[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-kutendana-kwa-ana":852,"grammar-lesson-path-sw-kutendana-kwa-ana-none":969,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35":970,"grammar-quick-check-01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35":1011,"grammar-lesson-body-01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35-30ztwdlf1":1032},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":440,"title":441,"slug":442,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":362,"displayOrder":443,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":36,"vocabularyLists":862,"readyImages":968},"Jifunze kutumia vitenzi vya kutendana kwa -ana kueleza watu wanavyotendeana, kuunda maumbo ya kawaida na kutumia kiima cha wingi au muundo wa na.","Unapotaka kueleza kwamba Asha anamsaidia Juma na Juma anamsaidia Asha, unaweza kusema: **Asha na Juma wanasaidiana.** Hapa utajifunza kuunda vitenzi vya kutendana kwa **-ana** na kuvitumia kwa kiima cha wingi au kwa muundo wenye **na**.\n\n## 1. Kutendana kunaonyesha nini?\n\nKutendana huonyesha kwamba washiriki wanatendeana jambo: mmoja anamtendea mwenzake, naye mwenzake anamtendea huyo wa kwanza. Washiriki wanaweza kuwa wawili au zaidi.\n\n:::example\nAsha anampenda Juma. Juma anampenda Asha.\n\n→ Asha na Juma **wanapendana**.\n\nMimi ninakusaidia. Wewe unanisaidia.\n\n→ Mimi na wewe **tunasaidiana**.\n:::\n\nMaana hii inatofautiana na kufanya jambo kwa pamoja tu. **Tunapika pamoja** haimaanishi kwamba tunatendeana jambo; inaweza kumaanisha kwamba sote tunatayarisha chakula.\n\n## 2. Kuunda maumbo ya kawaida\n\nKwa vitenzi vya kawaida vilivyo hapa, ondoa **-a** ya mwisho, kisha ongeza **-ana**. Sehemu ya kitenzi inayobaki kabla ya **-a** huhifadhiwa.\n\n| Kitenzi | Uchanganuzi | Umbo la kutendana |\n| --- | --- | --- |\n| kupenda | pend- + -ana | **kupendana** |\n| kusaidia | saidi- + -ana | **kusaidiana** |\n| kusalimia | salimi- + -ana | **kusalimiana** |\n| kuona | on- + -ana | **kuonana** |\n\nVistari katika jedwali vinaonyesha sehemu za kitenzi tu. Katika sentensi, andika kitenzi kama neno moja: **Wanasaidiana**, si *wana saidi ana*.\n\n:::note\nUsitumie njia hii kutengeneza umbo jipya kwa kila kitenzi. Baadhi ya vitenzi vina maumbo au maana zinazohitaji kujifunzwa kando. Anza na maumbo ya kawaida yaliyo hapa.\n:::\n\n## 3. Kuwataja washiriki\n\nUnaweza kuwataja washiriki wote katika kiima, yaani sehemu inayoonyesha nani anafanya tendo. Kitenzi hupatana na kiima hicho.\n\n| Washiriki katika kiima | Mfano |\n| --- | --- |\n| Mimi na wewe: sisi | Mimi na wewe **tunasaidiana**. |\n| Wewe na Asha: ninyi | Wewe na Asha **mnasaidiana**. |\n| Asha na Juma: wao | Asha na Juma **wanasaidiana**. |\n\nUnaweza pia kumtaja mshiriki mmoja katika kiima na mwingine baada ya **na**. Hapo kitenzi hupatana na kiima kilichotajwa, si lazima kiwe cha wingi.\n\n:::example\n**Asha na Juma wanasaidiana** katika kazi.\n\n**Asha anasaidiana na Juma** katika kazi.\n\nKatika sentensi zote mbili, Asha na Juma wanasaidiana.\n:::\n\n:::warning\nKiima cha umoja kinawezekana katika muundo wenye **na**:\n\n✓ Asha **anasaidiana na** Juma.\n\nLakini ukitaja Asha na Juma wote katika kiima, tumia upatanisho wa wingi:\n\n✓ Asha na Juma **wanasaidiana**.\n\n✗ Asha na Juma **anasaidiana**.\n:::\n\n## 4. Kutumia wakati na kuchagua maana\n\nUmbo la kutendana hubaki unapobadili wakati au unapokanusha. Viambishi vya wakati na ukanushi hutumika kama kawaida.\n\n:::example\n- Sasa majirani **wanasaidiana** kubeba mizigo.\n- Jana majirani **walisaidiana** kubeba mizigo.\n- Kesho majirani **watasaidiana** kubeba mizigo.\n- Majirani hawa **hawasaidiani**; kila mmoja anafanya kazi peke yake.\n:::\n\nAngalia **hawasaidiani**: katika ukanushi wa wakati uliopo, **-a** ya mwisho hubadilika kuwa **-i**, kama ilivyo katika vitenzi vingine vya kawaida vinavyoishia kwa **-a**.\n\nPia zingatia maana ya kitenzi kizima. **Kuonana** hutumiwa mara nyingi kwa maana ya kukutana na mtu.\n\n:::example\n**Tutaonana** kesho ofisini.\n\nHapa msemaji anaeleza kwamba yeye na anayezungumza naye watakutana kesho ofisini.\n:::\n\nUsifikiri kwamba kila neno linaloishia kwa herufi **ana** ni la kutendana. Kwa mfano, **kufanana** hueleza kuwa na sifa zinazofanana, si lazima watu kutendeana jambo.\n\n## 5. Kumbuka unapozungumza\n\n1. Angalia maana: je, washiriki wanatendeana jambo, au wanafanya jambo pamoja tu?\n2. Chagua umbo linalotumika, kama **kupendana**, **kusaidiana** au **kusalimiana**.\n3. Patanisha kitenzi na kiima: **sisi tunasaidiana**, **wao wanasaidiana**.\n4. Ukitaja mshiriki mmoja katika kiima, unaweza kumtaja mwingine kwa **na**: **Ninasaidiana na Asha**.\n\n**Tunasaidiana** huonyesha tendo la kusaidia linalofanywa na washiriki kwa wenzao; **tunafanya kazi pamoja** huonyesha kufanya kazi kwa pamoja tu.",[856],{"id":857,"name":441,"level":362,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":36,"completedExercises":859},"01a1c61d-25d5-7d65-a8bc-f6ea76145740",false,0,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[863],{"id":864,"title":441,"vocabularyListWords":865,"isPublished":877},"01a1c61d-7830-7408-b967-fd12df548a00",[866,882,892,902,916,930,944,954],{"id":867,"vocabularyWord":868,"displayOrder":11},"01a1c61d-7830-7480-b967-fd12df645eef",{"id":869,"word":870,"frequency":41,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":871,"audio":858},"01a1c61d-5c9c-7004-9c0c-616da00ff387","kupendana",[872,878],{"id":873,"partOfSpeech":874,"definition":875,"exampleSentences":876,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-02c3-77c5-88df-22d639d957b6","VERB","Kuwa na mapenzi au upendo kati ya watu wawili au zaidi; kila mmoja kumpenda mwenzake.","Wazazi wangu wanapendana sana.\nTunapendana kama ndugu wa damu.\nBibi na bwana harusi walipendana tangu utotoni.",true,{"id":879,"partOfSpeech":874,"definition":880,"exampleSentences":881,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-02c3-783d-88df-22d63a432b7b","Kuishi pamoja kwa amani, umoja na kujaliana kama marafiki au jamaa.","Majirani wetu wanapendana na kusaidiana kila siku.\nWatoto wanapaswa kupendana na kushirikiana shuleni.\nTukipendana, kijiji chetu kitaendelea kuwa na amani.",{"id":883,"vocabularyWord":884,"displayOrder":16},"01a1c61d-7830-74b8-b967-fd12dfd9123a",{"id":885,"word":886,"frequency":41,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":887,"audio":858},"01a1c61d-5ca3-75b8-a36b-fbfcee81b866","kusaidiana",[888],{"id":889,"partOfSpeech":874,"definition":890,"exampleSentences":891,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-02c4-76d0-a7af-9f20feb5e69d","Kusaidia mtu na yeye kukusaidia; kutoa msaada kwa kila mmoja kati ya watu wawili au zaidi.","Majirani wanapaswa kusaidiana wakati wa shida.\nWanafunzi wanasaidiana kufanya kazi za nyumbani.\nTukisaidiana, kazi hii itaisha haraka.",{"id":893,"vocabularyWord":894,"displayOrder":21},"01a1c61d-7830-74e0-b967-fd12e08de682",{"id":895,"word":896,"frequency":36,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":897,"audio":858},"01a1c61d-5b19-785b-86c8-e99c53fd70c8","kusalimiana",[898],{"id":899,"partOfSpeech":874,"definition":900,"exampleSentences":901,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff34-702d-9b88-f2f022f5250f","Kutoleana salamu kati ya watu wawili au zaidi, kila mmoja akimsalimu mwenzake.","Watu wakikutana asubuhi, huwa wanasalimiana kwa furaha.\nWanafunzi wanasalimiana na mwalimu na kisha wanaketi darasani.\nJirani zangu na mimi tunasalimiana kila siku njiani.",{"id":903,"vocabularyWord":904,"displayOrder":26},"01a1c61d-7830-7500-b967-fd12e1195027",{"id":905,"word":906,"frequency":41,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":907,"audio":858},"01a1c61d-5c99-7e3f-a4a6-11e857c38b74","kuonana",[908,912],{"id":909,"partOfSpeech":874,"definition":910,"exampleSentences":911,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-02c3-7335-88df-22d638640195","Kukutana na mtu na kuonana uso kwa uso; kila mmoja kumwona mwenzake.","Tutaonana kesho asubuhi kwenye kituo cha basi.\nMarafiki hao hawakuonana kwa miaka mingi.\nTuonane saa nane mchana mbele ya duka kubwa.",{"id":913,"partOfSpeech":874,"definition":914,"exampleSentences":915,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-02c3-73b1-88df-22d6392d6500","Kuonekana kuwa na hali au sura fulani kwa watu wengine; kuonekana.","Wawili hao wanaonana kama ndugu kwa sababu wanafanana sana.\nMambo yanaonana wazi sasa kwamba hakuna aliyekosea.",{"id":917,"vocabularyWord":918,"displayOrder":31},"01a1c61d-7830-7520-b967-fd12e1db411e",{"id":919,"word":920,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":921,"audio":858},"01a1c61d-5abf-7167-bc9c-604ab7e65380","kukutana",[922,926],{"id":923,"partOfSpeech":874,"definition":924,"exampleSentences":925,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd85-7332-b6d1-9a5252c6c4f8","Kuonana na mtu au watu mahali fulani, kwa mpango au kwa bahati.","Tutakutana kesho saa tatu asubuhi sokoni.\nMarafiki zangu hukutana kila Jumamosi.\nNilikutana na mwalimu wangu njiani.",{"id":927,"partOfSpeech":874,"definition":928,"exampleSentences":929,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd85-7386-b6d1-9a5252cb2ac4","Kupata au kukumbana na jambo, hali au kitu bila kutarajia.","Tulikutana na mvua kubwa tukiwa safarini.\nMkulima alikutana na tatizo la ukame shambani.\nWageni walikutana na ukarimu mkubwa kijijini.",{"id":931,"vocabularyWord":932,"displayOrder":36},"01a1c61d-7830-7554-b967-fd12e239d2aa",{"id":933,"word":934,"frequency":41,"level":362,"language":9,"partsOfSpeech":935,"audio":858},"01a1c61d-5d70-7a0d-8146-9a0ca9898ddd","kuelewana",[936,940],{"id":937,"partOfSpeech":874,"definition":938,"exampleSentences":939,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-047c-7998-b5f2-fc12a69b0248","Kuwa na maoni au mawazo yanayofanana na mtu mwingine, au kufikia makubaliano baada ya mazungumzo; kufahamiana kwa njia ya mawasiliano.","Baada ya mazungumzo marefu, hatimaye tuliweza kuelewana kuhusu bei ya nyumba.\nNdugu hao wawili huelewana sana na hawagombani kamwe.\nWanafunzi na mwalimu wao wanaelewana vizuri darasani.",{"id":941,"partOfSpeech":874,"definition":942,"exampleSentences":943,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-047c-79e0-b5f2-fc12a7130cb4","Kufahamiana kwa maana ya kila mmoja kuelewa kile anachosema mwenzake, hasa kwa lugha au maelezo.","Mimi na mgeni yule hatukuelewana kwa sababu tunazungumza lugha tofauti.\nTukitumia Kiswahili, watu wa makabila mbalimbali wanaweza kuelewana kwa urahisi.\nSimu ilikuwa na kelele nyingi, kwa hiyo hatukuelewana vizuri.",{"id":945,"vocabularyWord":946,"displayOrder":41},"01a1c61d-7830-7574-b967-fd12e338a064",{"id":947,"word":948,"frequency":31,"level":362,"language":9,"partsOfSpeech":949,"audio":858},"01a1c61d-5d6c-7522-bad3-8f4c1b6241a8","kuandikiana",[950],{"id":951,"partOfSpeech":874,"definition":952,"exampleSentences":953,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-047c-7384-b5f2-fc12a1967147","Kutumiana barua, ujumbe au maandishi kati ya watu wawili au zaidi; kila mmoja kumwandikia mwenzake.","Mimi na rafiki yangu tunaandikiana barua kila mwezi.\nWalipokuwa mbali, walikuwa wakiandikiana mara kwa mara.\nWanafunzi wa shule hizo mbili walikubaliana kuandikiana ili kujifunza utamaduni wa wenzao.",{"id":955,"vocabularyWord":956,"displayOrder":46},"01a1c61d-7830-7594-b967-fd12e36db017",{"id":957,"word":958,"frequency":31,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":959,"audio":858},"01a1c61d-5ca9-76f9-8881-6ca419aabfc1","kuulizana",[960,964],{"id":961,"partOfSpeech":874,"definition":962,"exampleSentences":963,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-02c4-7dd8-a7af-9f2103c33daa","Kuulizana ni kitendo cha watu wawili au zaidi kuulizana maswali, au kila mmoja kumwuliza mwenzake habari au jambo fulani. Pia hutumika kumaanisha kujuliana hali.","Wanafunzi walikuwa wakiulizana maswali kabla ya mtihani.\nMajirani huulizana habari kila asubuhi.\nTulipokutana sokoni, tuliulizana hali za nyumbani.",{"id":965,"partOfSpeech":874,"definition":966,"exampleSentences":967,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-02c4-7e20-a7af-9f2103f312d1","Kuulizana ni kutafuta taarifa au maelekezo kwa kuuliza watu mbalimbali, hasa mtu anapotaka kujua njia au mahali.","Wageni walizunguka mjini wakiulizana njia ya kwenda stendi.\nWatu waliulizana mahali pa kupata daktari.\nTuliulizana kwa wapita njia hadi tukafika kwenye hoteli.",[],null,[971,980,986,993,998,1005],{"@id":972,"@type":973,"id":974,"grammarPage":975,"title":976,"instructions":977,"displayOrder":859,"type":978,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":979},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3227-7689-a0dc-5838f9ed918d","GrammarExercise","01a1c61d-3227-7689-a0dc-5838f9ed918d","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Maumbo na maana za kutendana","Chagua jibu linalokamilisha sentensi au maelezo kwa usahihi.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_556a3fae-c558-45d1-bb41-12583a381099_hero.webp?v=1794325164",{"@id":981,"@type":973,"id":982,"grammarPage":975,"title":983,"instructions":984,"displayOrder":11,"type":978,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":985},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-323e-7d37-aa08-6f5c1ff5d71a","01a1c61d-323e-7d37-aa08-6f5c1ff5d71a","Washiriki, wakati na ukanushi wa kutendana","Chagua kitenzi kinachopatana na kiima. Fuata wakati au ukanushi uliotajwa pale unapoelekezwa.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c6deb02a-9824-4378-8ff5-03d530a18995_hero.webp?v=1794325164",{"@id":987,"@type":973,"id":988,"grammarPage":975,"title":989,"instructions":990,"displayOrder":16,"type":991,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":858,"ogImageUrl":992},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3256-7555-86a7-b24a5ea657e3","01a1c61d-3256-7555-86a7-b24a5ea657e3","Washiriki katika kutendana","Panga vipande ili kuunda sentensi sahihi. Kuna neno moja la ziada katika kila swali. Hifadhi herufi kubwa na alama za uakifishaji.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1deee555-26d8-42ad-a4fb-1d8c3029a2ce_hero.webp?v=1794325164",{"@id":994,"@type":973,"id":995,"grammarPage":975,"title":996,"instructions":990,"displayOrder":21,"type":991,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":858,"ogImageUrl":997},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3268-7545-97cf-197e4213dd11","01a1c61d-3268-7545-97cf-197e4213dd11","Kutendana, wakati na ukanushi","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_800e4395-c282-4268-9780-3b9707ce428d_hero.webp?v=1794325164",{"@id":999,"@type":973,"id":1000,"grammarPage":975,"title":1001,"instructions":1002,"displayOrder":26,"type":1003,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1004},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3279-7a10-b35c-104f44da4b92","01a1c61d-3279-7a10-b35c-104f44da4b92","Kutendana: maumbo na maana","Gusa kipande, kisha gusa kundi linalofaa. Weka kila kipande katika kundi.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a8229954-2ba8-4f98-b73a-45a073f69be7_hero.webp?v=1794325164",{"@id":1006,"@type":973,"id":1007,"grammarPage":975,"title":1008,"instructions":1009,"displayOrder":31,"type":1003,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1010},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-327f-7ba7-91d5-6eb3e666b7be","01a1c61d-327f-7ba7-91d5-6eb3e666b7be","Kutendana: kiima, wakati na ukanushi","Gusa kipande, kisha gusa kundi linalofaa. Fuata msingi wa kupanga uliotajwa katika kila swali.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e93a6a5a-32d2-40f3-9357-b5d2cdc350ad_hero.webp?v=1794325164",{"id":974,"grammarPage":975,"title":976,"instructions":977,"seoTitle":1012,"seoDescription":1013,"displayOrder":859,"type":978,"questions":1014,"ogImageUrl":979},"Kutendana kwa -ana: maumbo na maana","Fanya mazoezi ya kuchagua maumbo na maana za kutendana kwa -ana katika sentensi kuhusu salamu, upendo, msaada, kukutana na shughuli za watu za kila siku.",[1015],{"id":1016,"sentenceTemplate":1017,"displayOrder":859,"explanation":1018,"exampleSentence":1019,"blanks":1020},"01a1c61d-3227-7889-a0dc-5838fc3a9193","Kwa kitenzi kupenda, umbo la kutendana ni __1__.","Kwa kupenda, ondoa -a ya mwisho na uongeze -ana: pend- + -ana. Usiongeze e au i kwenye sehemu pend-.","Wazazi hao wanapendana sana.",[1021],{"id":1022,"blankNumber":11,"options":1023},"01a1c61d-3227-7839-a0dc-5838fbdf2cd3",[1024,1027,1029],{"id":1025,"optionText":1026,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-3227-77a1-a0dc-5838fa908ba8","kupendeana",{"id":1028,"optionText":870,"isCorrect":877,"displayOrder":11},"01a1c61d-3227-77e5-a0dc-5838faaed727",{"id":1030,"optionText":1031,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-3227-7811-a0dc-5838fb96ad12","kupendiana",{"html":1033,"toc":1034},"\u003Cp>Unapotaka kueleza kwamba Asha anamsaidia Juma na Juma anamsaidia Asha, unaweza kusema: \u003Cstrong>Asha na Juma wanasaidiana.\u003C\u002Fstrong> Hapa utajifunza kuunda vitenzi vya kutendana kwa \u003Cstrong>-ana\u003C\u002Fstrong> na kuvitumia kwa kiima cha wingi au kwa muundo wenye \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kutendana-kunaonyesha-nini\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Kutendana kunaonyesha nini?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kutendana huonyesha kwamba washiriki wanatendeana jambo: mmoja anamtendea mwenzake, naye mwenzake anamtendea huyo wa kwanza. Washiriki wanaweza kuwa wawili au zaidi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Asha anampenda Juma. Juma anampenda Asha.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>→ Asha na Juma \u003Cstrong>wanapendana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mimi ninakusaidia. Wewe unanisaidia.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>→ Mimi na wewe \u003Cstrong>tunasaidiana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Maana hii inatofautiana na kufanya jambo kwa pamoja tu. \u003Cstrong>Tunapika pamoja\u003C\u002Fstrong> haimaanishi kwamba tunatendeana jambo; inaweza kumaanisha kwamba sote tunatayarisha chakula.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kuunda-maumbo-ya-kawaida\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Kuunda maumbo ya kawaida\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kwa vitenzi vya kawaida vilivyo hapa, ondoa \u003Cstrong>-a\u003C\u002Fstrong> ya mwisho, kisha ongeza \u003Cstrong>-ana\u003C\u002Fstrong>. Sehemu ya kitenzi inayobaki kabla ya \u003Cstrong>-a\u003C\u002Fstrong> huhifadhiwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Kitenzi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Uchanganuzi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Umbo la kutendana\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>kupenda\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>pend- + -ana\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>kupendana\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kusaidia\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>saidi- + -ana\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>kusaidiana\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kusalimia\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>salimi- + -ana\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>kusalimiana\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kuona\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>on- + -ana\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>kuonana\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Vistari katika jedwali vinaonyesha sehemu za kitenzi tu. Katika sentensi, andika kitenzi kama neno moja: \u003Cstrong>Wanasaidiana\u003C\u002Fstrong>, si \u003Cem>wana saidi ana\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Usitumie njia hii kutengeneza umbo jipya kwa kila kitenzi. Baadhi ya vitenzi vina maumbo au maana zinazohitaji kujifunzwa kando. Anza na maumbo ya kawaida yaliyo hapa.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kuwataja-washiriki\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Kuwataja washiriki\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unaweza kuwataja washiriki wote katika kiima, yaani sehemu inayoonyesha nani anafanya tendo. Kitenzi hupatana na kiima hicho.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Washiriki katika kiima\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mfano\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mimi na wewe: sisi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mimi na wewe \u003Cstrong>tunasaidiana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Wewe na Asha: ninyi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Wewe na Asha \u003Cstrong>mnasaidiana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Asha na Juma: wao\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Asha na Juma \u003Cstrong>wanasaidiana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Unaweza pia kumtaja mshiriki mmoja katika kiima na mwingine baada ya \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong>. Hapo kitenzi hupatana na kiima kilichotajwa, si lazima kiwe cha wingi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Asha na Juma wanasaidiana\u003C\u002Fstrong> katika kazi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Asha anasaidiana na Juma\u003C\u002Fstrong> katika kazi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Katika sentensi zote mbili, Asha na Juma wanasaidiana.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Kiima cha umoja kinawezekana katika muundo wenye \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong>:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ Asha \u003Cstrong>anasaidiana na\u003C\u002Fstrong> Juma.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Lakini ukitaja Asha na Juma wote katika kiima, tumia upatanisho wa wingi:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ Asha na Juma \u003Cstrong>wanasaidiana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✗ Asha na Juma \u003Cstrong>anasaidiana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kutumia-wakati-na-kuchagua-maana\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Kutumia wakati na kuchagua maana\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Umbo la kutendana hubaki unapobadili wakati au unapokanusha. Viambishi vya wakati na ukanushi hutumika kama kawaida.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>Sasa majirani \u003Cstrong>wanasaidiana\u003C\u002Fstrong> kubeba mizigo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Jana majirani \u003Cstrong>walisaidiana\u003C\u002Fstrong> kubeba mizigo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Kesho majirani \u003Cstrong>watasaidiana\u003C\u002Fstrong> kubeba mizigo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Majirani hawa \u003Cstrong>hawasaidiani\u003C\u002Fstrong>; kila mmoja anafanya kazi peke yake.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Angalia \u003Cstrong>hawasaidiani\u003C\u002Fstrong>: katika ukanushi wa wakati uliopo, \u003Cstrong>-a\u003C\u002Fstrong> ya mwisho hubadilika kuwa \u003Cstrong>-i\u003C\u002Fstrong>, kama ilivyo katika vitenzi vingine vya kawaida vinavyoishia kwa \u003Cstrong>-a\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Pia zingatia maana ya kitenzi kizima. \u003Cstrong>Kuonana\u003C\u002Fstrong> hutumiwa mara nyingi kwa maana ya kukutana na mtu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Tutaonana\u003C\u002Fstrong> kesho ofisini.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hapa msemaji anaeleza kwamba yeye na anayezungumza naye watakutana kesho ofisini.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Usifikiri kwamba kila neno linaloishia kwa herufi \u003Cstrong>ana\u003C\u002Fstrong> ni la kutendana. Kwa mfano, \u003Cstrong>kufanana\u003C\u002Fstrong> hueleza kuwa na sifa zinazofanana, si lazima watu kutendeana jambo.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kumbuka-unapozungumza\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Kumbuka unapozungumza\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Angalia maana: je, washiriki wanatendeana jambo, au wanafanya jambo pamoja tu?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Chagua umbo linalotumika, kama \u003Cstrong>kupendana\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kusaidiana\u003C\u002Fstrong> au \u003Cstrong>kusalimiana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Patanisha kitenzi na kiima: \u003Cstrong>sisi tunasaidiana\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>wao wanasaidiana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Ukitaja mshiriki mmoja katika kiima, unaweza kumtaja mwingine kwa \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>Ninasaidiana na Asha\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tunasaidiana\u003C\u002Fstrong> huonyesha tendo la kusaidia linalofanywa na washiriki kwa wenzao; \u003Cstrong>tunafanya kazi pamoja\u003C\u002Fstrong> huonyesha kufanya kazi kwa pamoja tu.\u003C\u002Fp>\n",[1035,1039,1043,1047,1051],{"id":1036,"text":1037,"depth":16,"number":1038},"kutendana-kunaonyesha-nini","Kutendana kunaonyesha nini?","1",{"id":1040,"text":1041,"depth":16,"number":1042},"kuunda-maumbo-ya-kawaida","Kuunda maumbo ya kawaida","2",{"id":1044,"text":1045,"depth":16,"number":1046},"kuwataja-washiriki","Kuwataja washiriki","3",{"id":1048,"text":1049,"depth":16,"number":1050},"kutumia-wakati-na-kuchagua-maana","Kutumia wakati na kuchagua maana","4",{"id":1052,"text":1053,"depth":16,"number":1054},"kumbuka-unapozungumza","Kumbuka unapozungumza","5"]