[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano":852,"grammar-lesson-path-sw-mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano-none":864,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3":865,"grammar-quick-check-01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3":881,"grammar-lesson-body-01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3-4pfc4kbl2":904},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":551,"title":552,"slug":553,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":533,"displayOrder":554,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":16,"vocabularyLists":862,"readyImages":863},"Jifunze kupanga viambishi vya kiima, wakati, urejeshi na yambwa katika kitenzi changamano, pamoja na ukanushi, mnyambuliko na miisho ya vitenzi.","## 1. Viambishi hujenga maana pamoja\n\nKitenzi changamano kinaweza kueleza nani anatenda, wakati wa tendo, anayepokea tendo na uhusiano na nomino iliyotangulia. Ili ukielewe au kukiunda, fuata nafasi za viambishi badala ya kuvipanga kwa kubahatisha.\n\nUtajifunza:\n\n- kutambua nafasi za kiima, wakati, urejeshi na yambwa;\n- kupanga viambishi kabla na baada ya mzizi;\n- kubadili muundo unapokanusha au kutumia hali tegemezi;\n- kuchanganua kitenzi bila kuvunja tahajia yake ya kawaida.\n\n## 2. Mpangilio wa msingi\n\nKatika kitenzi cha kawaida chenye kiambishi cha wakati, mpangilio unaweza kuonyeshwa hivi:\n\n**Kiima → wakati → urejeshi → yambwa → mzizi → viambishi vya mnyambuliko → kiishio**\n\nSi lazima nafasi zote zijazwe. *Mzizi* ni sehemu inayobeba maana kuu ya kitenzi. Viambishi vya *mnyambuliko* hubadili maana au uhusiano wa washiriki wa tendo, kama katika kutendea au kutendwa.\n\n| Sehemu | Kazi yake | Katika nitakachokupikia |\n| --- | --- | --- |\n| Kiima | Hutaja mtendaji au ngeli ya kiima | **ni-** |\n| Wakati | Huonyesha wakati wa tendo | **-taka-** |\n| Urejeshi | Hurejelea nomino inayofafanuliwa | **-cho-** |\n| Yambwa | Hurejelea mshiriki anayepokea tendo | **-ku-** |\n| Mzizi | Hubeba maana kuu | **-pik-** |\n| Mnyambuliko | Hapa huonyesha kutendea | **-i-** |\n| Kiishio | Hukamilisha umbo hili la kitenzi | **-a** |\n\n:::example\nChakula **nitakachokupikia** kitakuwa tayari saa moja.\n\nUchanganuzi: **ni-taka-cho-ku-pik-i-a**.\n\n**Ni-** inarejelea mimi; **-cho-** inarejelea chakula; **-ku-** inarejelea wewe, unayepikiwa chakula.\n:::\n\nWakati ujao hutumia **-taka-**, si **-ta-**, kiambishi cha urejeshi kinapofuata ndani ya kitenzi. Linganisha **nitakupikia** (**ni-ta-ku-pik-i-a**) na **nitakachokupikia** (**ni-taka-cho-ku-pik-i-a**).\n\n:::note\nVistari vinatumika hapa kwa uchanganuzi tu. Katika maandishi ya kawaida, andika kitenzi kama neno moja: **nitakachokupikia**.\n:::\n\n## 3. Urejeshi hutangulia yambwa\n\nKatika muundo wenye kiambishi cha wakati na urejeshi ndani ya kitenzi, urejeshi huja baada ya wakati lakini kabla ya yambwa. Viambishi hivi vina kazi tofauti, hata vinapoonekana karibu.\n\nUrejeshi wa aina hii hutumika na **-na-**, **-li-** na **-taka-**, lakini si na **-me-**. Ukitaka kuhifadhi maana ya **-me-**, tumia **amba-** yenye kiambishi cha urejeshi, kisha kitenzi chenye **-me-**: **kitabu ambacho nimekisoma**.\n\n:::example\nMwalimu **atakayekusaidia** amefika.\n\nUchanganuzi: **a-taka-ye-ku-saidi-a**.\n\n**-Ye-** inarejelea mwalimu; **-ku-** inarejelea wewe.\n\nKitabu **nilichokisoma** kiko mezani.\n\nUchanganuzi: **ni-li-cho-ki-som-a**.\n\nHapa **-cho-** na **-ki-** vyote vinahusiana na kitabu, lakini cha kwanza ni cha urejeshi na cha pili ni cha yambwa.\n:::\n\nMpangilio huu una mipaka. Katika urejeshi wa jumla usio na kiambishi cha wakati, kiambishi cha urejeshi kinaweza kuja mwishoni: **asomaye**, yaani mtu anayesoma. Uchanganuzi wake ni **a-som-a-ye**. Usiuhamishe mpangilio huo moja kwa moja kwenye **anayesoma**.\n\n## 4. Ukanushi na hali tegemezi hubadili nafasi\n\nUkanushi hauundwi kwa kuongeza **ha-** mbele ya kila kitenzi. Muundo hutegemea aina ya sentensi, wakati na hali ya kitenzi.\n\n| Muundo | Mfano | Uchanganuzi |\n| --- | --- | --- |\n| Kauli ya kukubali, wakati uliopita | Tulikisoma. | **tu-li-ki-som-a** |\n| Ukanushi wa wakati uliopita | Hatukukisoma. | **ha-tu-ku-ki-som-a** |\n| Ukanushi wa wakati uliopo | Hatukisomi. | **ha-tu-ki-som-i** |\n| Hali tegemezi | Nataka ukisome. | **u-ki-som-e** |\n| Hali tegemezi ya kukanusha | Nataka usikisome. | **u-si-ki-som-e** |\n| Urejeshi wa kukanusha | Kitabu tusichokisoma | **tu-si-cho-ki-som-a** |\n\nKatika **hatukukisoma**, **-ku-** huonyesha wakati uliopita katika ukanushi. Katika **usikisome**, **-si-** ya ukanushi huja baada ya kiima na kabla ya yambwa. Katika **tusichokisoma**, urejeshi **-cho-** huja kati ya ukanushi na yambwa.\n\n:::warning\nUsichanganye **-ki-** ya yambwa na **-ki-** ya masharti au tendo linaloambatana na jingine. Katika **ukisome**, **-ki-** inarejelea kitabu; si kiambishi cha wakati. Hali tegemezi yenye **-e** si wakati ujao.\n:::\n\nKwa nafsi ya kwanza umoja, ukanushi wa kawaida huanza kwa **si-**, si kwa *ha-ni-*: **sisomi**.\n\n## 5. Baada ya mzizi na maumbo maalumu\n\nViambishi vya mnyambuliko huja baada ya mzizi na kabla ya kiishio. Kitenzi kinaweza kuwa na zaidi ya kimoja.\n\n| Kitenzi | Uchanganuzi | Maana katika sentensi |\n| --- | --- | --- |\n| Atanipikia. | **a-ta-ni-pik-i-a** | Atapika kwa ajili yangu. |\n| Chakula kitapikiwa wageni. | **ki-ta-pik-i-w-a** | Chakula kitaandaliwa kwa ajili ya wageni. |\n| Watoto wanasomeshwa. | **wa-na-som-esh-w-a** | Watoto wanapewa elimu. |\n\nKatika mifano hii, kutendea **-i-** na kutendesha **-esh-** hutangulia kutendwa **-w-**. Hata hivyo, si kila kiambishi kinaweza kuunganishwa na kila mzizi. Usitengeneze kitenzi kwa kujaza nafasi zote bila kuangalia maana na matumizi yake.\n\nPia, umbo linalofanana linaweza kuwa na kazi tofauti:\n\n- **Anakupenda**: **a-na-ku-pend-a**; **-ku-** ni yambwa, yaani wewe.\n- **Anakula**: **a-na-ku-l-a**; **-ku-** huhifadhiwa katika umbo hili la kitenzi cha silabi moja, si yambwa.\n- **Hakusoma**: **ha-ku-som-a**; **-ku-** ni alama ya wakati uliopita katika ukanushi.\n\nKiishio **-a** pia si cha lazima kwa kila kitenzi. Baadhi ya vitenzi vya mkopo vina miisho mingine: **anajibu**, **hajibu**, **ajibu**. Usivibadilishe vyote kwa kufuata mfano wa **soma → somi → some**.\n\n## 6. Hatua za kujihakiki\n\nUnapounda au kuchanganua kitenzi:\n\n1. Tambua kiima, wakati au hali, na kama sentensi inakanusha.\n2. Angalia kama kuna urejeshi; ukiwa ndani ya kitenzi chenye **-na-**, **-li-** au **-taka-**, uweke baada ya kiambishi hicho na kabla ya yambwa. Kwa **-me-**, tumia muundo wa **amba-** ulioelezwa katika sehemu ya 3.\n3. Tambua yambwa kwa maana yake, si kwa umbo la kiambishi pekee.\n4. Weka viambishi vya mnyambuliko baada ya mzizi, kisha chagua kiishio kinachofaa.\n5. Hakiki maumbo maalumu, halafu andika kitenzi kama neno moja.\n\nKumbuka tofauti kuu: **viambishi vya kiima, wakati na yambwa hutangulia mzizi; vya mnyambuliko hufuata mzizi**. Nafasi ya urejeshi na umbo la ukanushi hutegemea muundo unaotumia.",[856],{"id":857,"name":552,"level":533,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":16,"completedExercises":859},"01a1c61d-25f9-78d3-a828-cef27423407b",false,0,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[],[],null,[866,875],{"@id":867,"@type":868,"id":869,"grammarPage":870,"title":871,"instructions":872,"displayOrder":859,"type":873,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":874},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3cb1-748f-a739-547dc5ed35d4","GrammarExercise","01a1c61d-3cb1-748f-a739-547dc5ed35d4","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Panga viambishi vya urejeshi na mnyambuliko","Chagua jibu linalokamilisha sentensi au uchanganuzi kwa usahihi. Zingatia muundo unaotajwa.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f529ada0-31f0-43d3-a6bd-41705ba7a96e_hero.webp?v=1794325167",{"@id":876,"@type":868,"id":877,"grammarPage":870,"title":878,"instructions":879,"displayOrder":11,"type":873,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":880},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3cc4-7148-a870-028a3fd42c2c","01a1c61d-3cc4-7148-a870-028a3fd42c2c","Kanusha na tambua kazi za viambishi","Chagua umbo au uchanganuzi sahihi kulingana na wakati, hali na maana iliyotajwa.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e755c6ea-11b1-4eb1-b128-2a50cf9e7964_hero.webp?v=1794325167",{"id":869,"grammarPage":870,"title":871,"instructions":872,"seoTitle":882,"seoDescription":883,"displayOrder":859,"type":873,"questions":884,"ogImageUrl":874},"Viambishi vya kitenzi: urejeshi na mnyambuliko","Fanya mazoezi ya kuchagua mpangilio wa viambishi vya kitenzi katika sentensi kuhusu kazi, huduma na masomo, ukizingatia urejeshi, yambwa na mnyambuliko.",[885],{"id":886,"sentenceTemplate":887,"displayOrder":859,"explanation":888,"exampleSentence":889,"blanks":890},"01a1c61d-3cb1-767f-a739-547dc7e4c639","Kesho mimi __1__ ujumbe; wewe ndiye utakayeupokea. Tumia wakati ujao bila urejeshi.","Mimi huwakilishwa na ni-, wakati ujao na -ta-, na wewe kama mpokeaji na -ku-. Yambwa hutanguliwa na wakati na hutangulia mzizi: ni-ta-ku-tum-i-a.","Tutampelekea jirani matunda kesho.",[891],{"id":892,"blankNumber":11,"options":893},"01a1c61d-3cb1-762f-a739-547dc7a6f45e",[894,897,901],{"id":895,"optionText":896,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-3cb1-759f-a739-547dc64bec8e","nikutatumia",{"id":898,"optionText":899,"isCorrect":900,"displayOrder":11},"01a1c61d-3cb1-75df-a739-547dc73518f3","nitakutumia",true,{"id":902,"optionText":903,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-3cb1-760b-a739-547dc777b1b8","nitatumikua",{"html":905,"toc":906},"\u003Ch2 id=\"viambishi-hujenga-maana-pamoja\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Viambishi hujenga maana pamoja\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kitenzi changamano kinaweza kueleza nani anatenda, wakati wa tendo, anayepokea tendo na uhusiano na nomino iliyotangulia. Ili ukielewe au kukiunda, fuata nafasi za viambishi badala ya kuvipanga kwa kubahatisha.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Utajifunza:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>kutambua nafasi za kiima, wakati, urejeshi na yambwa;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>kupanga viambishi kabla na baada ya mzizi;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>kubadili muundo unapokanusha au kutumia hali tegemezi;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>kuchanganua kitenzi bila kuvunja tahajia yake ya kawaida.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"mpangilio-wa-msingi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Mpangilio wa msingi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Katika kitenzi cha kawaida chenye kiambishi cha wakati, mpangilio unaweza kuonyeshwa hivi:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Kiima → wakati → urejeshi → yambwa → mzizi → viambishi vya mnyambuliko → kiishio\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Si lazima nafasi zote zijazwe. \u003Cem>Mzizi\u003C\u002Fem> ni sehemu inayobeba maana kuu ya kitenzi. Viambishi vya \u003Cem>mnyambuliko\u003C\u002Fem> hubadili maana au uhusiano wa washiriki wa tendo, kama katika kutendea au kutendwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Sehemu\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kazi yake\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Katika nitakachokupikia\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kiima\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hutaja mtendaji au ngeli ya kiima\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ni-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Wakati\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Huonyesha wakati wa tendo\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-taka-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Urejeshi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hurejelea nomino inayofafanuliwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-cho-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Yambwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hurejelea mshiriki anayepokea tendo\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-ku-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mzizi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hubeba maana kuu\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-pik-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mnyambuliko\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hapa huonyesha kutendea\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-i-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kiishio\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hukamilisha umbo hili la kitenzi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Chakula \u003Cstrong>nitakachokupikia\u003C\u002Fstrong> kitakuwa tayari saa moja.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Uchanganuzi: \u003Cstrong>ni-taka-cho-ku-pik-i-a\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ni-\u003C\u002Fstrong> inarejelea mimi; \u003Cstrong>-cho-\u003C\u002Fstrong> inarejelea chakula; \u003Cstrong>-ku-\u003C\u002Fstrong> inarejelea wewe, unayepikiwa chakula.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Wakati ujao hutumia \u003Cstrong>-taka-\u003C\u002Fstrong>, si \u003Cstrong>-ta-\u003C\u002Fstrong>, kiambishi cha urejeshi kinapofuata ndani ya kitenzi. Linganisha \u003Cstrong>nitakupikia\u003C\u002Fstrong> (\u003Cstrong>ni-ta-ku-pik-i-a\u003C\u002Fstrong>) na \u003Cstrong>nitakachokupikia\u003C\u002Fstrong> (\u003Cstrong>ni-taka-cho-ku-pik-i-a\u003C\u002Fstrong>).\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Vistari vinatumika hapa kwa uchanganuzi tu. Katika maandishi ya kawaida, andika kitenzi kama neno moja: \u003Cstrong>nitakachokupikia\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"urejeshi-hutangulia-yambwa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Urejeshi hutangulia yambwa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Katika muundo wenye kiambishi cha wakati na urejeshi ndani ya kitenzi, urejeshi huja baada ya wakati lakini kabla ya yambwa. Viambishi hivi vina kazi tofauti, hata vinapoonekana karibu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Urejeshi wa aina hii hutumika na \u003Cstrong>-na-\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>-li-\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>-taka-\u003C\u002Fstrong>, lakini si na \u003Cstrong>-me-\u003C\u002Fstrong>. Ukitaka kuhifadhi maana ya \u003Cstrong>-me-\u003C\u002Fstrong>, tumia \u003Cstrong>amba-\u003C\u002Fstrong> yenye kiambishi cha urejeshi, kisha kitenzi chenye \u003Cstrong>-me-\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>kitabu ambacho nimekisoma\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Mwalimu \u003Cstrong>atakayekusaidia\u003C\u002Fstrong> amefika.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Uchanganuzi: \u003Cstrong>a-taka-ye-ku-saidi-a\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>-Ye-\u003C\u002Fstrong> inarejelea mwalimu; \u003Cstrong>-ku-\u003C\u002Fstrong> inarejelea wewe.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kitabu \u003Cstrong>nilichokisoma\u003C\u002Fstrong> kiko mezani.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Uchanganuzi: \u003Cstrong>ni-li-cho-ki-som-a\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hapa \u003Cstrong>-cho-\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>-ki-\u003C\u002Fstrong> vyote vinahusiana na kitabu, lakini cha kwanza ni cha urejeshi na cha pili ni cha yambwa.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Mpangilio huu una mipaka. Katika urejeshi wa jumla usio na kiambishi cha wakati, kiambishi cha urejeshi kinaweza kuja mwishoni: \u003Cstrong>asomaye\u003C\u002Fstrong>, yaani mtu anayesoma. Uchanganuzi wake ni \u003Cstrong>a-som-a-ye\u003C\u002Fstrong>. Usiuhamishe mpangilio huo moja kwa moja kwenye \u003Cstrong>anayesoma\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"ukanushi-na-hali-tegemezi-hubadili-nafasi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Ukanushi na hali tegemezi hubadili nafasi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ukanushi hauundwi kwa kuongeza \u003Cstrong>ha-\u003C\u002Fstrong> mbele ya kila kitenzi. Muundo hutegemea aina ya sentensi, wakati na hali ya kitenzi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Muundo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mfano\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Uchanganuzi\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kauli ya kukubali, wakati uliopita\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tulikisoma.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tu-li-ki-som-a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ukanushi wa wakati uliopita\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hatukukisoma.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ha-tu-ku-ki-som-a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ukanushi wa wakati uliopo\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hatukisomi.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ha-tu-ki-som-i\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Hali tegemezi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nataka ukisome.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>u-ki-som-e\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Hali tegemezi ya kukanusha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nataka usikisome.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>u-si-ki-som-e\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Urejeshi wa kukanusha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kitabu tusichokisoma\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tu-si-cho-ki-som-a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Katika \u003Cstrong>hatukukisoma\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>-ku-\u003C\u002Fstrong> huonyesha wakati uliopita katika ukanushi. Katika \u003Cstrong>usikisome\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>-si-\u003C\u002Fstrong> ya ukanushi huja baada ya kiima na kabla ya yambwa. Katika \u003Cstrong>tusichokisoma\u003C\u002Fstrong>, urejeshi \u003Cstrong>-cho-\u003C\u002Fstrong> huja kati ya ukanushi na yambwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Usichanganye \u003Cstrong>-ki-\u003C\u002Fstrong> ya yambwa na \u003Cstrong>-ki-\u003C\u002Fstrong> ya masharti au tendo linaloambatana na jingine. Katika \u003Cstrong>ukisome\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>-ki-\u003C\u002Fstrong> inarejelea kitabu; si kiambishi cha wakati. Hali tegemezi yenye \u003Cstrong>-e\u003C\u002Fstrong> si wakati ujao.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kwa nafsi ya kwanza umoja, ukanushi wa kawaida huanza kwa \u003Cstrong>si-\u003C\u002Fstrong>, si kwa \u003Cem>ha-ni-\u003C\u002Fem>: \u003Cstrong>sisomi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"baada-ya-mzizi-na-maumbo-maalumu\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Baada ya mzizi na maumbo maalumu\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Viambishi vya mnyambuliko huja baada ya mzizi na kabla ya kiishio. Kitenzi kinaweza kuwa na zaidi ya kimoja.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Kitenzi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Uchanganuzi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Maana katika sentensi\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Atanipikia.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>a-ta-ni-pik-i-a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Atapika kwa ajili yangu.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Chakula kitapikiwa wageni.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>ki-ta-pik-i-w-a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Chakula kitaandaliwa kwa ajili ya wageni.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Watoto wanasomeshwa.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>wa-na-som-esh-w-a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Watoto wanapewa elimu.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Katika mifano hii, kutendea \u003Cstrong>-i-\u003C\u002Fstrong> na kutendesha \u003Cstrong>-esh-\u003C\u002Fstrong> hutangulia kutendwa \u003Cstrong>-w-\u003C\u002Fstrong>. Hata hivyo, si kila kiambishi kinaweza kuunganishwa na kila mzizi. Usitengeneze kitenzi kwa kujaza nafasi zote bila kuangalia maana na matumizi yake.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Pia, umbo linalofanana linaweza kuwa na kazi tofauti:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Anakupenda\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>a-na-ku-pend-a\u003C\u002Fstrong>; \u003Cstrong>-ku-\u003C\u002Fstrong> ni yambwa, yaani wewe.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Anakula\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>a-na-ku-l-a\u003C\u002Fstrong>; \u003Cstrong>-ku-\u003C\u002Fstrong> huhifadhiwa katika umbo hili la kitenzi cha silabi moja, si yambwa.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hakusoma\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>ha-ku-som-a\u003C\u002Fstrong>; \u003Cstrong>-ku-\u003C\u002Fstrong> ni alama ya wakati uliopita katika ukanushi.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Kiishio \u003Cstrong>-a\u003C\u002Fstrong> pia si cha lazima kwa kila kitenzi. Baadhi ya vitenzi vya mkopo vina miisho mingine: \u003Cstrong>anajibu\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>hajibu\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ajibu\u003C\u002Fstrong>. Usivibadilishe vyote kwa kufuata mfano wa \u003Cstrong>soma → somi → some\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"hatua-za-kujihakiki\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Hatua za kujihakiki\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unapounda au kuchanganua kitenzi:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Tambua kiima, wakati au hali, na kama sentensi inakanusha.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Angalia kama kuna urejeshi; ukiwa ndani ya kitenzi chenye \u003Cstrong>-na-\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>-li-\u003C\u002Fstrong> au \u003Cstrong>-taka-\u003C\u002Fstrong>, uweke baada ya kiambishi hicho na kabla ya yambwa. Kwa \u003Cstrong>-me-\u003C\u002Fstrong>, tumia muundo wa \u003Cstrong>amba-\u003C\u002Fstrong> ulioelezwa katika sehemu ya 3.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tambua yambwa kwa maana yake, si kwa umbo la kiambishi pekee.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Weka viambishi vya mnyambuliko baada ya mzizi, kisha chagua kiishio kinachofaa.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Hakiki maumbo maalumu, halafu andika kitenzi kama neno moja.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Kumbuka tofauti kuu: \u003Cstrong>viambishi vya kiima, wakati na yambwa hutangulia mzizi; vya mnyambuliko hufuata mzizi\u003C\u002Fstrong>. Nafasi ya urejeshi na umbo la ukanushi hutegemea muundo unaotumia.\u003C\u002Fp>\n",[907,911,915,919,923,927],{"id":908,"text":909,"depth":16,"number":910},"viambishi-hujenga-maana-pamoja","Viambishi hujenga maana pamoja","1",{"id":912,"text":913,"depth":16,"number":914},"mpangilio-wa-msingi","Mpangilio wa msingi","2",{"id":916,"text":917,"depth":16,"number":918},"urejeshi-hutangulia-yambwa","Urejeshi hutangulia yambwa","3",{"id":920,"text":921,"depth":16,"number":922},"ukanushi-na-hali-tegemezi-hubadili-nafasi","Ukanushi na hali tegemezi hubadili nafasi","4",{"id":924,"text":925,"depth":16,"number":926},"baada-ya-mzizi-na-maumbo-maalumu","Baada ya mzizi na maumbo maalumu","5",{"id":928,"text":929,"depth":16,"number":930},"hatua-za-kujihakiki","Hatua za kujihakiki","6"]