[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-kiambishi-cha-mahali-ni":852,"grammar-lesson-path-sw-kiambishi-cha-mahali-ni-none":965,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0":966,"grammar-quick-check-01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0":1007,"grammar-lesson-body-01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0-366vb1l44":1028},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":324,"title":325,"slug":326,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":181,"displayOrder":327,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":36,"vocabularyLists":862,"readyImages":964},"Jifunze kuongeza -ni kwenye majina kama shule na nyumba ili kutaja mahali, kuelewa maana ya shuleni na nyumbani, na kutumia majina ya miji bila -ni.","Kiambishi **-ni** hukusaidia kutaja mahali: **shule → shuleni**, **nyumba → nyumbani**. Utajifunza kukiongeza kwenye nomino za kawaida, kuelewa maana yake katika sentensi na kutambua majina ambayo hayahitaji **-ni**.\n\n## 1. Kutaja kitu au mahali\n\nNomino inaweza kutaja kitu au jengo. Ukiongeza **-ni**, unataja mahali panapohusiana na kitu au jengo hilo.\n\n:::example\n- Hii ni **shule** yetu. → Watoto wako **shuleni**.\n- Hili ni **duka** la Asha. → Asha yuko **dukani**.\n- Hii ni **meza**. → Kitabu kiko **mezani**.\n:::\n\n**Shuleni** hutaja mahali pa shule. **Dukani** hutaja mahali pa duka. **Mezani** mara nyingi humaanisha juu ya meza.\n\n## 2. Kuongeza -ni mwishoni\n\nKatika mifano hii, ongeza **-ni** mwishoni mwa nomino. Usiondoe herufi ya mwisho. Andika neno lote pamoja.\n\n| Nomino | Nomino yenye -ni | Mfano |\n| --- | --- | --- |\n| shule | **shuleni** | Watoto wako shuleni. |\n| duka | **dukani** | Ninaenda dukani. |\n| soko | **sokoni** | Mama yuko sokoni. |\n| nyumba | **nyumbani** | Baba yuko nyumbani. |\n| meza | **mezani** | Kikombe kiko mezani. |\n| mji | **mjini** | Dada yangu anaishi mjini. |\n\n:::warning\n**-ni** huungana na nomino; si neno linaloandikwa peke yake.\n\n✓ Watoto wako **shuleni**.\n\n✗ Watoto wako **shule ni**.\n:::\n\n## 3. Maana hutegemea sentensi\n\n**-ni** hutaja mahali, lakini haimaanishi *ndani ya* kila wakati. Angalia nomino na maneno mengine katika sentensi.\n\n:::example\n- Kalamu iko **mezani**. — Kalamu iko juu ya meza.\n- Watoto wanacheza **shuleni**. — Wanaweza kuwa uwanjani; si lazima wawe ndani ya jengo.\n- Leo ninabaki **nyumbani**. — Leo siendi kazini wala sokoni.\n:::\n\nKitenzi pia husaidia kueleza uhusiano na mahali:\n\n- **Niko shuleni.** — Sasa hivi mimi niko hapo.\n- **Ninaenda shuleni.** — Ninaelekea shuleni.\n- **Ninatoka shuleni.** — Ninaondoka shuleni.\n\nUmbo **shuleni** halibadiliki katika sentensi hizi.\n\n:::note\n**Nyumbani** kwa kawaida hutaja mahali unapoishi. Ukitaka kusisitiza kuwa kitu kiko ndani ya jengo, unaweza kusema **ndani ya nyumba**.\n:::\n\n:::note\nNomino yenye **-ni** hutaja mahali, na maneno yanayoihusu yanaweza pia kuwa na upatanisho wa mahali:\n\n- **nyumba yangu → nyumbani kwangu**: Ninarudi **nyumbani kwangu**.\n- **shule yetu → shuleni kwetu**: Tunacheza **shuleni kwetu**.\n\nKatika mifano hii, tunatumia **kwangu** na **kwetu** kwa sababu tunataja mahali.\n:::\n\n:::note\nLinganisha sentensi hizi:\n\n- **Watoto wako shuleni.** — Tunataja watoto na kueleza mahali walipo.\n- **Shuleni kuna watoto.** — Tunataja mahali na kueleza kuwa kuna watoto hapo.\n\nKatika sentensi ya pili, **ku-** katika **kuna** inahusiana na mahali, si na **watoto**. Hata tukitaja mtoto mmoja, tunasema **Shuleni kuna mtoto mmoja**.\n:::\n\n## 4. Si kila jina huongezewa -ni\n\nUsiongeze **-ni** kwenye kila jina la mahali. Majina maalumu ya miji na nchi, kama **Dodoma**, **Nairobi**, **Tanzania** na **Kenya**, kwa kawaida hutumiwa bila kiambishi hiki.\n\n| Aina ya jina | Mfano wa kawaida |\n| --- | --- |\n| Nomino ya kawaida: mji | Ninaishi **mjini**. |\n| Jina la mji: Dodoma | Ninaishi **Dodoma**. |\n| Nomino ya kawaida: nchi | Wageni wako **nchini**. |\n| Jina la nchi: Kenya | Wageni wako **Kenya**. |\n\nPia kuna maneno ya mahali ambayo hutumiwa bila **-ni**, kama **hapa**, **hapo** na **pale**.\n\nUnapotaja mahali pa mtu, tumia **kwa** kabla ya jina lake au neno linalomtaja; usiongeze **-ni** kwenye jina la mtu.\n\n:::example\n- **Ninaenda kwa mwalimu.**\n- **Niko kwa Juma.**\n\n✓ Ninaenda **kwa mwalimu**.\n\n✗ Ninaenda **mwalimuni**.\n:::\n\n:::tip\nJifunze nomino pamoja na umbo lake la mahali: **duka — dukani**, **soko — sokoni**, **nyumba — nyumbani**. Usidhani kwamba kila nomino ina umbo la kawaida lenye **-ni**.\n:::\n\n## 5. Kumbuka unapoandika\n\n1. Kwa nomino ulizojifunza hapa, ongeza **-ni** mwishoni: **shule → shuleni**.\n2. Andika nomino na kiambishi kama neno moja: **dukani**.\n3. Tumia sentensi nzima kuelewa maana: **mezani** mara nyingi ni juu ya meza, si ndani yake.\n4. Tumia majina maalumu ya miji na nchi bila kuongeza **-ni**: **Ninaishi Nairobi**.\n\n**-ni** hutaja mahali; maneno mengine katika sentensi husaidia kueleza kama upo hapo, unaenda hapo au unatoka hapo.",[856],{"id":857,"name":325,"level":181,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":36,"completedExercises":859},"01a1c61d-25af-7707-bc9f-6dd83bd1aa23",false,0,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[863],{"id":864,"title":325,"vocabularyListWords":865,"isPublished":877},"01a1c61d-77e1-778e-aba0-dd1f6c60f568",[866,878,888,898,912,926,936,950],{"id":867,"vocabularyWord":868,"displayOrder":11},"01a1c61d-77e1-77ee-aba0-dd1f6c7ac43e",{"id":869,"word":870,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":871,"audio":858},"01a1c61d-5bb2-744a-9fa6-caa6ce182855","shule",[872],{"id":873,"partOfSpeech":874,"definition":875,"exampleSentences":876,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-00eb-770e-b25e-6d9b67f7d49b","NOUN","Mahali ambapo watoto na watu wengine hukusanyika ili kufundishwa na walimu na kujifunza masomo mbalimbali.","Mtoto wangu anakwenda shule kila siku.\nShule yetu iko karibu na soko.\nWalimu wengi wanafundisha katika shule hii.",true,{"id":879,"vocabularyWord":880,"displayOrder":16},"01a1c61d-77e1-7822-aba0-dd1f6d191bd7",{"id":881,"word":882,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":883,"audio":858},"01a1c61d-5a68-756f-97a1-1041dc9528f3","duka",[884],{"id":885,"partOfSpeech":874,"definition":886,"exampleSentences":887,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd7e-7bd4-8f11-2cb408bc0005","Mahali ambapo watu huuza na kununua bidhaa kama chakula, nguo au vitu vya nyumbani.","Mama alienda dukani kununua sukari na mchele.\nDuka hili linafunguliwa saa mbili asubuhi.\nBaba yangu ana duka kubwa la nguo mjini.",{"id":889,"vocabularyWord":890,"displayOrder":21},"01a1c61d-77e1-7846-aba0-dd1f6d91b5a6",{"id":891,"word":892,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":893,"audio":858},"01a1c61d-5b34-702a-8768-99b8604bf4c0","meza",[894],{"id":895,"partOfSpeech":874,"definition":896,"exampleSentences":897,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff36-7039-951d-475d5584dd3c","Samani ya mbao, chuma au plastiki yenye uso bapa juu na miguu, inayotumiwa kuwekea vitu, kulia chakula, kuandikia au kufanyia kazi.","Weka vitabu vyako juu ya meza.\nFamilia yetu inakula chakula cha jioni kwenye meza kubwa.\nMwalimu ameweka chaki mezani.",{"id":899,"vocabularyWord":900,"displayOrder":26},"01a1c61d-77e1-786a-aba0-dd1f6dea90e5",{"id":901,"word":902,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":903,"audio":858},"01a1c61d-5bb8-79e9-a281-e42b707ac0ec","soko",[904,908],{"id":905,"partOfSpeech":874,"definition":906,"exampleSentences":907,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-00eb-7e86-b25e-6d9b6c04bd64","Mahali ambapo watu hukutana kuuza na kununua bidhaa kama vile chakula, nguo na vitu vingine.","Mama anaenda sokoni kununua nyanya na vitunguu.\nSoko la Kariakoo ni kubwa sana mjini Dar es Salaam.\nKila Jumamosi tunauza mboga sokoni.",{"id":909,"partOfSpeech":874,"definition":910,"exampleSentences":911,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-00eb-7ed6-b25e-6d9b6c3ec054","Hali ya mahitaji ya wanunuzi wa bidhaa fulani katika biashara, au uwezekano wa kuuza bidhaa hiyo.","Kahawa ya Tanzania ina soko kubwa nje ya nchi.\nBidhaa hii haina soko kwa sasa kwa sababu bei ni ghali.\nWakulima wanatafuta soko la mahindi yao.",{"id":913,"vocabularyWord":914,"displayOrder":31},"01a1c61d-77e1-788a-aba0-dd1f6ebe7766",{"id":915,"word":916,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":917,"audio":858},"01a1c61d-5b5f-78fc-ad15-74d672789a56","nyumba",[918,922],{"id":919,"partOfSpeech":874,"definition":920,"exampleSentences":921,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-ff39-7473-966e-6a0d48cea5b7","Familia au ukoo; kundi la watu wa ukoo mmoja, hasa katika matumizi ya kitamaduni au ya kifalme.","Nyumba ya kifalme ilitawala nchi hiyo kwa miaka mingi.\nYeye anatoka katika nyumba ya watu wakarimu.\nNyumba hiyo ina historia ndefu katika kijiji chetu.",{"id":923,"partOfSpeech":874,"definition":924,"exampleSentences":925,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff39-7417-966e-6a0d48b2f1c8","Jengo ambalo watu huishi ndani yake pamoja na familia zao; makazi ya watu.","Nyumba yetu ina vyumba vitatu.\nBaba amejenga nyumba mpya karibu na soko.\nWatoto wanacheza mbele ya nyumba.",{"id":927,"vocabularyWord":928,"displayOrder":36},"01a1c61d-77e1-78aa-aba0-dd1f6f352f08",{"id":929,"word":930,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":931,"audio":858},"01a1c61d-5b3c-7a44-8d4b-8d7cf10dca79","mji",[932],{"id":933,"partOfSpeech":874,"definition":934,"exampleSentences":935,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff36-79f1-951d-475d5a70cb6c","Mahali penye watu wengi na nyumba nyingi, kubwa kuliko kijiji, ambapo watu huishi na kufanya kazi.","Dar es Salaam ni mji mkubwa sana nchini Tanzania.\nTunaishi katika mji mdogo karibu na bahari.\nKila asubuhi watu wengi huenda mjini kufanya kazi.",{"id":937,"vocabularyWord":938,"displayOrder":41},"01a1c61d-77e1-78c6-aba0-dd1f6fd2a718",{"id":939,"word":940,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":941,"audio":858},"01a1c61d-5a64-737f-b455-25ad8dbb4095","chumba",[942,946],{"id":943,"partOfSpeech":874,"definition":944,"exampleSentences":945,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd7e-7750-8f11-2cb403e94b5a","Sehemu ya ndani ya nyumba au jengo iliyotengwa kwa kuta, ambamo watu hulala, hukaa au hufanya shughuli fulani.","Chumba changu ni kikubwa na kina mwanga mwingi.\nWatoto wanalala katika chumba kimoja.\nTafadhali ingia chumbani uchukue kitabu chako.",{"id":947,"partOfSpeech":874,"definition":948,"exampleSentences":949,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd7e-7798-8f11-2cb404e3ea20","Sehemu ya jengo inayokodishwa kwa mtu ili aishi au alale, kama katika hoteli au nyumba ya kupangisha.","Nimekodi chumba kimoja hotelini kwa siku mbili.\nChumba hiki cha kupangisha kinagharimu shilingi elfu hamsini kwa mwezi.\nJe, kuna chumba kitupu leo usiku?",{"id":951,"vocabularyWord":952,"displayOrder":46},"01a1c61d-77e1-78f2-aba0-dd1f70cc0a72",{"id":953,"word":954,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":955,"audio":858},"01a1c61d-5b60-7ae3-ac9d-37e2957f489e","ofisi",[956,960],{"id":957,"partOfSpeech":874,"definition":958,"exampleSentences":959,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff39-756f-966e-6a0d495c1cbd","Mahali ambapo watu hufanyia kazi zao, hasa kazi za kuandika, kupanga na kuhudumia watu.","Baba yangu anafanya kazi katika ofisi kubwa mjini.\nOfisi yetu inafunguliwa saa mbili asubuhi.\nTafadhali nisubiri ofisini kwa mkuu wa shule.",{"id":961,"partOfSpeech":874,"definition":962,"exampleSentences":963,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-ff39-75b7-966e-6a0d4a153ddf","Idara au taasisi inayohusika na kazi fulani za umma au za kampuni.","Ofisi ya posta iko karibu na soko.\nOfisi ya mkuu wa wilaya inahudumia wananchi wote.\nNimepeleka barua yangu kwenye ofisi ya kodi.",[],null,[967,976,982,989,994,1001],{"@id":968,"@type":969,"id":970,"grammarPage":971,"title":972,"instructions":973,"displayOrder":859,"type":974,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":975},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2c46-7e78-8c9c-3af382450ec9","GrammarExercise","01a1c61d-2c46-7e78-8c9c-3af382450ec9","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Maumbo ya -ni na maana zake","Chagua jibu linalokamilisha sentensi au maelezo kwa usahihi.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0924f7cd-915a-48ab-83ba-2899b63852f4_hero.webp?v=1794325163",{"@id":977,"@type":969,"id":978,"grammarPage":971,"title":979,"instructions":980,"displayOrder":11,"type":974,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":981},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2c5c-7c7d-a971-b43d5c23cd20","01a1c61d-2c5c-7c7d-a971-b43d5c23cd20","Mahali, umiliki na majina maalumu","Chagua jibu sahihi kwa kuzingatia mahali panapotajwa na maana ya sentensi.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_33d6363b-23b8-4779-a17b-2435ca4a9284_hero.webp?v=1794325163",{"@id":983,"@type":969,"id":984,"grammarPage":971,"title":985,"instructions":986,"displayOrder":16,"type":987,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":858,"ogImageUrl":988},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2c74-7452-ac20-0fa7f08df33c","01a1c61d-2c74-7452-ac20-0fa7f08df33c","Mahali katika shughuli za kila siku","Panga vipande ili kuunda sentensi sahihi. Kuna neno moja la ziada katika kila swali.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ced7d3ee-84b1-4a79-a1cc-c8e1b2795da0_hero.webp?v=1794325163",{"@id":990,"@type":969,"id":991,"grammarPage":971,"title":992,"instructions":986,"displayOrder":21,"type":987,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":858,"ogImageUrl":993},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2c85-78a1-9e7f-569e4f2bddbd","01a1c61d-2c85-78a1-9e7f-569e4f2bddbd","Safari, wageni na mahali pasipo -ni","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_70423982-f298-4305-a719-9b51aba52b6b_hero.webp?v=1794325163",{"@id":995,"@type":969,"id":996,"grammarPage":971,"title":997,"instructions":998,"displayOrder":26,"type":999,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1000},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2c97-75e4-8fb0-1371da974df1","01a1c61d-2c97-75e4-8fb0-1371da974df1","Maumbo ya -ni na sentensi za mahali","Gusa kipande, kisha gusa safu inayofaa. Weka kila kipande katika kundi lake.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_adb99543-d726-4dfd-ae73-ab78b55ef8f5_hero.webp?v=1794325163",{"@id":1002,"@type":969,"id":1003,"grammarPage":971,"title":1004,"instructions":1005,"displayOrder":31,"type":999,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1006},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2c9e-71a9-a4cb-63147112f2c6","01a1c61d-2c9e-71a9-a4cb-63147112f2c6","Mahali katika safari na maisha ya kila siku","Gusa kipande, kisha gusa safu inayofaa kulingana na swali. Tumia vipande vyote.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_226ca7d8-5cbc-45a4-87b7-34b5fbd5aa9d_hero.webp?v=1794325163",{"id":970,"grammarPage":971,"title":972,"instructions":973,"seoTitle":1008,"seoDescription":1009,"displayOrder":859,"type":974,"questions":1010,"ogImageUrl":975},"Kiambishi -ni: maumbo na maana za mahali","Fanya mazoezi ya kiambishi cha mahali -ni kwa kuchagua majibu katika sentensi kuhusu shule, soko, nyumba na meza, ukitofautisha maumbo na maana zake.",[1011],{"id":1012,"sentenceTemplate":1013,"displayOrder":859,"explanation":1014,"exampleSentence":1015,"blanks":1016},"01a1c61d-2c47-70db-9392-8735361a9b46","Watoto wako __1__; wanasoma darasani.","Wako hutanguliza mahali walipo watoto: shuleni. Shule hutaja jengo au taasisi; kiambishi -ni huunganishwa na nomino, hakiandikwi kando.","Kesho tutakutana shuleni baada ya masomo.",[1017],{"id":1018,"blankNumber":11,"options":1019},"01a1c61d-2c47-708b-9392-873535c56d7c",[1020,1022,1025],{"id":1021,"optionText":870,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-2c46-7f84-8c9c-3af38340c899",{"id":1023,"optionText":1024,"isCorrect":877,"displayOrder":11},"01a1c61d-2c47-7033-9392-873534d01f4a","shuleni",{"id":1026,"optionText":1027,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-2c47-7063-9392-87353587ea82","shule ni",{"html":1029,"toc":1030},"\u003Cp>Kiambishi \u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong> hukusaidia kutaja mahali: \u003Cstrong>shule → shuleni\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>nyumba → nyumbani\u003C\u002Fstrong>. Utajifunza kukiongeza kwenye nomino za kawaida, kuelewa maana yake katika sentensi na kutambua majina ambayo hayahitaji \u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kutaja-kitu-au-mahali\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Kutaja kitu au mahali\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nomino inaweza kutaja kitu au jengo. Ukiongeza \u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong>, unataja mahali panapohusiana na kitu au jengo hilo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>Hii ni \u003Cstrong>shule\u003C\u002Fstrong> yetu. → Watoto wako \u003Cstrong>shuleni\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Hili ni \u003Cstrong>duka\u003C\u002Fstrong> la Asha. → Asha yuko \u003Cstrong>dukani\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Hii ni \u003Cstrong>meza\u003C\u002Fstrong>. → Kitabu kiko \u003Cstrong>mezani\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Shuleni\u003C\u002Fstrong> hutaja mahali pa shule. \u003Cstrong>Dukani\u003C\u002Fstrong> hutaja mahali pa duka. \u003Cstrong>Mezani\u003C\u002Fstrong> mara nyingi humaanisha juu ya meza.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kuongeza-ni-mwishoni\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Kuongeza -ni mwishoni\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Katika mifano hii, ongeza \u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong> mwishoni mwa nomino. Usiondoe herufi ya mwisho. Andika neno lote pamoja.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Nomino\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Nomino yenye -ni\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mfano\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>shule\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>shuleni\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Watoto wako shuleni.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>duka\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>dukani\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ninaenda dukani.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>soko\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>sokoni\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mama yuko sokoni.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>nyumba\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>nyumbani\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Baba yuko nyumbani.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>meza\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>mezani\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kikombe kiko mezani.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>mji\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>mjini\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Dada yangu anaishi mjini.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>\u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong> huungana na nomino; si neno linaloandikwa peke yake.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ Watoto wako \u003Cstrong>shuleni\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✗ Watoto wako \u003Cstrong>shule ni\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"maana-hutegemea-sentensi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Maana hutegemea sentensi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong> hutaja mahali, lakini haimaanishi \u003Cem>ndani ya\u003C\u002Fem> kila wakati. Angalia nomino na maneno mengine katika sentensi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>Kalamu iko \u003Cstrong>mezani\u003C\u002Fstrong>. — Kalamu iko juu ya meza.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Watoto wanacheza \u003Cstrong>shuleni\u003C\u002Fstrong>. — Wanaweza kuwa uwanjani; si lazima wawe ndani ya jengo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Leo ninabaki \u003Cstrong>nyumbani\u003C\u002Fstrong>. — Leo siendi kazini wala sokoni.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kitenzi pia husaidia kueleza uhusiano na mahali:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Niko shuleni.\u003C\u002Fstrong> — Sasa hivi mimi niko hapo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ninaenda shuleni.\u003C\u002Fstrong> — Ninaelekea shuleni.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ninatoka shuleni.\u003C\u002Fstrong> — Ninaondoka shuleni.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Umbo \u003Cstrong>shuleni\u003C\u002Fstrong> halibadiliki katika sentensi hizi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>\u003Cstrong>Nyumbani\u003C\u002Fstrong> kwa kawaida hutaja mahali unapoishi. Ukitaka kusisitiza kuwa kitu kiko ndani ya jengo, unaweza kusema \u003Cstrong>ndani ya nyumba\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Nomino yenye \u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong> hutaja mahali, na maneno yanayoihusu yanaweza pia kuwa na upatanisho wa mahali:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>nyumba yangu → nyumbani kwangu\u003C\u002Fstrong>: Ninarudi \u003Cstrong>nyumbani kwangu\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>shule yetu → shuleni kwetu\u003C\u002Fstrong>: Tunacheza \u003Cstrong>shuleni kwetu\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Katika mifano hii, tunatumia \u003Cstrong>kwangu\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>kwetu\u003C\u002Fstrong> kwa sababu tunataja mahali.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Linganisha sentensi hizi:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Watoto wako shuleni.\u003C\u002Fstrong> — Tunataja watoto na kueleza mahali walipo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Shuleni kuna watoto.\u003C\u002Fstrong> — Tunataja mahali na kueleza kuwa kuna watoto hapo.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Katika sentensi ya pili, \u003Cstrong>ku-\u003C\u002Fstrong> katika \u003Cstrong>kuna\u003C\u002Fstrong> inahusiana na mahali, si na \u003Cstrong>watoto\u003C\u002Fstrong>. Hata tukitaja mtoto mmoja, tunasema \u003Cstrong>Shuleni kuna mtoto mmoja\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"si-kila-jina-huongezewa-ni\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Si kila jina huongezewa -ni\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Usiongeze \u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong> kwenye kila jina la mahali. Majina maalumu ya miji na nchi, kama \u003Cstrong>Dodoma\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>Nairobi\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>Tanzania\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>Kenya\u003C\u002Fstrong>, kwa kawaida hutumiwa bila kiambishi hiki.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Aina ya jina\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mfano wa kawaida\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Nomino ya kawaida: mji\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ninaishi \u003Cstrong>mjini\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Jina la mji: Dodoma\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ninaishi \u003Cstrong>Dodoma\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Nomino ya kawaida: nchi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Wageni wako \u003Cstrong>nchini\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Jina la nchi: Kenya\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Wageni wako \u003Cstrong>Kenya\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Pia kuna maneno ya mahali ambayo hutumiwa bila \u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong>, kama \u003Cstrong>hapa\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>hapo\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>pale\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Unapotaja mahali pa mtu, tumia \u003Cstrong>kwa\u003C\u002Fstrong> kabla ya jina lake au neno linalomtaja; usiongeze \u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong> kwenye jina la mtu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ninaenda kwa mwalimu.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Niko kwa Juma.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>✓ Ninaenda \u003Cstrong>kwa mwalimu\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✗ Ninaenda \u003Cstrong>mwalimuni\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Jifunze nomino pamoja na umbo lake la mahali: \u003Cstrong>duka — dukani\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>soko — sokoni\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>nyumba — nyumbani\u003C\u002Fstrong>. Usidhani kwamba kila nomino ina umbo la kawaida lenye \u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kumbuka-unapoandika\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Kumbuka unapoandika\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Kwa nomino ulizojifunza hapa, ongeza \u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong> mwishoni: \u003Cstrong>shule → shuleni\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Andika nomino na kiambishi kama neno moja: \u003Cstrong>dukani\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tumia sentensi nzima kuelewa maana: \u003Cstrong>mezani\u003C\u002Fstrong> mara nyingi ni juu ya meza, si ndani yake.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tumia majina maalumu ya miji na nchi bila kuongeza \u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>Ninaishi Nairobi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>-ni\u003C\u002Fstrong> hutaja mahali; maneno mengine katika sentensi husaidia kueleza kama upo hapo, unaenda hapo au unatoka hapo.\u003C\u002Fp>\n",[1031,1035,1039,1043,1047],{"id":1032,"text":1033,"depth":16,"number":1034},"kutaja-kitu-au-mahali","Kutaja kitu au mahali","1",{"id":1036,"text":1037,"depth":16,"number":1038},"kuongeza-ni-mwishoni","Kuongeza -ni mwishoni","2",{"id":1040,"text":1041,"depth":16,"number":1042},"maana-hutegemea-sentensi","Maana hutegemea sentensi","3",{"id":1044,"text":1045,"depth":16,"number":1046},"si-kila-jina-huongezewa-ni","Si kila jina huongezewa -ni","4",{"id":1048,"text":1049,"depth":16,"number":1050},"kumbuka-unapoandika","Kumbuka unapoandika","5"]