[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-muda-kwa-tangu-na-mpaka":852,"grammar-lesson-path-sw-muda-kwa-tangu-na-mpaka-none":932,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e":933,"grammar-quick-check-01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e":956,"grammar-lesson-body-01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e-4yc1gdu96b":976},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":636,"title":637,"slug":638,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":533,"displayOrder":639,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":21,"vocabularyLists":862,"readyImages":931},"Jifunze kutumia tangu na mpaka kuonyesha mwanzo na mwisho wa muda, kuunganisha matukio na kuchagua maumbo ya vitenzi kulingana na maana ya sentensi.","**Tangu** huonyesha mwanzo wa kipindi, na **mpaka** huonyesha mwisho au kikomo chake. Utatumia maneno haya kuhusisha matukio, kueleza kipindi kinachoendelea na kuweka kikomo cha tendo katika wakati uliopita au ujao.\n\n## 1. Mwanzo na kikomo cha muda\n\nKwa **tangu**, unaelekeza fikira kwenye wakati ambapo kipindi kilianza. Kwa **mpaka**, unaelekeza fikira kwenye wakati ambapo kipindi kinafikia kikomo.\n\n| Neno | Kazi katika sentensi | Mfano |\n| --- | --- | --- |\n| **tangu** | Kuonyesha mwanzo wa kipindi | Nimekuwa hapa **tangu asubuhi**. |\n| **mpaka** | Kuonyesha kikomo cha kipindi | Nitakuwa hapa **mpaka jioni**. |\n| **tangu … mpaka …** | Kuonyesha mipaka yote miwili | Jana tulifanya kazi **tangu asubuhi mpaka jioni**. |\n\nBaada ya maneno haya, unaweza kuweka saa, siku, tarehe au tukio linalotambulisha mpaka wa muda.\n\n:::note\nHapa **mpaka** linahusu muda. Katika sentensi kama *Tulitembea mpaka sokoni*, linaonyesha kikomo cha mahali, si cha muda.\n:::\n\n## 2. Tangu: kipindi huanza lini?\n\n**Tangu** linaweza kufuatiwa na kirai cha wakati, kama **tangu Jumatatu**, au kishazi kinachotaja tukio, kama **tangu alipohamia hapa**. Kishazi hicho kina kitenzi na kinaeleza tukio linaloweka mwanzo wa kipindi.\n\n:::example\n- Asha amekuwa akiishi hapa **tangu mwaka jana**.\n- Asha amekuwa akiishi hapa **tangu alipohamia mjini**.\n- **Tangu nilipofika**, sijamwona mwenye nyumba.\n:::\n\nKatika mfano wa mwisho, kutomwona mwenye nyumba kunahusu kipindi kilichoanza ulipofika na kinachofikia sasa. **Tangu** halimaanishi kwamba lazima kuwe na tendo linalofanywa mfululizo; linaweza pia kuonyesha kipindi ambacho tukio halijatokea.\n\nMwisho wa kipindi si lazima uwe sasa. Muktadha unaweza kuuweka katika wakati uliopita:\n\n**Nilipoondoka jana jioni, nilikuwa nimekaa hapo tangu asubuhi.**\n\nHapa kipindi kinachozungumziwa kinaishia wakati wa kuondoka jana, si wakati wa kusema sentensi.\n\n## 3. Mpaka: kipindi kinafikia wapi?\n\n**Mpaka** linaweza kufuatiwa na wakati uliotajwa moja kwa moja au tukio linaloweka kikomo.\n\n| Aina ya kikomo | Mfano | Maana |\n| --- | --- | --- |\n| Wakati uliotajwa | Tulisubiri **mpaka saa nne**. | Saa nne ndiyo kikomo kilichotajwa cha kusubiri. |\n| Tukio lililopita | Tulisubiri **mpaka basi lilipofika**. | Kufika kwa basi kuliweka kikomo cha kusubiri. |\n| Tukio lijalo | Tutasubiri **mpaka basi litakapofika**. | Kufika kwa basi kutaweka kikomo cha kusubiri. |\n| Tukio linalosubiriwa | Subiri **mpaka basi lifike**. | Kufika kwa basi ndilo tukio unalosubiri. |\n\n**Lifike** ni umbo la hali tegemezi. Katika mfano huu linataja tukio linalotarajiwa kuwa kikomo; si umbo la wakati ujao lenyewe. Unaweza pia kusema **Tutasubiri mpaka basi lifike**. Si lazima utumie **litakapofika** kwa sababu tu unasema jambo lijalo.\n\n**Mpaka** pia hutumika baada ya sentensi kuu yenye ukanushi:\n\n**Sitaondoka mpaka mwenye nyumba afike.**\n\nHapa kuondoka hakutatokea kabla ya mwenye nyumba kufika. Kufika kwake kunaweka kikomo cha kipindi cha kutoondoka; sentensi hailazimishi maana kwamba nitaondoka mara tu atakapofika. **Afike**, kama **lifike**, ni umbo la hali tegemezi.\n\n:::tip\nUnaweza kutumia **hadi** badala ya **mpaka** katika mifano hii ya muda: *Tulisubiri hadi saa nne.* Maneno yote mawili hutumika katika Kiswahili sanifu.\n:::\n\n## 4. Chagua umbo la kitenzi kwa maana\n\n**Tangu** na **mpaka** hayalazimishi kitenzi cha sentensi kuu kuwa katika wakati mmoja maalumu. Angalia kama unasimulia yaliyopita, hali inayofikia sasa au jambo lijalo. Hata hivyo, **tangu** kwa kawaida hutaja mwanzo ambao tayari umetokea. Kwa kipindi kitakachoanza baadaye, tumia **kuanzia**; usitumie **tangu** na kitenzi cha wakati ujao kama kielelezo cha kutaja mwanzo huo ujao.\n\n:::example\n**Kipindi kilichopita:** Tulifanya kazi **tangu asubuhi mpaka jioni**.\n\n**Kipindi kinachofikia sasa:** Tumekuwa tukifanya kazi **tangu asubuhi**.\n\n**Kikomo kijacho:** Tutaendelea kufanya kazi **mpaka jioni**.\n:::\n\nKatika **tangu nilipofika**, umbo **nilipofika** linaonyesha wakati wa tukio lililopita. Katika **mpaka nitakapomaliza**, umbo **nitakapomaliza** linaonyesha wakati wa tukio lijalo.\n\nUsichanganye mwanzo wa kipindi na urefu wake:\n\n- **Nimekuwa hapa tangu Jumatatu.** — Jumatatu ni mwanzo wa kipindi.\n- **Nimekuwa hapa kwa siku tatu.** — Siku tatu ni urefu wa kipindi.\n\nKwa hiyo, ukitaka kutaja muda uliopita bila kutoa siku au tukio la kuanzia, tumia kirai kinachoonyesha urefu wa kipindi, kama **kwa siku tatu**.\n\n## 5. Mipaka ya maana na makosa ya kuepuka\n\nKubadili **tangu** kuwa **mpaka** kunaweza kutoa sentensi sahihi, lakini yenye maana tofauti.\n\n| Sentensi | Unachoeleza |\n| --- | --- |\n| Amekuwa akifanya kazi hapa **tangu mwaka jana**. | Mwanzo wa kipindi cha kufanya kazi hapa kinachofikia sasa. |\n| Alifanya kazi hapa **mpaka mwaka jana**. | Kikomo cha kipindi cha kufanya kazi hapa. |\n\n:::warning\nIkiwa unataka kusema kwamba ulianza kusubiri saa mbili na bado unasubiri, sema:\n\n✓ Nimekuwa nikisubiri **tangu saa mbili**.\n\n**Mpaka saa mbili** huweka saa mbili kuwa kikomo, si mwanzo. Tatizo hapa ni maana unayotaka kutoa, si kwamba **mpaka** haliwezi kutumiwa na saa.\n:::\n\nPia, **mpaka** hutaja kikomo kinachohusika katika ujumbe; si kila matumizi yake yanathibitisha kilichotokea baada ya hapo.\n\n**Nitakuwa ofisini mpaka saa kumi; huenda nikabaki zaidi.**\n\nSentensi hii inaweka saa kumi kuwa kikomo cha muda unaohakikishwa, bila kuondoa uwezekano wa kubaki baadaye.\n\nIkiwa tarehe ya mwisho inaweza kueleweka kwa namna mbili, ongeza maelezo:\n\n**Ofisi itafungwa kuanzia Jumatatu mpaka Ijumaa, ikijumuisha Ijumaa. Itafunguliwa tena Jumamosi.**\n\n:::note\n**Tangu** na **kuanzia**: kwa mwanzo ambao tayari umetokea, sema *Ofisi imefungwa tangu Jumatatu iliyopita.* Kwa kipindi kijacho, sema *Ofisi itafungwa kuanzia Jumatatu ijayo.* **Kuanzia** hutaja mwanzo na linafaa hapa kwa sababu kipindi bado hakijaanza; matumizi yake hayahusu wakati ujao pekee.\n:::\n\n## 6. Kumbuka unapounda sentensi\n\n1. Tambua kama unataka kuonyesha **mwanzo**, **kikomo** au mipaka yote miwili.\n2. Chagua **tangu**, **mpaka**, au **tangu … mpaka …**; kwa mwanzo ujao, tumia **kuanzia** au **kuanzia … mpaka …**.\n3. Taja wakati au tukio linaloweka mpaka huo.\n4. Chagua umbo la kitenzi linalolingana na wakati na maana unayokusudia.\n5. Ongeza ufafanuzi ikiwa siku ya mwisho au hali baada ya kikomo haiko wazi.\n\n**Tangu nilipofika, nimekuwa nikisubiri. Nitasubiri mpaka mwenye nyumba afike.** Mwanzo ni kufika kwako; kikomo ni kufika kwa mwenye nyumba.",[856],{"id":857,"name":637,"level":533,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":21,"completedExercises":859},"01a1c61d-25fb-7439-8044-8cd5275c2136",false,0,"2026-11-10T15:39:21+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[863],{"id":864,"title":637,"vocabularyListWords":865,"isPublished":877},"01a1c61d-78ba-7660-822a-65a524f1d487",[866,883,898,917],{"id":867,"vocabularyWord":868,"displayOrder":11},"01a1c61d-78ba-76b8-822a-65a524f315f5",{"id":869,"word":870,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":871,"audio":858},"01a1c61d-5ccd-725a-943a-3ce0e9164b20","tangu",[872,878],{"id":873,"partOfSpeech":874,"definition":875,"exampleSentences":876,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-02c7-7b66-b267-08ea9b721606","PREPOSITION","Neno linaloonyesha wakati ambapo jambo fulani lilianza na likaendelea hadi sasa au hadi wakati mwingine.","Ninaishi Dar es Salaam tangu mwaka 2015.\nTangu asubuhi mvua inanyesha bila kukoma.\nHatujaonana tangu Jumapili iliyopita.",true,{"id":879,"partOfSpeech":880,"definition":881,"exampleSentences":882,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-02c7-7bd6-b267-08ea9beac29f","CONJUNCTION","Neno linalounganisha sentensi mbili na kuonyesha wakati jambo lilipoanza, likifuatiwa na jambo jingine lililoendelea baada ya hapo.","Tangu nilipohamia mjini, sijamwona babu yangu.\nAmekuwa mwalimu tangu alipohitimu chuo kikuu.\nTangu tulipofika hapa, hali ya hewa imekuwa nzuri.",{"id":884,"vocabularyWord":885,"displayOrder":16},"01a1c61d-78ba-76f0-822a-65a525629151",{"id":886,"word":887,"frequency":46,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":888,"audio":858},"01a1c61d-5d28-77ee-99c7-8b0f5e311bad","kuanzia",[889,893],{"id":890,"partOfSpeech":874,"definition":891,"exampleSentences":892,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c61d-5d78-7149-87a7-32f35f8908ad","Neno linaloonyesha mwanzo wa wakati au mahali: tangu wakati fulani au kutoka mahali fulani na kuendelea.","Kuanzia kesho nitaamka mapema kila siku.\nDuka hili hufunguliwa kuanzia saa mbili asubuhi.\nKuanzia Dar es Salaam hadi Arusha ni safari ndefu.",{"id":894,"partOfSpeech":895,"definition":896,"exampleSentences":897,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-0477-7a3b-9410-cad6e6258c15","VERB","Hali ya kuanza ya kitenzi 'kuanza' katika umbo la kutaja mwanzo; hutumika kuonyesha jambo linapoanzia, mara nyingi kwa maana ya 'ukianza kwa'.","Kuanzia na wewe, kila mtu atatoa maoni yake.\nTutapitia masomo yote, kuanzia na somo la kwanza.\nKuanzia na mimi, wote tulifika kwa wakati.",{"id":899,"vocabularyWord":900,"displayOrder":21},"01a1c61d-78ba-7714-822a-65a5259c7a14",{"id":901,"word":902,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":903,"audio":858},"01a1c61d-5b41-7f65-9554-66ecdd032441","mpaka",[904,908,912],{"id":905,"partOfSpeech":874,"definition":906,"exampleSentences":907,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff37-701d-a382-6ef7d7466e2d","Neno linaloonyesha mwisho wa muda, mahali au kiasi; hadi.","Nitakungoja mpaka saa nane.\nTulitembea mpaka sokoni.\nMtoto alihesabu mpaka kumi.",{"id":909,"partOfSpeech":880,"definition":910,"exampleSentences":911,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-ff37-706d-a382-6ef7d7f35eac","Neno linalounganisha sentensi na kuonyesha kitendo kitaendelea hadi jambo lingine litokee; hadi.","Subiri hapa mpaka nirudi.\nAlisoma mpaka usiku ukaingia.\nTutacheza mpaka mvua inyeshe.",{"id":913,"partOfSpeech":914,"definition":915,"exampleSentences":916,"isPrimary":858,"meaningOrder":21},"01a1c695-ff37-70b1-a382-6ef7d8c3a47c","NOUN","Mstari au alama inayotenganisha nchi, shamba au eneo moja na jingine.","Mpaka wa Kenya na Tanzania uko karibu na Namanga.\nMkulima aliweka mawe kama mpaka wa shamba lake.\nWalinzi wanalinda mpaka wa nchi.",{"id":918,"vocabularyWord":919,"displayOrder":26},"01a1c61d-78ba-7734-822a-65a5267b02c7",{"id":920,"word":921,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":922,"audio":858},"01a1c61d-5c02-7a5e-9640-b35bea0c9d55","hadi",[923,927],{"id":924,"partOfSpeech":874,"definition":925,"exampleSentences":926,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-00f1-70cb-8bc5-6cb8a9e47b86","Neno linaloonyesha mwisho wa mahali, wakati au kiasi; hadi maana yake ni mpaka au kufikia mahali, wakati au kiwango fulani.","Nitakusubiri hadi saa nane mchana.\nTulitembea hadi mtoni kuchota maji.\nSafari kutoka Dar es Salaam hadi Arusha ni ndefu sana.",{"id":928,"partOfSpeech":880,"definition":929,"exampleSentences":930,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-00f1-7153-8bc5-6cb8aa5ef20b","Neno linalounganisha vitendo viwili na kuonyesha kwamba kitendo cha kwanza kinaendelea mpaka kitendo cha pili kitokee.","Subiri hapa hadi nirudi.\nAlifanya kazi hadi akachoka.\nMama alipika hadi chakula kikaiva.",[],null,[934,943,949],{"@id":935,"@type":936,"id":937,"grammarPage":938,"title":939,"instructions":940,"displayOrder":859,"type":941,"questionCount":66,"blankCount":76,"isCompleted":858,"ogImageUrl":942},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3e01-771f-96b5-a76dc3f557fd","GrammarExercise","01a1c61d-3e01-771f-96b5-a76dc3f557fd","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Mwanzo, urefu na kikomo cha kipindi","Chagua jibu linalolingana na maelezo ya kila kipindi.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e6944463-75f1-4bf2-9571-207b59eea742_hero.webp?v=1794325167",{"@id":944,"@type":936,"id":945,"grammarPage":938,"title":946,"instructions":947,"displayOrder":11,"type":941,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":948},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3e18-706e-911f-1dfba6103bfc","01a1c61d-3e18-706e-911f-1dfba6103bfc","Matukio, maumbo ya vitenzi na mipaka ya maana","Chagua jibu linalohifadhi wakati na maana iliyoelezwa.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_026f46e9-e53e-490f-9eda-46fe8dc30cea_hero.webp?v=1794325167",{"@id":950,"@type":936,"id":951,"grammarPage":938,"title":952,"instructions":953,"displayOrder":16,"type":954,"questionCount":61,"blankCount":61,"isCompleted":858,"ogImageUrl":955},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-3e2b-7bc5-9aa5-9ae9d19f8a72","01a1c61d-3e2b-7bc5-9aa5-9ae9d19f8a72","Panga mwanzo, urefu na kikomo cha muda","Panga vipande ili kuunda sentensi kamili. Kuna neno moja la ziada katika kila swali; usilitumie. Hifadhi herufi kubwa na alama za uakifishaji.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d940c195-0dd1-492c-aaf7-2ef8fb6ac597_hero.webp?v=1794325167",{"id":937,"grammarPage":938,"title":939,"instructions":940,"seoTitle":957,"seoDescription":958,"displayOrder":859,"type":941,"questions":959,"ogImageUrl":942},"Tangu na mpaka: chagua mipaka ya muda","Fanya mazoezi ya tangu na mpaka kwa kuchagua majibu katika sentensi kuhusu kazi, safari na huduma; tofautisha mwanzo, urefu na kikomo cha kipindi.",[960],{"id":961,"sentenceTemplate":962,"displayOrder":859,"explanation":963,"exampleSentence":964,"blanks":965},"01a1c61d-3e01-7917-96b5-a76dc66dcc03","Nilianza kukaa kwenye foleni saa tatu; sasa ni saa nne na bado nipo humo. Nimekuwa kwenye foleni __1__ saa tatu.","Saa tatu ni mwanzo uliopita wa kipindi kinachoendelea. Sasa ni saa nne, hivyo nimekaa saa moja tu: kwa saa tatu hakulingani na maelezo. Mpaka saa tatu kungeweka kikomo ambacho tayari kimepita.","Tangu alfajiri, mvua imekuwa ikinyesha.",[966],{"id":967,"blankNumber":11,"options":968},"01a1c61d-3e01-78c7-96b5-a76dc61c6a17",[969,971,973],{"id":970,"optionText":902,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-3e01-782f-96b5-a76dc46b4f4c",{"id":972,"optionText":870,"isCorrect":877,"displayOrder":11},"01a1c61d-3e01-7873-96b5-a76dc544c37f",{"id":974,"optionText":975,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-3e01-789f-96b5-a76dc6079ca4","kwa",{"html":977,"toc":978},"\u003Cp>\u003Cstrong>Tangu\u003C\u002Fstrong> huonyesha mwanzo wa kipindi, na \u003Cstrong>mpaka\u003C\u002Fstrong> huonyesha mwisho au kikomo chake. Utatumia maneno haya kuhusisha matukio, kueleza kipindi kinachoendelea na kuweka kikomo cha tendo katika wakati uliopita au ujao.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"mwanzo-na-kikomo-cha-muda\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Mwanzo na kikomo cha muda\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kwa \u003Cstrong>tangu\u003C\u002Fstrong>, unaelekeza fikira kwenye wakati ambapo kipindi kilianza. Kwa \u003Cstrong>mpaka\u003C\u002Fstrong>, unaelekeza fikira kwenye wakati ambapo kipindi kinafikia kikomo.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Neno\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kazi katika sentensi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mfano\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tangu\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kuonyesha mwanzo wa kipindi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nimekuwa hapa \u003Cstrong>tangu asubuhi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>mpaka\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kuonyesha kikomo cha kipindi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nitakuwa hapa \u003Cstrong>mpaka jioni\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tangu … mpaka …\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kuonyesha mipaka yote miwili\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Jana tulifanya kazi \u003Cstrong>tangu asubuhi mpaka jioni\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Baada ya maneno haya, unaweza kuweka saa, siku, tarehe au tukio linalotambulisha mpaka wa muda.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Hapa \u003Cstrong>mpaka\u003C\u002Fstrong> linahusu muda. Katika sentensi kama \u003Cem>Tulitembea mpaka sokoni\u003C\u002Fem>, linaonyesha kikomo cha mahali, si cha muda.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"tangu-kipindi-huanza-lini\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Tangu: kipindi huanza lini?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tangu\u003C\u002Fstrong> linaweza kufuatiwa na kirai cha wakati, kama \u003Cstrong>tangu Jumatatu\u003C\u002Fstrong>, au kishazi kinachotaja tukio, kama \u003Cstrong>tangu alipohamia hapa\u003C\u002Fstrong>. Kishazi hicho kina kitenzi na kinaeleza tukio linaloweka mwanzo wa kipindi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>Asha amekuwa akiishi hapa \u003Cstrong>tangu mwaka jana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Asha amekuwa akiishi hapa \u003Cstrong>tangu alipohamia mjini\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tangu nilipofika\u003C\u002Fstrong>, sijamwona mwenye nyumba.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Katika mfano wa mwisho, kutomwona mwenye nyumba kunahusu kipindi kilichoanza ulipofika na kinachofikia sasa. \u003Cstrong>Tangu\u003C\u002Fstrong> halimaanishi kwamba lazima kuwe na tendo linalofanywa mfululizo; linaweza pia kuonyesha kipindi ambacho tukio halijatokea.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mwisho wa kipindi si lazima uwe sasa. Muktadha unaweza kuuweka katika wakati uliopita:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nilipoondoka jana jioni, nilikuwa nimekaa hapo tangu asubuhi.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hapa kipindi kinachozungumziwa kinaishia wakati wa kuondoka jana, si wakati wa kusema sentensi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"mpaka-kipindi-kinafikia-wapi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Mpaka: kipindi kinafikia wapi?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Mpaka\u003C\u002Fstrong> linaweza kufuatiwa na wakati uliotajwa moja kwa moja au tukio linaloweka kikomo.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Aina ya kikomo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mfano\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Maana\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Wakati uliotajwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tulisubiri \u003Cstrong>mpaka saa nne\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Saa nne ndiyo kikomo kilichotajwa cha kusubiri.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Tukio lililopita\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tulisubiri \u003Cstrong>mpaka basi lilipofika\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kufika kwa basi kuliweka kikomo cha kusubiri.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Tukio lijalo\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tutasubiri \u003Cstrong>mpaka basi litakapofika\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kufika kwa basi kutaweka kikomo cha kusubiri.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Tukio linalosubiriwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Subiri \u003Cstrong>mpaka basi lifike\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kufika kwa basi ndilo tukio unalosubiri.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Lifike\u003C\u002Fstrong> ni umbo la hali tegemezi. Katika mfano huu linataja tukio linalotarajiwa kuwa kikomo; si umbo la wakati ujao lenyewe. Unaweza pia kusema \u003Cstrong>Tutasubiri mpaka basi lifike\u003C\u002Fstrong>. Si lazima utumie \u003Cstrong>litakapofika\u003C\u002Fstrong> kwa sababu tu unasema jambo lijalo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Mpaka\u003C\u002Fstrong> pia hutumika baada ya sentensi kuu yenye ukanushi:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Sitaondoka mpaka mwenye nyumba afike.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hapa kuondoka hakutatokea kabla ya mwenye nyumba kufika. Kufika kwake kunaweka kikomo cha kipindi cha kutoondoka; sentensi hailazimishi maana kwamba nitaondoka mara tu atakapofika. \u003Cstrong>Afike\u003C\u002Fstrong>, kama \u003Cstrong>lifike\u003C\u002Fstrong>, ni umbo la hali tegemezi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Unaweza kutumia \u003Cstrong>hadi\u003C\u002Fstrong> badala ya \u003Cstrong>mpaka\u003C\u002Fstrong> katika mifano hii ya muda: \u003Cem>Tulisubiri hadi saa nne.\u003C\u002Fem> Maneno yote mawili hutumika katika Kiswahili sanifu.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"chagua-umbo-la-kitenzi-kwa-maana\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Chagua umbo la kitenzi kwa maana\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tangu\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>mpaka\u003C\u002Fstrong> hayalazimishi kitenzi cha sentensi kuu kuwa katika wakati mmoja maalumu. Angalia kama unasimulia yaliyopita, hali inayofikia sasa au jambo lijalo. Hata hivyo, \u003Cstrong>tangu\u003C\u002Fstrong> kwa kawaida hutaja mwanzo ambao tayari umetokea. Kwa kipindi kitakachoanza baadaye, tumia \u003Cstrong>kuanzia\u003C\u002Fstrong>; usitumie \u003Cstrong>tangu\u003C\u002Fstrong> na kitenzi cha wakati ujao kama kielelezo cha kutaja mwanzo huo ujao.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Kipindi kilichopita:\u003C\u002Fstrong> Tulifanya kazi \u003Cstrong>tangu asubuhi mpaka jioni\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Kipindi kinachofikia sasa:\u003C\u002Fstrong> Tumekuwa tukifanya kazi \u003Cstrong>tangu asubuhi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Kikomo kijacho:\u003C\u002Fstrong> Tutaendelea kufanya kazi \u003Cstrong>mpaka jioni\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Katika \u003Cstrong>tangu nilipofika\u003C\u002Fstrong>, umbo \u003Cstrong>nilipofika\u003C\u002Fstrong> linaonyesha wakati wa tukio lililopita. Katika \u003Cstrong>mpaka nitakapomaliza\u003C\u002Fstrong>, umbo \u003Cstrong>nitakapomaliza\u003C\u002Fstrong> linaonyesha wakati wa tukio lijalo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Usichanganye mwanzo wa kipindi na urefu wake:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Nimekuwa hapa tangu Jumatatu.\u003C\u002Fstrong> — Jumatatu ni mwanzo wa kipindi.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Nimekuwa hapa kwa siku tatu.\u003C\u002Fstrong> — Siku tatu ni urefu wa kipindi.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Kwa hiyo, ukitaka kutaja muda uliopita bila kutoa siku au tukio la kuanzia, tumia kirai kinachoonyesha urefu wa kipindi, kama \u003Cstrong>kwa siku tatu\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"mipaka-ya-maana-na-makosa-ya-kuepuka\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Mipaka ya maana na makosa ya kuepuka\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kubadili \u003Cstrong>tangu\u003C\u002Fstrong> kuwa \u003Cstrong>mpaka\u003C\u002Fstrong> kunaweza kutoa sentensi sahihi, lakini yenye maana tofauti.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Sentensi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Unachoeleza\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Amekuwa akifanya kazi hapa \u003Cstrong>tangu mwaka jana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mwanzo wa kipindi cha kufanya kazi hapa kinachofikia sasa.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Alifanya kazi hapa \u003Cstrong>mpaka mwaka jana\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kikomo cha kipindi cha kufanya kazi hapa.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Ikiwa unataka kusema kwamba ulianza kusubiri saa mbili na bado unasubiri, sema:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ Nimekuwa nikisubiri \u003Cstrong>tangu saa mbili\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Mpaka saa mbili\u003C\u002Fstrong> huweka saa mbili kuwa kikomo, si mwanzo. Tatizo hapa ni maana unayotaka kutoa, si kwamba \u003Cstrong>mpaka\u003C\u002Fstrong> haliwezi kutumiwa na saa.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Pia, \u003Cstrong>mpaka\u003C\u002Fstrong> hutaja kikomo kinachohusika katika ujumbe; si kila matumizi yake yanathibitisha kilichotokea baada ya hapo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nitakuwa ofisini mpaka saa kumi; huenda nikabaki zaidi.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sentensi hii inaweka saa kumi kuwa kikomo cha muda unaohakikishwa, bila kuondoa uwezekano wa kubaki baadaye.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ikiwa tarehe ya mwisho inaweza kueleweka kwa namna mbili, ongeza maelezo:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ofisi itafungwa kuanzia Jumatatu mpaka Ijumaa, ikijumuisha Ijumaa. Itafunguliwa tena Jumamosi.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>\u003Cstrong>Tangu\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>kuanzia\u003C\u002Fstrong>: kwa mwanzo ambao tayari umetokea, sema \u003Cem>Ofisi imefungwa tangu Jumatatu iliyopita.\u003C\u002Fem> Kwa kipindi kijacho, sema \u003Cem>Ofisi itafungwa kuanzia Jumatatu ijayo.\u003C\u002Fem> \u003Cstrong>Kuanzia\u003C\u002Fstrong> hutaja mwanzo na linafaa hapa kwa sababu kipindi bado hakijaanza; matumizi yake hayahusu wakati ujao pekee.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kumbuka-unapounda-sentensi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Kumbuka unapounda sentensi\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>Tambua kama unataka kuonyesha \u003Cstrong>mwanzo\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kikomo\u003C\u002Fstrong> au mipaka yote miwili.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Chagua \u003Cstrong>tangu\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>mpaka\u003C\u002Fstrong>, au \u003Cstrong>tangu … mpaka …\u003C\u002Fstrong>; kwa mwanzo ujao, tumia \u003Cstrong>kuanzia\u003C\u002Fstrong> au \u003Cstrong>kuanzia … mpaka …\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Taja wakati au tukio linaloweka mpaka huo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Chagua umbo la kitenzi linalolingana na wakati na maana unayokusudia.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Ongeza ufafanuzi ikiwa siku ya mwisho au hali baada ya kikomo haiko wazi.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tangu nilipofika, nimekuwa nikisubiri. Nitasubiri mpaka mwenye nyumba afike.\u003C\u002Fstrong> Mwanzo ni kufika kwako; kikomo ni kufika kwa mwenye nyumba.\u003C\u002Fp>\n",[979,983,987,991,995,999],{"id":980,"text":981,"depth":16,"number":982},"mwanzo-na-kikomo-cha-muda","Mwanzo na kikomo cha muda","1",{"id":984,"text":985,"depth":16,"number":986},"tangu-kipindi-huanza-lini","Tangu: kipindi huanza lini?","2",{"id":988,"text":989,"depth":16,"number":990},"mpaka-kipindi-kinafikia-wapi","Mpaka: kipindi kinafikia wapi?","3",{"id":992,"text":993,"depth":16,"number":994},"chagua-umbo-la-kitenzi-kwa-maana","Chagua umbo la kitenzi kwa maana","4",{"id":996,"text":997,"depth":16,"number":998},"mipaka-ya-maana-na-makosa-ya-kuepuka","Mipaka ya maana na makosa ya kuepuka","5",{"id":1000,"text":1001,"depth":16,"number":1002},"kumbuka-unapounda-sentensi","Kumbuka unapounda sentensi","6"]