[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha":852,"grammar-lesson-path-sw-ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha-none":989,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9":990,"grammar-quick-check-01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9":1039,"grammar-lesson-body-01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9-2cr1hey4j":1060},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":58,"title":59,"slug":60,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":10,"displayOrder":61,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":41,"vocabularyLists":862,"readyImages":988},"Jifunze ngeli ya KI-VI: umoja na wingi wa majina ya vitu, majina ya lugha, na matumizi ya hiki, hivi, vivumishi na vitenzi katika sentensi rahisi.","Unapotaja vitu kama kitabu au kiti, tumia umoja kwa kitu kimoja na wingi kwa vitu viwili au zaidi. Hapa utajifunza ngeli ya **KI-VI**, majina ya lugha, na maneno yanayoendana na nomino hizi.\n\n## 1. Kitu kimoja na vitu vingi\n\n*Ngeli* ni kundi la nomino. Nomino ni neno linalotaja mtu, kitu au jambo. Katika ngeli ya KI-VI, nomino nyingi zina **ki-** katika umoja na **vi-** katika wingi.\n\n| Umoja: kitu kimoja | Wingi: vitu viwili au zaidi |\n| --- | --- |\n| kitu | vitu |\n| kitabu | vitabu |\n| kiti | viti |\n| kikombe | vikombe |\n| kisu | visu |\n\n:::example\nNina **kitabu** kimoja.\n\nNina **vitabu** viwili.\n\nAsha ana **kikombe** kimoja. Juma ana **vikombe** viwili.\n:::\n\nSi kila jina la kitu liko katika ngeli ya KI-VI. Kwa mfano, **meza** si nomino ya KI-VI.\n\n## 2. Hiki na hivi\n\nUnapoonyesha kitu kilicho karibu nawe, tumia **hiki** kwa umoja na **hivi** kwa wingi.\n\n| Umoja | Wingi |\n| --- | --- |\n| kitabu hiki | vitabu hivi |\n| kiti hiki | viti hivi |\n| kikombe hiki | vikombe hivi |\n\n:::example\n**Hiki** ni kitabu.\n\n**Hivi** ni vitabu.\n\nNinataka kikombe **hiki**.\n\nNinataka vikombe **hivi**.\n:::\n\n## 3. Maneno yanayoendana na nomino\n\nManeno mengine hubadilika pamoja na nomino. Kwa mfano, kivumishi kinaeleza kitu kilivyo: **kizuri**, **kidogo** au **kikubwa**.\n\n| Umoja | Wingi |\n| --- | --- |\n| kitabu kizuri | vitabu vizuri |\n| kiti kidogo | viti vidogo |\n| kikombe kikubwa | vikombe vikubwa |\n\nKitenzi pia huendana na nomino. Katika mifano hii, tumia **ki-** kwa umoja na **vi-** kwa wingi.\n\n:::example\nKitabu hiki **kinapendeza**.\n\nVitabu hivi **vinapendeza**.\n\nKikombe kidogo **kimeanguka**.\n\nVikombe vidogo **vimeanguka**.\n:::\n\n:::warning\nBadilisha pia maneno yanayoendana na nomino, si nomino pekee.\n\n✓ **Vitabu hivi ni vizuri.**\n\n✗ Vitabu hiki ni kizuri.\n:::\n\n## 4. Maumbo ya ch- na vy-\n\nBaadhi ya nomino za ngeli hii zina **ch-** katika umoja na **vy-** katika wingi. Jifunze maumbo yote mawili pamoja.\n\n| Umoja | Wingi |\n| --- | --- |\n| chumba | vyumba |\n| chakula | vyakula |\n\nManeno yanayoendana nazo bado hutumia maumbo ya KI-VI.\n\n:::example\n**Chumba hiki** ni **kidogo**.\n\n**Vyumba hivi** ni **vidogo**.\n\n**Chakula hiki** ni **kizuri**.\n\n**Vyakula hivi** ni **vizuri**.\n:::\n\n## 5. Majina ya lugha\n\nMajina mengi ya lugha yako katika ngeli ya KI-VI. Kwa kawaida, yana **Ki-** mwanzoni na huanza kwa herufi kubwa.\n\n- **Kiswahili**: Ninazungumza Kiswahili.\n- **Kiingereza**: Asha anajifunza Kiingereza.\n- **Kifaransa**: Juma anazungumza Kifaransa.\n\nMajina haya hutumia upatanisho wa umoja: **Kiswahili kinapendeza.**\n\n:::note\nKwa kawaida, majina ya lugha hayabadiliki kuwa wingi kwa **Vi-**. Ukitaja lugha zaidi ya moja, sema: **Ninazungumza Kiswahili na Kiingereza.**\n:::\n\n## 6. Kumbuka kwa ufupi\n\nUnapotunga sentensi:\n\n1. Chagua umoja au wingi: **kitabu → vitabu**.\n2. Linganisha neno la kuonyesha: **hiki → hivi**.\n3. Linganisha kivumishi na kitenzi: **kidogo → vidogo**, **kinapendeza → vinapendeza**.\n\n**Kitabu hiki kidogo kinapendeza.**\n\n**Vitabu hivi vidogo vinapendeza.**\n\nKwa jina la lugha, kumbuka: **Ninajifunza Kiswahili.**",[856],{"id":857,"name":59,"level":10,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":41,"completedExercises":859},"01a1c61d-259e-77e1-971a-6558e236ff7f",false,0,"2026-11-10T15:39:22+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[863],{"id":864,"title":59,"vocabularyListWords":865,"isPublished":877},"01a1c61d-78e2-7e50-b3fa-9cac8965b22e",[866,882,896,910,920,930,944,958,968,978],{"id":867,"vocabularyWord":868,"displayOrder":11},"01a1c61d-78e2-7edc-b3fa-9cac897b3ea6",{"id":869,"word":870,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":871,"audio":858},"01a1c61d-5aa3-7d93-b49f-5c9dca598839","kitu",[872,878],{"id":873,"partOfSpeech":874,"definition":875,"exampleSentences":876,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd83-7297-8cd4-8b89000e279b","NOUN","Kila kinachoweza kuonekana, kushikwa au kutajwa; jambo au bidhaa ambayo jina lake halijatajwa.","Kuna kitu mezani.\nNinataka kununua kitu sokoni.\nJe, unaona kitu kile pale?",true,{"id":879,"partOfSpeech":874,"definition":880,"exampleSentences":881,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd83-72df-8cd4-8b8900c7b5e5","Jambo, hali au wazo lisilo na jina maalum; suala.","Hiki ni kitu cha muhimu sana.\nMama alisema kitu cha kufurahisha jana.\nKuna kitu kinachonisumbua moyoni.",{"id":883,"vocabularyWord":884,"displayOrder":16},"01a1c61d-78e2-7f2c-b3fa-9cac89d07add",{"id":885,"word":886,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":887,"audio":858},"01a1c61d-5aa1-788d-86ac-c1af28c4a1da","kitabu",[888,892],{"id":889,"partOfSpeech":874,"definition":890,"exampleSentences":891,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd83-7013-8cd4-8b88fe7e9413","Kitu kilichotengenezwa kwa karatasi nyingi zilizoshonwa pamoja na kuwa na maandishi ndani yake, kinachotumika kusoma au kuandika.","Ninasoma kitabu cha hadithi kila usiku.\nMwalimu alinipa kitabu kipya cha Kiswahili.\nKitabu hiki kiko mezani.",{"id":893,"partOfSpeech":874,"definition":894,"exampleSentences":895,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd83-705f-8cd4-8b88fed14ffc","Maandishi matakatifu ya dini, kama vile Biblia au Kurani.","Waumini wanasoma kitabu kitakatifu msikitini.\nBibi yangu huweka kitabu chake cha dini karibu na kitanda.\nKitabu hicho kinafundisha maadili mema.",{"id":897,"vocabularyWord":898,"displayOrder":21},"01a1c61d-78e2-7f70-b3fa-9cac8a318ba6",{"id":899,"word":900,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":901,"audio":858},"01a1c61d-5aa2-7b53-8743-c2b846522e08","kiti",[902,906],{"id":903,"partOfSpeech":874,"definition":904,"exampleSentences":905,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd83-715b-8cd4-8b88ff8b60b8","Samani ya kukalia yenye miguu minne na mgongo, inayotumiwa na mtu mmoja.","Tafadhali keti kwenye kiti hiki.\nMwalimu ana kiti kipya darasani.\nKuna viti vinne kuzunguka meza.",{"id":907,"partOfSpeech":874,"definition":908,"exampleSentences":909,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd83-71a3-8cd4-8b88ffb9356f","Nafasi au wadhifa wa uongozi, kama vile nafasi ya mbunge bungeni au ya mwenyekiti.","Chama chetu kilishinda kiti cha ubunge katika jimbo hilo.\nMama Amina alichukua kiti cha mwenyekiti wa kamati.\nVyama hivyo vilishindania viti vingi bungeni.",{"id":911,"vocabularyWord":912,"displayOrder":26},"01a1c61d-78e3-7014-ac51-b61e596b712e",{"id":913,"word":914,"frequency":41,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":915,"audio":858},"01a1c61d-5a96-7b0f-b0e8-d72df5a92595","kikombe",[916],{"id":917,"partOfSpeech":874,"definition":918,"exampleSentences":919,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd82-7532-acf2-c6ddf4bcfdce","Chombo kidogo chenye umbo la duara kinachotumiwa kunywea chai, kahawa, maji au vinywaji vingine.","Mama ananipa kikombe cha chai asubuhi.\nTafadhali niletee kikombe cha maji.\nKikombe changu kimevunjika jana.",{"id":921,"vocabularyWord":922,"displayOrder":31},"01a1c61d-78e3-7054-ac51-b61e5a474d85",{"id":923,"word":924,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":925,"audio":858},"01a1c61d-5a9f-7848-97ef-116dc8dc661d","kisu",[926],{"id":927,"partOfSpeech":874,"definition":928,"exampleSentences":929,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd82-7daa-acf2-c6ddf8eba4e3","Kifaa chenye makali kinachotumika kukata nyama, mboga, matunda na vitu vingine.","Mama anakata vitunguu kwa kisu.\nKisu hiki ni kikali sana, kuwa mwangalifu.\nTafadhali nipe kisu cha kukatia nyama.",{"id":931,"vocabularyWord":932,"displayOrder":36},"01a1c61d-78e3-7094-ac51-b61e5a60ef8a",{"id":933,"word":934,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":935,"audio":858},"01a1c61d-5a64-737f-b455-25ad8dbb4095","chumba",[936,940],{"id":937,"partOfSpeech":874,"definition":938,"exampleSentences":939,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd7e-7750-8f11-2cb403e94b5a","Sehemu ya ndani ya nyumba au jengo iliyotengwa kwa kuta, ambamo watu hulala, hukaa au hufanya shughuli fulani.","Chumba changu ni kikubwa na kina mwanga mwingi.\nWatoto wanalala katika chumba kimoja.\nTafadhali ingia chumbani uchukue kitabu chako.",{"id":941,"partOfSpeech":874,"definition":942,"exampleSentences":943,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd7e-7798-8f11-2cb404e3ea20","Sehemu ya jengo inayokodishwa kwa mtu ili aishi au alale, kama katika hoteli au nyumba ya kupangisha.","Nimekodi chumba kimoja hotelini kwa siku mbili.\nChumba hiki cha kupangisha kinagharimu shilingi elfu hamsini kwa mwezi.\nJe, kuna chumba kitupu leo usiku?",{"id":945,"vocabularyWord":946,"displayOrder":41},"01a1c61d-78e3-70d4-ac51-b61e5aa004b7",{"id":947,"word":948,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":949,"audio":858},"01a1c61d-5a62-72a0-82c0-9735079d7165","chakula",[950,954],{"id":951,"partOfSpeech":874,"definition":952,"exampleSentences":953,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd7e-7484-8f11-2cb4028bf4ef","Kitu chochote ambacho watu au wanyama hula ili kupata nguvu na kuishi, kama vile ugali, wali, nyama au matunda.","Mama anapika chakula jikoni.\nWatoto wanapenda chakula kitamu.\nTafadhali, nipe chakula kidogo, nina njaa.",{"id":955,"partOfSpeech":874,"definition":956,"exampleSentences":957,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd7e-74d0-8f11-2cb402c02b8e","Mlo mmoja wa siku, kama vile kiamsha kinywa, chakula cha mchana au chakula cha jioni.","Chakula cha mchana kiko tayari mezani.\nTunakula chakula cha jioni saa mbili usiku.\nJe, umekula chakula cha asubuhi leo?",{"id":959,"vocabularyWord":960,"displayOrder":46},"01a1c61d-78e3-7110-ac51-b61e5b6049f5",{"id":961,"word":962,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":963,"audio":858},"01a1c61d-5aa0-7862-9ff3-95d8725a22f8","Kiswahili",[964],{"id":965,"partOfSpeech":874,"definition":966,"exampleSentences":967,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd82-7eae-acf2-c6ddf9b2cff5","Lugha ya Kibantu inayozungumzwa na watu wengi katika Afrika Mashariki, kama vile Tanzania na Kenya.","Ninajifunza Kiswahili shuleni.\nKiswahili ni lugha ya taifa la Tanzania.\nJe, unazungumza Kiswahili?",{"id":969,"vocabularyWord":970,"displayOrder":51},"01a1c61d-78e3-7150-ac51-b61e5b876c80",{"id":971,"word":972,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":973,"audio":858},"01a1c61d-5a94-7746-8724-2f755d5b57c9","Kiingereza",[974],{"id":975,"partOfSpeech":874,"definition":976,"exampleSentences":977,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd82-72c2-acf2-c6ddf3963ed5","Lugha inayotoka Uingereza na inayozungumzwa na watu wengi duniani.","Ninajifunza Kiingereza shuleni.\nMwalimu wetu anafundisha Kiingereza kila siku.\nJe, unazungumza Kiingereza?",{"id":979,"vocabularyWord":980,"displayOrder":56},"01a1c61d-78e3-7190-ac51-b61e5c531ab9",{"id":981,"word":982,"frequency":36,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":983,"audio":858},"01a1c61d-5a93-75be-9b04-8cef3fbbcb8a","Kifaransa",[984],{"id":985,"partOfSpeech":874,"definition":986,"exampleSentences":987,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd82-71c6-acf2-c6ddf2f7a1ae","Lugha inayozungumzwa nchini Ufaransa na katika nchi nyingine nyingi duniani.","Ninajifunza Kifaransa shuleni.\nRafiki yangu anaongea Kifaransa vizuri.\nKitabu hiki kimeandikwa kwa Kifaransa.",[],null,[991,1000,1006,1013,1020,1026,1033],{"@id":992,"@type":993,"id":994,"grammarPage":995,"title":996,"instructions":997,"displayOrder":859,"type":998,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":999},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-4093-78dd-ab5d-cc1c0e9e44ea","GrammarExercise","01a1c61d-4093-78dd-ab5d-cc1c0e9e44ea","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Vitu vya nyumbani: umoja na wingi","Chagua neno linalolingana na nomino au idadi katika kila sentensi.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_59ac9c3d-42c4-4d90-8798-26eb28fdb3d7_hero.webp?v=1794325168",{"@id":1001,"@type":993,"id":1002,"grammarPage":995,"title":1003,"instructions":1004,"displayOrder":11,"type":998,"questionCount":66,"blankCount":81,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1005},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-40a9-7139-a060-052fcd750662","01a1c61d-40a9-7139-a060-052fcd750662","Vyumba, vyakula na majina ya lugha","Chagua majibu yanayokamilisha sentensi. Linganisha nomino na maneno yanayoendana nayo.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_bb6e520d-3208-4741-b098-f7dd0c2ff075_hero.webp?v=1794325168",{"@id":1007,"@type":993,"id":1008,"grammarPage":995,"title":1009,"instructions":1010,"displayOrder":16,"type":1011,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1012},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-40c4-775d-b750-36bb54a3081d","01a1c61d-40c4-775d-b750-36bb54a3081d","Panga sentensi za vitu na lugha","Panga vipande ili upate sentensi sahihi. Kuna neno la ziada katika kila swali. Zingatia herufi kubwa na alama ya mwisho.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c06ddd4c-d3cd-4088-baed-dbbafaa18efe_hero.webp?v=1794325168",{"@id":1014,"@type":993,"id":1015,"grammarPage":995,"title":1016,"instructions":1017,"displayOrder":21,"type":1018,"questionCount":46,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1019},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-40d7-75f5-bbda-1c88b3520c56","01a1c61d-40d7-75f5-bbda-1c88b3520c56","Vitu vya kila siku: tafuta kosa","Tafuta neno moja lenye kosa katika kila sentensi, kisha uchague marekebisho yake.","find_and_fix","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_84f3d677-bbbb-4c8a-a9f8-81a74191fa2a_hero.webp?v=1794325168",{"@id":1021,"@type":993,"id":1022,"grammarPage":995,"title":1023,"instructions":1024,"displayOrder":26,"type":1018,"questionCount":46,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1025},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-40df-7886-98a5-f4e91ec522c7","01a1c61d-40df-7886-98a5-f4e91ec522c7","Vyumba, vyakula na lugha: tafuta kosa","Soma kila sentensi, tafuta neno lenye kosa la upatanisho, kisha uchague marekebisho yake.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e3968380-97c2-40a8-b2f7-d77971519522_hero.webp?v=1794325168",{"@id":1027,"@type":993,"id":1028,"grammarPage":995,"title":1029,"instructions":1030,"displayOrder":31,"type":1031,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1032},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-40e7-76f0-8b7d-fecc0f0eb61b","01a1c61d-40e7-76f0-8b7d-fecc0f0eb61b","Vitu: panga maumbo ya umoja na wingi","Gusa kipande, kisha uguse safu inayofaa. Weka kila kipande katika safu moja.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9c288196-2f9c-44fa-bfe0-faaa8de1ea63_hero.webp?v=1794325168",{"@id":1034,"@type":993,"id":1035,"grammarPage":995,"title":1036,"instructions":1037,"displayOrder":36,"type":1031,"questionCount":26,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1038},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-40ee-7083-b570-5fb56abfe2c9","01a1c61d-40ee-7083-b570-5fb56abfe2c9","Vyumba, vyakula na lugha: panga na hakiki","Gusa kila kipande, kisha uguse safu inayofaa. Soma msingi wa kupanga kwenye kila ubao.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_211aee23-d8b9-45cd-b353-8df82c40bb80_hero.webp?v=1794325168",{"id":994,"grammarPage":995,"title":996,"instructions":997,"seoTitle":1040,"seoDescription":1041,"displayOrder":859,"type":998,"questions":1042,"ogImageUrl":999},"Ngeli ya KI-VI: chagua umoja na wingi","Fanya mazoezi ya ngeli ya KI-VI kwa kuchagua majibu katika nafasi wazi kuhusu vitu vya nyumbani, idadi, vioneshi, vivumishi na upatanisho wa vitenzi.",[1043],{"id":1044,"sentenceTemplate":1045,"displayOrder":859,"explanation":1046,"exampleSentence":1047,"blanks":1048},"01a1c61d-4093-7aa9-ab5d-cc1c104d97cd","Nimeweka __1__ viwili kwenye begi.","Viwili huonyesha wingi. Wingi wa kitabu ni vitabu, si mitabu; kitabu ni umoja.","Vitabu vitatu viko mezani.",[1049],{"id":1050,"blankNumber":11,"options":1051},"01a1c61d-4093-7a59-ab5d-cc1c0fbad182",[1052,1054,1057],{"id":1053,"optionText":886,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-4093-79c9-ab5d-cc1c0f3ba43c",{"id":1055,"optionText":1056,"isCorrect":877,"displayOrder":11},"01a1c61d-4093-7a09-ab5d-cc1c0f741982","vitabu",{"id":1058,"optionText":1059,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-4093-7a35-ab5d-cc1c0f756938","mitabu",{"html":1061,"toc":1062},"\u003Cp>Unapotaja vitu kama kitabu au kiti, tumia umoja kwa kitu kimoja na wingi kwa vitu viwili au zaidi. Hapa utajifunza ngeli ya \u003Cstrong>KI-VI\u003C\u002Fstrong>, majina ya lugha, na maneno yanayoendana na nomino hizi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kitu-kimoja-na-vitu-vingi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Kitu kimoja na vitu vingi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cem>Ngeli\u003C\u002Fem> ni kundi la nomino. Nomino ni neno linalotaja mtu, kitu au jambo. Katika ngeli ya KI-VI, nomino nyingi zina \u003Cstrong>ki-\u003C\u002Fstrong> katika umoja na \u003Cstrong>vi-\u003C\u002Fstrong> katika wingi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Umoja: kitu kimoja\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Wingi: vitu viwili au zaidi\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>kitu\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vitu\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kitabu\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vitabu\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kiti\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>viti\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kikombe\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vikombe\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kisu\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>visu\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Nina \u003Cstrong>kitabu\u003C\u002Fstrong> kimoja.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Nina \u003Cstrong>vitabu\u003C\u002Fstrong> viwili.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Asha ana \u003Cstrong>kikombe\u003C\u002Fstrong> kimoja. Juma ana \u003Cstrong>vikombe\u003C\u002Fstrong> viwili.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Si kila jina la kitu liko katika ngeli ya KI-VI. Kwa mfano, \u003Cstrong>meza\u003C\u002Fstrong> si nomino ya KI-VI.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"hiki-na-hivi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Hiki na hivi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unapoonyesha kitu kilicho karibu nawe, tumia \u003Cstrong>hiki\u003C\u002Fstrong> kwa umoja na \u003Cstrong>hivi\u003C\u002Fstrong> kwa wingi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Umoja\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Wingi\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>kitabu hiki\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vitabu hivi\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kiti hiki\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>viti hivi\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kikombe hiki\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vikombe hivi\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Hiki\u003C\u002Fstrong> ni kitabu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Hivi\u003C\u002Fstrong> ni vitabu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ninataka kikombe \u003Cstrong>hiki\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ninataka vikombe \u003Cstrong>hivi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"maneno-yanayoendana-na-nomino\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Maneno yanayoendana na nomino\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maneno mengine hubadilika pamoja na nomino. Kwa mfano, kivumishi kinaeleza kitu kilivyo: \u003Cstrong>kizuri\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kidogo\u003C\u002Fstrong> au \u003Cstrong>kikubwa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Umoja\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Wingi\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>kitabu kizuri\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vitabu vizuri\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kiti kidogo\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>viti vidogo\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>kikombe kikubwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vikombe vikubwa\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Kitenzi pia huendana na nomino. Katika mifano hii, tumia \u003Cstrong>ki-\u003C\u002Fstrong> kwa umoja na \u003Cstrong>vi-\u003C\u002Fstrong> kwa wingi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Kitabu hiki \u003Cstrong>kinapendeza\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Vitabu hivi \u003Cstrong>vinapendeza\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kikombe kidogo \u003Cstrong>kimeanguka\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Vikombe vidogo \u003Cstrong>vimeanguka\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Badilisha pia maneno yanayoendana na nomino, si nomino pekee.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ \u003Cstrong>Vitabu hivi ni vizuri.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✗ Vitabu hiki ni kizuri.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"maumbo-ya-ch-na-vy-\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Maumbo ya ch- na vy-\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Baadhi ya nomino za ngeli hii zina \u003Cstrong>ch-\u003C\u002Fstrong> katika umoja na \u003Cstrong>vy-\u003C\u002Fstrong> katika wingi. Jifunze maumbo yote mawili pamoja.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Umoja\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Wingi\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>chumba\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vyumba\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>chakula\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>vyakula\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Maneno yanayoendana nazo bado hutumia maumbo ya KI-VI.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Chumba hiki\u003C\u002Fstrong> ni \u003Cstrong>kidogo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Vyumba hivi\u003C\u002Fstrong> ni \u003Cstrong>vidogo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Chakula hiki\u003C\u002Fstrong> ni \u003Cstrong>kizuri\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Vyakula hivi\u003C\u002Fstrong> ni \u003Cstrong>vizuri\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"majina-ya-lugha\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Majina ya lugha\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Majina mengi ya lugha yako katika ngeli ya KI-VI. Kwa kawaida, yana \u003Cstrong>Ki-\u003C\u002Fstrong> mwanzoni na huanza kwa herufi kubwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Kiswahili\u003C\u002Fstrong>: Ninazungumza Kiswahili.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Kiingereza\u003C\u002Fstrong>: Asha anajifunza Kiingereza.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Kifaransa\u003C\u002Fstrong>: Juma anazungumza Kifaransa.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Majina haya hutumia upatanisho wa umoja: \u003Cstrong>Kiswahili kinapendeza.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Kwa kawaida, majina ya lugha hayabadiliki kuwa wingi kwa \u003Cstrong>Vi-\u003C\u002Fstrong>. Ukitaja lugha zaidi ya moja, sema: \u003Cstrong>Ninazungumza Kiswahili na Kiingereza.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kumbuka-kwa-ufupi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Kumbuka kwa ufupi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unapotunga sentensi:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Chagua umoja au wingi: \u003Cstrong>kitabu → vitabu\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Linganisha neno la kuonyesha: \u003Cstrong>hiki → hivi\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Linganisha kivumishi na kitenzi: \u003Cstrong>kidogo → vidogo\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kinapendeza → vinapendeza\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Kitabu hiki kidogo kinapendeza.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Vitabu hivi vidogo vinapendeza.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kwa jina la lugha, kumbuka: \u003Cstrong>Ninajifunza Kiswahili.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n",[1063,1067,1071,1075,1079,1083],{"id":1064,"text":1065,"depth":16,"number":1066},"kitu-kimoja-na-vitu-vingi","Kitu kimoja na vitu vingi","1",{"id":1068,"text":1069,"depth":16,"number":1070},"hiki-na-hivi","Hiki na hivi","2",{"id":1072,"text":1073,"depth":16,"number":1074},"maneno-yanayoendana-na-nomino","Maneno yanayoendana na nomino","3",{"id":1076,"text":1077,"depth":16,"number":1078},"maumbo-ya-ch-na-vy-","Maumbo ya ch- na vy-","4",{"id":1080,"text":1081,"depth":16,"number":1082},"majina-ya-lugha","Majina ya lugha","5",{"id":1084,"text":1085,"depth":16,"number":1086},"kumbuka-kwa-ufupi","Kumbuka kwa ufupi","6"]