[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-kujirejelea-kwa-ji":852,"grammar-lesson-path-sw-kujirejelea-kwa-ji-none":999,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac":1000,"grammar-quick-check-01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac":1029,"grammar-lesson-body-01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac-2631rgmpg2":1051},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":289,"title":290,"slug":291,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":181,"displayOrder":292,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":26,"vocabularyLists":862,"readyImages":998},"Jifunze kutumia -ji- kuonyesha mtu akijifanyia jambo, kuunda vitenzi kama kujiosha na kujitazama, na kutofautisha kujirejelea na kumfanyia mwingine jambo.","## 1. Unapojifanyia jambo\n\nUnatumia **-ji-** kuonyesha kwamba anayefanya jambo ndiye anayefanyiwa jambo hilo. Kwa mfano, **Ninajiosha** maana yake ninaosha mwili wangu, si mwili wa mtu mwingine.\n\nHapa utajifunza:\n\n- kuelewa maana ya **-ji-**;\n- kutumia **-ji-** katika vitenzi vya kawaida;\n- kutofautisha kujifanyia jambo na kumfanyia mtu mwingine jambo.\n\n:::example\nMtoto ana maji na sabuni. **Anajiosha**.\n\nNinasimama mbele ya kioo. **Ninajitazama**.\n\nAsha anasema jina lake kwa wanafunzi wapya. **Anajitambulisha**.\n:::\n\n## 2. Kuunda kitenzi chenye -ji-\n\n**-Ji-** ni kiambishi cha kujirejelea. Katika mifano ya wakati wa sasa yenye **-na-**, unaweka **-ji-** baada ya **-na-**, kabla ya sehemu kuu ya kitenzi.\n\nUchanganuzi: **ni-na-ji-osha → ninajiosha**.\n\nVistari hapa vinaonyesha sehemu za kitenzi. Unapoandika sentensi, unaunganisha sehemu hizo kuwa neno moja.\n\n| Kitenzi | Kitenzi chenye -ji- | Mfano |\n| --- | --- | --- |\n| kuosha | **kujiosha** | Mtoto anajiosha. |\n| kutazama | **kujitazama** | Ninajitazama kwenye kioo. |\n| kutambulisha | **kujitambulisha** | Mgeni anajitambulisha. |\n| kuumiza | **kujiumiza** | Nimejiumiza mguu. |\n\nKatika umbo linaloanza kwa **ku-**, **-ji-** inafuata **ku-**: **ku-ji-osha → kujiosha**.\n\n:::note\nKatika **kujiumiza**, mtu anaweza kupata maumivu bila kukusudia. **-Ji-** haimaanishi kwamba mtu amefanya jambo kwa makusudi.\n:::\n\n## 3. -Ji- haibadiliki kwa mtu au idadi\n\nMwanzo wa kitenzi hubadilika kulingana na anayefanya jambo. Lakini **-ji-** hubaki vilevile kwa mtu mmoja na kwa watu wengi.\n\n| Anayefanya jambo | Mfano |\n| --- | --- |\n| mimi | **Ninajitazama** kwenye kioo. |\n| wewe | **Unajitazama** kwenye kioo. |\n| yeye | **Anajitazama** kwenye kioo. |\n| sisi | **Tunajitazama** kwenye kioo. |\n| ninyi | **Mnajitazama** kwenye kioo. |\n| wao | **Wanajitazama** kwenye kioo. |\n\nKatika **Wanajiosha**, kila mtu anaosha mwili wake. Si kwamba mtu mmoja anamwosha mwenzake.\n\n## 4. Kujifanyia au kumfanyia mwingine?\n\nAngalia anayefanya jambo na anayefanyiwa jambo. Wakiwa mtu yuleyule, tumia **-ji-**.\n\n:::example\n**Asha anajiosha.** Asha anaosha mwili wake.\n\n**Asha anamwosha mtoto.** Asha anaosha mwili wa mtoto.\n\n**Juma anajitambulisha.** Juma anasema jina lake kwa wengine.\n\n**Juma anamtambulisha Asha.** Juma anawaambia wengine Asha ni nani.\n:::\n\n:::warning\n**Mwenyewe** si sawa na **-ji-**.\n\n**Mtoto anajiosha.** Mtoto anaosha mwili wake.\n\n**Mtoto anaosha kikombe mwenyewe.** Mtoto ndiye anayefanya kazi hiyo; anachoosha ni kikombe, si mwili wake.\n:::\n\n## 5. Kumbuka hatua hizi\n\n1. Tambua anayefanya jambo.\n2. Angalia kama jambo linamrudia yeye huyo.\n3. Ikiwa ndiyo, tumia **-ji-**: **Ninajiosha**, **unajitazama**, **anajitambulisha**.\n\n**-Ji-** hubaki vilevile: **ninajiosha → tunajiosha**. Kinachobadilika hapa ni kiambishi kinachoonyesha anayefanya jambo.",[856],{"id":857,"name":290,"level":181,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":26,"completedExercises":859},"01a1c61d-25b5-700e-bd96-469604933901",false,0,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[863],{"id":864,"title":290,"vocabularyListWords":865,"isPublished":877},"01a1c61d-7814-7266-8459-26b9870545dc",[866,878,888,902,916,930,944,958,968,982],{"id":867,"vocabularyWord":868,"displayOrder":11},"01a1c61d-7814-72ca-8459-26b987d219bc",{"id":869,"word":870,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":871,"audio":858},"01a1c61d-5bd7-7e0c-b8b3-ca8b74404fe9","kuosha",[872],{"id":873,"partOfSpeech":874,"definition":875,"exampleSentences":876,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c61d-5c1c-7456-b9e4-9f1afbfbe86a","VERB","Kutoa uchafu kwa kutumia maji, au maji na sabuni; kufanya kitu kiwe safi.","Mama anaosha vyombo jikoni kila asubuhi.\nNinaosha mikono yangu kabla ya kula.\nBaba ameosha gari lake leo.",true,{"id":879,"vocabularyWord":880,"displayOrder":16},"01a1c61d-7814-730e-8459-26b9883fb1c3",{"id":881,"word":882,"frequency":36,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":883,"audio":858},"01a1c61d-5ab9-7868-a880-92eb276b64c6","kujiosha",[884],{"id":885,"partOfSpeech":874,"definition":886,"exampleSentences":887,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd84-7c4f-8834-567e3dba93b4","Kuosha mwili wako mwenyewe kwa maji na sabuni ili uwe msafi; kuoga.","Kila asubuhi mimi hujiosha kabla ya kwenda shuleni.\nMtoto anajifunza kujiosha mwenyewe.\nBaada ya kazi shambani, wakulima hujiosha mtoni.",{"id":889,"vocabularyWord":890,"displayOrder":21},"01a1c61d-7814-7336-8459-26b9886f52e3",{"id":891,"word":892,"frequency":31,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":893,"audio":858},"01a1c61d-5c8f-7473-bf3c-46cb62674e8c","kujitazama",[894,898],{"id":895,"partOfSpeech":874,"definition":896,"exampleSentences":897,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-02c2-7572-8c8e-38fd3974204f","Kuangalia mwili au sura yako mwenyewe, kwa mfano kwenye kioo au kwenye maji.","Msichana alisimama mbele ya kioo na kujitazama.\nKabla ya kutoka nyumbani, napenda kujitazama kwenye kioo.\nMtoto alijitazama majini na kuona sura yake.",{"id":899,"partOfSpeech":874,"definition":900,"exampleSentences":901,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-02c2-75be-8c8e-38fd39cbfca6","Kufikiria na kuchunguza tabia, makosa au maisha yako mwenyewe ili ujirekebishe.","Kabla ya kumlaumu mwenzako, jitazame mwenyewe kwanza.\nBaada ya kushindwa mtihani, alianza kujitazama na kubadili mbinu zake za kusoma.\nNi vizuri kujitazama kila mwisho wa mwaka na kuona umepiga hatua gani.",{"id":903,"vocabularyWord":904,"displayOrder":26},"01a1c61d-7814-7356-8459-26b989150aab",{"id":905,"word":906,"frequency":36,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":907,"audio":858},"01a1c61d-5d37-7eae-9045-580733631cb5","kutambulisha",[908,912],{"id":909,"partOfSpeech":874,"definition":910,"exampleSentences":911,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-0478-78f4-a403-dba1fe479377","Kuonyesha au kutangaza kitu kipya kwa watu kwa mara ya kwanza, kama bidhaa, wazo au huduma.","Kampuni ilitambulisha simu mpya sokoni wiki hii.\nWaziri atatambulisha mpango mpya wa elimu kesho.\nMwalimu alitambulisha somo jipya kwa wanafunzi.",{"id":913,"partOfSpeech":874,"definition":914,"exampleSentences":915,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c61d-5d79-7151-82fe-f78037d28aac","Kumwambia mtu jina na habari fupi za mtu mwingine ili wafahamiane.","Naomba nikutambulishe kwa rafiki yangu Amina.\nMwalimu alituambia tujitambulishe, kisha akamtambulisha mgeni wetu.\nBaba alinitambulisha kwa majirani wapya jana jioni.",{"id":917,"vocabularyWord":918,"displayOrder":31},"01a1c61d-7814-738e-8459-26b989e5f198",{"id":919,"word":920,"frequency":36,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":921,"audio":858},"01a1c61d-5aba-7c61-b4e9-ae012db82735","kujitambulisha",[922,926],{"id":923,"partOfSpeech":874,"definition":924,"exampleSentences":925,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd84-7d47-8834-567e3dd6147a","Kumwambia mtu jina lako na wewe ni nani; kujieleza kwa watu usiowafahamu ili wakujue.","Mgeni alisimama na kujitambulisha kwa wanafunzi wote darasani.\nLeo mwalimu mpya atajitambulisha kwetu.\nNinapenda kujitambulisha kwa jirani zangu wapya.",{"id":927,"partOfSpeech":874,"definition":928,"exampleSentences":929,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd84-7d8f-8834-567e3e6318e1","Kuonyesha kitambulisho au hati inayothibitisha wewe ni nani.","Kabla ya kuingia ofisini, kila mgeni anatakiwa kujitambulisha kwa mlinzi.\nPolisi alimwomba dereva ajitambulishe kwa kuonyesha leseni yake.",{"id":931,"vocabularyWord":932,"displayOrder":36},"01a1c61d-7814-73ae-8459-26b98a1b837c",{"id":933,"word":934,"frequency":36,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":935,"audio":858},"01a1c61d-5c90-74c3-8eef-ce6e6a3147b0","kujiumiza",[936,940],{"id":937,"partOfSpeech":874,"definition":938,"exampleSentences":939,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-02c2-76be-8c8e-38fd3aa4e3de","Kujisababishia maumivu au jeraha mwilini mwako mwenyewe, kwa bahati mbaya au kwa makusudi.","Mtoto alianguka na kujiumiza mguuni.\nKuwa mwangalifu na kisu, usije ukajiumiza.\nAlijiumiza alipokuwa akicheza mpira.",{"id":941,"partOfSpeech":874,"definition":942,"exampleSentences":943,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-02c2-7732-8c8e-38fd3b1c0398","Kujisababishia huzuni, mateso au maumivu ya moyoni kwa mawazo au matendo yako mwenyewe.","Usijiumize kwa kufikiria mambo yaliyopita.\nAnajiumiza moyo kwa kujilaumu kila siku.\nKukaa na hasira kunamfanya ajiumize bure.",{"id":945,"vocabularyWord":946,"displayOrder":41},"01a1c61d-7814-73ca-8459-26b98a6ad8b1",{"id":947,"word":948,"frequency":31,"level":362,"language":9,"partsOfSpeech":949,"audio":858},"01a1c61d-5dc6-786b-b8c3-806850eb9ce9","kujipenda",[950,954],{"id":951,"partOfSpeech":874,"definition":952,"exampleSentences":953,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-0643-772d-901e-3d6f25829cda","Kujithamini na kujiona wa thamani; kuwa na upendo na heshima kwa nafsi yako mwenyewe.","Ili uweze kuwapenda wengine, lazima kwanza ujifunze kujipenda.\nMwalimu wetu alituambia kwamba kujipenda si ubinafsi, bali ni msingi wa afya ya akili.\nBinti yangu amekuwa akijipenda zaidi tangu alipoanza kufanya mazoezi.",{"id":955,"partOfSpeech":874,"definition":956,"exampleSentences":957,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-0643-7791-901e-3d6f2625feef","Kujivuna au kujiona bora kuliko wengine; kujisifu kupita kiasi.","Kijana yule anajipenda mno kiasi kwamba hasikilizi ushauri wa mtu yeyote.\nUsijipende kupita kiasi, kwa sababu kiburi huleta anguko.\nWatu wengi hawamsogelei kwa sababu anajipenda na kujigamba kila wakati.",{"id":959,"vocabularyWord":960,"displayOrder":46},"01a1c61d-7814-73e6-8459-26b98b50abeb",{"id":961,"word":962,"frequency":36,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":963,"audio":858},"01a1c61d-5c8d-715d-a555-d7864b72f844","kujilinda",[964],{"id":965,"partOfSpeech":874,"definition":966,"exampleSentences":967,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-02c2-726e-8c8e-38fd380023c8","Kujilinda ni kujikinga au kujiweka salama dhidi ya hatari, madhara, shambulio au magonjwa.","Ni muhimu kujilinda na malaria kwa kulala ndani ya chandarua.\nMwanamke yule alijifunza karate ili aweze kujilinda.\nTunapaswa kunawa mikono mara kwa mara ili kujilinda na magonjwa.",{"id":969,"vocabularyWord":970,"displayOrder":51},"01a1c61d-7814-7406-8459-26b98be1fc33",{"id":971,"word":972,"frequency":41,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":973,"audio":858},"01a1c61d-5c8c-7094-ba75-8343914b4c64","kujificha",[974,978],{"id":975,"partOfSpeech":874,"definition":976,"exampleSentences":977,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-02c2-7122-8c8e-38fd376e89d8","Kujiweka mahali ambapo watu wengine hawawezi kukuona au kukupata.","Watoto walikuwa wanacheza na mtoto mmoja alijificha nyuma ya mti.\nPaka alijificha chini ya kitanda kwa sababu aliogopa radi.\nWezi walijificha gizani kusubiri watu waondoke.",{"id":979,"partOfSpeech":874,"definition":980,"exampleSentences":981,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-02c2-716e-8c8e-38fd37f85eda","Kuwa mahali pasipoonekana kwa urahisi, au kutokuwa wazi kwa watu.","Jua lilijificha nyuma ya mawingu mazito.\nUkweli haujificha daima; siku moja utajulikana.\nNyoka hujificha kwenye nyasi ndefu.",{"id":983,"vocabularyWord":984,"displayOrder":56},"01a1c61d-7814-7422-8459-26b98c57f6fb",{"id":985,"word":986,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":987,"audio":858},"01a1c61d-5d40-7481-88e2-699ffc98cdc7","mwenyewe",[988,993],{"id":989,"partOfSpeech":990,"definition":991,"exampleSentences":992,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c61d-5d79-7bb1-82fe-f7803cb6af91","PRONOUN","Neno linalotumika kusisitiza kuwa ni mtu huyo huyo, na si mwingine, aliyefanya jambo au anayehusika nalo; yeye binafsi, nafsi yake.","Nilijenga nyumba hii mimi mwenyewe.\nMwalimu mwenyewe alikuja kunisalimia.\nMtoto alivaa nguo mwenyewe bila msaada wa mama.",{"id":994,"partOfSpeech":995,"definition":996,"exampleSentences":997,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-0479-72db-9984-f9688b810bb6","ADVERB","Kwa kujitegemea, bila kusaidiwa na mtu mwingine yeyote; peke yake kwa hiari yake mwenyewe.","Alifanya kazi hiyo mwenyewe kwa siku mbili.\nUkitaka kujifunza vizuri, jaribu mwenyewe kwanza.\nBaba alitengeneza gari mwenyewe.",[],null,[1001,1010,1016,1023],{"@id":1002,"@type":1003,"id":1004,"grammarPage":1005,"title":1006,"instructions":1007,"displayOrder":859,"type":1008,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1009},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3085-754c-8a49-8609c210df86","GrammarExercise","01a1c61d-3085-754c-8a49-8609c210df86","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kuunda vitenzi vyenye -ji-","Chagua umbo sahihi la kitenzi kwa kila nafasi.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_03e7e006-d316-4bb7-8d55-b4d2362a39b3_hero.webp?v=1794325164",{"@id":1011,"@type":1003,"id":1012,"grammarPage":1005,"title":1013,"instructions":1014,"displayOrder":11,"type":1008,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1015},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3098-73a4-bfe2-f221d58b36e9","01a1c61d-3098-73a4-bfe2-f221d58b36e9","Jambo linamrudia nani?","Soma muktadha, kisha chagua jibu linaloonyesha anayefanya jambo na anayefanyiwa jambo.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_103408eb-2f46-4504-b259-2e458ebeac66_hero.webp?v=1794325164",{"@id":1017,"@type":1003,"id":1018,"grammarPage":1005,"title":1019,"instructions":1020,"displayOrder":16,"type":1021,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1022},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-30ae-7bc1-b1ca-47aa4907ed32","01a1c61d-30ae-7bc1-b1ca-47aa4907ed32","Maumbo ya vitenzi vyenye -ji-","Gusa kipande, kisha gusa kundi lake. Weka kila kipande katika kundi linalofaa.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_645b95a8-3b2f-4865-b105-42c284da454e_hero.webp?v=1794325164",{"@id":1024,"@type":1003,"id":1025,"grammarPage":1005,"title":1026,"instructions":1027,"displayOrder":21,"type":1021,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1028},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-30b6-76f9-a9f6-1adadcd4d0ec","01a1c61d-30b6-76f9-a9f6-1adadcd4d0ec","Tambua jambo linamrudia nani","Soma kila sentensi. Gusa kipande, kisha gusa kundi linaloonyesha jambo linamrudia nani.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_25ed8dff-f79b-4fb4-a03e-c3df682d9d7b_hero.webp?v=1794325164",{"id":1004,"grammarPage":1005,"title":1006,"instructions":1007,"seoTitle":1030,"seoDescription":1031,"displayOrder":859,"type":1008,"questions":1032,"ogImageUrl":1009},"Kujirejelea kwa -ji-: kuunda vitenzi","Fanya mazoezi ya kujirejelea kwa -ji- kwa kuchagua maumbo ya vitenzi katika sentensi kuhusu kuosha mwili, kuangalia sura na kusema jina kwa watu wapya.",[1033],{"id":1034,"sentenceTemplate":1035,"displayOrder":859,"explanation":1036,"exampleSentence":1037,"blanks":1038},"01a1c61d-3085-7730-8a49-8609c3c5a156","Mimi __1__ uso kwenye kioo kidogo.","Kwa mimi, mpangilio ni ni-na-ji-tazama. -Ji- hufuata -na-, si kabla yake wala mwisho wa kitenzi.","Ninajiosha kabla ya kuvaa nguo safi.",[1039],{"id":1040,"blankNumber":11,"options":1041},"01a1c61d-3085-76e0-8a49-8609c3b98afb",[1042,1045,1048],{"id":1043,"optionText":1044,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-3085-7648-8a49-8609c2ecbff8","ninatazamaji",{"id":1046,"optionText":1047,"isCorrect":877,"displayOrder":11},"01a1c61d-3085-7688-8a49-8609c31ecc95","ninajitazama",{"id":1049,"optionText":1050,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-3085-76b8-8a49-8609c364e488","nijinatazama",{"html":1052,"toc":1053},"\u003Ch2 id=\"unapojifanyia-jambo\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Unapojifanyia jambo\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unatumia \u003Cstrong>-ji-\u003C\u002Fstrong> kuonyesha kwamba anayefanya jambo ndiye anayefanyiwa jambo hilo. Kwa mfano, \u003Cstrong>Ninajiosha\u003C\u002Fstrong> maana yake ninaosha mwili wangu, si mwili wa mtu mwingine.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hapa utajifunza:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>kuelewa maana ya \u003Cstrong>-ji-\u003C\u002Fstrong>;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>kutumia \u003Cstrong>-ji-\u003C\u002Fstrong> katika vitenzi vya kawaida;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>kutofautisha kujifanyia jambo na kumfanyia mtu mwingine jambo.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Mtoto ana maji na sabuni. \u003Cstrong>Anajiosha\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ninasimama mbele ya kioo. \u003Cstrong>Ninajitazama\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Asha anasema jina lake kwa wanafunzi wapya. \u003Cstrong>Anajitambulisha\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kuunda-kitenzi-chenye-ji-\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Kuunda kitenzi chenye -ji-\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>-Ji-\u003C\u002Fstrong> ni kiambishi cha kujirejelea. Katika mifano ya wakati wa sasa yenye \u003Cstrong>-na-\u003C\u002Fstrong>, unaweka \u003Cstrong>-ji-\u003C\u002Fstrong> baada ya \u003Cstrong>-na-\u003C\u002Fstrong>, kabla ya sehemu kuu ya kitenzi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Uchanganuzi: \u003Cstrong>ni-na-ji-osha → ninajiosha\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Vistari hapa vinaonyesha sehemu za kitenzi. Unapoandika sentensi, unaunganisha sehemu hizo kuwa neno moja.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Kitenzi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kitenzi chenye -ji-\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mfano\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>kuosha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>kujiosha\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mtoto anajiosha.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kutazama\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>kujitazama\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ninajitazama kwenye kioo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kutambulisha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>kujitambulisha\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mgeni anajitambulisha.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kuumiza\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>kujiumiza\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nimejiumiza mguu.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Katika umbo linaloanza kwa \u003Cstrong>ku-\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>-ji-\u003C\u002Fstrong> inafuata \u003Cstrong>ku-\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>ku-ji-osha → kujiosha\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Katika \u003Cstrong>kujiumiza\u003C\u002Fstrong>, mtu anaweza kupata maumivu bila kukusudia. \u003Cstrong>-Ji-\u003C\u002Fstrong> haimaanishi kwamba mtu amefanya jambo kwa makusudi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"-ji-haibadiliki-kwa-mtu-au-idadi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>-Ji- haibadiliki kwa mtu au idadi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mwanzo wa kitenzi hubadilika kulingana na anayefanya jambo. Lakini \u003Cstrong>-ji-\u003C\u002Fstrong> hubaki vilevile kwa mtu mmoja na kwa watu wengi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Anayefanya jambo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mfano\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>mimi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ninajitazama\u003C\u002Fstrong> kwenye kioo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>wewe\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Unajitazama\u003C\u002Fstrong> kwenye kioo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>yeye\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Anajitazama\u003C\u002Fstrong> kwenye kioo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>sisi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Tunajitazama\u003C\u002Fstrong> kwenye kioo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>ninyi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mnajitazama\u003C\u002Fstrong> kwenye kioo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>wao\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Wanajitazama\u003C\u002Fstrong> kwenye kioo.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Katika \u003Cstrong>Wanajiosha\u003C\u002Fstrong>, kila mtu anaosha mwili wake. Si kwamba mtu mmoja anamwosha mwenzake.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kujifanyia-au-kumfanyia-mwingine\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Kujifanyia au kumfanyia mwingine?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Angalia anayefanya jambo na anayefanyiwa jambo. Wakiwa mtu yuleyule, tumia \u003Cstrong>-ji-\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Asha anajiosha.\u003C\u002Fstrong> Asha anaosha mwili wake.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Asha anamwosha mtoto.\u003C\u002Fstrong> Asha anaosha mwili wa mtoto.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Juma anajitambulisha.\u003C\u002Fstrong> Juma anasema jina lake kwa wengine.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Juma anamtambulisha Asha.\u003C\u002Fstrong> Juma anawaambia wengine Asha ni nani.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>\u003Cstrong>Mwenyewe\u003C\u002Fstrong> si sawa na \u003Cstrong>-ji-\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Mtoto anajiosha.\u003C\u002Fstrong> Mtoto anaosha mwili wake.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Mtoto anaosha kikombe mwenyewe.\u003C\u002Fstrong> Mtoto ndiye anayefanya kazi hiyo; anachoosha ni kikombe, si mwili wake.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kumbuka-hatua-hizi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Kumbuka hatua hizi\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Tambua anayefanya jambo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Angalia kama jambo linamrudia yeye huyo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Ikiwa ndiyo, tumia \u003Cstrong>-ji-\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>Ninajiosha\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>unajitazama\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>anajitambulisha\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>-Ji-\u003C\u002Fstrong> hubaki vilevile: \u003Cstrong>ninajiosha → tunajiosha\u003C\u002Fstrong>. Kinachobadilika hapa ni kiambishi kinachoonyesha anayefanya jambo.\u003C\u002Fp>\n",[1054,1058,1062,1066,1070],{"id":1055,"text":1056,"depth":16,"number":1057},"unapojifanyia-jambo","Unapojifanyia jambo","1",{"id":1059,"text":1060,"depth":16,"number":1061},"kuunda-kitenzi-chenye-ji-","Kuunda kitenzi chenye -ji-","2",{"id":1063,"text":1064,"depth":16,"number":1065},"-ji-haibadiliki-kwa-mtu-au-idadi","-Ji- haibadiliki kwa mtu au idadi","3",{"id":1067,"text":1068,"depth":16,"number":1069},"kujifanyia-au-kumfanyia-mwingine","Kujifanyia au kumfanyia mwingine?","4",{"id":1071,"text":1072,"depth":16,"number":1073},"kumbuka-hatua-hizi","Kumbuka hatua hizi","5"]