kuoga kwa maji ya moto.\nChakula hiki bado ni moto.",{"id":933,"vocabularyWord":934,"displayOrder":36},"01a1c61d-77d5-75b2-abd8-d1c0fcc4da39",{"id":935,"word":936,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":937,"audio":858},"01a1c61d-5abe-7100-92ba-6c9663ea0038","kuku",[938,942],{"id":939,"partOfSpeech":874,"definition":940,"exampleSentences":941,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd85-71f2-b6d1-9a52523b275f","Ndege wa kufugwa nyumbani anayetaga mayai na kuliwa nyama yake.","Bibi anafuga kuku wengi nyumbani.\nKuku wangu ametaga mayai matatu leo.\nWatoto wanalisha kuku asubuhi.",{"id":943,"partOfSpeech":874,"definition":944,"exampleSentences":945,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd85-723a-b6d1-9a52528f9b66","Nyama ya ndege huyo inayopikwa na kuliwa kama chakula.","Leo tunakula wali na kuku.\nMama amepika kuku wa nazi kwa chakula cha jioni.\nNinapenda kuku wa kuchoma.",{"id":947,"vocabularyWord":948,"displayOrder":41},"01a1c61d-77d5-75ce-abd8-d1c0fcd9a029",{"id":949,"word":950,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":951,"audio":858},"01a1c61d-5bd4-7c96-9deb-32d9641487d3","kulia",[952,957,962],{"id":953,"partOfSpeech":954,"definition":955,"exampleSentences":956,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c61d-5c1c-70e6-b9e4-9f1afa073456","VERB","Kutoa machozi na sauti kwa sababu ya huzuni, maumivu, hofu au furaha nyingi.","Mtoto analia kwa sababu ana njaa.\nUsilie, kila kitu kitakuwa sawa.\nAlilia sana alipopata habari mbaya.",{"id":958,"partOfSpeech":959,"definition":960,"exampleSentences":961,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-00ed-7d24-9e6f-96c41d48ef69","ADVERB","Upande ulio kinyume na kushoto; upande wa mkono ambao watu wengi hutumia kuandikia.","Geuka kulia kwenye barabara ile.\nBenki iko upande wa kulia.\nKaa kulia kwangu darasani.",{"id":963,"partOfSpeech":954,"definition":964,"exampleSentences":965,"isPrimary":858,"meaningOrder":21},"01a1c696-00ed-7d70-9e6f-96c41e1ae062","Kula mahali fulani, kwa kutumia kitu fulani, au kwa ajili ya mtu fulani.","Watoto wanakulia mezani kila jioni.\nTunakulia jikoni asubuhi.\nLeo ninakulia kwa mama yangu.",{"id":967,"vocabularyWord":968,"displayOrder":46},"01a1c61d-77d5-75fa-abd8-d1c0fdd49e67",{"id":969,"word":970,"frequency":41,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":971,"audio":858},"01a1c61d-5d30-746c-b563-f6934d7b7be6","kulea",[972,976],{"id":973,"partOfSpeech":954,"definition":974,"exampleSentences":975,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c61d-5d78-7925-87a7-32f3631531a3","Kumtunza na kumkuza mtoto au kiumbe kingine hadi akue, kwa kumpa chakula, malezi na mafundisho.","Bibi alinilea tangu nilipokuwa mdogo.\nWazazi wanapaswa kulea watoto wao kwa upendo.\nAnawalea watoto wake peke yake.",{"id":977,"partOfSpeech":954,"definition":978,"exampleSentences":979,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-0478-71ec-a403-dba1fa1f579f","Kutunza kitu au jambo kwa uangalifu ili kiendelee vizuri, kama mimba, kipaji au wazo.","Mwalimu huyu anapenda kulea vipaji vya wanafunzi.\nMama mjamzito anapaswa kulea mimba yake vizuri.\nHatupaswi kulea chuki mioyoni mwetu.",{"id":981,"vocabularyWord":982,"displayOrder":51},"01a1c61d-77d5-7616-abd8-d1c0fe402827",{"id":983,"word":984,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":985,"audio":858},"01a1c61d-5bda-724e-8810-ecb89ecb7bfc","kutoa",[986,990,994],{"id":987,"partOfSpeech":954,"definition":988,"exampleSentences":989,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c61d-5c1c-7692-b9e4-9f1afd68b933","Kumpa mtu kitu au kukiweka nje; kuleta kitu kutoka ndani kwenda nje au kukigawa kwa wengine.","Mama anatoa chakula kwa watoto.\nTafadhali toa kitabu chako kwenye mfuko.\nMwalimu alitoa kazi ya nyumbani jana.",{"id":991,"partOfSpeech":954,"definition":992,"exampleSentences":993,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-00ee-7265-a7c9-417e95343c4a","Kuondoa kitu mahali kilipo au kukitenganisha na kitu kingine.","Baba anatoa kiti nje ya chumba.\nDaktari alitoa jino langu lililoumwa.\nToa viatu vyako kabla ya kuingia nyumbani.",{"id":995,"partOfSpeech":954,"definition":996,"exampleSentences":997,"isPrimary":858,"meaningOrder":21},"01a1c696-00ee-72a9-a7c9-417e962613fc","Kusema au kuonyesha jambo kwa watu, kama vile kutoa maoni, kutoa salamu au kutoa taarifa.","Waziri alitoa taarifa kwa waandishi wa habari.\nNaomba utoe maoni yako kuhusu jambo hili.\nWanafunzi walitoa salamu kwa mgeni.",{"id":999,"vocabularyWord":1000,"displayOrder":56},"01a1c61d-77d5-7636-abd8-d1c0feece1ac",{"id":1001,"word":1002,"frequency":36,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":1003,"audio":858},"01a1c61d-5d38-7e13-8453-4feba45e2276","kutua",[1004,1008],{"id":1005,"partOfSpeech":954,"definition":1006,"exampleSentences":1007,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c61d-5d79-7269-82fe-f78038ba2e82","Kushuka kutoka angani na kugusa ardhi au kitu kingine, hasa ndege, ndege wa porini au chombo cha angani.","Ndege itatua Dar es Salaam saa nne asubuhi.\nKinyonga kilitazama ndege akitua juu ya mti.\nRubani alitua ndege salama licha ya mvua kubwa.",{"id":1009,"partOfSpeech":954,"definition":1010,"exampleSentences":1011,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-0478-79f0-a403-dba1ff21b639","Kushusha mzigo ulioubeba kutoka kichwani au mabegani na kuuweka chini ili kupumzika.","Mama alitua mzigo wa kuni mlangoni.\nWasafiri walitua mizigo yao chini ya mti ili wapumzike.\nTulia, tua ndoo hiyo kabla hujachoka.",{"id":1013,"vocabularyWord":1014,"displayOrder":61},"01a1c61d-77d5-7652-abd8-d1c0ff04578d",{"id":1015,"word":1016,"frequency":41,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1017,"audio":858},"01a1c61d-5bc4-726b-9ed6-d5009ad6b8d7","ua",[1018,1022],{"id":1019,"partOfSpeech":874,"definition":1020,"exampleSentences":1021,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-00ec-7b95-9a60-486ccd275f47","Sehemu ya mmea yenye rangi na harufu nzuri, ambayo baadaye huzaa tunda au mbegu.","Mama alipanda ua jekundu bustanini.\nUa hili lina harufu nzuri sana.\nMtoto alimpa mwalimu ua.",{"id":1023,"partOfSpeech":874,"definition":1024,"exampleSentences":1025,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-00ec-7bd9-9a60-486ccd43172c","Uwanja mdogo uliozungushiwa ukuta au uzio kando ya nyumba.","Watoto wanacheza katika ua wa nyumba.\nKuku wako ndani ya ua.\nBaba alijenga ua mpya nyuma ya nyumba.",{"id":1027,"vocabularyWord":1028,"displayOrder":66},"01a1c61d-77d5-766e-abd8-d1c0ff3e1ed8",{"id":1029,"word":1030,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1031,"audio":858},"01a1c61d-5a61-7276-b87d-c379801d71f1","chai",[1032,1036],{"id":1033,"partOfSpeech":874,"definition":1034,"exampleSentences":1035,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd7e-7310-8f11-2cb401cf482a","Kinywaji cha moto kinachotengenezwa kwa majani ya chai, maji, na mara nyingi maziwa na sukari.","Asubuhi mimi hunywa chai na mkate.\nMama ametengeneza chai ya tangawizi.\nTafadhali nipe kikombe cha chai.",{"id":1037,"partOfSpeech":874,"definition":1038,"exampleSentences":1039,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd7e-7380-8f11-2cb402372742","Kifungua kinywa au chakula cha asubuhi kinacholiwa pamoja na kinywaji hicho; pia, kiasi kidogo cha pesa kinachotolewa kama hongo.","Tumekula chai saa mbili asubuhi kabla ya kwenda kazini.\nWatoto wanapata chai shuleni kila siku.\nAskari alidai chai ili amruhusu dereva apite.",{"id":1041,"vocabularyWord":1042,"displayOrder":71},"01a1c61d-77d5-768a-abd8-d1c0ff7bb89b",{"id":1043,"word":1044,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1045,"audio":858},"01a1c61d-5be4-7e37-811c-08681a5aa680","saa",[1046,1050],{"id":1047,"partOfSpeech":874,"definition":1048,"exampleSentences":1049,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-00ee-7ddd-a7c9-417e9a07f2f0","Kifaa kinachoonyesha muda, kinachovaliwa mkononi au kuwekwa ukutani au mezani.","Baba amenunua saa mpya.\nSaa ya ukutani imeharibika.\nNimesahau saa yangu nyumbani.",{"id":1051,"partOfSpeech":874,"definition":1052,"exampleSentences":1053,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c61d-5c1d-7211-b81a-647ce32aa5c1","Kipimo cha muda chenye dakika sitini; pia hutumika kutaja wakati wa siku.","Safari ya basi inachukua saa mbili.\nSaa ngapi sasa?\nShule inaanza saa mbili asubuhi.",[],null,[1057,1066,1072,1079],{"@id":1058,"@type":1059,"id":1060,"grammarPage":1061,"title":1062,"instructions":1063,"displayOrder":859,"type":1064,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1065},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2bc8-722e-a82b-aa844316afc1","GrammarExercise","01a1c61d-2bc8-722e-a82b-aa844316afc1","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Tambua irabu na namna ya kuzitamka","Soma kila swali, kisha chagua jibu sahihi.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ce5bab2f-0a58-449e-b959-856ef62d4832_hero.webp?v=1794325162",{"@id":1067,"@type":1059,"id":1068,"grammarPage":1061,"title":1069,"instructions":1070,"displayOrder":11,"type":1064,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1071},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2bde-791b-90b7-896e2a2f71f2","01a1c61d-2bde-791b-90b7-896e2a2f71f2","Tofauti za irabu na irabu zinazofuatana","Soma maana au maelekezo uliyopewa, kisha chagua jibu sahihi.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7644f257-7f15-4e6d-a757-653bf2f601be_hero.webp?v=1794325162",{"@id":1073,"@type":1059,"id":1074,"grammarPage":1061,"title":1075,"instructions":1076,"displayOrder":16,"type":1077,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1078},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2bf5-7716-8e53-d9be61b9075a","01a1c61d-2bf5-7716-8e53-d9be61b9075a","Irabu katika maneno na nafasi ya ulimi","Gusa kipande, kisha gusa kundi linalofaa. Angalia irabu inayoulizwa katika kila swali.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_965632a3-eedd-422c-b667-1e7f0ea4fb7e_hero.webp?v=1794325163",{"@id":1080,"@type":1059,"id":1081,"grammarPage":1061,"title":1082,"instructions":1083,"displayOrder":21,"type":1077,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1084},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2bfc-7339-8c12-4a555a150193","01a1c61d-2bfc-7339-8c12-4a555a150193","Irabu zinazofuatana: mpangilio na uwazi","Gusa kila kipande, kisha gusa kundi linalofaa. Weka vipande vyote katika makundi.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2c5e37ab-170c-4c58-acc0-74d88c684b2e_hero.webp?v=1794325163",{"id":1060,"grammarPage":1061,"title":1062,"instructions":1063,"seoTitle":1086,"seoDescription":1087,"displayOrder":859,"type":1064,"questions":1088,"ogImageUrl":1065},"Irabu tano: tambua herufi na matamshi","Fanya mazoezi ya kuchagua majibu kuhusu irabu tano za Kiswahili, nafasi ya ulimi na midomo, na kutamka kila irabu wazi katika maneno rahisi ya kila siku.",[1089],{"id":1090,"sentenceTemplate":1091,"displayOrder":859,"explanation":1092,"exampleSentence":1093,"blanks":1094},"01a1c61d-2bc8-7486-a82b-aa8445c2d073","Ni kundi gani lenye irabu tu? __1__","Irabu ni a, e, i, o na u. Kundi a, i, u lina irabu tu; b na m si irabu.","Katika neno jina, i na a ni irabu.",[1095],{"id":1096,"blankNumber":11,"options":1097},"01a1c61d-2bc8-7436-a82b-aa84451ea3c5",[1098,1101,1104],{"id":1099,"optionText":1100,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-2bc8-738a-a82b-aa8443701bbb","a, b, u",{"id":1102,"optionText":1103,"isCorrect":877,"displayOrder":11},"01a1c61d-2bc8-73e2-a82b-aa8443cb1e8b","a, i, u",{"id":1105,"optionText":1106,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-2bc8-740e-a82b-aa8444502bae","a, i, m",{"html":1108,"toc":1109},"\u003Cp>Kiswahili kina irabu tano: \u003Cstrong>a, e, i, o, u\u003C\u002Fstrong>. Utajifunza kuzitamka katika maneno rahisi. Pia utasoma irabu mbili zinazofuatana bila kuacha sauti.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"irabu-ni-nini\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Irabu ni nini?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Irabu ni sauti unayotoa bila kuzuia hewa kwa ulimi au midomo. Unapotamka \u003Cstrong>a, e, i, o, u\u003C\u002Fstrong>, mdomo wako hubadilika.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Soma irabu hizi polepole:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>a — e — i — o — u\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kisha soma maneno haya. Angalia irabu zilizoandikwa kwa herufi nzito:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>b\u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>b\u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>, p\u003Cstrong>e\u003C\u002Fstrong>s\u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>, m\u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>m\u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>, m\u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong>t\u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong>, k\u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>k\u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"namna-ya-kutamka-irabu\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Namna ya kutamka irabu\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tumia midomo na ulimi wako kutofautisha sauti hizi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Irabu\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Unaitamkaje?\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Neno la kusikiliza\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Fungua mdomo zaidi; ulimi uwe chini.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong class=\"grammar-say-word\">baba\u003C\u002Fstrong>\u003Cbutton type=\"button\" class=\"grammar-say\" data-say=\"baba\" data-testid=\"inline-pronounce-button\" aria-label=\"Hear baba pronounced\" hidden>\u003Csvg xmlns=\"http:\u002F\u002Fwww.w3.org\u002F2000\u002Fsvg\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"2\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\">\u003Cpath d=\"M11 4.702a.705.705 0 0 0-1.203-.498L6.413 7.587A1.4 1.4 0 0 1 5.416 8H3a1 1 0 0 0-1 1v6a1 1 0 0 0 1 1h2.416a1.4 1.4 0 0 1 .997.413l3.383 3.384A.705.705 0 0 0 11 19.298z\"\u002F>\u003Cpath d=\"M16 9a5 5 0 0 1 0 6\"\u002F>\u003Cpath d=\"M19.364 18.364a9 9 0 0 0 0-12.728\"\u002F>\u003C\u002Fsvg>\u003C\u002Fbutton>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>e\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Fungua mdomo kiasi; ulimi uwe mbele. Usizungushe midomo.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong class=\"grammar-say-word\">embe\u003C\u002Fstrong>\u003Cbutton type=\"button\" class=\"grammar-say\" data-say=\"embe\" data-testid=\"inline-pronounce-button\" aria-label=\"Hear embe pronounced\" hidden>\u003Csvg xmlns=\"http:\u002F\u002Fwww.w3.org\u002F2000\u002Fsvg\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"2\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\">\u003Cpath d=\"M11 4.702a.705.705 0 0 0-1.203-.498L6.413 7.587A1.4 1.4 0 0 1 5.416 8H3a1 1 0 0 0-1 1v6a1 1 0 0 0 1 1h2.416a1.4 1.4 0 0 1 .997.413l3.383 3.384A.705.705 0 0 0 11 19.298z\"\u002F>\u003Cpath d=\"M16 9a5 5 0 0 1 0 6\"\u002F>\u003Cpath d=\"M19.364 18.364a9 9 0 0 0 0-12.728\"\u002F>\u003C\u002Fsvg>\u003C\u002Fbutton>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Inua ulimi mbele, karibu na sehemu ya juu ya mdomo. Usizungushe midomo.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong class=\"grammar-say-word\">mimi\u003C\u002Fstrong>\u003Cbutton type=\"button\" class=\"grammar-say\" data-say=\"mimi\" data-testid=\"inline-pronounce-button\" aria-label=\"Hear mimi pronounced\" hidden>\u003Csvg xmlns=\"http:\u002F\u002Fwww.w3.org\u002F2000\u002Fsvg\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"2\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\">\u003Cpath d=\"M11 4.702a.705.705 0 0 0-1.203-.498L6.413 7.587A1.4 1.4 0 0 1 5.416 8H3a1 1 0 0 0-1 1v6a1 1 0 0 0 1 1h2.416a1.4 1.4 0 0 1 .997.413l3.383 3.384A.705.705 0 0 0 11 19.298z\"\u002F>\u003Cpath d=\"M16 9a5 5 0 0 1 0 6\"\u002F>\u003Cpath d=\"M19.364 18.364a9 9 0 0 0 0-12.728\"\u002F>\u003C\u002Fsvg>\u003C\u002Fbutton>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Fungua mdomo kiasi; ulimi uwe nyuma. Zungusha midomo.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong class=\"grammar-say-word\">moto\u003C\u002Fstrong>\u003Cbutton type=\"button\" class=\"grammar-say\" data-say=\"moto\" data-testid=\"inline-pronounce-button\" aria-label=\"Hear moto pronounced\" hidden>\u003Csvg xmlns=\"http:\u002F\u002Fwww.w3.org\u002F2000\u002Fsvg\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"2\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\">\u003Cpath d=\"M11 4.702a.705.705 0 0 0-1.203-.498L6.413 7.587A1.4 1.4 0 0 1 5.416 8H3a1 1 0 0 0-1 1v6a1 1 0 0 0 1 1h2.416a1.4 1.4 0 0 1 .997.413l3.383 3.384A.705.705 0 0 0 11 19.298z\"\u002F>\u003Cpath d=\"M16 9a5 5 0 0 1 0 6\"\u002F>\u003Cpath d=\"M19.364 18.364a9 9 0 0 0 0-12.728\"\u002F>\u003C\u002Fsvg>\u003C\u002Fbutton>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Inua ulimi nyuma. Zungusha midomo zaidi kuliko kwa \u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong class=\"grammar-say-word\">kuku\u003C\u002Fstrong>\u003Cbutton type=\"button\" class=\"grammar-say\" data-say=\"kuku\" data-testid=\"inline-pronounce-button\" aria-label=\"Hear kuku pronounced\" hidden>\u003Csvg xmlns=\"http:\u002F\u002Fwww.w3.org\u002F2000\u002Fsvg\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\" stroke=\"currentColor\" stroke-width=\"2\" stroke-linecap=\"round\" stroke-linejoin=\"round\" aria-hidden=\"true\" focusable=\"false\">\u003Cpath d=\"M11 4.702a.705.705 0 0 0-1.203-.498L6.413 7.587A1.4 1.4 0 0 1 5.416 8H3a1 1 0 0 0-1 1v6a1 1 0 0 0 1 1h2.416a1.4 1.4 0 0 1 .997.413l3.383 3.384A.705.705 0 0 0 11 19.298z\"\u002F>\u003Cpath d=\"M16 9a5 5 0 0 1 0 6\"\u002F>\u003Cpath d=\"M19.364 18.364a9 9 0 0 0 0-12.728\"\u002F>\u003C\u002Fsvg>\u003C\u002Fbutton>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Tamka kila irabu wazi katika kila silabi; usiipunguze wala kuimeza. Katika \u003Cstrong>baba\u003C\u002Fstrong>, tamka \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong> ya kwanza na \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong> ya pili wazi: \u003Cstrong>ba-ba\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Sikiliza neno, kisha ulirudie. Tumia kioo kuona tofauti ya midomo yako unapotamka \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"tofautisha-sauti-zilizo-karibu\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Tofautisha sauti zilizo karibu\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Usitamke \u003Cstrong>e\u003C\u002Fstrong> kama \u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>, wala \u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong> kama \u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>. Irabu tofauti inaweza kubadilisha maana ya neno.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Kulia\u003C\u002Fstrong>: Mtoto anaanza \u003Cstrong>kulia\u003C\u002Fstrong> kwa sababu ana njaa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Kulea\u003C\u002Fstrong>: Wazazi wanasaidiana \u003Cstrong>kulea\u003C\u002Fstrong> mtoto wao.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Katika \u003Cstrong>kulia\u002Fkulea\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong> inabadilika kuwa \u003Cstrong>e\u003C\u002Fstrong>. Kulia ni kutoa machozi; kulea ni kumtunza mtoto anapokua.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Kutoa\u003C\u002Fstrong>: Asha anataka \u003Cstrong>kutoa\u003C\u002Fstrong> pesa mfukoni.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Kutua\u003C\u002Fstrong>: Ndege inaanza \u003Cstrong>kutua\u003C\u002Fstrong> uwanjani.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Katika \u003Cstrong>kutoa\u002Fkutua\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong> inabadilika kuwa \u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>. Kutoa ni kuondoa kitu mahali; kutua ni kufika chini baada ya kuruka. Katika kila jozi, irabu moja tu inabadilika, na maana ya neno inabadilika.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Fanya mazoezi haya:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Tamka \u003Cstrong>e\u003C\u002Fstrong>, kisha \u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>. Kwa \u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>, inua ulimi zaidi.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tamka \u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong>, kisha \u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>. Kwa \u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>, inua ulimi na zungusha midomo zaidi.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Rudia \u003Cstrong>embe\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>mimi\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>moto\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>kuku\u003C\u002Fstrong> polepole.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"irabu-zinazofuatana\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Irabu zinazofuatana\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Neno linaweza kuwa na irabu mbili zinazofuatana. Katika mifano hii, tamka zote.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Neno\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Irabu zinazofuatana\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Namna ya kusoma\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ua\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>u + a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Anza na \u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>, kisha tamka \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>chai\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>a + i\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Baada ya \u003Cstrong>ch\u003C\u002Fstrong>, tamka \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>, kisha \u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>saa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>a + a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Shikilia sauti ya \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong> kwa muda zaidi.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Usiache irabu katika \u003Cstrong>saa\u003C\u002Fstrong>. Soma \u003Cstrong>aa\u003C\u002Fstrong> kwa muda zaidi kuliko \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong> moja. Usiongeze sauti nyingine kati ya irabu hizo.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kumbuka-na-urudie\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Kumbuka na urudie\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Taja irabu tano: \u003Cstrong>a, e, i, o, u\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Soma \u003Cstrong>baba, embe, mimi, moto, kuku\u003C\u002Fstrong>. Tamka kila irabu wazi.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Soma \u003Cstrong>ua, chai, saa\u003C\u002Fstrong>. Usiruke irabu zinazofuatana.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n",[1110,1114,1118,1122,1126],{"id":1111,"text":1112,"depth":16,"number":1113},"irabu-ni-nini","Irabu ni nini?","1",{"id":1115,"text":1116,"depth":16,"number":1117},"namna-ya-kutamka-irabu","Namna ya kutamka irabu","2",{"id":1119,"text":1120,"depth":16,"number":1121},"tofautisha-sauti-zilizo-karibu","Tofautisha sauti zilizo karibu","3",{"id":1123,"text":1124,"depth":16,"number":1125},"irabu-zinazofuatana","Irabu zinazofuatana","4",{"id":1127,"text":1128,"depth":16,"number":1129},"kumbuka-na-urudie","Kumbuka na urudie","5"]