[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-kiasi-kwa-ingi-na-chache":852,"grammar-lesson-path-sw-kiasi-kwa-ingi-na-chache-none":864,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb":865,"grammar-quick-check-01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb":919,"grammar-lesson-body-01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb-2vs3yuy0x":942},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":219,"title":220,"slug":221,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":181,"displayOrder":222,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":46,"vocabularyLists":862,"readyImages":863},"Jifunze kutumia -ingi na -chache kueleza idadi na kiasi, kuchagua umbo linalolingana na nomino, na kutofautisha watu wengi, vitabu vichache na maji mengi.","Unapotaja watu, vitu au chakula, unaweza kueleza idadi au kiasi bila kutoa namba. Utatumia **-ingi** na **-chache**, na kuchagua umbo linalolingana na nomino. Kwa kiasi kidogo cha vitu visivyohesabika, kwa kawaida utatumia **kidogo**.\n\n## 1. Maana ya -ingi na -chache\n\n**-ingi** huonyesha idadi kubwa au kiasi kikubwa. **-chache** hufaa zaidi kwa idadi ndogo ya vitu vinavyohesabika: **vitabu vichache**. Kwa kiasi kidogo cha vitu visivyohesabika, kwa kawaida tunatumia **kidogo**: **maji kidogo**.\n\n:::example\nSokoni kuna watu **wengi**. Dukani kuna watu **wachache**.\n\nAsha ana vitabu **vingi**. Juma ana vitabu **vichache**.\n:::\n\nManeno haya hayatoi namba kamili. Watu **wachache** wanaweza kuwa watatu au watano, kwa mfano; maana hutegemea hali unayozungumzia.\n\n## 2. Umbo hubadilika kulingana na nomino\n\nWeka neno la kiasi baada ya nomino: **watu wengi**, **vitabu vichache**. Mwanzo wa neno hubadilika kulingana na ngeli, yaani kundi la nomino.\n\n**-ingi** huanza kwa irabu **i**. Kiambishi kinapoungana nayo, umbo linaweza kubadilika: **wa- + -ingi → wengi**, **ma- + -ingi → mengi**. Kwa **unga**, mwanzo huwa **mw-** mbele ya **-ingi**: **unga mwingi**. **-chache** huanza kwa konsonanti **ch**, hivyo tunapata **wa- + -chache → wachache** na **ma- + -chache → machache**.\n\nHaya ni maumbo ya kawaida kwa nomino za wingi:\n\n| Nomino | Idadi kubwa: -ingi | Idadi ndogo: -chache |\n| --- | --- | --- |\n| watu | watu **wengi** | watu **wachache** |\n| miti | miti **mingi** | miti **michache** |\n| vitabu | vitabu **vingi** | vitabu **vichache** |\n| machungwa | machungwa **mengi** | machungwa **machache** |\n| nyumba | nyumba **nyingi** | nyumba **chache** |\n\n:::note\nNomino za watu kama **wanafunzi** na **walimu** hutumia **wengi** na **wachache**. Pia tunasema **mbwa wengi** na **mbwa wachache**, kwa sababu mbwa ni viumbe hai.\n:::\n\n## 3. Kiasi cha maji, chakula na unga\n\nKwa vitu visivyohesabika kama maji, chakula na unga, tumia **-ingi** kwa kiasi kikubwa; umbo lake hutegemea nomino. Kwa kiasi kidogo, chaguo la kawaida ni **kidogo**, ambalo halibadiliki katika mifano hii. **-chache** hufaa zaidi kwa vitu vinavyohesabika, kama **vikombe vichache** vya maji.\n\n| Nomino | Kiasi kikubwa | Kiasi kidogo |\n| --- | --- | --- |\n| maji | maji **mengi** | maji **kidogo** |\n| chakula | chakula **kingi** | chakula **kidogo** |\n| unga | unga **mwingi** | unga **kidogo** |\n\n:::example\nTuna wageni wengi, kwa hiyo tunapika chakula **kingi**.\n\nMtungi huu una maji **mengi**. Chupa ile ina maji **kidogo**.\n\nUnga **kidogo** umebaki kwenye mfuko.\n:::\n\n**-chache** haimaanishi lazima kwamba kitu hakitoshi.\n\n- Tuna vikombe **vichache**, lakini vinatutosha.\n- Tuna vikombe **vichache**; havitoshi kwa wageni wote.\n\n## 4. Makosa ya kuepuka\n\nUsitumie umbo moja kwa nomino zote. Angalia nomino kwanza.\n\n:::warning\n✗ vitabu mingi → ✓ vitabu **vingi**\n\n✗ watu chache → ✓ watu **wachache**\n\n✗ nyumba nchache → ✓ nyumba **chache**\n\nKwa **nyumba**, maumbo sahihi ni **nyingi** na **chache**.\n:::\n\nKumbuka pia tofauti hii: **chakula kingi**, lakini **vyakula vingi**. Kirai cha kwanza kinataja kiasi cha chakula; cha pili kinaweza kutaja aina nyingi za chakula.\n\n## 5. Kumbuka hatua hizi\n\n1. Chagua maana: idadi au kiasi kikubwa ni **-ingi**; idadi ndogo ya vitu vinavyohesabika ni **-chache**. Kwa kiasi kidogo cha vitu visivyohesabika, kwa kawaida tumia **kidogo**.\n2. Angalia nomino na uchague umbo lake: **wengi\u002Fwachache**, **vingi\u002Fvichache**, **mengi\u002Fmachache**. Kwa vitu visivyohesabika katika mifano yetu, tumia **maji kidogo**, **chakula kidogo**, **unga kidogo**.\n3. Weka neno la kiasi baada ya nomino: **miti mingi**, **nyumba chache**, **unga mwingi**.\n\n**Nomino ndiyo inayoongoza uchaguzi wa umbo:** watu wengi, vitabu vingi, maji mengi.",[856],{"id":857,"name":220,"level":181,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":46,"completedExercises":859},"01a1c61d-25b0-755d-b8fc-49d445b03a19",false,0,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[],[],null,[866,875,881,888,893,900,906,913],{"@id":867,"@type":868,"id":869,"grammarPage":870,"title":871,"instructions":872,"displayOrder":859,"type":873,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":874},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2ca4-7cf5-a158-2176a1ff62aa","GrammarExercise","01a1c61d-2ca4-7cf5-a158-2176a1ff62aa","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Idadi ya watu na vitu","Chagua umbo linalolingana na nomino na maana ya sentensi.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_cc0c80b4-5183-45d7-94b1-5d29fa508a13_hero.webp?v=1794325163",{"@id":876,"@type":868,"id":877,"grammarPage":870,"title":878,"instructions":879,"displayOrder":11,"type":873,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":880},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2cbb-7d29-805f-c96b36b6ac01","01a1c61d-2cbb-7d29-805f-c96b36b6ac01","Kiasi jikoni na maandalizi ya wageni","Chagua neno linalofaa kwa nomino na kiasi au idadi inayotajwa.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_4c10242f-217e-41d3-b0be-55e870a46bd7_hero.webp?v=1794325163",{"@id":882,"@type":868,"id":883,"grammarPage":870,"title":884,"instructions":885,"displayOrder":16,"type":886,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":887},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2cd3-753a-95de-07236fa2f176","01a1c61d-2cd3-753a-95de-07236fa2f176","Panga sentensi za idadi","Panga vipande ili kuunda sentensi sahihi. Kuna neno moja la ziada katika kila swali.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_efb9ea02-e605-42fe-bb98-d0370e1879ef_hero.webp?v=1794325163",{"@id":889,"@type":868,"id":890,"grammarPage":870,"title":891,"instructions":885,"displayOrder":21,"type":886,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":858,"ogImageUrl":892},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2ce8-7644-bb81-5834b9dfe7ea","01a1c61d-2ce8-7644-bb81-5834b9dfe7ea","Panga sentensi za kiasi na matumizi","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b0d9064b-7c5d-4904-932f-9c55de7ee49a_hero.webp?v=1794325163",{"@id":894,"@type":868,"id":895,"grammarPage":870,"title":896,"instructions":897,"displayOrder":26,"type":898,"questionCount":46,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":899},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2cf7-7927-95e7-c8444a57dd4c","01a1c61d-2cf7-7927-95e7-c8444a57dd4c","Rekebisha maumbo ya idadi","Tafuta neno lenye kosa katika kila sentensi, kisha chagua marekebisho yake.","find_and_fix","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_764a6033-f366-4bc0-9951-7eee3b1189d4_hero.webp?v=1794325163",{"@id":901,"@type":868,"id":902,"grammarPage":870,"title":903,"instructions":904,"displayOrder":31,"type":898,"questionCount":46,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":905},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2cfe-7909-9ec2-2ab620d27634","01a1c61d-2cfe-7909-9ec2-2ab620d27634","Rekebisha kiasi na upatanisho","Tafuta neno moja lenye kosa, kisha chagua umbo linalopatana na nomino inayotajwa.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5cb7088f-4178-45c5-bc90-69f02267a87d_hero.webp?v=1794325163",{"@id":907,"@type":868,"id":908,"grammarPage":870,"title":909,"instructions":910,"displayOrder":36,"type":911,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":912},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2d06-7595-913b-951806e45b29","01a1c61d-2d06-7595-913b-951806e45b29","Panga maumbo ya idadi na upatanisho","Gusa kipande, kisha gusa kundi linalofaa. Weka kila kipande katika kundi moja.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2e26162b-3c19-4a2a-a5f0-73e5ff9c362f_hero.webp?v=1794325163",{"@id":914,"@type":868,"id":915,"grammarPage":870,"title":916,"instructions":917,"displayOrder":41,"type":911,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":918},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2d0d-79f2-a893-edfa11108447","01a1c61d-2d0d-79f2-a893-edfa11108447","Tenganisha kiasi, aina na kutosha","Gusa kila kipande, kisha gusa kundi lake. Soma maana ya sentensi kabla ya kuchagua.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_27bcdf7c-ed50-4b43-9039-a05ce39ac897_hero.webp?v=1794325163",{"id":869,"grammarPage":870,"title":871,"instructions":872,"seoTitle":920,"seoDescription":921,"displayOrder":859,"type":873,"questions":922,"ogImageUrl":874},"Maumbo ya -ingi na -chache kwa idadi","Fanya mazoezi ya kuchagua maumbo ya -ingi na -chache katika sentensi kuhusu watu, miti, vitabu, machungwa, nyumba na mbwa kwa kuzingatia ngeli zake.",[923],{"id":924,"sentenceTemplate":925,"displayOrder":859,"explanation":926,"exampleSentence":927,"blanks":928},"01a1c61d-2ca4-7f89-a158-2176a3f6c63f","Watu __1__ walifika mapema kwenye mkutano.","Watu hutumia wengi kwa idadi kubwa. Mingi na vingi havipatani na nomino watu.","Kijijini kuna walimu wengi.",[929],{"id":930,"blankNumber":11,"options":931},"01a1c61d-2ca4-7f05-a158-2176a3a5fc8a",[932,935,939],{"id":933,"optionText":934,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-2ca4-7e25-a158-2176a21f7b72","mingi",{"id":936,"optionText":937,"isCorrect":938,"displayOrder":11},"01a1c61d-2ca4-7e79-a158-2176a25c4303","wengi",true,{"id":940,"optionText":941,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-2ca4-7ec1-a158-2176a327d031","vingi",{"html":943,"toc":944},"\u003Cp>Unapotaja watu, vitu au chakula, unaweza kueleza idadi au kiasi bila kutoa namba. Utatumia \u003Cstrong>-ingi\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>-chache\u003C\u002Fstrong>, na kuchagua umbo linalolingana na nomino. Kwa kiasi kidogo cha vitu visivyohesabika, kwa kawaida utatumia \u003Cstrong>kidogo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"maana-ya-ingi-na-chache\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Maana ya -ingi na -chache\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>-ingi\u003C\u002Fstrong> huonyesha idadi kubwa au kiasi kikubwa. \u003Cstrong>-chache\u003C\u002Fstrong> hufaa zaidi kwa idadi ndogo ya vitu vinavyohesabika: \u003Cstrong>vitabu vichache\u003C\u002Fstrong>. Kwa kiasi kidogo cha vitu visivyohesabika, kwa kawaida tunatumia \u003Cstrong>kidogo\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>maji kidogo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Sokoni kuna watu \u003Cstrong>wengi\u003C\u002Fstrong>. Dukani kuna watu \u003Cstrong>wachache\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Asha ana vitabu \u003Cstrong>vingi\u003C\u002Fstrong>. Juma ana vitabu \u003Cstrong>vichache\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Maneno haya hayatoi namba kamili. Watu \u003Cstrong>wachache\u003C\u002Fstrong> wanaweza kuwa watatu au watano, kwa mfano; maana hutegemea hali unayozungumzia.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"umbo-hubadilika-kulingana-na-nomino\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Umbo hubadilika kulingana na nomino\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Weka neno la kiasi baada ya nomino: \u003Cstrong>watu wengi\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>vitabu vichache\u003C\u002Fstrong>. Mwanzo wa neno hubadilika kulingana na ngeli, yaani kundi la nomino.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>-ingi\u003C\u002Fstrong> huanza kwa irabu \u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>. Kiambishi kinapoungana nayo, umbo linaweza kubadilika: \u003Cstrong>wa- + -ingi → wengi\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ma- + -ingi → mengi\u003C\u002Fstrong>. Kwa \u003Cstrong>unga\u003C\u002Fstrong>, mwanzo huwa \u003Cstrong>mw-\u003C\u002Fstrong> mbele ya \u003Cstrong>-ingi\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>unga mwingi\u003C\u002Fstrong>. \u003Cstrong>-chache\u003C\u002Fstrong> huanza kwa konsonanti \u003Cstrong>ch\u003C\u002Fstrong>, hivyo tunapata \u003Cstrong>wa- + -chache → wachache\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>ma- + -chache → machache\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Haya ni maumbo ya kawaida kwa nomino za wingi:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Nomino\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Idadi kubwa: -ingi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Idadi ndogo: -chache\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>watu\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>watu \u003Cstrong>wengi\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>watu \u003Cstrong>wachache\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>miti\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>miti \u003Cstrong>mingi\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>miti \u003Cstrong>michache\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>vitabu\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vitabu \u003Cstrong>vingi\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vitabu \u003Cstrong>vichache\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>machungwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>machungwa \u003Cstrong>mengi\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>machungwa \u003Cstrong>machache\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>nyumba\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>nyumba \u003Cstrong>nyingi\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>nyumba \u003Cstrong>chache\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Nomino za watu kama \u003Cstrong>wanafunzi\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>walimu\u003C\u002Fstrong> hutumia \u003Cstrong>wengi\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>wachache\u003C\u002Fstrong>. Pia tunasema \u003Cstrong>mbwa wengi\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>mbwa wachache\u003C\u002Fstrong>, kwa sababu mbwa ni viumbe hai.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kiasi-cha-maji-chakula-na-unga\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Kiasi cha maji, chakula na unga\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kwa vitu visivyohesabika kama maji, chakula na unga, tumia \u003Cstrong>-ingi\u003C\u002Fstrong> kwa kiasi kikubwa; umbo lake hutegemea nomino. Kwa kiasi kidogo, chaguo la kawaida ni \u003Cstrong>kidogo\u003C\u002Fstrong>, ambalo halibadiliki katika mifano hii. \u003Cstrong>-chache\u003C\u002Fstrong> hufaa zaidi kwa vitu vinavyohesabika, kama \u003Cstrong>vikombe vichache\u003C\u002Fstrong> vya maji.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Nomino\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kiasi kikubwa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kiasi kidogo\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>maji\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>maji \u003Cstrong>mengi\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>maji \u003Cstrong>kidogo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>chakula\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>chakula \u003Cstrong>kingi\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>chakula \u003Cstrong>kidogo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>unga\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>unga \u003Cstrong>mwingi\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>unga \u003Cstrong>kidogo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Tuna wageni wengi, kwa hiyo tunapika chakula \u003Cstrong>kingi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mtungi huu una maji \u003Cstrong>mengi\u003C\u002Fstrong>. Chupa ile ina maji \u003Cstrong>kidogo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Unga \u003Cstrong>kidogo\u003C\u002Fstrong> umebaki kwenye mfuko.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>\u003Cstrong>-chache\u003C\u002Fstrong> haimaanishi lazima kwamba kitu hakitoshi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Tuna vikombe \u003Cstrong>vichache\u003C\u002Fstrong>, lakini vinatutosha.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tuna vikombe \u003Cstrong>vichache\u003C\u002Fstrong>; havitoshi kwa wageni wote.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"makosa-ya-kuepuka\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Makosa ya kuepuka\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Usitumie umbo moja kwa nomino zote. Angalia nomino kwanza.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>✗ vitabu mingi → ✓ vitabu \u003Cstrong>vingi\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✗ watu chache → ✓ watu \u003Cstrong>wachache\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✗ nyumba nchache → ✓ nyumba \u003Cstrong>chache\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kwa \u003Cstrong>nyumba\u003C\u002Fstrong>, maumbo sahihi ni \u003Cstrong>nyingi\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>chache\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kumbuka pia tofauti hii: \u003Cstrong>chakula kingi\u003C\u002Fstrong>, lakini \u003Cstrong>vyakula vingi\u003C\u002Fstrong>. Kirai cha kwanza kinataja kiasi cha chakula; cha pili kinaweza kutaja aina nyingi za chakula.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kumbuka-hatua-hizi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Kumbuka hatua hizi\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Chagua maana: idadi au kiasi kikubwa ni \u003Cstrong>-ingi\u003C\u002Fstrong>; idadi ndogo ya vitu vinavyohesabika ni \u003Cstrong>-chache\u003C\u002Fstrong>. Kwa kiasi kidogo cha vitu visivyohesabika, kwa kawaida tumia \u003Cstrong>kidogo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Angalia nomino na uchague umbo lake: \u003Cstrong>wengi\u002Fwachache\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>vingi\u002Fvichache\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>mengi\u002Fmachache\u003C\u002Fstrong>. Kwa vitu visivyohesabika katika mifano yetu, tumia \u003Cstrong>maji kidogo\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>chakula kidogo\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>unga kidogo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Weka neno la kiasi baada ya nomino: \u003Cstrong>miti mingi\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>nyumba chache\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>unga mwingi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nomino ndiyo inayoongoza uchaguzi wa umbo:\u003C\u002Fstrong> watu wengi, vitabu vingi, maji mengi.\u003C\u002Fp>\n",[945,949,953,957,961],{"id":946,"text":947,"depth":16,"number":948},"maana-ya-ingi-na-chache","Maana ya -ingi na -chache","1",{"id":950,"text":951,"depth":16,"number":952},"umbo-hubadilika-kulingana-na-nomino","Umbo hubadilika kulingana na nomino","2",{"id":954,"text":955,"depth":16,"number":956},"kiasi-cha-maji-chakula-na-unga","Kiasi cha maji, chakula na unga","3",{"id":958,"text":959,"depth":16,"number":960},"makosa-ya-kuepuka","Makosa ya kuepuka","4",{"id":962,"text":963,"depth":16,"number":964},"kumbuka-hatua-hizi","Kumbuka hatua hizi","5"]