[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni":852,"grammar-lesson-path-sw-kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni-none":917,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8":918,"grammar-quick-check-01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8":966,"grammar-lesson-body-01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8-2bwfx3pdf":985},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":33,"title":34,"slug":35,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":10,"displayOrder":36,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":41,"vocabularyLists":862,"readyImages":916},"Jifunze kutumia ni na si kujitambulisha na kusema mtu au kitu ni nini, pamoja na kuwa, nilikuwa na nitakuwa kueleza hali ya zamani na ya wakati ujao.","Unapotaja jina, kazi au aina ya kitu, unaweza kutumia **ni**: Mimi ni Asha. Hapa utajifunza pia kutumia **si** na kueleza hali ya zamani au ya wakati ujao kwa kitenzi **kuwa**.\n\n## 1. Kutumia ni\n\nTumia **ni** kuunganisha mtu au kitu na maelezo yake. Kwa mfano, unaweza kutaja:\n\n- Jina: Mimi **ni** Asha.\n- Kazi: Yeye **ni** mwalimu.\n- Aina ya kitu: Hiki **ni** kitabu.\n\n**Ni** haibadiliki kwa mtu mmoja au watu wengi.\n\n| Mtu mmoja | Watu wengi |\n| --- | --- |\n| Mimi **ni** mwanafunzi. | Sisi **ni** wanafunzi. |\n| Wewe **ni** mwalimu. | Ninyi **ni** walimu. |\n| Yeye **ni** daktari. | Wao **ni** madaktari. |\n\n:::example\nMimi **ni** Asha. Mimi **ni** mwanafunzi.\n\nHuyu **ni** Juma. Yeye **ni** mwalimu wangu.\n\nHiki **ni** kitabu. Hivi **ni** vitabu.\n:::\n\n## 2. Kukataa kwa si\n\nUkikataa maelezo yenye **ni**, tumia **si**. **Si** pia haibadiliki kwa mtu mmoja au watu wengi.\n\n| Kukubali | Kukataa |\n| --- | --- |\n| Mimi **ni** mwalimu. | Mimi **si** mwalimu. |\n| Yeye **ni** daktari. | Yeye **si** daktari. |\n| Wao **ni** wanafunzi. | Wao **si** wanafunzi. |\n| Hiki **ni** kitabu. | Hiki **si** kitabu. |\n\n:::example\nWewe **ni** mwalimu?\n\nHapana, mimi **si** mwalimu. Mimi **ni** mwanafunzi.\n:::\n\n:::warning\nUsitumie **si ni** pamoja katika sentensi hizi.\n\n✓ Mimi **si** daktari.\n\n✗ Mimi si ni daktari.\n:::\n\n## 3. Kutumia kuwa\n\n**Kuwa** ni kitenzi. Unaweza kukitumia baada ya **kutaka** kutaja kazi unayotaka kufanya.\n\n:::example\nNinataka **kuwa** mwalimu.\n\nAsha anataka **kuwa** daktari.\n:::\n\nUsibadilishe **ni** kuwa **kuwa** moja kwa moja unaposema kazi yako ya sasa.\n\n- Sasa: Mimi **ni** mwanafunzi.\n- Ninachotaka: Ninataka **kuwa** daktari.\n\n:::note\n**Ni** si neno la kila sentensi inayoeleza hali. Unaweza kusema **Mimi ni mgonjwa**, lakini pia **Mimi mgonjwa**. Hapa tunatumia zaidi sentensi zenye **ni** ili muundo uwe wazi.\n:::\n\n## 4. Zamani na wakati ujao\n\nKwa hali ya zamani, tumia maumbo kama **nilikuwa**. Kwa hali ya wakati ujao, tumia maumbo kama **nitakuwa**.\n\n| Mtu | Zamani | Wakati ujao |\n| --- | --- | --- |\n| Mimi | **nilikuwa** | **nitakuwa** |\n| Wewe | **ulikuwa** | **utakuwa** |\n| Yeye | **alikuwa** | **atakuwa** |\n| Sisi | **tulikuwa** | **tutakuwa** |\n| Ninyi | **mlikuwa** | **mtakuwa** |\n| Wao | **walikuwa** | **watakuwa** |\n\n:::example\nMwaka jana **nilikuwa** mwanafunzi. Sasa mimi **ni** mwalimu.\n\nAsha **alikuwa** mwanafunzi. Sasa yeye **ni** daktari.\n\nSasa sisi **ni** wanafunzi. Mwaka ujao **tutakuwa** walimu.\n:::\n\n:::tip\nUsiongeze **ni** baada ya **nilikuwa** au **nitakuwa** katika sentensi hizi.\n\n✓ Nilikuwa mwanafunzi.\n\n✗ Nilikuwa ni mwanafunzi.\n\nKwa sentensi rahisi unazojifunza hapa, tumia **Nilikuwa mwanafunzi**. Unaweza kukutana na **nilikuwa ni** katika matumizi mengine, hasa kwa msisitizo.\n:::\n\n## 5. Kumbuka tofauti\n\nChagua umbo kulingana na unachotaka kusema:\n\n- Kazi ya sasa: Mimi **ni** mwalimu.\n- Kukataa kazi hiyo: Mimi **si** mwalimu.\n- Kazi unayotaka: Ninataka **kuwa** mwalimu.\n- Kazi ya zamani: **Nilikuwa** mwalimu.\n- Kazi ya wakati ujao: **Nitakuwa** mwalimu.",[856],{"id":857,"name":34,"level":10,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":41,"completedExercises":859},"01a1c61d-258e-7305-8491-dcdc659e1e48",false,0,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[863],{"id":864,"title":34,"vocabularyListWords":865,"isPublished":877},"01a1c61d-77f3-7cd6-86ed-0442da85c29c",[866,886,901],{"id":867,"vocabularyWord":868,"displayOrder":11},"01a1c61d-77f3-7d36-86ed-0442db14937c",{"id":869,"word":870,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":871,"audio":858},"01a1c61d-5b25-7380-b384-40e377de5a2a","kuwa",[872,878,882],{"id":873,"partOfSpeech":874,"definition":875,"exampleSentences":876,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff34-7ed1-9b88-f2f02f55a60d","VERB","Kitenzi kinachoonyesha hali, utambulisho au sifa ya mtu au kitu; kuwepo katika hali fulani. Mfano: kuwa mwalimu, kuwa mgonjwa.","Ninataka kuwa daktari siku moja.\nMtoto huyu atakuwa mrefu sana.\nJana nilikuwa nyumbani na familia yangu.",true,{"id":879,"partOfSpeech":874,"definition":880,"exampleSentences":881,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-ff34-7f19-9b88-f2f02f6cd699","Kuwa na kitu; kumiliki au kuwa na kitu fulani (hutumika pamoja na 'na': kuwa na).","Ninapenda kuwa na marafiki wengi.\nKuwa na subira ni jambo zuri.\nFamilia yetu inataka kuwa na nyumba kubwa.",{"id":883,"partOfSpeech":874,"definition":884,"exampleSentences":885,"isPrimary":858,"meaningOrder":21},"01a1c695-ff34-7f59-9b88-f2f0306b23c4","Kubadilika na kufikia hali au kitu kingine; kugeuka kuwa.","Maji yakichemka huwa mvuke.\nKijana yule amekuwa mwalimu mzuri.\nHali ya hewa imekuwa baridi leo.",{"id":887,"vocabularyWord":888,"displayOrder":16},"01a1c61d-77f3-7d6a-86ed-0442db27cb18",{"id":889,"word":890,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":891,"audio":858},"01a1c61d-5b56-74fa-ad52-3c234da6ec26","ni",[892,896],{"id":893,"partOfSpeech":874,"definition":894,"exampleSentences":895,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff38-790c-84a1-9fc739a81eb3","Kiunganishi cha utambulisho kinachoonyesha kuwa kitu au mtu ni kitu fulani, ana sifa fulani, au yuko katika hali fulani; humaanisha 'kuwa' katika wakati uliopo.","Mimi ni mwalimu.\nKitabu hiki ni kizuri sana.\nWao ni wanafunzi wa shule ya msingi.",{"id":897,"partOfSpeech":898,"definition":899,"exampleSentences":900,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-ff38-7954-84a1-9fc739d48060","AUXILIARY_VERB","Kitenzi kisaidizi kinachotumika kusisitiza au kutoa maelezo ya sababu, mahali au hali katika sentensi, mara nyingi mwanzoni mwa sentensi.","Ni mimi niliyekupigia simu jana.\nNi vizuri kujifunza Kiswahili kila siku.\nNi wapi unapoishi?",{"id":902,"vocabularyWord":903,"displayOrder":21},"01a1c61d-77f3-7d96-86ed-0442db308919",{"id":904,"word":905,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":906,"audio":858},"01a1c61d-5bb3-7597-82c0-69e8ab5d5af8","si",[907,911],{"id":908,"partOfSpeech":898,"definition":909,"exampleSentences":910,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-00eb-7876-b25e-6d9b68e5d699","Kitenzi kisaidizi cha kukanusha kinachomaanisha 'siye', 'sio' au 'si'; hutumika kukanusha 'ni' kwa kusema kwamba kitu au mtu hawezi kutambulishwa kuwa ni kitu au mtu fulani, au hana sifa fulani.","Huyu si mwalimu wangu.\nKitabu hiki si changu.\nMimi si mgonjwa, ni mchovu tu.",{"id":912,"partOfSpeech":913,"definition":914,"exampleSentences":915,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-00eb-78da-b25e-6d9b68f00a40","PARTICLE","Kiyeyusho kinachotumika mwishoni au mwanzoni mwa swali ili kuomba mtu akubaliane na jambo linalosemwa, kama 'si kweli?' au 'si hivyo?'.","Leo ni Jumamosi, si hivyo?\nWewe ni mwanafunzi, si kweli?\nChai ni tamu, si ndiyo?",[],null,[919,928,934,941,946,953,960],{"@id":920,"@type":921,"id":922,"grammarPage":923,"title":924,"instructions":925,"displayOrder":859,"type":926,"questionCount":66,"blankCount":71,"isCompleted":858,"ogImageUrl":927},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2d71-7a20-8f58-57b82c895629","GrammarExercise","01a1c61d-2d71-7a20-8f58-57b82c895629","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Ni, si na kuwa katika kujitambulisha","Chagua jibu kulingana na agizo au maana ya sentensi. Tumia ni kukubali, si kukataa na kuwa baada ya kutaka.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ca1f85cc-d46e-479e-83e9-27e61947d7e0_hero.webp?v=1794325163",{"@id":929,"@type":921,"id":930,"grammarPage":923,"title":931,"instructions":932,"displayOrder":11,"type":926,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":933},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2d87-7373-990a-9729487d0e37","01a1c61d-2d87-7373-990a-9729487d0e37","Kuwa katika wakati uliopita na ujao","Chagua umbo la kuwa linalolingana na mtu na wakati uliotajwa. Tumia sentensi rahisi zisizo na msisitizo.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_16c2c101-e37d-4f32-804e-fe793adbd94b_hero.webp?v=1794325163",{"@id":935,"@type":921,"id":936,"grammarPage":923,"title":937,"instructions":938,"displayOrder":16,"type":939,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":858,"ogImageUrl":940},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2d98-792a-aaa6-7851ab6a874a","01a1c61d-2d98-792a-aaa6-7851ab6a874a","Panga sentensi za ni, si na kutaka kuwa","Panga vipande ili kuunda sentensi. Kuna neno moja la ziada katika kila swali. Zingatia herufi kubwa na alama ya mwisho.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_8a136f25-4218-4655-b1d7-a44afaaa66cf_hero.webp?v=1794325163",{"@id":942,"@type":921,"id":943,"grammarPage":923,"title":944,"instructions":938,"displayOrder":21,"type":939,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":945},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2da8-732c-8075-42c3daafd53a","01a1c61d-2da8-732c-8075-42c3daafd53a","Panga maumbo ya kuwa: zamani na ujao","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a2a46a4d-ef98-4bfd-a869-930cc00dbec7_hero.webp?v=1794325163",{"@id":947,"@type":921,"id":948,"grammarPage":923,"title":949,"instructions":950,"displayOrder":26,"type":951,"questionCount":46,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":952},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2db9-7809-b8a8-beb007c39ac1","01a1c61d-2db9-7809-b8a8-beb007c39ac1","Kuwa: rekebisha maumbo ya zamani na ujao","Tafuta neno moja lenye kosa katika kila sentensi, kisha uchague marekebisho yake.","find_and_fix","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_169ffd74-e158-4dc9-b99d-4428cbd63f56_hero.webp?v=1794325163",{"@id":954,"@type":921,"id":955,"grammarPage":923,"title":956,"instructions":957,"displayOrder":31,"type":958,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":959},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2dc0-766d-aeaa-afdf37fe9bef","01a1c61d-2dc0-766d-aeaa-afdf37fe9bef","Ni, si na kuwa: makundi ya maana","Gusa kipande, kisha uguse kundi lake. Weka kila kipande katika kundi kulingana na maana ya sentensi.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_cb07f5e0-c7b9-4b49-88c9-84b1e587d1c0_hero.webp?v=1794325163",{"@id":961,"@type":921,"id":962,"grammarPage":923,"title":963,"instructions":964,"displayOrder":36,"type":958,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":965},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2dc5-7b1d-99c6-297a3338aa87","01a1c61d-2dc5-7b1d-99c6-297a3338aa87","Panga maumbo ya kuwa kwa wakati na mtu","Gusa kipande, kisha uguse kundi lake. Soma agizo la kila ubao: panga kwa wakati au kwa mtu anayezungumziwa.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_fb8dfe18-0ed8-46fb-b9d7-285325896c0f_hero.webp?v=1794325163",{"id":922,"grammarPage":923,"title":924,"instructions":925,"seoTitle":967,"seoDescription":968,"displayOrder":859,"type":926,"questions":969,"ogImageUrl":927},"Ni, si na kuwa: mazoezi ya kujitambulisha","Fanya mazoezi ya ni, si na kuwa kwa kuchagua maneno ya kujaza nafasi katika sentensi kuhusu majina, kazi za sasa, vitu na kazi unazotaka kufanya.",[970],{"id":971,"sentenceTemplate":972,"displayOrder":859,"explanation":973,"exampleSentence":974,"blanks":975},"01a1c61d-2d71-7c0c-8f58-57b82f90eb1a","Jitambulishe kwa jina: Mimi __1__ Rehema.","Agizo linataka utaje jina lako, si ulikatae. Ni huunganisha mimi na jina; kuwa haitumiki peke yake hapa.","Jina la kaka yangu ni Hamisi.",[976],{"id":977,"blankNumber":11,"options":978},"01a1c61d-2d71-7bb0-8f58-57b82ec6ace8",[979,981,983],{"id":980,"optionText":870,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-2d71-7b20-8f58-57b82d05fce6",{"id":982,"optionText":890,"isCorrect":877,"displayOrder":11},"01a1c61d-2d71-7b60-8f58-57b82dad21a4",{"id":984,"optionText":905,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-2d71-7b8c-8f58-57b82dde05d0",{"html":986,"toc":987},"\u003Cp>Unapotaja jina, kazi au aina ya kitu, unaweza kutumia \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong>: Mimi ni Asha. Hapa utajifunza pia kutumia \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> na kueleza hali ya zamani au ya wakati ujao kwa kitenzi \u003Cstrong>kuwa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kutumia-ni\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Kutumia ni\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tumia \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> kuunganisha mtu au kitu na maelezo yake. Kwa mfano, unaweza kutaja:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Jina: Mimi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> Asha.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Kazi: Yeye \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> mwalimu.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Aina ya kitu: Hiki \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> kitabu.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ni\u003C\u002Fstrong> haibadiliki kwa mtu mmoja au watu wengi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Mtu mmoja\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Watu wengi\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mimi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> mwanafunzi.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Sisi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> wanafunzi.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Wewe \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> mwalimu.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ninyi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> walimu.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Yeye \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> daktari.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Wao \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> madaktari.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Mimi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> Asha. Mimi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> mwanafunzi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Huyu \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> Juma. Yeye \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> mwalimu wangu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hiki \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> kitabu. Hivi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> vitabu.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kukataa-kwa-si\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Kukataa kwa si\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ukikataa maelezo yenye \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong>, tumia \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong>. \u003Cstrong>Si\u003C\u002Fstrong> pia haibadiliki kwa mtu mmoja au watu wengi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Kukubali\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kukataa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mimi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> mwalimu.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mimi \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> mwalimu.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Yeye \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> daktari.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Yeye \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> daktari.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Wao \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> wanafunzi.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Wao \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> wanafunzi.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Hiki \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> kitabu.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hiki \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> kitabu.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Wewe \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> mwalimu?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hapana, mimi \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> mwalimu. Mimi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> mwanafunzi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Usitumie \u003Cstrong>si ni\u003C\u002Fstrong> pamoja katika sentensi hizi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ Mimi \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> daktari.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✗ Mimi si ni daktari.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kutumia-kuwa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Kutumia kuwa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Kuwa\u003C\u002Fstrong> ni kitenzi. Unaweza kukitumia baada ya \u003Cstrong>kutaka\u003C\u002Fstrong> kutaja kazi unayotaka kufanya.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Ninataka \u003Cstrong>kuwa\u003C\u002Fstrong> mwalimu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Asha anataka \u003Cstrong>kuwa\u003C\u002Fstrong> daktari.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Usibadilishe \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> kuwa \u003Cstrong>kuwa\u003C\u002Fstrong> moja kwa moja unaposema kazi yako ya sasa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Sasa: Mimi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> mwanafunzi.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Ninachotaka: Ninataka \u003Cstrong>kuwa\u003C\u002Fstrong> daktari.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>\u003Cstrong>Ni\u003C\u002Fstrong> si neno la kila sentensi inayoeleza hali. Unaweza kusema \u003Cstrong>Mimi ni mgonjwa\u003C\u002Fstrong>, lakini pia \u003Cstrong>Mimi mgonjwa\u003C\u002Fstrong>. Hapa tunatumia zaidi sentensi zenye \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> ili muundo uwe wazi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"zamani-na-wakati-ujao\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Zamani na wakati ujao\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kwa hali ya zamani, tumia maumbo kama \u003Cstrong>nilikuwa\u003C\u002Fstrong>. Kwa hali ya wakati ujao, tumia maumbo kama \u003Cstrong>nitakuwa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Mtu\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Zamani\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Wakati ujao\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mimi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>nilikuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>nitakuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Wewe\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ulikuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>utakuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Yeye\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>alikuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>atakuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Sisi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tulikuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tutakuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ninyi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>mlikuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>mtakuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Wao\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>walikuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>watakuwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Mwaka jana \u003Cstrong>nilikuwa\u003C\u002Fstrong> mwanafunzi. Sasa mimi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> mwalimu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Asha \u003Cstrong>alikuwa\u003C\u002Fstrong> mwanafunzi. Sasa yeye \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> daktari.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sasa sisi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> wanafunzi. Mwaka ujao \u003Cstrong>tutakuwa\u003C\u002Fstrong> walimu.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Usiongeze \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> baada ya \u003Cstrong>nilikuwa\u003C\u002Fstrong> au \u003Cstrong>nitakuwa\u003C\u002Fstrong> katika sentensi hizi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ Nilikuwa mwanafunzi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✗ Nilikuwa ni mwanafunzi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kwa sentensi rahisi unazojifunza hapa, tumia \u003Cstrong>Nilikuwa mwanafunzi\u003C\u002Fstrong>. Unaweza kukutana na \u003Cstrong>nilikuwa ni\u003C\u002Fstrong> katika matumizi mengine, hasa kwa msisitizo.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kumbuka-tofauti\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Kumbuka tofauti\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Chagua umbo kulingana na unachotaka kusema:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Kazi ya sasa: Mimi \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> mwalimu.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Kukataa kazi hiyo: Mimi \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> mwalimu.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Kazi unayotaka: Ninataka \u003Cstrong>kuwa\u003C\u002Fstrong> mwalimu.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Kazi ya zamani: \u003Cstrong>Nilikuwa\u003C\u002Fstrong> mwalimu.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Kazi ya wakati ujao: \u003Cstrong>Nitakuwa\u003C\u002Fstrong> mwalimu.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n",[988,992,996,1000,1004],{"id":989,"text":990,"depth":16,"number":991},"kutumia-ni","Kutumia ni","1",{"id":993,"text":994,"depth":16,"number":995},"kukataa-kwa-si","Kukataa kwa si","2",{"id":997,"text":998,"depth":16,"number":999},"kutumia-kuwa","Kutumia kuwa","3",{"id":1001,"text":1002,"depth":16,"number":1003},"zamani-na-wakati-ujao","Zamani na wakati ujao","4",{"id":1005,"text":1006,"depth":16,"number":1007},"kumbuka-tofauti","Kumbuka tofauti","5"]