[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo":852,"grammar-lesson-path-sw-nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo-none":864,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2":865,"grammar-quick-check-01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2":893,"grammar-lesson-body-01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2-4zz1sdi4iw":916},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":707,"title":708,"slug":709,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":684,"displayOrder":710,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":26,"vocabularyLists":862,"readyImages":863},"Chunguza jinsi nyakati ambatani zinavyoweka kitendo kabla ya wakati wa rejea, ndani yake au hadi wakati huo, na kutofautisha muda na makisio ya msemaji.","Nyakati ambatani hukuwezesha kueleza kitendo kwa kukihusisha na wakati mwingine unaotajwa au kueleweka katika mazungumzo. Hapa utachunguza mahali pa mtazamo: wakati unaoutumia kama msingi wa kuona kitendo kuwa kinaendelea, kimetimia au kimekuwa kikijirudia. Pia utatofautisha maelezo ya muda na makisio ya msemaji.\n\n## 1. Wakati wa kusema na wakati wa rejea\n\nIli kuelewa wakati ambatani, tofautisha mambo matatu:\n\n- **Wakati wa kusema:** wakati ambapo msemaji anatoa kauli.\n- **Wakati wa rejea:** wakati ambao maelezo ya kitendo yanategemea.\n- **Wakati wa kitendo:** wakati ambapo jambo linatokea au limetokea.\n\nWakati wa rejea unaweza kuwa sasa, zamani au baadaye. Unaweza kutajwa kwa maneno kama *nilipofika* na *kufikia kesho jioni*, au kueleweka kutokana na sentensi zilizotangulia.\n\n:::example\nJana nilifika ofisini saa tatu. Asha **alikuwa ameondoka**.\n\nWakati wa kusema ni sasa; wakati wa rejea ni saa tatu jana; kuondoka kwa Asha kulitangulia wakati huo.\n\nJana nilifika ofisini saa tatu. Asha **alikuwa akiandika** ripoti.\n\nWakati wa rejea haujabadilika, lakini sasa tunaona uandishi ukiendelea wakati nilipofika.\n:::\n\nKwa hiyo, mahali pa mtazamo si mahali halisi kama ofisi au nyumbani. Ni msingi wa muda unaotumiwa kuangalia kitendo.\n\n## 2. Kazi ya kila sehemu ya muundo\n\nKatika miundo hii, **kuwa** hutumika kama kitenzi kisaidizi. Hubeba taarifa kuhusu wakati au hali; kitenzi kinachofuata huonyesha kitendo na namna kinavyohusiana na wakati wa rejea. Maana kamili hutokana na sehemu zote pamoja na muktadha.\n\n| Muundo | Wakati wa rejea | Mtazamo wa kitendo |\n| --- | --- | --- |\n| **alikuwa anaandika \u002F alikuwa akiandika** | Wakati fulani uliopita | Uandishi unaendelea wakati huo |\n| **alikuwa ameandika** | Wakati fulani uliopita | Uandishi umetimia kufikia wakati huo |\n| **atakuwa anaandika \u002F atakuwa akiandika** | Wakati fulani ujao, katika usomaji wa muda | Uandishi unaendelea wakati huo |\n| **atakuwa ameandika** | Wakati fulani ujao, katika usomaji wa muda | Uandishi umetimia kufikia wakati huo |\n| **amekuwa akiandika** | Kipindi kinachoelekea hadi sasa | Uandishi umeendelea au umejirudia katika kipindi hicho |\n\nViambishi vya kiima katika sehemu zote mbili vipatane na kiima kilekile: **mwanafunzi alikuwa akisoma**, lakini **wanafunzi walikuwa wakisoma**.\n\n:::note\nKatika **alikuwa akiandika**, **-ki-** huonyesha kitendo kinachoendelea katika muundo ambatani; hapa hakianzishi sharti. **Alikuwa anaandika** na **alikuwa akiandika** zinaweza kueleza hali ileile, ingawa uchaguzi wake unaweza kutegemea muktadha na mtindo.\n:::\n\n## 3. Kuendelea, kutimia na kujirudia\n\nTofauti muhimu si tarehe pekee, bali namna kitendo kinavyoonekana kutoka wakati wa rejea.\n\n:::example\n**Nilipompigia simu, alikuwa akiandika ripoti.**\nUandishi ulikuwa unaendelea. Sentensi haisemi kama ripoti ilikamilika baadaye.\n\n**Nilipompigia simu, alikuwa ameandika ripoti.**\nUandishi wa ripoti ulikuwa umetimia kabla ya simu hiyo.\n\n**Amekuwa akiandika ripoti kila Ijumaa kwa miezi mitatu sasa.**\nHapa si uandishi mmoja usiokatika: **kila Ijumaa** huonyesha shughuli inayojirudia katika kipindi kinachofika hadi sasa.\n:::\n\nMuundo **amekuwa aki-** hauhitaji kitendo kiwe kinafanyika hasa wakati wa kusema. Unaweza kueleza shughuli ya kipindi cha karibuni au mazoea yanayoendelea katika kipindi hicho.\n\nKwa kitenzi kinachoeleza hali, **-me-** si lazima ionyeshe tendo lililomalizika kwa namna sawa na kuandika ripoti. Katika **tulipofika, alikuwa amelala**, usingizi ulikuwa umeanza na hali hiyo ilikuwapo wakati tulipofika.\n\n## 4. Kudumisha au kuhamisha wakati wa rejea\n\nKatika taarifa ndefu, msomaji hutafuta wakati ambao kila kauli inategemea. Usibadilishe msingi huo bila sababu inayoeleweka.\n\n:::example\nJumatatu tulikagua maendeleo ya mradi. Mafundi **walikuwa wamejenga** kuta, lakini **walikuwa wakifunga** madirisha. Kufikia Ijumaa, **watakuwa wamekamilisha** kazi yote.\n:::\n\nKauli mbili za kwanza zinategemea ukaguzi wa Jumatatu: ujenzi wa kuta umetimia, lakini ufungaji wa madirisha unaendelea. **Kufikia Ijumaa** huweka wakati mpya wa rejea. Usomaji wa wakati ujao hapa unahitaji Ijumaa hiyo iwe bado haijafika wakati wa kusema.\n\nKatika taarifa inayosimuliwa baadaye, unaweza kuhifadhi mtazamo wa wahusika kwa kuuweka wazi: **Jumatatu walitarajia kuwa wangekamilisha kazi kufikia Ijumaa.** Hapa unaeleza matarajio ya wakati ule, si kuhakikisha kwamba kazi ilikamilika.\n\n:::tip\nUnapohariri taarifa, jiulize: “Wakati huu unahesabiwa kutoka sasa, au kutoka tukio nililotaja?” Ongeza kiashiria kama **wakati huo**, **nilipofika** au **kufikia kesho** ikiwa jibu haliko wazi.\n:::\n\n## 5. Wakati ujao au makisio?\n\n**Atakuwa ame-** na **atakuwa ana-** si maelezo ya wakati ujao katika kila muktadha. Zinaweza pia kuonyesha makisio kuhusu jambo la sasa au lililotangulia sasa.\n\n| Muktadha na kauli | Maana inayojitokeza |\n| --- | --- |\n| Kesho saa nne, Juma **atakuwa akifanya** mtihani. | Kitendo kinachoendelea wakati ujao |\n| Kufikia kesho jioni, Juma **atakuwa amemaliza** mtihani. | Kitendo kilichotimia kufikia wakati ujao |\n| Juma hapokei simu sasa; **atakuwa anafanya** mtihani. | Makisio kuhusu kitendo cha sasa |\n| Ofisi yake imefungwa sasa; **atakuwa ameondoka**. | Makisio kwamba ameondoka tayari |\n\nKatika mifano ya makisio, msemaji hajathibitisha jambo moja kwa moja. Ukihitaji kuondoa utata, tumia **huenda anafanya mtihani** au **huenda ameondoka**. Ukilenga wakati ujao, utaje wakati huo wazi.\n\n## 6. Kukanusha na kuhakiki maana\n\nUkanushi nao hutegemea wakati wa rejea. **Hakuwa ame-** hukataa kwamba kitendo kilikuwa kimetimia kufikia wakati huo; hauonyeshi kwamba hakikutokea kamwe.\n\n:::example\n**Nilipofika, hakuwa amemaliza kazi. Aliimaliza saa moja baadaye.**\n\nSentensi ya pili haipingani na ya kwanza: kutomaliza kunahusu wakati wa kufika tu.\n\n**Nilipofika, hakuwa akiandika; alikuwa akisoma.**\n\nHapa kinachokanushwa ni kuendelea kwa uandishi wakati huo, si kutimia kwake.\n:::\n\n:::warning\nUsibadilishe **hakuwa ameandika** kuwa **hakuwa akiandika** ukitarajia maana ibaki ileile. Ya kwanza hukataa kutimia kwa uandishi kufikia wakati wa rejea; ya pili hukataa shughuli ya uandishi wakati huo.\n:::\n\nKabla ya kuchagua muundo:\n\n1. Tambua **wakati wa rejea**, hata kama haujatajwa moja kwa moja.\n2. Amua kama kitendo **kinaendelea**, **kimetimia** au **kinajirudia** kuhusiana na wakati huo.\n3. Hakiki kama muundo unaeleza **muda** au **makisio**.\n4. Ukiukanusha, hakikisha unakanusha maana unayokusudia, bila kudai chochote kisichoelezwa kuhusu wakati mwingine.",[856],{"id":857,"name":708,"level":684,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":26,"completedExercises":859},"01a1c61d-260e-71c0-a714-330cd55b9ae6",false,0,"2026-11-10T15:39:22+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[],[],null,[866,875,881,888],{"@id":867,"@type":868,"id":869,"grammarPage":870,"title":871,"instructions":872,"displayOrder":859,"type":873,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":874},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-433a-72b4-8253-35664f5d910c","GrammarExercise","01a1c61d-433a-72b4-8253-35664f5d910c","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Wakati wa rejea na mtazamo wa kitendo","Chagua jibu linalolingana na wakati wa rejea na maana iliyoelezwa katika kila sentensi.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_471eee50-5b15-45ef-afaf-7d9062caf4c6_hero.webp?v=1794325168",{"@id":876,"@type":868,"id":877,"grammarPage":870,"title":878,"instructions":879,"displayOrder":11,"type":873,"questionCount":66,"blankCount":71,"isCompleted":858,"ogImageUrl":880},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-4351-7222-978a-a326b6c00cd4","01a1c61d-4351-7222-978a-a326b6c00cd4","Rejea ya baadaye, makisio na ukanushi","Chagua jibu linalohifadhi maana ya muda, makisio au ukanushi katika muktadha uliotolewa.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_61bea436-a99e-4199-9b63-aa91ee31a3a8_hero.webp?v=1794325168",{"@id":882,"@type":868,"id":883,"grammarPage":870,"title":884,"instructions":885,"displayOrder":16,"type":886,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":858,"ogImageUrl":887},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-4367-7c2f-8d8b-a74e5dceed4d","01a1c61d-4367-7c2f-8d8b-a74e5dceed4d","Shughuli na hali katika wakati wa rejea","Panga vipande ili kuunda sentensi sahihi. Kuna neno moja la ziada katika kila swali; usilitumie. Hifadhi herufi kubwa na alama za uakifishaji.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_00d46589-0e9f-4c1a-b117-265c9a887ee7_hero.webp?v=1794325169",{"@id":889,"@type":868,"id":890,"grammarPage":870,"title":891,"instructions":885,"displayOrder":21,"type":886,"questionCount":61,"blankCount":61,"isCompleted":858,"ogImageUrl":892},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-4375-7c47-9309-a1cd5414d51b","01a1c61d-4375-7c47-9309-a1cd5414d51b","Wakati ujao, makisio na mipaka ya ukanushi","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_803566ce-fb17-4006-a64b-cf699cf35868_hero.webp?v=1794325169",{"id":869,"grammarPage":870,"title":871,"instructions":872,"seoTitle":894,"seoDescription":895,"displayOrder":859,"type":873,"questions":896,"ogImageUrl":874},"Nyakati ambatani: rejea na hali ya kitendo","Fanya mazoezi ya kuchagua majibu kuhusu nyakati ambatani na wakati wa rejea katika sentensi za safari, masomo na shughuli zinazoendelea au kujirudia.",[897],{"id":898,"sentenceTemplate":899,"displayOrder":859,"explanation":900,"exampleSentence":901,"blanks":902},"01a1c61d-433a-74ec-8253-356651a5f7a9","Leo ni Alhamisi. Nasema: Jumanne saa mbili nilifika kituoni; basi lilikuwa limeondoka. Wakati wa rejea wa kuondoka ni __1__.","Kufika kituoni Jumanne saa mbili ndiko kunakoweka wakati wa rejea. Alhamisi ni wakati wa kusema; kuondoka kwa basi kulitangulia kufika huko.","Jana saa sita tulifika ukumbini, lakini wageni walikuwa wameingia tayari.",[903],{"id":904,"blankNumber":11,"options":905},"01a1c61d-433a-7498-8253-356650e29eba",[906,909,913],{"id":907,"optionText":908,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-433a-73f0-8253-35665017d330","Alhamisi ninaposema",{"id":910,"optionText":911,"isCorrect":912,"displayOrder":11},"01a1c61d-433a-7444-8253-356650a8c8d8","Jumanne saa mbili",true,{"id":914,"optionText":915,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-433a-7470-8253-356650d3f436","wakati wowote baada ya Alhamisi",{"html":917,"toc":918},"\u003Cp>Nyakati ambatani hukuwezesha kueleza kitendo kwa kukihusisha na wakati mwingine unaotajwa au kueleweka katika mazungumzo. Hapa utachunguza mahali pa mtazamo: wakati unaoutumia kama msingi wa kuona kitendo kuwa kinaendelea, kimetimia au kimekuwa kikijirudia. Pia utatofautisha maelezo ya muda na makisio ya msemaji.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"wakati-wa-kusema-na-wakati-wa-rejea\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Wakati wa kusema na wakati wa rejea\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ili kuelewa wakati ambatani, tofautisha mambo matatu:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Wakati wa kusema:\u003C\u002Fstrong> wakati ambapo msemaji anatoa kauli.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Wakati wa rejea:\u003C\u002Fstrong> wakati ambao maelezo ya kitendo yanategemea.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Wakati wa kitendo:\u003C\u002Fstrong> wakati ambapo jambo linatokea au limetokea.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Wakati wa rejea unaweza kuwa sasa, zamani au baadaye. Unaweza kutajwa kwa maneno kama \u003Cem>nilipofika\u003C\u002Fem> na \u003Cem>kufikia kesho jioni\u003C\u002Fem>, au kueleweka kutokana na sentensi zilizotangulia.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Jana nilifika ofisini saa tatu. Asha \u003Cstrong>alikuwa ameondoka\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Wakati wa kusema ni sasa; wakati wa rejea ni saa tatu jana; kuondoka kwa Asha kulitangulia wakati huo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Jana nilifika ofisini saa tatu. Asha \u003Cstrong>alikuwa akiandika\u003C\u002Fstrong> ripoti.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Wakati wa rejea haujabadilika, lakini sasa tunaona uandishi ukiendelea wakati nilipofika.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kwa hiyo, mahali pa mtazamo si mahali halisi kama ofisi au nyumbani. Ni msingi wa muda unaotumiwa kuangalia kitendo.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kazi-ya-kila-sehemu-ya-muundo\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Kazi ya kila sehemu ya muundo\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Katika miundo hii, \u003Cstrong>kuwa\u003C\u002Fstrong> hutumika kama kitenzi kisaidizi. Hubeba taarifa kuhusu wakati au hali; kitenzi kinachofuata huonyesha kitendo na namna kinavyohusiana na wakati wa rejea. Maana kamili hutokana na sehemu zote pamoja na muktadha.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Muundo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Wakati wa rejea\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mtazamo wa kitendo\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>alikuwa anaandika \u002F alikuwa akiandika\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Wakati fulani uliopita\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Uandishi unaendelea wakati huo\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>alikuwa ameandika\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Wakati fulani uliopita\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Uandishi umetimia kufikia wakati huo\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>atakuwa anaandika \u002F atakuwa akiandika\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Wakati fulani ujao, katika usomaji wa muda\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Uandishi unaendelea wakati huo\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>atakuwa ameandika\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Wakati fulani ujao, katika usomaji wa muda\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Uandishi umetimia kufikia wakati huo\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>amekuwa akiandika\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kipindi kinachoelekea hadi sasa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Uandishi umeendelea au umejirudia katika kipindi hicho\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Viambishi vya kiima katika sehemu zote mbili vipatane na kiima kilekile: \u003Cstrong>mwanafunzi alikuwa akisoma\u003C\u002Fstrong>, lakini \u003Cstrong>wanafunzi walikuwa wakisoma\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Katika \u003Cstrong>alikuwa akiandika\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>-ki-\u003C\u002Fstrong> huonyesha kitendo kinachoendelea katika muundo ambatani; hapa hakianzishi sharti. \u003Cstrong>Alikuwa anaandika\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>alikuwa akiandika\u003C\u002Fstrong> zinaweza kueleza hali ileile, ingawa uchaguzi wake unaweza kutegemea muktadha na mtindo.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kuendelea-kutimia-na-kujirudia\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Kuendelea, kutimia na kujirudia\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tofauti muhimu si tarehe pekee, bali namna kitendo kinavyoonekana kutoka wakati wa rejea.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Nilipompigia simu, alikuwa akiandika ripoti.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Uandishi ulikuwa unaendelea. Sentensi haisemi kama ripoti ilikamilika baadaye.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nilipompigia simu, alikuwa ameandika ripoti.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Uandishi wa ripoti ulikuwa umetimia kabla ya simu hiyo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Amekuwa akiandika ripoti kila Ijumaa kwa miezi mitatu sasa.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hapa si uandishi mmoja usiokatika: \u003Cstrong>kila Ijumaa\u003C\u002Fstrong> huonyesha shughuli inayojirudia katika kipindi kinachofika hadi sasa.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Muundo \u003Cstrong>amekuwa aki-\u003C\u002Fstrong> hauhitaji kitendo kiwe kinafanyika hasa wakati wa kusema. Unaweza kueleza shughuli ya kipindi cha karibuni au mazoea yanayoendelea katika kipindi hicho.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kwa kitenzi kinachoeleza hali, \u003Cstrong>-me-\u003C\u002Fstrong> si lazima ionyeshe tendo lililomalizika kwa namna sawa na kuandika ripoti. Katika \u003Cstrong>tulipofika, alikuwa amelala\u003C\u002Fstrong>, usingizi ulikuwa umeanza na hali hiyo ilikuwapo wakati tulipofika.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kudumisha-au-kuhamisha-wakati-wa-rejea\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Kudumisha au kuhamisha wakati wa rejea\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Katika taarifa ndefu, msomaji hutafuta wakati ambao kila kauli inategemea. Usibadilishe msingi huo bila sababu inayoeleweka.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Jumatatu tulikagua maendeleo ya mradi. Mafundi \u003Cstrong>walikuwa wamejenga\u003C\u002Fstrong> kuta, lakini \u003Cstrong>walikuwa wakifunga\u003C\u002Fstrong> madirisha. Kufikia Ijumaa, \u003Cstrong>watakuwa wamekamilisha\u003C\u002Fstrong> kazi yote.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kauli mbili za kwanza zinategemea ukaguzi wa Jumatatu: ujenzi wa kuta umetimia, lakini ufungaji wa madirisha unaendelea. \u003Cstrong>Kufikia Ijumaa\u003C\u002Fstrong> huweka wakati mpya wa rejea. Usomaji wa wakati ujao hapa unahitaji Ijumaa hiyo iwe bado haijafika wakati wa kusema.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Katika taarifa inayosimuliwa baadaye, unaweza kuhifadhi mtazamo wa wahusika kwa kuuweka wazi: \u003Cstrong>Jumatatu walitarajia kuwa wangekamilisha kazi kufikia Ijumaa.\u003C\u002Fstrong> Hapa unaeleza matarajio ya wakati ule, si kuhakikisha kwamba kazi ilikamilika.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Unapohariri taarifa, jiulize: “Wakati huu unahesabiwa kutoka sasa, au kutoka tukio nililotaja?” Ongeza kiashiria kama \u003Cstrong>wakati huo\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>nilipofika\u003C\u002Fstrong> au \u003Cstrong>kufikia kesho\u003C\u002Fstrong> ikiwa jibu haliko wazi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"wakati-ujao-au-makisio\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Wakati ujao au makisio?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Atakuwa ame-\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>atakuwa ana-\u003C\u002Fstrong> si maelezo ya wakati ujao katika kila muktadha. Zinaweza pia kuonyesha makisio kuhusu jambo la sasa au lililotangulia sasa.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Muktadha na kauli\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Maana inayojitokeza\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kesho saa nne, Juma \u003Cstrong>atakuwa akifanya\u003C\u002Fstrong> mtihani.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kitendo kinachoendelea wakati ujao\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kufikia kesho jioni, Juma \u003Cstrong>atakuwa amemaliza\u003C\u002Fstrong> mtihani.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kitendo kilichotimia kufikia wakati ujao\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Juma hapokei simu sasa; \u003Cstrong>atakuwa anafanya\u003C\u002Fstrong> mtihani.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Makisio kuhusu kitendo cha sasa\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ofisi yake imefungwa sasa; \u003Cstrong>atakuwa ameondoka\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Makisio kwamba ameondoka tayari\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Katika mifano ya makisio, msemaji hajathibitisha jambo moja kwa moja. Ukihitaji kuondoa utata, tumia \u003Cstrong>huenda anafanya mtihani\u003C\u002Fstrong> au \u003Cstrong>huenda ameondoka\u003C\u002Fstrong>. Ukilenga wakati ujao, utaje wakati huo wazi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kukanusha-na-kuhakiki-maana\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Kukanusha na kuhakiki maana\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ukanushi nao hutegemea wakati wa rejea. \u003Cstrong>Hakuwa ame-\u003C\u002Fstrong> hukataa kwamba kitendo kilikuwa kimetimia kufikia wakati huo; hauonyeshi kwamba hakikutokea kamwe.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Nilipofika, hakuwa amemaliza kazi. Aliimaliza saa moja baadaye.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sentensi ya pili haipingani na ya kwanza: kutomaliza kunahusu wakati wa kufika tu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nilipofika, hakuwa akiandika; alikuwa akisoma.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hapa kinachokanushwa ni kuendelea kwa uandishi wakati huo, si kutimia kwake.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Usibadilishe \u003Cstrong>hakuwa ameandika\u003C\u002Fstrong> kuwa \u003Cstrong>hakuwa akiandika\u003C\u002Fstrong> ukitarajia maana ibaki ileile. Ya kwanza hukataa kutimia kwa uandishi kufikia wakati wa rejea; ya pili hukataa shughuli ya uandishi wakati huo.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kabla ya kuchagua muundo:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Tambua \u003Cstrong>wakati wa rejea\u003C\u002Fstrong>, hata kama haujatajwa moja kwa moja.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Amua kama kitendo \u003Cstrong>kinaendelea\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kimetimia\u003C\u002Fstrong> au \u003Cstrong>kinajirudia\u003C\u002Fstrong> kuhusiana na wakati huo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Hakiki kama muundo unaeleza \u003Cstrong>muda\u003C\u002Fstrong> au \u003Cstrong>makisio\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Ukiukanusha, hakikisha unakanusha maana unayokusudia, bila kudai chochote kisichoelezwa kuhusu wakati mwingine.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n",[919,923,927,931,935,939],{"id":920,"text":921,"depth":16,"number":922},"wakati-wa-kusema-na-wakati-wa-rejea","Wakati wa kusema na wakati wa rejea","1",{"id":924,"text":925,"depth":16,"number":926},"kazi-ya-kila-sehemu-ya-muundo","Kazi ya kila sehemu ya muundo","2",{"id":928,"text":929,"depth":16,"number":930},"kuendelea-kutimia-na-kujirudia","Kuendelea, kutimia na kujirudia","3",{"id":932,"text":933,"depth":16,"number":934},"kudumisha-au-kuhamisha-wakati-wa-rejea","Kudumisha au kuhamisha wakati wa rejea","4",{"id":936,"text":937,"depth":16,"number":938},"wakati-ujao-au-makisio","Wakati ujao au makisio?","5",{"id":940,"text":941,"depth":16,"number":942},"kukanusha-na-kuhakiki-maana","Kukanusha na kuhakiki maana","6"]