[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-sw-kauli-taarifa-kwa-kwamba":3,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa":163,"exercise-list-path-sw-none":200},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":162},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba","Jifunze kutumia kwamba kuripoti maneno, mawazo na taarifa, kuunganisha sehemu za sentensi na kuchagua viambishi vya nafsi na wakati kulingana na maana.","Unapotaka kueleza alichosema au anachofikiri mtu, unaweza kutumia **kwamba**. Neno hili linaunganisha sehemu inayotaja chanzo cha taarifa na sehemu inayoeleza taarifa yenyewe. Utajifunza pia kuchagua nafsi na wakati unaolingana na maana unayotaka kutoa.\n\n## 1. Kwamba hutambulisha taarifa\n\nTumia **kwamba** baada ya vitenzi kama **kusema**, **kueleza**, **kufikiri** na **kujua**. Sehemu inayofuata kwamba inaeleza kilichosemwa, wazo au jambo linalojulikana.\n\n:::example\n- Mwalimu amesema **kwamba mtihani utaanza saa mbili**.\n- Ninafikiri **kwamba duka limefungwa**.\n- Tunajua **kwamba Asha anaishi hapa**.\n:::\n\nKitenzi cha kwanza kinaonyesha jinsi taarifa inavyotolewa. **Ninafikiri kwamba…** huonyesha wazo lako; **ninajua kwamba…** huonyesha kwamba unalichukulia jambo hilo kuwa unalolijua.\n\n## 2. Muundo wa sentensi\n\nMuundo wa kawaida ni **sehemu ya kwanza + kwamba + taarifa**. Sehemu baada ya kwamba huitwa *kishazi tegemezi*: hapa inakamilisha maana ya kitenzi kilichotangulia.\n\n| Sehemu ya kwanza | Kiunganishi | Taarifa |\n| --- | --- | --- |\n| Juma amesema | kwamba | atachelewa. |\n| Ninafikiri | kwamba | chakula kiko tayari. |\n| Wanafunzi wanajua | kwamba | mwalimu amefika. |\n\nUnaweza kutaja jina katika sehemu ya taarifa au kutumia kiambishi cha nafsi katika kitenzi:\n\n- Mama amesema **kwamba Asha atakuja**.\n- Asha amesema **kwamba atakuja**.\n\nKatika uandishi wa kawaida, usiweke koma kati ya kitenzi na **kwamba**.\n\n:::note\nUnaweza pia kusikia **Asha amesema atakuja**, bila kwamba. Sentensi hiyo ni sahihi. Kutumia **kwamba** hufanya mpaka kati ya sehemu hizo mbili uwe wazi zaidi.\n:::\n\n## 3. Kutaja msemaji kwa usahihi\n\nUnaporipoti maneno ya mtu mwingine, si lazima urudie maneno yake kama yalivyokuwa. Chagua viambishi vya nafsi kulingana na mtu anayezungumziwa.\n\n:::example\nAsha anasema: “Ninaumwa.”\n\nWewe unamweleza mwalimu kuhusu Asha:\n\nAsha anasema **kwamba anaumwa**.\n\n**Ni-** imekuwa **a-** kwa sababu sasa wewe unazungumza kuhusu Asha.\n:::\n\nLakini unapozungumza kuhusu wewe mwenyewe, **ni-** inaweza kubaki:\n\n:::example\nWewe unasema: “Ninaumwa.”\n\nBaadaye unarudia taarifa yako:\n\nNimesema **kwamba ninaumwa**.\n:::\n\n:::tip\nKabla ya kuchagua kiambishi, jiulize: **Nani anafanya tendo au ana hali hii?** Usibadilishe nafsi bila kuangalia anayezungumziwa.\n:::\n\n## 4. Wakati na ukanushi\n\n**Kwamba** hailazimishi wakati fulani. Chagua wakati unaoonyesha tendo lilitokea lini au litatokea lini.\n\n:::example\n- Asha amesema **kwamba alifika jana**.\n- Asha amesema **kwamba anasoma sasa**.\n- Asha amesema **kwamba atasafiri kesho**.\n:::\n\nUnaweza pia kuripoti taarifa ya kukanusha:\n\n**Asha amesema kwamba hatakuja.**\n\nHapa Asha ametoa taarifa, na taarifa hiyo ni kwamba hatakuja.\n\n:::warning\n**Asha hajasema kwamba atakuja** ina maana tofauti. Sentensi hii inakanusha kwamba Asha ametoa taarifa hiyo; haithibitishi kwamba hatakuja.\n:::\n\n## 5. Ukaguzi wa haraka\n\nUnapotunga sentensi yenye **kwamba**:\n\n1. Chagua kitenzi kinachofaa, kama **amesema**, **ninafikiri** au **tunajua**.\n2. Weka **kwamba** kabla ya taarifa yenyewe.\n3. Hakikisha viambishi vya nafsi vinarejelea mtu anayefaa.\n4. Chagua wakati na ukanushi kulingana na maana.\n\nMfano wa kukumbuka: **Juma amesema kwamba atakuja kesho.** Tunajua chanzo cha taarifa, taarifa yenyewe na wakati wa tendo.","sw","B1",101,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1c61d-25d0-7935-b9b0-ec442eb15175",false,0,5,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[21],{"id":22,"title":5,"vocabularyListWords":23,"isPublished":37},"01a1c61d-77db-796f-a31d-acb7074d1142",[24,39,57,72,87,105,125,144],{"id":25,"vocabularyWord":26,"displayOrder":38},"01a1c61d-77db-79d7-a31d-acb7077f9a0e",{"id":27,"word":28,"frequency":29,"level":30,"language":9,"partsOfSpeech":31,"audio":15},"01a1c61d-5cb0-7540-8699-320d451a9beb","kwamba",9,"A2",[32],{"id":33,"partOfSpeech":34,"definition":35,"exampleSentences":36,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1c696-02c5-76fc-a01d-8f09f76028fe","CONJUNCTION","Neno linalotumiwa kuunganisha kauli kuu na maneno ya kitu kilichosemwa, kufikiriwa, kujulikana au kuaminiwa; maana yake ni 'ya kwamba' au 'eti'.","Mwalimu alisema kwamba kesho hakutakuwa na masomo.\nNafikiri kwamba mvua itanyesha leo jioni.\nJe, unajua kwamba Zanzibar ni kisiwa kizuri sana?",true,1,{"id":40,"vocabularyWord":41,"displayOrder":56},"01a1c61d-77db-7a0f-a31d-acb7084e7d32",{"id":42,"word":43,"frequency":44,"level":45,"language":9,"partsOfSpeech":46,"audio":15},"01a1c61d-5b1a-7b8a-850d-3442586ba53a","kusema",10,"A1",[47,52],{"id":48,"partOfSpeech":49,"definition":50,"exampleSentences":51,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1c695-ff34-7135-9b88-f2f02336bc2a","VERB","Kutoa maneno kwa mdomo ili kumwambia mtu jambo au kueleza kitu.","Mwalimu anataka kusema na wazazi wa mwanafunzi.\nNinaweza kusema Kiswahili kidogo.\nMtoto alianza kusema maneno yake ya kwanza jana.",{"id":53,"partOfSpeech":49,"definition":54,"exampleSentences":55,"isPrimary":15,"meaningOrder":56},"01a1c695-ff34-717d-9b88-f2f02409fc8b","Kutaja au kutoa maoni, habari au ujumbe fulani kwa wengine.","Baba alisema kwamba atarudi nyumbani jioni.\nWatu wengi husema kuwa chai ya tangawizi ni nzuri kwa mwili.\nTafadhali usiseme siri hii kwa mtu yeyote.",2,{"id":58,"vocabularyWord":59,"displayOrder":71},"01a1c61d-77db-7a33-a31d-acb708d758d8",{"id":60,"word":61,"frequency":29,"level":30,"language":9,"partsOfSpeech":62,"audio":15},"01a1c61d-5c80-70ea-8d02-0cdf52ba97c9","kueleza",[63,67],{"id":64,"partOfSpeech":49,"definition":65,"exampleSentences":66,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1c696-02c0-7180-8622-e8950771a1c4","Kusema au kuonyesha jambo kwa maneno ili mtu mwingine alielewe vizuri.","Mwalimu anaeleza somo la hesabu darasani.\nTafadhali nieleze jinsi ya kufika sokoni.\nBaba alituelezea kwa nini tunapaswa kuokoa pesa.",{"id":68,"partOfSpeech":49,"definition":69,"exampleSentences":70,"isPrimary":15,"meaningOrder":56},"01a1c696-02c0-7208-8622-e8950774723b","Kutoa sababu au maelezo kuhusu kitu kilichotokea, hasa unapoulizwa.","Mtoto alieleza kwa nini alichelewa shuleni.\nPolisi walimwomba shahidi aeleze kilichotokea.\nDaktari alieleza chanzo cha ugonjwa wake.",3,{"id":73,"vocabularyWord":74,"displayOrder":86},"01a1c61d-77db-7a57-a31d-acb709a1f5d7",{"id":75,"word":76,"frequency":29,"level":45,"language":9,"partsOfSpeech":77,"audio":15},"01a1c61d-5aaf-7d56-b6b8-38e987086831","kufikiri",[78,82],{"id":79,"partOfSpeech":49,"definition":80,"exampleSentences":81,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1c695-fd84-7103-8834-567e3442c4a4","Kutumia akili kuwaza jambo, kutafakari au kupanga mawazo kichwani.","Ninahitaji muda wa kufikiri kabla ya kujibu.\nMwalimu aliwaambia wanafunzi waanze kufikiri kwa makini.\nWatoto hujifunza kufikiri wanapocheza michezo ya akili.",{"id":83,"partOfSpeech":49,"definition":84,"exampleSentences":85,"isPrimary":15,"meaningOrder":56},"01a1c695-fd84-7153-8834-567e35170f50","Kuwa na maoni au kudhani kwamba jambo fulani ni kweli au linaweza kutokea.","Ninafikiri kwamba mvua itanyesha leo jioni.\nUnafikiri nini kuhusu mpango huu?\nSikufikiri kwamba angekuja mapema hivyo.",4,{"id":88,"vocabularyWord":89,"displayOrder":17},"01a1c61d-77db-7a73-a31d-acb709cc32ea",{"id":90,"word":91,"frequency":44,"level":45,"language":9,"partsOfSpeech":92,"audio":15},"01a1c61d-5abb-7ed2-8c88-50efabf61dc2","kujua",[93,97,101],{"id":94,"partOfSpeech":49,"definition":95,"exampleSentences":96,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1c695-fd84-7e83-8834-567e3e69e92c","Kuwa na habari au maarifa kuhusu kitu, mtu au jambo fulani; kuwa na ufahamu wa jambo.","Ninajua jina lako.\nJe, unajua kuogelea?\nHatujui jibu la swali hili.",{"id":98,"partOfSpeech":49,"definition":99,"exampleSentences":100,"isPrimary":15,"meaningOrder":56},"01a1c695-fd84-7ecb-8834-567e3ece2838","Kumfahamu mtu au kitu kwa sababu umewahi kukutana naye au kukiona; kuwa na urafiki au uhusiano wa kufahamiana.","Ninamjua mwalimu mpya.\nUnamjua yule mwanamke?\nWanajua mji wa Mombasa vizuri.",{"id":102,"partOfSpeech":49,"definition":103,"exampleSentences":104,"isPrimary":15,"meaningOrder":71},"01a1c695-fd84-7f0b-8834-567e3f5db5fe","Kuwa na ujuzi wa kufanya jambo; kuweza kufanya kitu kwa sababu umejifunza.","Dada yangu anajua kupika chakula kitamu.\nBaba yangu anajua kuendesha gari.\nWatoto wanajua kusoma na kuandika.",{"id":106,"vocabularyWord":107,"displayOrder":124},"01a1c61d-77db-7a93-a31d-acb70a4cfc4d",{"id":108,"word":109,"frequency":110,"level":30,"language":9,"partsOfSpeech":111,"audio":15},"01a1c61d-5c71-7ee6-9d31-3f4625ac4d78","kuamini",8,[112,116,120],{"id":113,"partOfSpeech":49,"definition":114,"exampleSentences":115,"isPrimary":15,"meaningOrder":71},"01a1c696-02be-7278-b1a4-158be79fdad9","Kuwa na imani katika dini au Mungu.","Bibi yangu anaamini Mungu mmoja.\nWatu wengi kijijini kwetu wanaamini katika maombi.",{"id":117,"partOfSpeech":49,"definition":118,"exampleSentences":119,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1c696-02be-7174-b1a4-158be6b32f1d","Kukubali kwamba jambo au habari ni kweli, au kuwa na uhakika nalo.","Naamini kwamba kesho mvua itanyesha.\nHakuamini habari alizosikia kwenye redio.\nJe, unaamini kwamba ni kweli?",{"id":121,"partOfSpeech":49,"definition":122,"exampleSentences":123,"isPrimary":15,"meaningOrder":56},"01a1c696-02be-7200-b1a4-158be7077200","Kumtegemea mtu au kitu kwa sababu unajua ni mwaminifu au kinaweza kutegemewa.","Ninamwamini rafiki yangu kwa sababu hanidanganyi kamwe.\nWananchi wanaamini serikali yao.\nMtoto huwaamini wazazi wake.",6,{"id":126,"vocabularyWord":127,"displayOrder":143},"01a1c61d-77db-7aaf-a31d-acb70b0d3d85",{"id":128,"word":129,"frequency":110,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":130,"audio":15},"01a1c61d-5d6f-7c59-8fbb-408ca8494205","kudai",[131,135,139],{"id":132,"partOfSpeech":49,"definition":133,"exampleSentences":134,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1c696-047c-780c-b5f2-fc12a58ee5c3","Kutaka mtu akulipe deni au akupe kitu ambacho unastahili kukipata kutoka kwake.","Mfanyabiashara alikwenda kumdai mteja wake deni la miezi mitatu.\nNinamdai rafiki yangu shilingi elfu tano.\nWafanyakazi wanadai mishahara yao ya mwezi uliopita.",{"id":136,"partOfSpeech":49,"definition":137,"exampleSentences":138,"isPrimary":15,"meaningOrder":56},"01a1c696-047c-7854-b5f2-fc12a5d0fd37","Kusema kwa uthabiti kwamba una haki ya kitu fulani, au kwamba jambo fulani ni kweli, mara nyingi bila kuthibitisha.","Wananchi walidai haki zao mbele ya viongozi.\nAlidai kuwa yeye ndiye mmiliki halali wa shamba hili.\nMwanasiasa huyo alidai kwamba hakuhusika na tukio lile.",{"id":140,"partOfSpeech":49,"definition":141,"exampleSentences":142,"isPrimary":15,"meaningOrder":71},"01a1c696-047c-7898-b5f2-fc12a608d5c0","Kumpeleka mtu mahakamani ili alipe fidia au atimize wajibu wake.","Mpangaji alimdai mwenye nyumba mahakamani kwa kumfukuza bila taarifa.\nKampuni ile ilidaiwa fidia na familia za waathirika.\nMama alimdai baba wa mtoto matunzo mahakamani.",7,{"id":145,"vocabularyWord":146,"displayOrder":110},"01a1c61d-77db-7acf-a31d-acb70bd3c68f",{"id":147,"word":148,"frequency":29,"level":45,"language":9,"partsOfSpeech":149,"audio":15},"01a1c61d-5b1c-7b69-92f3-5aeea685efe6","kusikia",[150,154,158],{"id":151,"partOfSpeech":49,"definition":152,"exampleSentences":153,"isPrimary":37,"meaningOrder":38},"01a1c695-ff34-7411-9b88-f2f0273781f2","Kupokea sauti kwa masikio; kutambua sauti au maneno kwa kutumia masikio.","Ninasikia muziki mzuri kutoka darasani.\nJe, unanisikia vizuri?\nWatoto walisikia mlango ukigongwa.",{"id":155,"partOfSpeech":49,"definition":156,"exampleSentences":157,"isPrimary":15,"meaningOrder":56},"01a1c695-ff34-745d-9b88-f2f0278bbda4","Kupata habari au taarifa kwa kuambiwa na watu wengine.","Nimesikia kwamba mama yako amerudi kutoka safarini.\nUmesikia habari za mwalimu mpya?\nHatukusikia chochote kuhusu mtihani.",{"id":159,"partOfSpeech":49,"definition":160,"exampleSentences":161,"isPrimary":15,"meaningOrder":71},"01a1c695-ff34-74a1-9b88-f2f02797969b","Kuhisi jambo mwilini au moyoni, kama maumivu, njaa au furaha.","Ninasikia njaa sana asubuhi hii.\nMtoto anasikia baridi.\nNilisikia furaha kubwa nilipompokea rafiki yangu.",[],[164,174,180,187,194],{"@id":165,"@type":166,"id":167,"grammarPage":168,"title":169,"instructions":170,"displayOrder":16,"type":171,"questionCount":172,"blankCount":172,"isCompleted":15,"ogImageUrl":173},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2c02-7102-a726-2a7e3e86b82e","GrammarExercise","01a1c61d-2c02-7102-a726-2a7e3e86b82e","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kuunganisha taarifa na kutaja msemaji","Chagua jibu linalokamilisha taarifa kwa maana iliyoelezwa. Zingatia muundo na mtu anayezungumziwa.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1a81fda0-f38f-4749-8152-933d640e802d_hero.webp?v=1794325163",{"@id":175,"@type":166,"id":176,"grammarPage":168,"title":177,"instructions":178,"displayOrder":38,"type":171,"questionCount":172,"blankCount":172,"isCompleted":15,"ogImageUrl":179},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2c14-779c-a115-7d1f805aa1a2","01a1c61d-2c14-779c-a115-7d1f805aa1a2","Wakati na maana ya ukanushi katika taarifa","Chagua taarifa inayohifadhi wakati, nafsi na maana ya maneno yaliyotolewa. Tofautisha kukana taarifa na kuripoti ukanushi.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5307818f-fae4-4d0b-9777-b8b01d0d3742_hero.webp?v=1794325163",{"@id":181,"@type":166,"id":182,"grammarPage":168,"title":183,"instructions":184,"displayOrder":56,"type":185,"questionCount":44,"blankCount":44,"isCompleted":15,"ogImageUrl":186},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2c2a-71ed-a5f5-3bebf0193722","01a1c61d-2c2a-71ed-a5f5-3bebf0193722","Panga mawazo na taarifa zenye kwamba","Panga vipande ili kuunda sentensi sahihi. Kuna maneno ya ziada ambayo hutahitaji. Hifadhi herufi kubwa na alama za uakifishaji.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_73e56db0-437e-462f-b885-b6982f0ecbe3_hero.webp?v=1794325163",{"@id":188,"@type":166,"id":189,"grammarPage":168,"title":190,"instructions":191,"displayOrder":71,"type":192,"questionCount":86,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":193},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2c3a-7684-952d-52bb50529729","01a1c61d-2c3a-7684-952d-52bb50529729","Panga vyanzo, mawazo na wahusika wa taarifa","Gusa kipande, kisha gusa kundi lake. Weka kila kipande kulingana na maelekezo ya ubao.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_10de562a-8cf7-4ece-bb71-0823e0e94555_hero.webp?v=1794325163",{"@id":195,"@type":166,"id":196,"grammarPage":168,"title":197,"instructions":198,"displayOrder":86,"type":192,"questionCount":86,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":199},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2c40-702f-8223-7a528113864f","01a1c61d-2c40-702f-8223-7a528113864f","Panga wakati na ukanushi wa taarifa","Gusa kila sentensi, kisha gusa kundi lake. Zingatia sehemu ya sentensi iliyotajwa katika maelekezo.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_474dbf90-35c3-45dd-90f8-1945c97f9f7e_hero.webp?v=1794325163",null]