[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji":852,"grammar-lesson-path-sw-mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji-none":864,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79":865,"grammar-quick-check-01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79":881,"grammar-lesson-body-01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79-6e31lxzomy":904},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":722,"title":723,"slug":724,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":684,"displayOrder":725,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":16,"vocabularyLists":862,"readyImages":863},"Elewa mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji, uhusiano wake na maana, na namna ya kuchanganua vitenzi vyenye kutendesha, kutendea na kutendwa.","## 1. Mpangilio unaohusiana na maana\n\nKitenzi kinaweza kuwa na viambishi kadhaa vya unyambulishaji. Katika **someshewa**, kwa mfano, kutendesha, kutendea na kutendwa vimeungana ndani ya kitenzi kimoja. Ili kuelewa mpangilio huo, chunguza umbo la kitenzi pamoja na uhusiano wa washiriki wa tendo.\n\nLengo lako ni:\n\n- kutambua mipaka ya viambishi katika kitenzi kilichonyambuliwa;\n- kuhusisha mfuatano wa viambishi na hatua za ujenzi wa maana;\n- kutofautisha mfuatano unaotumika na mchanganyiko unaowezekana kwenye karatasi tu.\n\n## 2. Mahali pa viambishi ndani ya kitenzi\n\nViambishi vya unyambulishaji huja baada ya mzizi na kabla ya irabu tamati. Usivichanganye na viambishi vya kiima, wakati au yambwa vinavyotangulia mzizi.\n\nKatika **anawaandikia**, uchanganuzi ni **a-na-wa-andik-i-a**:\n\n| Sehemu | Kazi katika mfano |\n| --- | --- |\n| **a-** | Kiambishi cha kiima |\n| **-na-** | Kiambishi cha wakati uliopo |\n| **-wa-** | Kiambishi cha yambwa |\n| **-andik-** | Mzizi |\n| **-i-** | Kiambishi cha kutendea |\n| **-a** | Irabu tamati |\n\nMajina ya maumbo kama **-ia**, **-ana** na **-wa** mara nyingi hujumuisha irabu tamati. Katika uchanganuzi wa mpangilio, tunatenga kiambishi na irabu hiyo: **-i-a**, **-an-a**, **-w-a**. Hivyo, si sahihi kuunganisha maumbo hayo kwa kubakiza kila **a**.\n\n:::note\nVistari hapa vinaonyesha sehemu za kitenzi kwa uchanganuzi tu. Katika maandishi ya kawaida, andika **anawaandikia**, si maneno yaliyotenganishwa kwa vistari au nafasi.\n:::\n\n## 3. Mifuatano inayotumika\n\nJedwali hili linaonyesha mifuatano ya kawaida katika vitenzi vilivyochaguliwa. Si orodha ya viambishi ambavyo lazima vyote viwepo katika kila kitenzi.\n\n| Mfuatano | Ujenzi wa umbo | Uchanganuzi wa umbo la mwisho |\n| --- | --- | --- |\n| Kutendesha → kutendea | soma → somesha → **someshea** | som-esh-e-a |\n| Kutendea → kutendana | andika → andikia → **andikiana** | andik-i-an-a |\n| Kutendea → kutendwa | andika → andikia → **andikiwa** | andik-i-w-a |\n| Kutendesha → kutendea → kutendwa | soma → somesha → someshea → **someshewa** | som-esh-e-w-a |\n| Kutendana → kutendesha | kutana → **kutanisha** | kut-an-ish-a |\n| Mzizi → kutendeka | vunja → **vunjika**; soma → **someka** | vunj-ik-a; som-ek-a |\n\nKatika **someshea**, kiambishi cha kutendea kinafuata kile cha kutendesha. Katika **andikiana**, kiambishi cha kutendana kinafuata kile cha kutendea. Katika **andikiwa** na **someshewa**, kiambishi cha kutendwa kinafuata viambishi vingine vilivyoonyeshwa.\n\nKatika **kutanisha**, **-ish-** kinafuata **-an-**: watu **wanakutana**, lakini mpatanishi **anawakutanisha**. Hivyo, kutendana kunaweza kutangulia kutendesha; si lazima kufuate kutendesha kila wakati.\n\nViambishi vya kutendeka **-ik-\u002F-ek-** navyo huingia baada ya mzizi na kabla ya irabu tamati katika mifano hii. **Kikombe kimevunjika** kinaeleza hali iliyotokana na kuvunjika bila kumtaja mtendaji; **maandishi yanasomeka** yanaeleza uwezekano wa kuyasoma. Kutendeka si sawa na kutendwa: linganisha **maandishi yanasomeka** na **maandishi yanasomwa na mwanafunzi**. Nafasi hizi hazimaanishi kwamba kutendeka kunaweza kuongezwa kwenye kila mfuatano ulio kwenye jedwali.\n\nTofauti ya **-i-** katika *andikia* na **-e-** katika *someshea* ni tofauti ya umbo la kiambishi cha kutendea, si tofauti ya nafasi yake katika mfuatano. Kwa vitenzi vingi vyenye mzizi unaoishia kwa konsonanti, upatanisho wa irabu hufuata irabu ya mwisho ya mzizi: **a, i, u** huendana na **-i-**, na **e, o** huendana na **-e-**. Linganisha **pika → pikia**, **funga → fungia**, **leta → letea** na **soma → somea**. Kanuni hiyo pia inaonekana katika **andik-i-a** na **som-esh-e-a**. Vitenzi vyenye mzizi unaoishia kwa irabu na baadhi ya vitenzi vya mkopo vina maumbo yanayohitaji kuangaliwa kando, kama **soma → somea** lakini **sahau → sahaulia**; usitumie kanuni hii kama kanuni isiyo na mipaka. Katika mifano ya kutendeka hapo juu, upatanisho unaonekana pia katika **vunj-ik-a** na **som-ek-a**.\n\n## 4. Soma maana hatua kwa hatua\n\nMfuatano wa viambishi unaweza kukusaidia kufuatilia ujenzi wa maana. Hata hivyo, tumia sentensi nzima kutambua washiriki na majukumu yao.\n\n:::example\n**Kutendea, kisha kutendana**\n\nAsha **anamwandikia** Juma barua. Juma naye **anamwandikia** Asha barua.\n\nKwa hiyo, Asha na Juma **wanaandikiana** barua.\n\nKatika muktadha huu, **-i-** inahusisha anayeandikiwa; **-an-** inaonyesha kwamba kila mmoja anamwandikia mwenzake.\n:::\n\n:::example\n**Kutendesha, kutendea, kisha kutendwa**\n\nMtoto **anasoma** shuleni.\n\nMama **anamsomesha** mtoto: anawezesha elimu yake.\n\nMama **anamsomeshea** dada yake mtoto: anagharamia elimu ya mtoto wa dada yake kwa niaba ya dada huyo.\n\nDada **anasomeshewa** mtoto na mama.\n\nKatika sentensi ya mwisho, dada ambaye alikuwa mnufaika ametajwa kama kiima. Mtoto bado ndiye anayesoma; dada hajawa mwanafunzi kwa sababu tu kitenzi kimewekwa katika kauli ya kutendwa.\n:::\n\nKatika mfano huu, **-esh-** hujenga *somesha*; **-e-** huongeza uhusiano na mnufaika; **-w-** huweka muundo huo katika kauli ya kutendwa. Uchanganuzi huu unaonyesha kwa nini kutambua viambishi pekee hakutoshi: lazima pia ujue kila mshiriki anafanya nini.\n\n## 5. Mipaka ya kubadili mpangilio\n\nViambishi si vipande vinavyoweza kupangwa upya bila masharti. Uwezekano wa mchanganyiko hutegemea kitenzi, maana inayokusudiwa na matumizi yanayokubalika.\n\nLinganisha kwanza viambishi vilevile katika nafasi tofauti:\n\n- **piganisha — pig-an-ish-a**: kusababisha watu wapigane. Katika **Mchochezi amewapiganisha vijana wawili**, mchochezi amesababisha vijana hao wapigane wao kwa wao.\n- **pigishana — pig-ish-an-a**: kusababisha kila mmoja ampigishe mwenzake; kinachofanywa kwa kuhusiana ni kupigisha. Kwa mfano, katika muktadha wa ngoma, **wanapigishana ngoma** linaweza kumaanisha kwamba kila mmoja anamfanya mwenzake apige ngoma.\n\nKatika **piganisha**, kutendesha kunahusu tendo la kupigana; katika **pigishana**, kutendana kunahusu tendo la kupigisha. Umbo la pili linahitaji muktadha ulio wazi zaidi. Kubadili mpangilio hakubadili nafasi pekee: kunabadilisha uhusiano kati ya maana za viambishi.\n\nLinganisha pia:\n\n- **Wanaandikiana barua**: kila mmoja anamwandikia mwenzake.\n- **Wanaandikiwa barua**: mtu mwingine anawaandikia barua; sentensi yenyewe haisemi kwamba wanaandikiana.\n\nTofauti ya **-an-** na **-w-** hapa inabadilisha uhusiano wa washiriki. Haya si maumbo mawili yanayobadilishana bila kubadili maana. Jozi hii inaonyesha kubadili kiambishi, tofauti na kubadili mpangilio katika **piganisha\u002Fpigishana**.\n\n:::warning\nUsichukulie jedwali la mifuatano kuwa sheria kwamba kila kitenzi kinakubali kila mchanganyiko. Wala usidhani kwamba kubadilisha nafasi za viambishi kutazalisha kitenzi kingine chenye maana iliyo wazi. Ukikosa uhakika kuhusu umbo refu, tumia muundo unaoufahamu au fafanua kwa sentensi nyingine.\n:::\n\nKadiri viambishi vinavyoongezeka, ndivyo muktadha unavyokuwa muhimu zaidi. Umbo linaloweza kuchanganuliwa kisarufi si lazima liwe chaguo la kawaida au lililo wazi zaidi katika mawasiliano.\n\n:::note\n**Sajili na uwazi katika taarifa kwa umma**\n\nUmbo **wanaandikishiana** (**wa-na-andik-ish-i-an-a**) linaweza kueleweka kwa muktadha, lakini si chaguo la kawaida kwa ujumbe mfupi unaohitaji kueleweka mara moja. Ikiwa unakusudia kwamba kila mmoja anamfanya mwenzake aandike barua kwa niaba yake, badala ya **Wanaandikishiana barua**, andika **Kila mmoja anamfanya mwenzake aandike barua kwa niaba yake**. Ufafanuzi huo huweka wazi nani anaandika na kwa niaba ya nani; urefu wa kitenzi pekee hauufanyi ujumbe kuwa rasmi zaidi.\n:::\n\n## 6. Utaratibu wa kuhakiki kitenzi\n\nUnapokutana na kitenzi chenye viambishi kadhaa:\n\n1. Tenga viambishi vinavyotangulia mzizi na sehemu inayonyambuliwa.\n2. Tambua mzizi, viambishi vya unyambulishaji na irabu tamati.\n3. Fuatilia ujenzi wa umbo: **soma → somesha → someshea → someshewa**.\n4. Tambua washiriki katika sentensi: nani anasoma, nani anawezesha elimu, na nani ananufaika?\n5. Hakikisha kwamba umbo na maana yake vinatumika kwa kitenzi hicho; usitegemee jedwali pekee. Kwa umbo kama **wanaandikishiana**, jaribu kulifafanua kama katika sehemu ya 5, kisha chagua usemi unaoweka majukumu ya washiriki wazi kwa hadhira yako.\n\n**Mpangilio, maana na matumizi lazima vikubaliane.** Hilo ndilo jambo kuu la kukumbuka unapochanganua au kutumia kitenzi chenye viambishi vingi.",[856],{"id":857,"name":723,"level":684,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":16,"completedExercises":859},"01a1c61d-260c-7b17-886e-0663aad7c050",false,0,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[],[],null,[866,875],{"@id":867,"@type":868,"id":869,"grammarPage":870,"title":871,"instructions":872,"displayOrder":859,"type":873,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":874},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3cd9-7753-a161-da27bd84319d","GrammarExercise","01a1c61d-3cd9-7753-a161-da27bd84319d","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Tambua mipaka na mifuatano ya viambishi","Chagua jibu linalokamilisha uchanganuzi. Vistari vinatenga sehemu za kitenzi kwa uchanganuzi tu.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e6966570-672d-416f-b69a-d00a3bcf712a_hero.webp?v=1794325167",{"@id":876,"@type":868,"id":877,"grammarPage":870,"title":878,"instructions":879,"displayOrder":11,"type":873,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":880},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3cf1-7c73-81ef-c6fe6ec437f7","01a1c61d-3cf1-7c73-81ef-c6fe6ec437f7","Fuatilia maana na majukumu ya washiriki","Soma muktadha, kisha chagua jibu linaloeleza maana, washiriki au matumizi ya umbo lililotajwa.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d2d198dc-389f-4128-a3c6-bbc574f2f185_hero.webp?v=1794325167",{"id":869,"grammarPage":870,"title":871,"instructions":872,"seoTitle":882,"seoDescription":883,"displayOrder":859,"type":873,"questions":884,"ogImageUrl":874},"Viambishi vya unyambulishaji: mipaka na mpangilio","Fanya mazoezi ya kuchagua majibu kuhusu mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji, mipaka ya mzizi, irabu tamati na mifuatano katika vitenzi vya kila siku.",[885],{"id":886,"sentenceTemplate":887,"displayOrder":859,"explanation":888,"exampleSentence":889,"blanks":890},"01a1c61d-3cd9-795f-a161-da27c05fc743","Katika uchanganuzi wa walitupikia, sehemu inayoonyesha kutendea ni __1__.","Uchanganuzi ni wa-li-tu-pik-i-a. Kiambishi -i- kinafuata mzizi -pik-; -tu- ni cha yambwa na -li- ni cha wakati, navyo vinatangulia mzizi.","Katika nitakufungia, -i- huja baada ya mzizi -fung-.",[891],{"id":892,"blankNumber":11,"options":893},"01a1c61d-3cd9-790f-a161-da27c004914a",[894,897,901],{"id":895,"optionText":896,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-3cd9-787b-a161-da27bde3a767","-tu-",{"id":898,"optionText":899,"isCorrect":900,"displayOrder":11},"01a1c61d-3cd9-78bb-a161-da27bebd6926","-i-",true,{"id":902,"optionText":903,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-3cd9-78e7-a161-da27bf532b1d","-li-",{"html":905,"toc":906},"\u003Ch2 id=\"mpangilio-unaohusiana-na-maana\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Mpangilio unaohusiana na maana\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kitenzi kinaweza kuwa na viambishi kadhaa vya unyambulishaji. Katika \u003Cstrong>someshewa\u003C\u002Fstrong>, kwa mfano, kutendesha, kutendea na kutendwa vimeungana ndani ya kitenzi kimoja. Ili kuelewa mpangilio huo, chunguza umbo la kitenzi pamoja na uhusiano wa washiriki wa tendo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Lengo lako ni:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>kutambua mipaka ya viambishi katika kitenzi kilichonyambuliwa;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>kuhusisha mfuatano wa viambishi na hatua za ujenzi wa maana;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>kutofautisha mfuatano unaotumika na mchanganyiko unaowezekana kwenye karatasi tu.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"mahali-pa-viambishi-ndani-ya-kitenzi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Mahali pa viambishi ndani ya kitenzi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Viambishi vya unyambulishaji huja baada ya mzizi na kabla ya irabu tamati. Usivichanganye na viambishi vya kiima, wakati au yambwa vinavyotangulia mzizi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Katika \u003Cstrong>anawaandikia\u003C\u002Fstrong>, uchanganuzi ni \u003Cstrong>a-na-wa-andik-i-a\u003C\u002Fstrong>:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Sehemu\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kazi katika mfano\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>a-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kiambishi cha kiima\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-na-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kiambishi cha wakati uliopo\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-wa-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kiambishi cha yambwa\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-andik-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mzizi\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-i-\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kiambishi cha kutendea\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>-a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Irabu tamati\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Majina ya maumbo kama \u003Cstrong>-ia\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>-ana\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>-wa\u003C\u002Fstrong> mara nyingi hujumuisha irabu tamati. Katika uchanganuzi wa mpangilio, tunatenga kiambishi na irabu hiyo: \u003Cstrong>-i-a\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>-an-a\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>-w-a\u003C\u002Fstrong>. Hivyo, si sahihi kuunganisha maumbo hayo kwa kubakiza kila \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Vistari hapa vinaonyesha sehemu za kitenzi kwa uchanganuzi tu. Katika maandishi ya kawaida, andika \u003Cstrong>anawaandikia\u003C\u002Fstrong>, si maneno yaliyotenganishwa kwa vistari au nafasi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"mifuatano-inayotumika\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Mifuatano inayotumika\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Jedwali hili linaonyesha mifuatano ya kawaida katika vitenzi vilivyochaguliwa. Si orodha ya viambishi ambavyo lazima vyote viwepo katika kila kitenzi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Mfuatano\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ujenzi wa umbo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Uchanganuzi wa umbo la mwisho\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kutendesha → kutendea\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>soma → somesha → \u003Cstrong>someshea\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>som-esh-e-a\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kutendea → kutendana\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>andika → andikia → \u003Cstrong>andikiana\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>andik-i-an-a\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kutendea → kutendwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>andika → andikia → \u003Cstrong>andikiwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>andik-i-w-a\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kutendesha → kutendea → kutendwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>soma → somesha → someshea → \u003Cstrong>someshewa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>som-esh-e-w-a\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kutendana → kutendesha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>kutana → \u003Cstrong>kutanisha\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>kut-an-ish-a\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mzizi → kutendeka\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vunja → \u003Cstrong>vunjika\u003C\u002Fstrong>; soma → \u003Cstrong>someka\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vunj-ik-a; som-ek-a\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Katika \u003Cstrong>someshea\u003C\u002Fstrong>, kiambishi cha kutendea kinafuata kile cha kutendesha. Katika \u003Cstrong>andikiana\u003C\u002Fstrong>, kiambishi cha kutendana kinafuata kile cha kutendea. Katika \u003Cstrong>andikiwa\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>someshewa\u003C\u002Fstrong>, kiambishi cha kutendwa kinafuata viambishi vingine vilivyoonyeshwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Katika \u003Cstrong>kutanisha\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>-ish-\u003C\u002Fstrong> kinafuata \u003Cstrong>-an-\u003C\u002Fstrong>: watu \u003Cstrong>wanakutana\u003C\u002Fstrong>, lakini mpatanishi \u003Cstrong>anawakutanisha\u003C\u002Fstrong>. Hivyo, kutendana kunaweza kutangulia kutendesha; si lazima kufuate kutendesha kila wakati.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Viambishi vya kutendeka \u003Cstrong>-ik-\u002F-ek-\u003C\u002Fstrong> navyo huingia baada ya mzizi na kabla ya irabu tamati katika mifano hii. \u003Cstrong>Kikombe kimevunjika\u003C\u002Fstrong> kinaeleza hali iliyotokana na kuvunjika bila kumtaja mtendaji; \u003Cstrong>maandishi yanasomeka\u003C\u002Fstrong> yanaeleza uwezekano wa kuyasoma. Kutendeka si sawa na kutendwa: linganisha \u003Cstrong>maandishi yanasomeka\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>maandishi yanasomwa na mwanafunzi\u003C\u002Fstrong>. Nafasi hizi hazimaanishi kwamba kutendeka kunaweza kuongezwa kwenye kila mfuatano ulio kwenye jedwali.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tofauti ya \u003Cstrong>-i-\u003C\u002Fstrong> katika \u003Cem>andikia\u003C\u002Fem> na \u003Cstrong>-e-\u003C\u002Fstrong> katika \u003Cem>someshea\u003C\u002Fem> ni tofauti ya umbo la kiambishi cha kutendea, si tofauti ya nafasi yake katika mfuatano. Kwa vitenzi vingi vyenye mzizi unaoishia kwa konsonanti, upatanisho wa irabu hufuata irabu ya mwisho ya mzizi: \u003Cstrong>a, i, u\u003C\u002Fstrong> huendana na \u003Cstrong>-i-\u003C\u002Fstrong>, na \u003Cstrong>e, o\u003C\u002Fstrong> huendana na \u003Cstrong>-e-\u003C\u002Fstrong>. Linganisha \u003Cstrong>pika → pikia\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>funga → fungia\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>leta → letea\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>soma → somea\u003C\u002Fstrong>. Kanuni hiyo pia inaonekana katika \u003Cstrong>andik-i-a\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>som-esh-e-a\u003C\u002Fstrong>. Vitenzi vyenye mzizi unaoishia kwa irabu na baadhi ya vitenzi vya mkopo vina maumbo yanayohitaji kuangaliwa kando, kama \u003Cstrong>soma → somea\u003C\u002Fstrong> lakini \u003Cstrong>sahau → sahaulia\u003C\u002Fstrong>; usitumie kanuni hii kama kanuni isiyo na mipaka. Katika mifano ya kutendeka hapo juu, upatanisho unaonekana pia katika \u003Cstrong>vunj-ik-a\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>som-ek-a\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"soma-maana-hatua-kwa-hatua\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Soma maana hatua kwa hatua\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mfuatano wa viambishi unaweza kukusaidia kufuatilia ujenzi wa maana. Hata hivyo, tumia sentensi nzima kutambua washiriki na majukumu yao.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Kutendea, kisha kutendana\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Asha \u003Cstrong>anamwandikia\u003C\u002Fstrong> Juma barua. Juma naye \u003Cstrong>anamwandikia\u003C\u002Fstrong> Asha barua.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kwa hiyo, Asha na Juma \u003Cstrong>wanaandikiana\u003C\u002Fstrong> barua.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Katika muktadha huu, \u003Cstrong>-i-\u003C\u002Fstrong> inahusisha anayeandikiwa; \u003Cstrong>-an-\u003C\u002Fstrong> inaonyesha kwamba kila mmoja anamwandikia mwenzake.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Kutendesha, kutendea, kisha kutendwa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mtoto \u003Cstrong>anasoma\u003C\u002Fstrong> shuleni.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mama \u003Cstrong>anamsomesha\u003C\u002Fstrong> mtoto: anawezesha elimu yake.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mama \u003Cstrong>anamsomeshea\u003C\u002Fstrong> dada yake mtoto: anagharamia elimu ya mtoto wa dada yake kwa niaba ya dada huyo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dada \u003Cstrong>anasomeshewa\u003C\u002Fstrong> mtoto na mama.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Katika sentensi ya mwisho, dada ambaye alikuwa mnufaika ametajwa kama kiima. Mtoto bado ndiye anayesoma; dada hajawa mwanafunzi kwa sababu tu kitenzi kimewekwa katika kauli ya kutendwa.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Katika mfano huu, \u003Cstrong>-esh-\u003C\u002Fstrong> hujenga \u003Cem>somesha\u003C\u002Fem>; \u003Cstrong>-e-\u003C\u002Fstrong> huongeza uhusiano na mnufaika; \u003Cstrong>-w-\u003C\u002Fstrong> huweka muundo huo katika kauli ya kutendwa. Uchanganuzi huu unaonyesha kwa nini kutambua viambishi pekee hakutoshi: lazima pia ujue kila mshiriki anafanya nini.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"mipaka-ya-kubadili-mpangilio\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Mipaka ya kubadili mpangilio\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Viambishi si vipande vinavyoweza kupangwa upya bila masharti. Uwezekano wa mchanganyiko hutegemea kitenzi, maana inayokusudiwa na matumizi yanayokubalika.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Linganisha kwanza viambishi vilevile katika nafasi tofauti:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>piganisha — pig-an-ish-a\u003C\u002Fstrong>: kusababisha watu wapigane. Katika \u003Cstrong>Mchochezi amewapiganisha vijana wawili\u003C\u002Fstrong>, mchochezi amesababisha vijana hao wapigane wao kwa wao.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>pigishana — pig-ish-an-a\u003C\u002Fstrong>: kusababisha kila mmoja ampigishe mwenzake; kinachofanywa kwa kuhusiana ni kupigisha. Kwa mfano, katika muktadha wa ngoma, \u003Cstrong>wanapigishana ngoma\u003C\u002Fstrong> linaweza kumaanisha kwamba kila mmoja anamfanya mwenzake apige ngoma.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Katika \u003Cstrong>piganisha\u003C\u002Fstrong>, kutendesha kunahusu tendo la kupigana; katika \u003Cstrong>pigishana\u003C\u002Fstrong>, kutendana kunahusu tendo la kupigisha. Umbo la pili linahitaji muktadha ulio wazi zaidi. Kubadili mpangilio hakubadili nafasi pekee: kunabadilisha uhusiano kati ya maana za viambishi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Linganisha pia:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Wanaandikiana barua\u003C\u002Fstrong>: kila mmoja anamwandikia mwenzake.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Wanaandikiwa barua\u003C\u002Fstrong>: mtu mwingine anawaandikia barua; sentensi yenyewe haisemi kwamba wanaandikiana.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Tofauti ya \u003Cstrong>-an-\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>-w-\u003C\u002Fstrong> hapa inabadilisha uhusiano wa washiriki. Haya si maumbo mawili yanayobadilishana bila kubadili maana. Jozi hii inaonyesha kubadili kiambishi, tofauti na kubadili mpangilio katika \u003Cstrong>piganisha\u002Fpigishana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Usichukulie jedwali la mifuatano kuwa sheria kwamba kila kitenzi kinakubali kila mchanganyiko. Wala usidhani kwamba kubadilisha nafasi za viambishi kutazalisha kitenzi kingine chenye maana iliyo wazi. Ukikosa uhakika kuhusu umbo refu, tumia muundo unaoufahamu au fafanua kwa sentensi nyingine.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kadiri viambishi vinavyoongezeka, ndivyo muktadha unavyokuwa muhimu zaidi. Umbo linaloweza kuchanganuliwa kisarufi si lazima liwe chaguo la kawaida au lililo wazi zaidi katika mawasiliano.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>\u003Cstrong>Sajili na uwazi katika taarifa kwa umma\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Umbo \u003Cstrong>wanaandikishiana\u003C\u002Fstrong> (\u003Cstrong>wa-na-andik-ish-i-an-a\u003C\u002Fstrong>) linaweza kueleweka kwa muktadha, lakini si chaguo la kawaida kwa ujumbe mfupi unaohitaji kueleweka mara moja. Ikiwa unakusudia kwamba kila mmoja anamfanya mwenzake aandike barua kwa niaba yake, badala ya \u003Cstrong>Wanaandikishiana barua\u003C\u002Fstrong>, andika \u003Cstrong>Kila mmoja anamfanya mwenzake aandike barua kwa niaba yake\u003C\u002Fstrong>. Ufafanuzi huo huweka wazi nani anaandika na kwa niaba ya nani; urefu wa kitenzi pekee hauufanyi ujumbe kuwa rasmi zaidi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"utaratibu-wa-kuhakiki-kitenzi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Utaratibu wa kuhakiki kitenzi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unapokutana na kitenzi chenye viambishi kadhaa:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Tenga viambishi vinavyotangulia mzizi na sehemu inayonyambuliwa.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tambua mzizi, viambishi vya unyambulishaji na irabu tamati.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Fuatilia ujenzi wa umbo: \u003Cstrong>soma → somesha → someshea → someshewa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tambua washiriki katika sentensi: nani anasoma, nani anawezesha elimu, na nani ananufaika?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Hakikisha kwamba umbo na maana yake vinatumika kwa kitenzi hicho; usitegemee jedwali pekee. Kwa umbo kama \u003Cstrong>wanaandikishiana\u003C\u002Fstrong>, jaribu kulifafanua kama katika sehemu ya 5, kisha chagua usemi unaoweka majukumu ya washiriki wazi kwa hadhira yako.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Mpangilio, maana na matumizi lazima vikubaliane.\u003C\u002Fstrong> Hilo ndilo jambo kuu la kukumbuka unapochanganua au kutumia kitenzi chenye viambishi vingi.\u003C\u002Fp>\n",[907,911,915,919,923,927],{"id":908,"text":909,"depth":16,"number":910},"mpangilio-unaohusiana-na-maana","Mpangilio unaohusiana na maana","1",{"id":912,"text":913,"depth":16,"number":914},"mahali-pa-viambishi-ndani-ya-kitenzi","Mahali pa viambishi ndani ya kitenzi","2",{"id":916,"text":917,"depth":16,"number":918},"mifuatano-inayotumika","Mifuatano inayotumika","3",{"id":920,"text":921,"depth":16,"number":922},"soma-maana-hatua-kwa-hatua","Soma maana hatua kwa hatua","4",{"id":924,"text":925,"depth":16,"number":926},"mipaka-ya-kubadili-mpangilio","Mipaka ya kubadili mpangilio","5",{"id":928,"text":929,"depth":16,"number":930},"utaratibu-wa-kuhakiki-kitenzi","Utaratibu wa kuhakiki kitenzi","6"]