[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi":852,"grammar-lesson-path-sw-tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi-none":864,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b":865,"grammar-quick-check-01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b":881,"grammar-lesson-body-01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b-4ct1xpjobf":904},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":676,"title":677,"slug":678,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":533,"displayOrder":679,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":16,"vocabularyLists":862,"readyImages":863},"Jifunze kutofautisha mazungumzo na maandishi rasmi kwa kuchagua msamiati, sentensi kamili, viunganishi na marejeo yaliyo wazi kulingana na muktadha.","Unapozungumza na rafiki, unaweza kutegemea mazingira yenu na mambo mliyokwisha kusema. Unapoandika barua au taarifa rasmi, mara nyingi unahitaji kueleza mambo hayo wazi. Utajifunza kurekebisha msamiati, sentensi na namna ya kuunganisha mawazo bila kubadili ujumbe.\n\n## 1. Muktadha huamua sajili\n\n*Sajili* ni namna ya kutumia lugha kulingana na shughuli, uhusiano wa watu na lengo la mawasiliano. Mazungumzo ya marafiki na taarifa ya ofisini yanaweza kueleza jambo lilelile kwa namna tofauti.\n\nHata hivyo, **mazungumzo si lazima yawe yasiyo rasmi**, na **maandishi si lazima yawe rasmi**. Hotuba ya mkuu wa taasisi inaweza kuwa rasmi; ujumbe mfupi kwa rafiki unaweza kuwa wa kawaida kabisa.\n\nKabla ya kuchagua namna ya kusema au kuandika, jiulize:\n\n- Unawasiliana na nani?\n- Unataka kutoa taarifa, kueleza tatizo au kujadili jambo?\n- Mpokeaji anajua tayari mambo gani?\n- Mawasiliano haya yatahifadhiwa au kusomwa na watu wengine?\n\n:::note\nTofauti ya sajili si tofauti kati ya lugha sahihi na lugha yenye makosa. Sentensi ya mazungumzo inaweza kuwa sahihi kabisa lakini isifae katika taarifa rasmi.\n:::\n\n## 2. Chagua msamiati unaofaa shughuli\n\nKatika mazungumzo ya karibu, maneno ya kawaida na misemo hutokea kwa urahisi. Katika maandishi rasmi, chagua maneno yanayobainisha jambo kwa usahihi. Si lazima uchague neno refu au gumu.\n\n| Mazungumzo ya karibu | Maandishi rasmi katika muktadha huu | Kinachobadilika |\n| --- | --- | --- |\n| Nitakupa **jibu** kesho. | Nitakujulisha **uamuzi** kesho. | Ikiwa jibu ni uamuzi, aina ya jibu inatajwa. |\n| **Mambo yamekwama** kwa sababu hatuna fedha. | **Kazi imesimama** kwa sababu ya ukosefu wa fedha. | Kazi inayozungumziwa inaelezwa moja kwa moja. |\n| Tuliongea **kuhusu** ratiba. | Tulizungumza **kuhusu** ratiba. | Kitenzi kinabadilika; kiunganishi hakihitaji kubadilishwa. |\n\nHaya si maneno ya kubadilishana katika kila sentensi. Kwa mfano, **jibu** si lazima liwe **uamuzi**. Lazima ujue ujumbe unaokusudiwa kabla ya kuurekebisha.\n\n:::tip\nManeno kama **kuhusu**, **lakini** na **kwa sababu** yanafaa pia katika maandishi rasmi. Usiyabadilishe kwa maneno mazito kwa lengo la kuonekana rasmi tu.\n:::\n\n## 3. Eleza mambo ambayo msomaji hawezi kuona\n\nKatika mazungumzo, watu wanaweza kuonyesha kitu kwa mkono, kuuliza swali la kufuatilia au kuelewa jibu fupi kutokana na swali lililotangulia.\n\n:::example\nA: Utatuma nini kesho?\n\nB: **Ripoti ya mauzo.**\n\nJibu hilo linaeleweka katika mazungumzo. Katika barua inayotoa taarifa bila swali lililotangulia, unaweza kuandika:\n\n**Nitatuma ripoti ya mauzo kesho.**\n:::\n\nManeno kama **hapa**, **hiyo** na **kesho** yanategemea muktadha. Si makosa katika maandishi rasmi, lakini hakikisha msomaji anaelewa mahali, kitu au tarehe inayorejelewa.\n\n| Kauli inayotegemea mazingira | Kauli yenye taarifa zilizo wazi |\n| --- | --- |\n| Weka hiyo pale. | Weka fomu ya maombi kwenye dawati la mapokezi. |\n| Tutakutana hapa kesho. | Tutakutana katika ukumbi wa shule tarehe 12 Mei. |\n\nKatika kauli ya pili, mahali na tarehe vinatajwa wazi. Tumia taarifa hizo tu ikiwa ndizo zinazokusudiwa; usizibuni unapohariri ujumbe wa mtu mwingine.\n\n## 4. Unganisha mawazo kwa uhusiano wake\n\nMazungumzo yanaweza kuwa na kurudia maneno, kusita na kurekebisha kauli papo hapo. Katika maandishi rasmi, unaweza kuhariri sentensi ili mpangilio wa mawazo uonekane vizuri.\n\nChagua kiunganishi kulingana na uhusiano wa mawazo:\n\n- **kwa sababu**: kuonyesha sababu;\n- **kwa hiyo**: kuonyesha matokeo;\n- **hata hivyo**: kuonyesha tofauti na jambo lililotangulia;\n- **pia**: kuongeza taarifa.\n\n:::example\n**Mazungumzo:** Tulifika, halafu tukakuta ofisi imefungwa, kwa hiyo tukarudi nyumbani.\n\n**Taarifa rasmi:** Tulipofika, tulikuta ofisi imefungwa. Kwa hiyo, tulirudi nyumbani.\n\nToleo la pili linapanga tukio la kufika na matokeo yake kwa sentensi mbili. Toleo la kwanza pia ni la kisarufi.\n:::\n\nMaandishi rasmi hayahitaji sentensi ndefu. Sentensi fupi zinaweza kusaidia msomaji kutofautisha tukio, sababu na matokeo. Pia, **halafu** si kosa; katika taarifa hii, **tulipofika** inaonyesha wakati wa tukio kwa uwazi zaidi.\n\n## 5. Hifadhi maana unapobadili sajili\n\nUnapofanya maandishi yawe rasmi, hifadhi taarifa muhimu: nani alifanya jambo, lilitokea lini na msemaji ana uhakika kiasi gani.\n\n:::example\n**Mazungumzo:** Nadhani kazi itaisha Ijumaa, lakini bado sijapata jibu la fundi.\n\n**Maandishi rasmi:** Ninatarajia kazi kukamilika Ijumaa. Hata hivyo, bado sijapokea jibu kutoka kwa fundi.\n\nMatoleo yote mawili yanaonyesha matarajio, si uthibitisho kwamba kazi itakamilika siku hiyo.\n:::\n\n:::warning\nUsibadilishe **Huenda mkutano ukaahirishwa** kuwa **Mkutano umeahirishwa** kwa sababu tu unaandika rasmi. Kauli ya kwanza inaonyesha uwezekano; ya pili inatoa taarifa kwamba kuahirishwa kumetokea.\n:::\n\nSi lazima pia utumie kauli ya kutendwa katika kila sentensi rasmi. **Kamati imeidhinisha ombi lako** ni rasmi na inaeleza wazi aliyefanya uamuzi. **Ombi lako limeidhinishwa** linafaa unapolenga zaidi matokeo. Chagua kulingana na taarifa unayotaka kuipa uzito.\n\n## 6. Orodha ya kujikagua\n\nUnapobadili ujumbe wa mazungumzo kuwa maandishi rasmi:\n\n1. **Tambua mpokeaji na lengo** badala ya kudhani kwamba kila maandishi yanahitaji sajili rasmi.\n2. **Chagua maneno sahihi na ya wazi**, si magumu tu.\n3. **Kamilisha taarifa zinazokosekana** ikiwa msomaji hana muktadha wa mazungumzo.\n4. **Unganisha mawazo kulingana na maana**: sababu, matokeo, tofauti au nyongeza.\n5. **Hifadhi maana ya awali**, hasa wakati, mtendaji na kiwango cha uhakika.\n\nMaandishi rasmi yanahitaji lugha inayofaa shughuli na inayomsaidia msomaji kuelewa ujumbe. Urasmi hauhitaji kupoteza uwazi au kufanya kila sentensi iwe ndefu.",[856],{"id":857,"name":677,"level":533,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":16,"completedExercises":859},"01a1c61d-25fd-77d2-9f03-dad265aaa94a",false,0,"2026-11-10T15:39:22+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[],[],null,[866,875],{"@id":867,"@type":868,"id":869,"grammarPage":870,"title":871,"instructions":872,"displayOrder":859,"type":873,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":874},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-45fd-783d-b80a-cc21014a5c82","GrammarExercise","01a1c61d-45fd-783d-b80a-cc21014a5c82","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Sajili, msamiati na taarifa zilizo wazi","Chagua jibu linalofuata muktadha na lengo lililotajwa. Unapohariri ujumbe, usiongeze wala kubadili taarifa.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b87449d5-dbe4-4cbd-98ce-8d79704c2663_hero.webp?v=1794325169",{"@id":876,"@type":868,"id":877,"grammarPage":870,"title":878,"instructions":879,"displayOrder":11,"type":873,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":880},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-4613-7aec-9662-dd36909688a6","01a1c61d-4613-7aec-9662-dd36909688a6","Uhusiano wa mawazo na uhifadhi wa maana","Chagua jibu linalohifadhi taarifa na kuonyesha uhusiano au msisitizo uliotajwa. Usiongeze uhakika ambao ujumbe wa awali hauna.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_0b404f4f-f6b9-450c-9b0c-d53ee5b67d05_hero.webp?v=1794325169",{"id":869,"grammarPage":870,"title":871,"instructions":872,"seoTitle":882,"seoDescription":883,"displayOrder":859,"type":873,"questions":884,"ogImageUrl":874},"Sajili rasmi: chagua maneno na taarifa wazi","Fanya mazoezi ya sajili rasmi kwa kuchagua maneno katika nafasi wazi kuhusu ujumbe wa ofisini, mawasiliano na marafiki, tarehe na mahali pa mikutano.",[885],{"id":886,"sentenceTemplate":887,"displayOrder":859,"explanation":888,"exampleSentence":889,"blanks":890},"01a1c61d-45fd-7a2d-b80a-cc2103b8e3b1","Mkurugenzi anatoa hotuba ya kufungua mkutano wa kitaifa. Hotuba hiyo imeandaliwa kwa sajili rasmi. Huu ni mfano wa __1__.","Hotuba imetajwa kuwa rasmi. Kuzungumza hakufanyi lugha iwe isiyo rasmi, wala lugha rasmi haitumiki katika maandishi tu.","Jaji anaweza kutoa maelekezo rasmi kwa kusema mahakamani.",[891],{"id":892,"blankNumber":11,"options":893},"01a1c61d-45fd-79dd-b80a-cc2102e3906e",[894,897,901],{"id":895,"optionText":896,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-45fd-794d-b80a-cc21018f5939","lugha isiyo rasmi kwa sababu inasemwa",{"id":898,"optionText":899,"isCorrect":900,"displayOrder":11},"01a1c61d-45fd-7989-b80a-cc210191e058","lugha rasmi inayotumiwa kwa kusema",true,{"id":902,"optionText":903,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-45fd-79b5-b80a-cc2102347636","lugha rasmi inayotumiwa kwa maandishi tu",{"html":905,"toc":906},"\u003Cp>Unapozungumza na rafiki, unaweza kutegemea mazingira yenu na mambo mliyokwisha kusema. Unapoandika barua au taarifa rasmi, mara nyingi unahitaji kueleza mambo hayo wazi. Utajifunza kurekebisha msamiati, sentensi na namna ya kuunganisha mawazo bila kubadili ujumbe.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"muktadha-huamua-sajili\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Muktadha huamua sajili\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cem>Sajili\u003C\u002Fem> ni namna ya kutumia lugha kulingana na shughuli, uhusiano wa watu na lengo la mawasiliano. Mazungumzo ya marafiki na taarifa ya ofisini yanaweza kueleza jambo lilelile kwa namna tofauti.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hata hivyo, \u003Cstrong>mazungumzo si lazima yawe yasiyo rasmi\u003C\u002Fstrong>, na \u003Cstrong>maandishi si lazima yawe rasmi\u003C\u002Fstrong>. Hotuba ya mkuu wa taasisi inaweza kuwa rasmi; ujumbe mfupi kwa rafiki unaweza kuwa wa kawaida kabisa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kabla ya kuchagua namna ya kusema au kuandika, jiulize:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Unawasiliana na nani?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Unataka kutoa taarifa, kueleza tatizo au kujadili jambo?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Mpokeaji anajua tayari mambo gani?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Mawasiliano haya yatahifadhiwa au kusomwa na watu wengine?\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Tofauti ya sajili si tofauti kati ya lugha sahihi na lugha yenye makosa. Sentensi ya mazungumzo inaweza kuwa sahihi kabisa lakini isifae katika taarifa rasmi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"chagua-msamiati-unaofaa-shughuli\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Chagua msamiati unaofaa shughuli\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Katika mazungumzo ya karibu, maneno ya kawaida na misemo hutokea kwa urahisi. Katika maandishi rasmi, chagua maneno yanayobainisha jambo kwa usahihi. Si lazima uchague neno refu au gumu.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Mazungumzo ya karibu\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Maandishi rasmi katika muktadha huu\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kinachobadilika\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Nitakupa \u003Cstrong>jibu\u003C\u002Fstrong> kesho.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nitakujulisha \u003Cstrong>uamuzi\u003C\u002Fstrong> kesho.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ikiwa jibu ni uamuzi, aina ya jibu inatajwa.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mambo yamekwama\u003C\u002Fstrong> kwa sababu hatuna fedha.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Kazi imesimama\u003C\u002Fstrong> kwa sababu ya ukosefu wa fedha.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kazi inayozungumziwa inaelezwa moja kwa moja.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Tuliongea \u003Cstrong>kuhusu\u003C\u002Fstrong> ratiba.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tulizungumza \u003Cstrong>kuhusu\u003C\u002Fstrong> ratiba.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kitenzi kinabadilika; kiunganishi hakihitaji kubadilishwa.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Haya si maneno ya kubadilishana katika kila sentensi. Kwa mfano, \u003Cstrong>jibu\u003C\u002Fstrong> si lazima liwe \u003Cstrong>uamuzi\u003C\u002Fstrong>. Lazima ujue ujumbe unaokusudiwa kabla ya kuurekebisha.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Maneno kama \u003Cstrong>kuhusu\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>lakini\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>kwa sababu\u003C\u002Fstrong> yanafaa pia katika maandishi rasmi. Usiyabadilishe kwa maneno mazito kwa lengo la kuonekana rasmi tu.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"eleza-mambo-ambayo-msomaji-hawezi-kuona\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Eleza mambo ambayo msomaji hawezi kuona\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Katika mazungumzo, watu wanaweza kuonyesha kitu kwa mkono, kuuliza swali la kufuatilia au kuelewa jibu fupi kutokana na swali lililotangulia.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>A: Utatuma nini kesho?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>B: \u003Cstrong>Ripoti ya mauzo.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Jibu hilo linaeleweka katika mazungumzo. Katika barua inayotoa taarifa bila swali lililotangulia, unaweza kuandika:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nitatuma ripoti ya mauzo kesho.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Maneno kama \u003Cstrong>hapa\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>hiyo\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>kesho\u003C\u002Fstrong> yanategemea muktadha. Si makosa katika maandishi rasmi, lakini hakikisha msomaji anaelewa mahali, kitu au tarehe inayorejelewa.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Kauli inayotegemea mazingira\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kauli yenye taarifa zilizo wazi\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Weka hiyo pale.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Weka fomu ya maombi kwenye dawati la mapokezi.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Tutakutana hapa kesho.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tutakutana katika ukumbi wa shule tarehe 12 Mei.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Katika kauli ya pili, mahali na tarehe vinatajwa wazi. Tumia taarifa hizo tu ikiwa ndizo zinazokusudiwa; usizibuni unapohariri ujumbe wa mtu mwingine.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"unganisha-mawazo-kwa-uhusiano-wake\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Unganisha mawazo kwa uhusiano wake\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mazungumzo yanaweza kuwa na kurudia maneno, kusita na kurekebisha kauli papo hapo. Katika maandishi rasmi, unaweza kuhariri sentensi ili mpangilio wa mawazo uonekane vizuri.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Chagua kiunganishi kulingana na uhusiano wa mawazo:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>kwa sababu\u003C\u002Fstrong>: kuonyesha sababu;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>kwa hiyo\u003C\u002Fstrong>: kuonyesha matokeo;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>hata hivyo\u003C\u002Fstrong>: kuonyesha tofauti na jambo lililotangulia;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>pia\u003C\u002Fstrong>: kuongeza taarifa.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Mazungumzo:\u003C\u002Fstrong> Tulifika, halafu tukakuta ofisi imefungwa, kwa hiyo tukarudi nyumbani.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Taarifa rasmi:\u003C\u002Fstrong> Tulipofika, tulikuta ofisi imefungwa. Kwa hiyo, tulirudi nyumbani.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Toleo la pili linapanga tukio la kufika na matokeo yake kwa sentensi mbili. Toleo la kwanza pia ni la kisarufi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Maandishi rasmi hayahitaji sentensi ndefu. Sentensi fupi zinaweza kusaidia msomaji kutofautisha tukio, sababu na matokeo. Pia, \u003Cstrong>halafu\u003C\u002Fstrong> si kosa; katika taarifa hii, \u003Cstrong>tulipofika\u003C\u002Fstrong> inaonyesha wakati wa tukio kwa uwazi zaidi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"hifadhi-maana-unapobadili-sajili\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Hifadhi maana unapobadili sajili\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unapofanya maandishi yawe rasmi, hifadhi taarifa muhimu: nani alifanya jambo, lilitokea lini na msemaji ana uhakika kiasi gani.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Mazungumzo:\u003C\u002Fstrong> Nadhani kazi itaisha Ijumaa, lakini bado sijapata jibu la fundi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Maandishi rasmi:\u003C\u002Fstrong> Ninatarajia kazi kukamilika Ijumaa. Hata hivyo, bado sijapokea jibu kutoka kwa fundi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Matoleo yote mawili yanaonyesha matarajio, si uthibitisho kwamba kazi itakamilika siku hiyo.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Usibadilishe \u003Cstrong>Huenda mkutano ukaahirishwa\u003C\u002Fstrong> kuwa \u003Cstrong>Mkutano umeahirishwa\u003C\u002Fstrong> kwa sababu tu unaandika rasmi. Kauli ya kwanza inaonyesha uwezekano; ya pili inatoa taarifa kwamba kuahirishwa kumetokea.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Si lazima pia utumie kauli ya kutendwa katika kila sentensi rasmi. \u003Cstrong>Kamati imeidhinisha ombi lako\u003C\u002Fstrong> ni rasmi na inaeleza wazi aliyefanya uamuzi. \u003Cstrong>Ombi lako limeidhinishwa\u003C\u002Fstrong> linafaa unapolenga zaidi matokeo. Chagua kulingana na taarifa unayotaka kuipa uzito.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"orodha-ya-kujikagua\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Orodha ya kujikagua\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unapobadili ujumbe wa mazungumzo kuwa maandishi rasmi:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tambua mpokeaji na lengo\u003C\u002Fstrong> badala ya kudhani kwamba kila maandishi yanahitaji sajili rasmi.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Chagua maneno sahihi na ya wazi\u003C\u002Fstrong>, si magumu tu.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Kamilisha taarifa zinazokosekana\u003C\u002Fstrong> ikiwa msomaji hana muktadha wa mazungumzo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Unganisha mawazo kulingana na maana\u003C\u002Fstrong>: sababu, matokeo, tofauti au nyongeza.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hifadhi maana ya awali\u003C\u002Fstrong>, hasa wakati, mtendaji na kiwango cha uhakika.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Maandishi rasmi yanahitaji lugha inayofaa shughuli na inayomsaidia msomaji kuelewa ujumbe. Urasmi hauhitaji kupoteza uwazi au kufanya kila sentensi iwe ndefu.\u003C\u002Fp>\n",[907,911,915,919,923,927],{"id":908,"text":909,"depth":16,"number":910},"muktadha-huamua-sajili","Muktadha huamua sajili","1",{"id":912,"text":913,"depth":16,"number":914},"chagua-msamiati-unaofaa-shughuli","Chagua msamiati unaofaa shughuli","2",{"id":916,"text":917,"depth":16,"number":918},"eleza-mambo-ambayo-msomaji-hawezi-kuona","Eleza mambo ambayo msomaji hawezi kuona","3",{"id":920,"text":921,"depth":16,"number":922},"unganisha-mawazo-kwa-uhusiano-wake","Unganisha mawazo kwa uhusiano wake","4",{"id":924,"text":925,"depth":16,"number":926},"hifadhi-maana-unapobadili-sajili","Hifadhi maana unapobadili sajili","5",{"id":928,"text":929,"depth":16,"number":930},"orodha-ya-kujikagua","Orodha ya kujikagua","6"]