[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-sw-kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina":3,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40":148,"exercise-list-path-sw-none":179},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":147},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina","Jifunze kutumia kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina: ninataka kusoma na ninapenda kuimba. Tofautisha unachotaka kufanya na unachopenda kufanya.","Unatumia **kutaka** kusema unachotaka kufanya. Unatumia **kupenda** kusema unachopenda kufanya. Baada ya maneno haya, unaweza kuweka kitenzi-jina: **Ninataka kusoma. Ninapenda kuimba.**\n\n## 1. Unataka au unapenda?\n\n**Ninataka kusoma** inaonyesha jambo unalotaka kufanya. **Ninapenda kusoma** inaonyesha jambo linalokufurahisha.\n\n:::example\nUna kitabu kipya. Una muda sasa.\n\n**Ninataka kusoma** kitabu hiki sasa.\n\nVitabu vinakufurahisha.\n\n**Ninapenda kusoma** vitabu.\n:::\n\n:::note\n**Kutaka** na **kupenda** si sawa. Unaweza kupenda kuimba, lakini hutaki kuimba sasa.\n:::\n\n## 2. Kitenzi-jina ni nini?\n\n*Kitenzi-jina* ni umbo kama **kusoma**, **kucheza** au **kuimba**. Hapa hakionyeshi nani anafanya jambo. Katika mifano hii, kinaanza na **ku-**.\n\n| Kitenzi-jina | Pamoja na kutaka | Pamoja na kupenda |\n| --- | --- | --- |\n| **kusoma** | Ninataka kusoma. | Ninapenda kusoma. |\n| **kucheza** | Ninataka kucheza. | Ninapenda kucheza. |\n| **kuimba** | Ninataka kuimba. | Ninapenda kuimba. |\n\nUnaandika kitenzi-jina kama neno moja: **kusoma**, si *ku soma*.\n\n## 3. Unganisha vitenzi viwili\n\nTumia mpangilio huu: **ninataka + kitenzi-jina** au **ninapenda + kitenzi-jina**.\n\nNeno la kwanza linabadilika kulingana na mtu. Kitenzi-jina hakibadiliki.\n\n| Mtu | Kutaka | Kupenda |\n| --- | --- | --- |\n| Mimi | **Ninataka** kusoma. | **Ninapenda** kusoma. |\n| Wewe | **Unataka** kusoma. | **Unapenda** kusoma. |\n| Yeye | **Anataka** kusoma. | **Anapenda** kusoma. |\n\nKatika **Anataka kusoma**, yeye anataka na yeye atasoma.\n\n:::tip\nBaada ya **ninataka** au **ninapenda**, tumia **kusoma**. Usibadilishe **kusoma** kuwa **ninasoma** katika muundo huu.\n:::\n\n## 4. Uliza na ujibu\n\nUnaweza kutumia muundo huu kuuliza kuhusu jambo mtu anataka au anapenda kufanya.\n\n:::example\n— **Unataka kufanya** nini sasa?\n\n— **Ninataka kupika** chakula.\n\n— **Unapenda kufanya** nini jioni?\n\n— **Ninapenda kusoma**.\n\n— **Unapenda kucheza** mpira?\n\n— Ndiyo, **ninapenda kucheza** mpira.\n:::\n\nKatika **kupika chakula** na **kucheza mpira**, maneno baada ya kitenzi-jina yanaeleza zaidi jambo hilo.\n\n## 5. Kumbuka muundo\n\n- Kusema unachotaka kufanya: **Ninataka kuimba.**\n- Kusema unachopenda kufanya: **Ninapenda kuimba.**\n- Kusema kuhusu mtu mwingine: **Anataka kuimba. Anapenda kuimba.**\n\nBadilisha neno la kwanza kulingana na mtu; acha kitenzi-jina katika umbo lake: **ninataka kusoma → unataka kusoma → anataka kusoma**.","sw","A1",33,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1c61d-258f-7c2f-91db-037e4dac9924",false,0,4,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[21],{"id":22,"title":5,"vocabularyListWords":23,"isPublished":36},"01a1c61d-782a-7431-bbe4-070da9220f9d",[24,43,58,73,91,107,126,137],{"id":25,"vocabularyWord":26,"displayOrder":37},"01a1c61d-782a-74a9-bbe4-070da9feea6e",{"id":27,"word":28,"frequency":29,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":30,"audio":15},"01a1c61d-5b21-7ef7-84ba-bb7959579b14","kutaka",10,[31,38],{"id":32,"partOfSpeech":33,"definition":34,"exampleSentences":35,"isPrimary":36,"meaningOrder":37},"01a1c695-ff34-7ac5-9b88-f2f02c3500f0","VERB","Kuwa na hamu au nia ya kupata kitu au kufanya jambo fulani.","Ninataka maji ya kunywa.\nWatoto wanataka kucheza nje.\nUnataka kula nini leo?",true,1,{"id":39,"partOfSpeech":33,"definition":40,"exampleSentences":41,"isPrimary":15,"meaningOrder":42},"01a1c695-ff34-7b0d-9b88-f2f02c6337b1","Kuomba au kudai kitu kutoka kwa mtu mwingine.","Mwalimu alitaka kitabu changu.\nMama anataka msaada wako jikoni.\nMuuzaji alitaka pesa zake kabla ya kunipa bidhaa.",2,{"id":44,"vocabularyWord":45,"displayOrder":42},"01a1c61d-782a-74e5-bbe4-070daa63c148",{"id":46,"word":47,"frequency":48,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":49,"audio":15},"01a1c61d-5b12-7264-bb3f-29dc3fa71f79","kupenda",9,[50,54],{"id":51,"partOfSpeech":33,"definition":52,"exampleSentences":53,"isPrimary":36,"meaningOrder":37},"01a1c695-ff33-76d3-8cf3-eca8a2da0ea8","Kuwa na hisia za mapenzi au mvuto mkubwa kwa mtu, kitu au jambo fulani; kumthamini mtu au kitu sana.","Ninawapenda wazazi wangu sana.\nMama anapenda watoto wake kuliko kitu chochote.\nWatoto wanapenda kucheza mpira uwanjani.",{"id":55,"partOfSpeech":33,"definition":56,"exampleSentences":57,"isPrimary":15,"meaningOrder":42},"01a1c695-ff33-771b-8cf3-eca8a3c5a3e6","Kuona kitu au jambo kuwa zuri au la kufurahisha; kupendelea kitu au kutaka kufanya jambo fulani.","Napenda chai yenye sukari kidogo.\nJe, unapenda kusoma vitabu?\nHatupendi mvua inaponyesha siku ya harusi.",{"id":59,"vocabularyWord":60,"displayOrder":72},"01a1c61d-782a-750d-bbe4-070daa989f94",{"id":61,"word":62,"frequency":48,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":63,"audio":15},"01a1c61d-5b1f-7ddb-9ec7-90d803b94da1","kusoma",[64,68],{"id":65,"partOfSpeech":33,"definition":66,"exampleSentences":67,"isPrimary":36,"meaningOrder":37},"01a1c695-ff34-7831-9b88-f2f029c600e6","Kutazama maandishi na kuelewa maana yake, kwa mfano kitabu, gazeti au barua.","Ninapenda kusoma kitabu kila jioni.\nBaba anasoma gazeti asubuhi.\nWatoto wanajifunza kusoma na kuandika shuleni.",{"id":69,"partOfSpeech":33,"definition":70,"exampleSentences":71,"isPrimary":15,"meaningOrder":42},"01a1c695-ff34-7879-9b88-f2f02a991444","Kujifunza masomo shuleni, chuoni au chuo kikuu ili kupata elimu.","Dada yangu anasoma chuo kikuu cha Dar es Salaam.\nNinataka kusoma udaktari baadaye.\nWanafunzi wanasoma kwa bidii kwa ajili ya mtihani.",3,{"id":74,"vocabularyWord":75,"displayOrder":17},"01a1c61d-782a-7531-bbe4-070dab8a6ea6",{"id":76,"word":77,"frequency":48,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":78,"audio":15},"01a1c61d-5aa9-743c-bc5e-ee9d9dd53613","kucheza",[79,83,87],{"id":80,"partOfSpeech":33,"definition":81,"exampleSentences":82,"isPrimary":36,"meaningOrder":37},"01a1c695-fd83-78a7-8cd4-8b89072e7bba","Kufanya michezo kwa furaha, hasa watoto, au kushiriki katika mchezo kama mpira.","Watoto wanacheza uwanjani kila jioni.\nNinapenda kucheza mpira wa miguu na marafiki zangu.\nPaka anacheza na mpira wa uzi.",{"id":84,"partOfSpeech":33,"definition":85,"exampleSentences":86,"isPrimary":15,"meaningOrder":42},"01a1c695-fd83-78eb-8cd4-8b8908211bd6","Kusogeza mwili kwa mpangilio wa muziki au ngoma; kudansi.","Wageni wote walicheza harusini hadi usiku.\nDada yangu anajua kucheza ngoma za kienyeji.\nTucheze pamoja muziki ukianza!",{"id":88,"partOfSpeech":33,"definition":89,"exampleSentences":90,"isPrimary":15,"meaningOrder":72},"01a1c695-fd83-792b-8cd4-8b8908cac9b9","Kupiga au kutumia chombo cha muziki, au kuonyesha igizo au mchezo wa kuigiza.","Baba yangu anacheza gitaa vizuri sana.\nMwanamuziki huyo atacheza kinanda kwenye tamasha.",{"id":92,"vocabularyWord":93,"displayOrder":106},"01a1c61d-782a-7551-bbe4-070dac7f09db",{"id":94,"word":95,"frequency":96,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":97,"audio":15},"01a1c61d-5ab4-727d-a51c-333ab4214a2c","kuimba",7,[98,102],{"id":99,"partOfSpeech":33,"definition":100,"exampleSentences":101,"isPrimary":36,"meaningOrder":37},"01a1c695-fd84-7693-8834-567e3961dd94","Kutoa sauti za muziki kwa mdomo kwa kufuata sauti na maneno ya wimbo.","Mtoto anapenda kuimba nyimbo za shule.\nTunaimba pamoja kanisani kila Jumapili.\nMama aliimba wimbo mzuri jikoni.",{"id":103,"partOfSpeech":33,"definition":104,"exampleSentences":105,"isPrimary":15,"meaningOrder":42},"01a1c695-fd84-76db-8834-567e39e3b92a","Kulia kwa sauti nzuri kama ndege au mnyama mwingine anavyofanya.","Ndege wanaimba asubuhi juu ya mti.\nKuku hawaimbi, lakini jogoo huwika.\nNasikia ndege akiimba nje ya dirisha.",5,{"id":108,"vocabularyWord":109,"displayOrder":125},"01a1c61d-782a-7571-bbe4-070dad15d797",{"id":110,"word":111,"frequency":29,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":112,"audio":15},"01a1c61d-5aad-78ee-b298-5a6ad7a97077","kufanya",[113,117,121],{"id":114,"partOfSpeech":33,"definition":115,"exampleSentences":116,"isPrimary":36,"meaningOrder":37},"01a1c695-fd83-7de3-8cd4-8b890c18c9c2","Kutenda jambo au kazi fulani; kutekeleza kitendo.","Ninataka kufanya kazi yangu leo.\nWatoto wanafanya nini shuleni?\nTutafanya mazoezi asubuhi kesho.",{"id":118,"partOfSpeech":33,"definition":119,"exampleSentences":120,"isPrimary":15,"meaningOrder":42},"01a1c695-fd83-7e2b-8cd4-8b890cf5d485","Kutengeneza au kuunda kitu; kukitoa kitu kutoka kwa vifaa fulani.","Mama anafanya chapati jikoni.\nFundi alifanya meza nzuri kwa mti wa mninga.\nWanafunzi walifanya ramani ya Afrika darasani.",{"id":122,"partOfSpeech":33,"definition":123,"exampleSentences":124,"isPrimary":15,"meaningOrder":72},"01a1c695-fd83-7e6b-8cd4-8b890d40dbaa","Kusababisha mtu au kitu kiwe katika hali fulani.","Habari hizo zilinifanya nifurahi sana.\nMvua kubwa ilifanya barabara iwe na matope.\nUsiniambie hivyo, utanifanya nilie.",6,{"id":127,"vocabularyWord":128,"displayOrder":96},"01a1c61d-782a-7591-bbe4-070dad70b2a0",{"id":129,"word":130,"frequency":131,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":132,"audio":15},"01a1c61d-5b14-7763-9ad3-bc26b1e2e1da","kupika",8,[133],{"id":134,"partOfSpeech":33,"definition":135,"exampleSentences":136,"isPrimary":36,"meaningOrder":37},"01a1c695-ff33-799f-8cf3-eca8a4d9a794","Kuandaa chakula kwa kukitia kwenye moto au joto ili kiive, kwa mfano kwa kuchemsha, kukaanga au kuoka.","Mama anapenda kupika wali na maharage kila siku.\nLeo tutapika chakula cha jioni pamoja.\nBaba yangu anajua kupika nyama vizuri sana.",{"id":138,"vocabularyWord":139,"displayOrder":131},"01a1c61d-782a-75ad-bbe4-070dae4f864a",{"id":140,"word":141,"frequency":131,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":142,"audio":15},"01a1c61d-5b17-782f-b1e0-e88d1ddd5b45","kusafiri",[143],{"id":144,"partOfSpeech":33,"definition":145,"exampleSentences":146,"isPrimary":36,"meaningOrder":37},"01a1c695-ff33-7dcf-8cf3-eca8a7cba1cc","Kwenda kutoka mahali pamoja hadi pengine, hasa umbali mrefu, kwa gari, basi, treni, ndege au meli.","Kesho nitasafiri kwenda Mombasa kwa treni.\nFamilia yetu hupenda kusafiri wakati wa likizo.\nWanafunzi walisafiri kwa basi hadi Arusha.",[],[149,159,165,172],{"@id":150,"@type":151,"id":152,"grammarPage":153,"title":154,"instructions":155,"displayOrder":16,"type":156,"questionCount":157,"blankCount":157,"isCompleted":15,"ogImageUrl":158},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-31dd-7b00-9980-24ff9b518dd8","GrammarExercise","01a1c61d-31dd-7b00-9980-24ff9b518dd8","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Chagua kitenzi-jina cha shughuli","Chagua kitenzi-jina kinachokamilisha kila sentensi.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_21082c49-0ad7-46f3-bf0a-a63f39ba3054_hero.webp?v=1794325164",{"@id":160,"@type":151,"id":161,"grammarPage":153,"title":162,"instructions":163,"displayOrder":37,"type":156,"questionCount":157,"blankCount":157,"isCompleted":15,"ogImageUrl":164},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-31f4-7644-abc9-664dff19c6ac","01a1c61d-31f4-7644-abc9-664dff19c6ac","Nani anataka, na nani anapenda?","Soma muktadha. Chagua jibu linalolingana na mtu na maana inayotakiwa.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3ffd881b-6cfa-45c4-a464-6993403c0424_hero.webp?v=1794325164",{"@id":166,"@type":151,"id":167,"grammarPage":153,"title":168,"instructions":169,"displayOrder":42,"type":170,"questionCount":157,"blankCount":157,"isCompleted":15,"ogImageUrl":171},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-320c-7c91-9280-5ac8680126d4","01a1c61d-320c-7c91-9280-5ac8680126d4","Panga sentensi za kutaka na kupenda","Panga vipande ili kuunda sentensi au swali. Kuna neno la ziada katika kila swali. Zingatia herufi kubwa na alama za mwisho.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_98fd826e-7bd4-4bc9-a9f1-06d0933d8c84_hero.webp?v=1794325164",{"@id":173,"@type":151,"id":174,"grammarPage":153,"title":175,"instructions":176,"displayOrder":17,"type":177,"questionCount":17,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":178},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3221-700d-a19b-a2b3105dc9a2","01a1c61d-3221-700d-a19b-a2b3105dc9a2","Kutaka na kupenda: mtu na kitenzi-jina","Gusa kipande, kisha gusa kundi linalofaa. Zingatia mtu, umbo la kitenzi na nafasi kati ya maneno.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_4971660c-7cf8-4fb5-8d83-517f5ce48c5d_hero.webp?v=1794325164",null]