[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo":852,"grammar-lesson-path-sw-kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo-none":991,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0":992,"grammar-quick-check-01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0":1033,"grammar-lesson-body-01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0-38915fv54e":1055},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":425,"title":426,"slug":427,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":362,"displayOrder":428,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":36,"vocabularyLists":862,"readyImages":990},"Jifunze kutumia kuanza na kuendelea pamoja na kitenzi-jina, kueleza mwanzo na mwendelezo wa tendo, na kutofautisha kuendelea kusoma na kuendelea na kazi.","## 1. Mwanzo na mwendelezo wa tendo\n\nUnapotaka kueleza mwanzo wa jambo, tumia **kuanza**. Unapotaka kueleza kwamba tendo halijaisha au kwamba mtu analifanya tena baada ya mapumziko, tumia **kuendelea**. Vitenzi hivi vinaweza kufuatwa na kitenzi-jina, kama **kusoma**, au na muundo unaotaja shughuli, kama **kuendelea na kazi**.\n\n:::example\n- Saa mbili, Amina **alianza kusoma**. Huo ulikuwa mwanzo wa kusoma kwake.\n- Simu iliita, lakini Amina **aliendelea kusoma**. Hakuacha kusoma.\n- Baada ya mapumziko, Amina **aliendelea kusoma**. Alirudia shughuli aliyokuwa ameianza.\n:::\n\n## 2. Kuunganisha vitenzi viwili\n\nKatika muundo huu, kitenzi cha kwanza huonyesha nafsi na wakati. Kitenzi cha pili huwa **kitenzi-jina**: umbo kama *kusoma*, *kufanya* au *kuandika*, lisiloonyesha nafsi wala wakati.\n\n| Muundo | Mfano | Maana |\n| --- | --- | --- |\n| kuanza + kitenzi-jina | Ninaanza **kupika**. | Ninaingia katika shughuli ya kupika. |\n| kuendelea + kitenzi-jina | Ninaendelea **kupika**. | Tayari nimeanza; sasa ninafanya shughuli hiyo zaidi. |\n| kuanza katika wakati uliopita | Tulianza **kufanya** kazi saa tatu. | Mwanzo ulikuwa saa tatu. |\n| kuendelea katika wakati ujao | Tutaendelea **kufanya** kazi kesho. | Tutafanya tena kazi ambayo tayari tumeianza. |\n\nAngalia kwamba umbo la kitenzi cha pili halibadiliki kwa sababu ya nafsi au wakati wa kitenzi cha kwanza:\n\n- Mimi **nimeanza kujifunza** Kiswahili.\n- Wewe **umeanza kujifunza** Kiswahili.\n- Wao **wataanza kujifunza** Kiswahili mwezi ujao.\n\n:::tip\nKatika muundo huu, onyesha nafsi na wakati kwenye **kuanza** au **kuendelea**. Kisha taja tendo kwa kitenzi-jina: **alianza kuandika**, si *alianza aliandika*.\n:::\n\n## 3. Kutaja tendo au shughuli\n\nUnaweza kutaja tendo kwa kitenzi-jina au kutaja shughuli kwa nomino. Miundo yake hutofautiana kidogo.\n\n| Unachotaja | Kwa kuanza | Kwa kuendelea |\n| --- | --- | --- |\n| Tendo | Alianza **kufanya kazi**. | Aliendelea **kufanya kazi**. |\n| Shughuli | Alianza **kazi**. | Aliendelea **na kazi**. |\n| Tendo la kusoma | Alianza **kusoma**. | Aliendelea **kusoma**. |\n| Masomo | Alianza **masomo yake**. | Aliendelea **na masomo yake**. |\n\nUnapotaja shughuli kwa nomino baada ya **kuendelea**, tumia **na**: *endelea na kazi*, *tutaendelea na mazungumzo*. Ukifuata mifano yenye kitenzi-jina, unaweza kusema moja kwa moja **endelea kufanya kazi**.\n\n:::note\n**Kuanza na** pia ni sahihi, lakini mara nyingi huonyesha kitu cha kwanza katika mpangilio. **Tutaanza na maswali** maana yake maswali yatakuwa sehemu ya kwanza. **Tutaanza kuuliza maswali** huonyesha mwanzo wa tendo la kuuliza.\n:::\n\n## 4. Tofauti muhimu za maana\n\n**Kuendelea** si lazima kumaanishe kwamba tendo halikusimama hata kidogo. Muktadha unaonyesha kama tendo liliendelea bila kukatika au lilifanywa tena baada ya kusimama.\n\n:::example\n**Bila kuacha:** Mvua ilianza kunyesha, lakini watoto **waliendelea kucheza**.\n\n**Baada ya kusimama:** Watoto walipumzika kwa dakika kumi, kisha **waliendelea kucheza**.\n:::\n\nPia, **anasoma** na **anaendelea kusoma** hazisisitizi jambo lilelile. Katika muktadha wa sasa, *anasoma* hutaja tendo linalofanyika. *Anaendelea kusoma* huonyesha pia kwamba tendo hilo lilianza kabla na bado linafanyika, au limeanza tena baada ya mapumziko.\n\nUkanushi hubadilisha maana kulingana na kitenzi unachokanusha:\n\n- **Hajaanza kusoma**: mpaka sasa, mwanzo wa kusoma haujatokea.\n- **Haendelei kusoma**: mwendelezo wa kusoma haupo; sentensi yenyewe haisemi sababu.\n\n:::warning\n**Hajaanza kusoma** haimaanishi kwamba mtu ameacha kusoma. Ili kusema kwamba tendo lilikuwa linafanyika lakini limesimama, unaweza kusema **ameacha kusoma**.\n:::\n\n## 5. Chagua muundo unaofaa\n\n1. Unataka kuonyesha mwanzo? Tumia **kuanza + kitenzi-jina**: *Tunaanza kupika*.\n2. Unataka kuonyesha mwendelezo au kurudia tendo baada ya mapumziko? Tumia **kuendelea + kitenzi-jina**: *Tunaendelea kupika*.\n3. Unataja shughuli kwa nomino? Linganisha **tunaanza kazi** na **tunaendelea na kazi**.\n4. Unataka kuonyesha kitu cha kwanza katika mpangilio? Tumia **kuanza na**: *Tunaanza na chai, kisha tunakula chakula*.\n\nKumbuka tofauti kuu: **kuanza** huonyesha mwanzo; **kuendelea** huonyesha mwendelezo wa jambo ambalo tayari limeanza.",[856],{"id":857,"name":426,"level":362,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":36,"completedExercises":859},"01a1c61d-25d1-7928-8768-28564358259e",false,0,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[863],{"id":864,"title":426,"vocabularyListWords":865,"isPublished":877},"01a1c61d-780d-7b09-ba06-5403fa25ac40",[866,882,896,910,920,934,944,958,972],{"id":867,"vocabularyWord":868,"displayOrder":11},"01a1c61d-780d-7b69-ba06-5403fa3f5881",{"id":869,"word":870,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":871,"audio":858},"01a1c61d-5aa7-716f-a60a-d5457eb9ec5b","kuanza",[872,878],{"id":873,"partOfSpeech":874,"definition":875,"exampleSentences":876,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd83-7627-8cd4-8b8903c564b0","VERB","Kufanya jambo kwa mara ya kwanza au kuingia katika hatua ya mwanzo ya kitu; kinyume cha kumaliza.","Darasa linaanza saa mbili asubuhi.\nTutaanza kazi kesho.\nMtoto alianza kutembea akiwa na mwaka mmoja.",true,{"id":879,"partOfSpeech":874,"definition":880,"exampleSentences":881,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd83-766f-8cd4-8b890494a280","Kuwa wa kwanza kufanya jambo au kulisababisha, kabla ya wengine.","Yeye ndiye aliyeanza ugomvi.\nWewe anza kuimba, sisi tutakufuata.\nNani ataanza kuzungumza leo?",{"id":883,"vocabularyWord":884,"displayOrder":16},"01a1c61d-780d-7b99-ba06-5403fa60bf13",{"id":885,"word":886,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":887,"audio":858},"01a1c61d-5c81-7223-be0c-64321a20158e","kuendelea",[888,892],{"id":889,"partOfSpeech":874,"definition":890,"exampleSentences":891,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-02c0-73fc-8622-e89507803406","Kufanya jambo bila kuacha au kuliendeleza kwa muda; kutokomea au kusimama. Pia humaanisha kwenda mbele katika jambo fulani.","Mvua iliendelea kunyesha usiku kucha.\nTafadhali endelea kusoma kitabu chako.\nKazi ya ujenzi wa barabara inaendelea vizuri.",{"id":893,"partOfSpeech":874,"definition":894,"exampleSentences":895,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-02c0-7488-8622-e89507b1a383","Kuwa na maendeleo au kukua na kuwa bora zaidi, kwa mfano katika uchumi, afya au elimu.","Nchi yetu inaendelea kila mwaka.\nMgonjwa anaendelea vizuri baada ya upasuaji.\nWatoto wanaendelea kimasomo shuleni.",{"id":897,"vocabularyWord":898,"displayOrder":21},"01a1c61d-780d-7bbd-ba06-5403fb3b48bf",{"id":899,"word":900,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":901,"audio":858},"01a1c61d-5b1f-7ddb-9ec7-90d803b94da1","kusoma",[902,906],{"id":903,"partOfSpeech":874,"definition":904,"exampleSentences":905,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff34-7831-9b88-f2f029c600e6","Kutazama maandishi na kuelewa maana yake, kwa mfano kitabu, gazeti au barua.","Ninapenda kusoma kitabu kila jioni.\nBaba anasoma gazeti asubuhi.\nWatoto wanajifunza kusoma na kuandika shuleni.",{"id":907,"partOfSpeech":874,"definition":908,"exampleSentences":909,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-ff34-7879-9b88-f2f02a991444","Kujifunza masomo shuleni, chuoni au chuo kikuu ili kupata elimu.","Dada yangu anasoma chuo kikuu cha Dar es Salaam.\nNinataka kusoma udaktari baadaye.\nWanafunzi wanasoma kwa bidii kwa ajili ya mtihani.",{"id":911,"vocabularyWord":912,"displayOrder":26},"01a1c61d-780d-7bdd-ba06-5403fb559011",{"id":913,"word":914,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":915,"audio":858},"01a1c61d-5b14-7763-9ad3-bc26b1e2e1da","kupika",[916],{"id":917,"partOfSpeech":874,"definition":918,"exampleSentences":919,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff33-799f-8cf3-eca8a4d9a794","Kuandaa chakula kwa kukitia kwenye moto au joto ili kiive, kwa mfano kwa kuchemsha, kukaanga au kuoka.","Mama anapenda kupika wali na maharage kila siku.\nLeo tutapika chakula cha jioni pamoja.\nBaba yangu anajua kupika nyama vizuri sana.",{"id":921,"vocabularyWord":922,"displayOrder":31},"01a1c61d-780d-7bfd-ba06-5403fbabdadd",{"id":923,"word":924,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":925,"audio":858},"01a1c61d-5aac-78a6-9d71-1c88d1f2e171","kufanya kazi",[926,930],{"id":927,"partOfSpeech":874,"definition":928,"exampleSentences":929,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd83-7c9f-8cd4-8b890b4d0748","Kutumia nguvu au akili kwa ajili ya kazi fulani, hasa ili kupata pesa au kukamilisha jambo.","Baba yangu anapenda kufanya kazi shambani.\nNinataka kufanya kazi katika benki.\nWatoto wanasoma na wazazi wanafanya kazi.",{"id":931,"partOfSpeech":874,"definition":932,"exampleSentences":933,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd83-7cef-8cd4-8b890be4a79b","Kuwa katika hali ya kutumika vizuri, yaani kitu kinapofanya kile kilichotengenezwa kufanya.","Simu yangu haifanyi kazi leo.\nTaa hii inafanya kazi vizuri.\nJe, redio yako inafanya kazi?",{"id":935,"vocabularyWord":936,"displayOrder":36},"01a1c61d-780d-7c19-ba06-5403fc7624a5",{"id":937,"word":938,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":939,"audio":858},"01a1c61d-5ab8-780d-9c84-953dfda1e39f","kujifunza",[940],{"id":941,"partOfSpeech":874,"definition":942,"exampleSentences":943,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd84-7b57-8834-567e3cf3680a","Kupata maarifa au ujuzi mpya kwa kusoma, kufanya mazoezi au kufundishwa na mtu.","Ninapenda kujifunza Kiswahili kila siku.\nWatoto wanajifunza shuleni.\nTunajifunza kupika chakula kipya leo.",{"id":945,"vocabularyWord":946,"displayOrder":41},"01a1c61d-780d-7c39-ba06-5403fd289c4f",{"id":947,"word":948,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":949,"audio":858},"01a1c61d-5aa6-7127-8281-2a05391b1afa","kuandika",[950,954],{"id":951,"partOfSpeech":874,"definition":952,"exampleSentences":953,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd83-74eb-8cd4-8b89026fc3df","Kuweka maneno, herufi au namba kwenye karatasi au mahali pengine kwa kutumia kalamu, penseli au kompyuta.","Mwalimu anaandika jina langu ubaoni.\nNinapenda kuandika barua kwa rafiki yangu.\nWatoto wanaandika kwenye daftari zao.",{"id":955,"partOfSpeech":874,"definition":956,"exampleSentences":957,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd83-7533-8cd4-8b890358f416","Kutunga na kuandaa kitabu, hadithi, wimbo au makala ili wengine wasome au wasikie.","Baba yangu anaandika kitabu kuhusu historia ya kijiji chetu.\nDada yangu anapenda kuandika hadithi fupi.\nMsanii huyo anaandika nyimbo nzuri sana.",{"id":959,"vocabularyWord":960,"displayOrder":46},"01a1c61d-780d-7c55-ba06-5403fd474e62",{"id":961,"word":962,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":963,"audio":858},"01a1c61d-5b24-733b-a0bd-7dd866dd9471","kuuliza",[964,968],{"id":965,"partOfSpeech":874,"definition":966,"exampleSentences":967,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff34-7d8d-9b88-f2f02e706dff","Kumwambia mtu swali ili apate kujibu au kutoa habari unayotaka kujua.","Mwanafunzi anataka kuuliza swali kwa mwalimu.\nNilimwuliza mama yangu saa ngapi.\nUsiogope kuuliza kama hujaelewa.",{"id":969,"partOfSpeech":874,"definition":970,"exampleSentences":971,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-ff34-7dd5-9b88-f2f02f0d9289","Kutafuta habari kuhusu mtu, mahali au kitu kwa kuwauliza watu wengine.","Nitauliza njia ya kwenda sokoni.\nAlikuja kuuliza habari za mgonjwa.\nWageni waliuliza bei ya nyumba hii.",{"id":973,"vocabularyWord":974,"displayOrder":51},"01a1c61d-780d-7c71-ba06-5403fd6908cb",{"id":975,"word":976,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":977,"audio":858},"01a1c61d-5aa9-743c-bc5e-ee9d9dd53613","kucheza",[978,982,986],{"id":979,"partOfSpeech":874,"definition":980,"exampleSentences":981,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd83-78a7-8cd4-8b89072e7bba","Kufanya michezo kwa furaha, hasa watoto, au kushiriki katika mchezo kama mpira.","Watoto wanacheza uwanjani kila jioni.\nNinapenda kucheza mpira wa miguu na marafiki zangu.\nPaka anacheza na mpira wa uzi.",{"id":983,"partOfSpeech":874,"definition":984,"exampleSentences":985,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd83-78eb-8cd4-8b8908211bd6","Kusogeza mwili kwa mpangilio wa muziki au ngoma; kudansi.","Wageni wote walicheza harusini hadi usiku.\nDada yangu anajua kucheza ngoma za kienyeji.\nTucheze pamoja muziki ukianza!",{"id":987,"partOfSpeech":874,"definition":988,"exampleSentences":989,"isPrimary":858,"meaningOrder":21},"01a1c695-fd83-792b-8cd4-8b8908cac9b9","Kupiga au kutumia chombo cha muziki, au kuonyesha igizo au mchezo wa kuigiza.","Baba yangu anacheza gitaa vizuri sana.\nMwanamuziki huyo atacheza kinanda kwenye tamasha.",[],null,[993,1002,1008,1015,1020,1027],{"@id":994,"@type":995,"id":996,"grammarPage":997,"title":998,"instructions":999,"displayOrder":859,"type":1000,"questionCount":71,"blankCount":71,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1001},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2fdf-7ee6-9627-d2b52861aabb","GrammarExercise","01a1c61d-2fdf-7ee6-9627-d2b52861aabb","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuunganisha vitenzi na kutaja shughuli","Chagua jibu linalokamilisha sentensi au kueleza muundo uliotajwa.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_93684d0f-ef1e-4067-8c80-5bd16f1ffaa2_hero.webp?v=1794325164",{"@id":1003,"@type":995,"id":1004,"grammarPage":997,"title":1005,"instructions":1006,"displayOrder":11,"type":1000,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1007},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-2ff8-724c-83fc-693982d81341","01a1c61d-2ff8-724c-83fc-693982d81341","Mwanzo, mwendelezo na kusimama","Soma muktadha, kisha chagua maana au kauli inayolingana nao.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_56000d12-b550-4c9b-b160-9085ff263de5_hero.webp?v=1794325164",{"@id":1009,"@type":995,"id":1010,"grammarPage":997,"title":1011,"instructions":1012,"displayOrder":16,"type":1013,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1014},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-300d-7093-8552-f19739581c25","01a1c61d-300d-7093-8552-f19739581c25","Panga vitenzi vya mwanzo na mwendelezo","Panga vipande ili kuunda sentensi sahihi. Kuna neno la ziada katika kila swali; usilitumie.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b878229e-9a30-4f85-bc1c-5ab0d2103c5c_hero.webp?v=1794325164",{"@id":1016,"@type":995,"id":1017,"grammarPage":997,"title":1018,"instructions":1012,"displayOrder":21,"type":1013,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1019},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-301c-7788-86e9-4d4bb06ef97c","01a1c61d-301c-7788-86e9-4d4bb06ef97c","Panga sentensi za mwanzo na mwendelezo","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e4f3edfe-1cda-4fcd-a96b-077b0afb9c63_hero.webp?v=1794325164",{"@id":1021,"@type":995,"id":1022,"grammarPage":997,"title":1023,"instructions":1024,"displayOrder":26,"type":1025,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1026},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-302d-74fa-85c5-4fcf36a53f14","01a1c61d-302d-74fa-85c5-4fcf36a53f14","Miundo ya kuanza na kuendelea","Gusa kipande, kisha gusa kundi linalofaa.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9d5e7358-9df7-47ae-b5e6-6bd4dca8d528_hero.webp?v=1794325164",{"@id":1028,"@type":995,"id":1029,"grammarPage":997,"title":1030,"instructions":1031,"displayOrder":31,"type":1025,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1032},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3033-7b4d-99ec-974d2ecec619","01a1c61d-3033-7b4d-99ec-974d2ecec619","Tambua hatua na mwendelezo wa tendo","Soma kila kipande. Kiguse, kisha gusa kundi linalolingana na maana yake.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_473f65cf-bdc1-4086-843f-0f8559f58422_hero.webp?v=1794325164",{"id":996,"grammarPage":997,"title":998,"instructions":999,"seoTitle":1034,"seoDescription":1035,"displayOrder":859,"type":1000,"questions":1036,"ogImageUrl":1001},"Kuanza na kuendelea: chagua miundo sahihi","Chagua miundo ya kuanza na kuendelea kuhusu shughuli za kila siku. Tofautisha mwanzo, mwendelezo na ukanushi, pamoja na nomino na vitenzi-jina sahihi.",[1037],{"id":1038,"sentenceTemplate":1039,"displayOrder":859,"explanation":1040,"exampleSentence":1041,"blanks":1042},"01a1c61d-2fe0-71d7-b51b-4c6cec435579","Nimeanza __1__ nguo za safari.","Baada ya nimeanza, tendo hutajwa kwa kitenzi-jina kufua. Nafsi na wakati tayari vimeonyeshwa kwenye kitenzi cha kwanza; nimefua na ninafua si vitenzi-jina.","Umeanza kupanga safari yako?",[1043],{"id":1044,"blankNumber":11,"options":1045},"01a1c61d-2fe0-7163-b51b-4c6ceb8fac2c",[1046,1049,1052],{"id":1047,"optionText":1048,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-2fe0-708b-b51b-4c6cea55c94b","nimefua",{"id":1050,"optionText":1051,"isCorrect":877,"displayOrder":11},"01a1c61d-2fe0-70eb-b51b-4c6ceacbd7de","kufua",{"id":1053,"optionText":1054,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-2fe0-712f-b51b-4c6ceb06d2a8","ninafua",{"html":1056,"toc":1057},"\u003Ch2 id=\"mwanzo-na-mwendelezo-wa-tendo\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Mwanzo na mwendelezo wa tendo\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unapotaka kueleza mwanzo wa jambo, tumia \u003Cstrong>kuanza\u003C\u002Fstrong>. Unapotaka kueleza kwamba tendo halijaisha au kwamba mtu analifanya tena baada ya mapumziko, tumia \u003Cstrong>kuendelea\u003C\u002Fstrong>. Vitenzi hivi vinaweza kufuatwa na kitenzi-jina, kama \u003Cstrong>kusoma\u003C\u002Fstrong>, au na muundo unaotaja shughuli, kama \u003Cstrong>kuendelea na kazi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>Saa mbili, Amina \u003Cstrong>alianza kusoma\u003C\u002Fstrong>. Huo ulikuwa mwanzo wa kusoma kwake.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Simu iliita, lakini Amina \u003Cstrong>aliendelea kusoma\u003C\u002Fstrong>. Hakuacha kusoma.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Baada ya mapumziko, Amina \u003Cstrong>aliendelea kusoma\u003C\u002Fstrong>. Alirudia shughuli aliyokuwa ameianza.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kuunganisha-vitenzi-viwili\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Kuunganisha vitenzi viwili\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Katika muundo huu, kitenzi cha kwanza huonyesha nafsi na wakati. Kitenzi cha pili huwa \u003Cstrong>kitenzi-jina\u003C\u002Fstrong>: umbo kama \u003Cem>kusoma\u003C\u002Fem>, \u003Cem>kufanya\u003C\u002Fem> au \u003Cem>kuandika\u003C\u002Fem>, lisiloonyesha nafsi wala wakati.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Muundo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mfano\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Maana\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>kuanza + kitenzi-jina\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ninaanza \u003Cstrong>kupika\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ninaingia katika shughuli ya kupika.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kuendelea + kitenzi-jina\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ninaendelea \u003Cstrong>kupika\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tayari nimeanza; sasa ninafanya shughuli hiyo zaidi.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kuanza katika wakati uliopita\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tulianza \u003Cstrong>kufanya\u003C\u002Fstrong> kazi saa tatu.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mwanzo ulikuwa saa tatu.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kuendelea katika wakati ujao\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tutaendelea \u003Cstrong>kufanya\u003C\u002Fstrong> kazi kesho.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tutafanya tena kazi ambayo tayari tumeianza.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Angalia kwamba umbo la kitenzi cha pili halibadiliki kwa sababu ya nafsi au wakati wa kitenzi cha kwanza:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Mimi \u003Cstrong>nimeanza kujifunza\u003C\u002Fstrong> Kiswahili.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Wewe \u003Cstrong>umeanza kujifunza\u003C\u002Fstrong> Kiswahili.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Wao \u003Cstrong>wataanza kujifunza\u003C\u002Fstrong> Kiswahili mwezi ujao.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Katika muundo huu, onyesha nafsi na wakati kwenye \u003Cstrong>kuanza\u003C\u002Fstrong> au \u003Cstrong>kuendelea\u003C\u002Fstrong>. Kisha taja tendo kwa kitenzi-jina: \u003Cstrong>alianza kuandika\u003C\u002Fstrong>, si \u003Cem>alianza aliandika\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kutaja-tendo-au-shughuli\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Kutaja tendo au shughuli\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unaweza kutaja tendo kwa kitenzi-jina au kutaja shughuli kwa nomino. Miundo yake hutofautiana kidogo.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Unachotaja\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kwa kuanza\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kwa kuendelea\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Tendo\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Alianza \u003Cstrong>kufanya kazi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Aliendelea \u003Cstrong>kufanya kazi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Shughuli\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Alianza \u003Cstrong>kazi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Aliendelea \u003Cstrong>na kazi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Tendo la kusoma\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Alianza \u003Cstrong>kusoma\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Aliendelea \u003Cstrong>kusoma\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Masomo\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Alianza \u003Cstrong>masomo yake\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Aliendelea \u003Cstrong>na masomo yake\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Unapotaja shughuli kwa nomino baada ya \u003Cstrong>kuendelea\u003C\u002Fstrong>, tumia \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>endelea na kazi\u003C\u002Fem>, \u003Cem>tutaendelea na mazungumzo\u003C\u002Fem>. Ukifuata mifano yenye kitenzi-jina, unaweza kusema moja kwa moja \u003Cstrong>endelea kufanya kazi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>\u003Cstrong>Kuanza na\u003C\u002Fstrong> pia ni sahihi, lakini mara nyingi huonyesha kitu cha kwanza katika mpangilio. \u003Cstrong>Tutaanza na maswali\u003C\u002Fstrong> maana yake maswali yatakuwa sehemu ya kwanza. \u003Cstrong>Tutaanza kuuliza maswali\u003C\u002Fstrong> huonyesha mwanzo wa tendo la kuuliza.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"tofauti-muhimu-za-maana\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Tofauti muhimu za maana\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Kuendelea\u003C\u002Fstrong> si lazima kumaanishe kwamba tendo halikusimama hata kidogo. Muktadha unaonyesha kama tendo liliendelea bila kukatika au lilifanywa tena baada ya kusimama.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Bila kuacha:\u003C\u002Fstrong> Mvua ilianza kunyesha, lakini watoto \u003Cstrong>waliendelea kucheza\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Baada ya kusimama:\u003C\u002Fstrong> Watoto walipumzika kwa dakika kumi, kisha \u003Cstrong>waliendelea kucheza\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Pia, \u003Cstrong>anasoma\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>anaendelea kusoma\u003C\u002Fstrong> hazisisitizi jambo lilelile. Katika muktadha wa sasa, \u003Cem>anasoma\u003C\u002Fem> hutaja tendo linalofanyika. \u003Cem>Anaendelea kusoma\u003C\u002Fem> huonyesha pia kwamba tendo hilo lilianza kabla na bado linafanyika, au limeanza tena baada ya mapumziko.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ukanushi hubadilisha maana kulingana na kitenzi unachokanusha:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hajaanza kusoma\u003C\u002Fstrong>: mpaka sasa, mwanzo wa kusoma haujatokea.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Haendelei kusoma\u003C\u002Fstrong>: mwendelezo wa kusoma haupo; sentensi yenyewe haisemi sababu.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>\u003Cstrong>Hajaanza kusoma\u003C\u002Fstrong> haimaanishi kwamba mtu ameacha kusoma. Ili kusema kwamba tendo lilikuwa linafanyika lakini limesimama, unaweza kusema \u003Cstrong>ameacha kusoma\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"chagua-muundo-unaofaa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Chagua muundo unaofaa\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Unataka kuonyesha mwanzo? Tumia \u003Cstrong>kuanza + kitenzi-jina\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>Tunaanza kupika\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Unataka kuonyesha mwendelezo au kurudia tendo baada ya mapumziko? Tumia \u003Cstrong>kuendelea + kitenzi-jina\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>Tunaendelea kupika\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Unataja shughuli kwa nomino? Linganisha \u003Cstrong>tunaanza kazi\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>tunaendelea na kazi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Unataka kuonyesha kitu cha kwanza katika mpangilio? Tumia \u003Cstrong>kuanza na\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>Tunaanza na chai, kisha tunakula chakula\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Kumbuka tofauti kuu: \u003Cstrong>kuanza\u003C\u002Fstrong> huonyesha mwanzo; \u003Cstrong>kuendelea\u003C\u002Fstrong> huonyesha mwendelezo wa jambo ambalo tayari limeanza.\u003C\u002Fp>\n",[1058,1062,1066,1070,1074],{"id":1059,"text":1060,"depth":16,"number":1061},"mwanzo-na-mwendelezo-wa-tendo","Mwanzo na mwendelezo wa tendo","1",{"id":1063,"text":1064,"depth":16,"number":1065},"kuunganisha-vitenzi-viwili","Kuunganisha vitenzi viwili","2",{"id":1067,"text":1068,"depth":16,"number":1069},"kutaja-tendo-au-shughuli","Kutaja tendo au shughuli","3",{"id":1071,"text":1072,"depth":16,"number":1073},"tofauti-muhimu-za-maana","Tofauti muhimu za maana","4",{"id":1075,"text":1076,"depth":16,"number":1077},"chagua-muundo-unaofaa","Chagua muundo unaofaa","5"]