[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-pages-sw":4,"grammar-page-sw-ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji":852,"grammar-lesson-path-sw-ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji-none":1059,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f":1060,"grammar-quick-check-01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f":1083,"grammar-lesson-body-01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f-4o21ry5nq1":1104},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,364,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,535,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,797,802,807,812,817,822,827,832,837,842,847],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake","sw","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":362,"displayOrder":363},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":365,"title":366,"slug":367,"language":9,"level":362,"displayOrder":368},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":362,"displayOrder":373},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":362,"displayOrder":378},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":362,"displayOrder":383},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":362,"displayOrder":388},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":362,"displayOrder":393},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":362,"displayOrder":398},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":362,"displayOrder":403},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":362,"displayOrder":408},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":362,"displayOrder":413},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":362,"displayOrder":418},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":362,"displayOrder":423},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":362,"displayOrder":428},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":362,"displayOrder":433},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":362,"displayOrder":438},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":362,"displayOrder":443},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":362,"displayOrder":448},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":362,"displayOrder":453},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":362,"displayOrder":458},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":362,"displayOrder":463},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":362,"displayOrder":468},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":362,"displayOrder":473},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":362,"displayOrder":478},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":362,"displayOrder":483},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":362,"displayOrder":488},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":362,"displayOrder":493},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":362,"displayOrder":498},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":362,"displayOrder":503},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":362,"displayOrder":508},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":362,"displayOrder":513},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":362,"displayOrder":518},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":362,"displayOrder":523},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":362,"displayOrder":528},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":533,"displayOrder":534},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":536,"title":537,"slug":538,"language":9,"level":533,"displayOrder":539},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":533,"displayOrder":544},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":533,"displayOrder":549},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":533,"displayOrder":554},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":533,"displayOrder":559},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":533,"displayOrder":564},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":533,"displayOrder":569},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":533,"displayOrder":574},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":533,"displayOrder":579},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":533,"displayOrder":584},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":533,"displayOrder":589},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":533,"displayOrder":594},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":533,"displayOrder":599},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":533,"displayOrder":604},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":533,"displayOrder":609},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":533,"displayOrder":614},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":533,"displayOrder":619},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":533,"displayOrder":624},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":533,"displayOrder":629},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":533,"displayOrder":634},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":533,"displayOrder":639},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":533,"displayOrder":644},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":533,"displayOrder":649},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":533,"displayOrder":654},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":533,"displayOrder":659},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":533,"displayOrder":664},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":533,"displayOrder":669},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":533,"displayOrder":674},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":533,"displayOrder":679},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":9,"level":684,"displayOrder":685},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":684,"displayOrder":690},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":684,"displayOrder":695},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":684,"displayOrder":700},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":684,"displayOrder":705},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":684,"displayOrder":710},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":684,"displayOrder":715},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":684,"displayOrder":720},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":684,"displayOrder":725},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":684,"displayOrder":730},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":684,"displayOrder":735},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":684,"displayOrder":740},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":684,"displayOrder":745},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":684,"displayOrder":750},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":684,"displayOrder":755},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":684,"displayOrder":760},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":684,"displayOrder":765},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":684,"displayOrder":770},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":684,"displayOrder":775},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":684,"displayOrder":780},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":9,"level":684,"displayOrder":785},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":9,"level":684,"displayOrder":790},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":9,"level":795,"displayOrder":796},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":795,"displayOrder":801},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":795,"displayOrder":806},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":795,"displayOrder":811},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":795,"displayOrder":816},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":795,"displayOrder":821},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":795,"displayOrder":826},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":795,"displayOrder":831},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":795,"displayOrder":836},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":838,"title":839,"slug":840,"language":9,"level":795,"displayOrder":841},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":843,"title":844,"slug":845,"language":9,"level":795,"displayOrder":846},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":848,"title":849,"slug":850,"language":9,"level":795,"displayOrder":851},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,{"id":772,"title":773,"slug":774,"seoDescription":853,"content":854,"language":9,"level":684,"displayOrder":775,"grammarTopics":855,"createdAt":860,"updatedAt":861,"totalExercises":21,"vocabularyLists":862,"readyImages":1058},"Jifunze kuunganisha matini kwa kurejelea taarifa na kudondosha yanayoeleweka, huku ukidhibiti utata, upatanisho na mtiririko wa hoja katika maandishi.","Matini hushikamana pale unapoonyesha uhusiano kati ya taarifa mpya na zilizotangulia bila kurudia kila kitu. Utajifunza kutumia urejeshi na udondoshaji ili kuendeleza hoja, huku ukihakikisha kwamba msomaji anatambua kinachorejelewa na kinachoachwa bila kutajwa.\n\n## 1. Njia mbili za kuendeleza taarifa\n\n**Urejeshi** ni matumizi ya kipashio kinachomwelekeza msomaji kwenye mtu, kitu au taarifa nyingine. Katika ukurasa huu, tunashughulikia kurejelea taarifa ndani ya matini, si uundaji wa vishazi rejeshi pekee.\n\n**Udondoshaji** ni kuacha kipashio ambacho msomaji anaweza kukipata kutokana na muktadha. Si kuondoa maneno kiholela: kilichoachwa lazima kieleweke, na muundo unaobaki ukubalike.\n\n:::example\n**Urejeshi:** Kamati imependekeza kupunguza ada. **Pendekezo hilo** litajadiliwa kesho.\n\n**Udondoshaji:** Kamati gani itakutana kesho? — **Ya fedha.**\n\nKatika jibu la pili, nomino *kamati* haijarudiwa: jibu kamili ni *Kamati ya fedha*.\n:::\n\nUnapotumia njia hizi, lenga mambo matatu:\n\n- kudumisha mada inayojadiliwa;\n- kupunguza marudio yasiyo na kazi;\n- kuweka wazi uhusiano kati ya taarifa.\n\n## 2. Kurejelea kitu au taarifa nzima\n\nKipashio cha urejeshi kinaweza kurejelea nomino iliyotajwa au kufupisha maudhui ya sentensi nzima. Tofauti hii huathiri uchaguzi wa maneno na upatanisho.\n\n| Kinachorejelewa | Mfano | Uhusiano wa taarifa |\n| --- | --- | --- |\n| Kitu kilichotajwa | Ripoti imewasilishwa. **Hiyo** ndiyo itakayojadiliwa. | *Hiyo* inarejelea *ripoti*. |\n| Vitu vilivyotajwa | Mapendekezo yamewasilishwa. **Hayo** yatajadiliwa kesho. | *Hayo* inarejelea *mapendekezo*. |\n| Tukio lililoelezwa | Maji yamekatika tena. **Hali hiyo** imeathiri hospitali. | *Hali hiyo* inafupisha taarifa iliyotangulia. |\n| Taarifa nzima | Wanafunzi wote wamefaulu. **Hilo** limetufurahisha. | *Hilo* linarejelea jambo la wanafunzi wote kufaulu. |\n\nKatika mfano wa mwisho, **hilo** halirejelei *wanafunzi* kama watu; linarejelea jambo lililoelezwa. Kwa hiyo, si lazima kipashio kinachofupisha taarifa nzima kifuate ngeli ya nomino iliyo karibu nacho.\n\n:::note\nKatika **hali hiyo**, upatanisho unafuata nomino *hali*. Katika **jambo hilo**, unafuata *jambo*. Chagua kwanza namna unavyoiwasilisha taarifa, kisha hakikisha upatanisho ndani ya kirai na katika kitenzi.\n:::\n\n## 3. Uchaguzi wa urejeshi hubadili mtazamo\n\nManeno kama **jambo hilo**, **hatua hiyo**, **tatizo hilo** na **madai hayo** hayafanyi kazi ya kuunganisha sentensi tu. Pia yanaonyesha jinsi unavyoitafsiri taarifa iliyotangulia.\n\n:::example\nHalmashauri imeamua kufunga soko kwa wiki moja.\n\n- **Uamuzi huo** umetangazwa leo. → Unasisitiza tendo la kuamua.\n- **Hatua hiyo** inalenga kuruhusu ukarabati. → Unawasilisha kufungwa kwa soko kama kitendo chenye lengo.\n- **Tatizo hilo** limewafanya wafanyabiashara watafute maeneo mengine. → Unawasilisha kufungwa kwa soko kama hali inayowaletea shida.\n:::\n\nUsitumie nomino hizi kama visawe visivyo na tofauti. Kwa mfano, ukiita taarifa **madai hayo**, unaiwasilisha kama jambo linalodaiwa; ukiita **ukweli huo**, unaiwasilisha kama jambo unalokubali kuwa kweli.\n\nVioneshi kama **hili** na **hilo** vyote vinaweza kutumiwa kurejelea taarifa katika matini. Uchaguzi wake hutegemea muktadha na namna unavyoielekeza fikra ya msomaji; hakuna kanuni rahisi kwamba kimoja lazima kirejelee sentensi ya karibu na kingine sentensi ya mbali.\n\n## 4. Kudondosha bila kupoteza maana\n\nUdondoshaji hufanya kazi vizuri hasa katika majibu na miundo yenye taarifa zinazolingana. Msomaji anahitaji msingi wa kutambua sehemu isiyotajwa.\n\n:::example\n**Katika jibu:**\n\n— Mkutano utafanyika lini?\n\n— **Kesho asubuhi.**\n\nJibu linaeleweka kuwa *Mkutano utafanyika kesho asubuhi*.\n\n**Katika taarifa zinazolingana:**\n\nAsha atahudhuria mkutano; **Juma pia**.\n\nSehemu ya pili inaeleweka kuwa *Juma pia atahudhuria mkutano*.\n\n**Ndani ya kirai:**\n\nTulijadili mapendekezo mawili: **la mwenyekiti na la katibu**.\n\nKila **la** linaambatana na *pendekezo* linaloeleweka bila kurudiwa.\n:::\n\nTofautisha udondoshaji huu na kutotaja kiwakilishi huru cha kiima. Katika **Nimewasilisha ripoti**, **ni-** tayari huonyesha msemaji. Kutokuwepo kwa *mimi* hakufanyi sentensi iwe pungufu.\n\nVivyo hivyo, katika *Asha alifika. Akaketi*, jina halijarudiwa, lakini **a-** bado ipo katika kitenzi. Muktadha hutusaidia kutambua mtu anayerejelewa; viambishi vya kisarufi haviondolewi kiholela.\n\n:::warning\nUdondoshaji haupaswi kuficha tofauti muhimu ya wakati au tendo. **Asha alihudhuria jana; Juma pia** kwa kawaida humhusisha Juma na taarifa hiyo hiyo. Ikiwa Juma atahudhuria kesho, andika wazi: **Asha alihudhuria jana; Juma atahudhuria kesho.**\n:::\n\n## 5. Kuondoa utata wa urejeshi\n\nUpatanisho sahihi pekee hauhakikishi kwamba urejeshi uko wazi. Nomino mbili zinaweza kuwa na upatanisho mmoja, au taarifa kadhaa zikawa zinaweza kurejelewa.\n\n:::example\n**Yenye utata:** Tulipokea barua na ripoti. **Hiyo** ilikuwa na makosa mengi.\n\n**Wazi:** Tulipokea barua na ripoti. **Ripoti hiyo** ilikuwa na makosa mengi.\n:::\n\nKurudia nomino hapa si udhaifu wa mtindo: kunazuia tafsiri mbili. Kadiri taarifa inayorejelewa inavyokuwa mbali, au mada nyingine zinavyoingilia, ndivyo kurudia nomino au kirai kifupi kunavyoweza kusaidia.\n\nKatika maandishi rasmi, jibu au kifungu kifupi kinaweza kufaa ikiwa muktadha uko wazi. Hata hivyo, usipunguze sentensi kwa lengo la ufupi tu. Baada ya kubadili mada, mara nyingi ni bora kuitaja mada mpya wazi kabla ya kutumia urejeshi au udondoshaji.\n\n## 6. Orodha ya kujihakiki\n\nUnapohariri matini yako:\n\n1. **Tambua kinachorejelewa:** ni mtu, kitu, tukio au taarifa nzima?\n2. **Kagua uchaguzi wa nomino:** je, *hatua*, *tatizo* au *madai* linaonyesha mtazamo unaokusudia?\n3. **Hakiki upatanisho:** linganisha vioneshi na vitenzi na nomino au jambo linalorejelewa.\n4. **Rudisha kilichodondoshwa akilini:** je, maana yake inapatikana wazi katika muktadha?\n5. **Ondoa utata:** rudia nomino au taarifa muhimu ikiwa kuna tafsiri zaidi ya moja.\n\nUshikamani mzuri si kutumia maneno machache zaidi kila wakati. Ni kumwezesha msomaji kufuata taarifa bila kurudi nyuma kutafuta maana.",[856],{"id":857,"name":773,"level":684,"language":9,"isCompleted":858,"completionPercentage":859,"totalExercises":21,"completedExercises":859},"01a1c61d-2615-7609-98e7-29f8806f232e",false,0,"2026-11-10T15:39:22+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[863],{"id":864,"title":773,"vocabularyListWords":865,"isPublished":877},"01a1c61d-79ad-75b3-817d-a3951c877d4e",[866,883,897,911,925,940,955,969,987,1001,1015,1029,1043],{"id":867,"vocabularyWord":868,"displayOrder":11},"01a1c61d-79ad-7623-817d-a3951ca4a119",{"id":869,"word":870,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":871,"audio":858},"01a1c61d-5a7b-7731-8fc9-f9d582e84a1e","hiyo",[872,878],{"id":873,"partOfSpeech":874,"definition":875,"exampleSentences":876,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd80-7480-b0bf-7c642ff79b4c","DETERMINER","Kiashiria cha kurejelea kinachotumiwa baada ya nomino ya ngeli ya N (nyumba, meza) au ya ngeli ya U-I wingi (miti, mito) kuonyesha kitu kilichotajwa tayari au kilicho karibu na msikilizaji; humaanisha 'huo\u002File' kwa kitu hicho.","Nyumba hiyo ni kubwa sana.\nMiti hiyo ni mirefu.\nNataka kununua meza hiyo.",true,{"id":879,"partOfSpeech":880,"definition":881,"exampleSentences":882,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd80-74c8-b0bf-7c643030df91","PRONOUN","Kiwakilishi cha kuonyesha kinachosimama badala ya kitu, wazo au jambo lililotajwa tayari; humaanisha 'hicho' au 'jambo hilo'.","Hiyo ni kweli.\nHiyo ni zawadi yangu kutoka kwa baba.\nHiyo ni nini mezani?",{"id":884,"vocabularyWord":885,"displayOrder":16},"01a1c61d-79ad-7657-817d-a3951ce894c9",{"id":886,"word":887,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":888,"audio":858},"01a1c61d-5c0c-740a-803c-dd8fd307849c","hayo",[889,893],{"id":890,"partOfSpeech":874,"definition":891,"exampleSentences":892,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-00f1-7c77-8bc5-6cb8b314316e","Kielezi cha kuonyesha cha rejeo kinachotumiwa na nomino za ngeli ya MA (wingi) kumaanisha vitu ambavyo tayari vimetajwa au vinajulikana na wasemaji, k.m. 'yale' kwa maana ya 'hayo uliyoyataja'.","Matunda hayo ni matamu sana.\nNataka kununua maembe hayo uliyoyaona sokoni.\nMajina hayo yote ni ya wanafunzi wa darasa letu.",{"id":894,"partOfSpeech":880,"definition":895,"exampleSentences":896,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-00f1-7cbf-8bc5-6cb8b37ec9f5","Kiwakilishi cha kuonyesha kinachosimama badala ya mambo, vitu au maneno yaliyotajwa tayari; humaanisha 'mambo hayo' au 'vitu hivyo'.","Hayo ndiyo niliyotaka kukueleza leo.\nUsijali kuhusu hayo, nitayashughulikia mimi.\nBaada ya hayo, wageni waliondoka nyumbani.",{"id":898,"vocabularyWord":899,"displayOrder":21},"01a1c61d-79ad-767f-817d-a3951d9937ce",{"id":900,"word":901,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":902,"audio":858},"01a1c61d-5c0e-7757-bc83-13275c2644fa","hilo",[903,907],{"id":904,"partOfSpeech":874,"definition":905,"exampleSentences":906,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-00f1-7eeb-8bc5-6cb8b4b694b3","Kielezi cha kuonyesha kinachotumika pamoja na nomino ya ngeli ya JI\u002FMA (umoja) kuonyesha kitu au jambo lililotajwa tayari au lililo karibu na msikilizaji; humaanisha 'huyo' au 'ile' kwa kitu hicho.","Gari hilo ni la baba yangu.\nJambo hilo linanisumbua sana.\nNipe embe hilo, tafadhali.",{"id":908,"partOfSpeech":880,"definition":909,"exampleSentences":910,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-00f1-7f33-8bc5-6cb8b4c35f6d","Kiwakilishi cha kuonyesha kinachosimama badala ya nomino ya ngeli ya JI\u002FMA (umoja) iliyotajwa tayari; humaanisha kitu au jambo hilo lililotajwa.","Hilo ni kweli kabisa.\nHilo halikuwa rahisi kwangu.\nSikujua hilo kabla ya leo.",{"id":912,"vocabularyWord":913,"displayOrder":26},"01a1c61d-79ad-769f-817d-a3951e5afcfd",{"id":914,"word":915,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":916,"audio":858},"01a1c61d-5a79-7793-9a82-a062d8236505","hili",[917,921],{"id":918,"partOfSpeech":874,"definition":919,"exampleSentences":920,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd80-71f0-b0bf-7c642de1cb50","Neno la kuonyesha kitu kilicho karibu na msemaji. Hutumika pamoja na nomino za ngeli ya LI-YA (umoja), kwa mfano jicho, jina, jiwe. Maana yake ni 'huu', 'hii' kwa kitu cha ngeli hii.","Jicho hili linaniuma.\nTunda hili ni tamu sana.\nJina hili ni zuri.",{"id":922,"partOfSpeech":880,"definition":923,"exampleSentences":924,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd80-7238-b0bf-7c642ea53049","Kiwakilishi cha kuonyesha kitu au jambo lililo karibu, bila kutaja nomino. Hutumika kwa kitu cha ngeli ya LI-YA au kwa jambo ambalo linazungumzwa.","Hili ni langu, na lile ni lako.\nHili ni jambo muhimu sana.\nNataka hili, si lile.",{"id":926,"vocabularyWord":927,"displayOrder":31},"01a1c61d-79ad-76bf-817d-a3951e974bcb",{"id":928,"word":929,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":930,"audio":858},"01a1c61d-5c03-7a0c-bbe6-f194ecfc2a1c","hali",[931,936],{"id":932,"partOfSpeech":933,"definition":934,"exampleSentences":935,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-00f1-7283-8bc5-6cb8ab28610c","NOUN","Namna ambavyo kitu, mtu au jambo lilivyo kwa wakati fulani; hali ya mambo.","Hali ya hewa leo ni nzuri sana.\nHali ya barabara ni mbaya kwa sababu ya mvua.\nTafadhali nieleze hali halisi ya mambo.",{"id":937,"partOfSpeech":933,"definition":938,"exampleSentences":939,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-00f1-72cb-8bc5-6cb8ab90037d","Afya au hisia za mtu kwa wakati fulani; jinsi mtu anavyojisikia.","Hali ya mgonjwa imeanza kuimarika.\nHabari yako? Hali yangu ni nzuri, asante.\nBaada ya kupoteza kazi, hali yake ya kiuchumi ilizidi kuwa ngumu.",{"id":941,"vocabularyWord":942,"displayOrder":36},"01a1c61d-79ad-76df-817d-a3951e9ee4ff",{"id":943,"word":944,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":945,"audio":858},"01a1c61d-5a84-7650-adea-345234884917","jambo",[946,951],{"id":947,"partOfSpeech":948,"definition":949,"exampleSentences":950,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-fd80-7f78-b0bf-7c64384adabd","INTERJECTION","Neno la salamu linalotumiwa kumsalimia mtu, hasa mgeni au mtu usiyemjua; lina maana ya 'habari' au 'hujambo'.","Jambo! Karibu nyumbani kwetu.\nJambo, mama! Hali yako ikoje leo?\nWatoto walimwambia mgeni, \"Jambo!\" kwa furaha.",{"id":952,"partOfSpeech":933,"definition":953,"exampleSentences":954,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-fd81-7020-ad46-cbed3b0d060b","Kitu, suala au tukio linalozungumziwa au linalohitaji kushughulikiwa.","Hili ni jambo muhimu sana.\nNina jambo la kukuambia.\nJambo hilo halikunifurahisha.",{"id":956,"vocabularyWord":957,"displayOrder":41},"01a1c61d-79ad-76ff-817d-a3951f678ed0",{"id":958,"word":959,"frequency":46,"level":362,"language":9,"partsOfSpeech":960,"audio":858},"01a1c61d-5def-789c-8746-ed9d7f2da19a","uamuzi",[961,965],{"id":962,"partOfSpeech":933,"definition":963,"exampleSentences":964,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-0648-77e2-bf47-1cec29b6f046","Hatua ya kuchagua jambo moja kati ya mengine baada ya kulifikiria; msimamo anaouchukua mtu au kikundi kuhusu jambo fulani.","Baada ya kufikiria kwa muda mrefu, alifanya uamuzi wa kuhamia Mombasa.\nUamuzi wa kamati utatangazwa kesho asubuhi.\nKuchagua kazi ni uamuzi mkubwa katika maisha ya kijana.",{"id":966,"partOfSpeech":933,"definition":967,"exampleSentences":968,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-0648-782e-bf47-1cec2a10caf6","Hukumu au maelezo rasmi ya mwisho yanayotolewa na mahakama, jaji au mamlaka kuhusu shauri fulani.","Hakimu alitoa uamuzi wake mahakamani jana mchana.\nWakili alikata rufaa kupinga uamuzi wa mahakama ya wilaya.\nWananchi walisubiri uamuzi wa Mahakama Kuu kwa hamu.",{"id":970,"vocabularyWord":971,"displayOrder":46},"01a1c61d-79ad-771b-817d-a395205f8b5b",{"id":972,"word":973,"frequency":46,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":974,"audio":858},"01a1c61d-5c0b-7458-bad7-1fbbb5de6535","hatua",[975,979,983],{"id":976,"partOfSpeech":933,"definition":977,"exampleSentences":978,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-00f1-7ae3-8bc5-6cb8b20a0611","Umbali kati ya mguu mmoja na mwingine mtu anapotembea; mwendo wa mguu mmoja.","Mtoto alipiga hatua ya kwanza leo asubuhi.\nNenda hatua kumi mbele kisha geuka kulia.\nNilisikia hatua za mtu nje ya mlango.",{"id":980,"partOfSpeech":933,"definition":981,"exampleSentences":982,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-00f1-7b37-8bc5-6cb8b2d115db","Kiwango au sehemu moja katika mchakato au maendeleo ya jambo fulani.","Mradi huu uko katika hatua ya mwisho.\nKujifunza lugha mpya kuna hatua nyingi.\nTumefikia hatua muhimu katika masomo yetu.",{"id":984,"partOfSpeech":933,"definition":985,"exampleSentences":986,"isPrimary":858,"meaningOrder":21},"01a1c696-00f1-7b7f-8bc5-6cb8b304b85c","Jambo analolifanya mtu au serikali ili kutatua tatizo au kufikia lengo.","Serikali imechukua hatua kali dhidi ya wezi.\nNi lazima tuchukue hatua sasa kabla tatizo halijakua.\nDaktari alichukua hatua za haraka kumwokoa mgonjwa.",{"id":988,"vocabularyWord":989,"displayOrder":51},"01a1c61d-79ad-773b-817d-a3952099b4de",{"id":990,"word":991,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":992,"audio":858},"01a1c61d-5cce-7174-86c1-29ca3450917d","tatizo",[993,997],{"id":994,"partOfSpeech":933,"definition":995,"exampleSentences":996,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-02c7-7cda-b267-08ea9cbef414","Jambo gumu au hali isiyo nzuri ambayo inahitaji kutatuliwa; shida.","Gari langu lina tatizo la injini.\nTatizo kubwa katika kijiji chetu ni ukosefu wa maji safi.\nUsijali, tutalitatua tatizo hili pamoja.",{"id":998,"partOfSpeech":933,"definition":999,"exampleSentences":1000,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-02c7-7d26-b267-08ea9d43f004","Swali au zoezi linalotolewa ili mtu alitafutie jibu, hasa katika masomo ya hisabati.","Mwalimu alitupa tatizo la hisabati la kutatua nyumbani.\nNilimaliza tatizo la kwanza kwa dakika tano.\nTatizo hili la sayansi ni gumu kidogo.",{"id":1002,"vocabularyWord":1003,"displayOrder":56},"01a1c61d-79ad-7757-817d-a39521875fa4",{"id":1004,"word":1005,"frequency":41,"level":362,"language":9,"partsOfSpeech":1006,"audio":858},"01a1c61d-5d5d-7419-8c72-ef3630264703","dai",[1007,1011],{"id":1008,"partOfSpeech":933,"definition":1009,"exampleSentences":1010,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-047b-703b-9561-4a2fb0d33286","Jambo ambalo mtu anadai au anataka apewe kwa sababu anaamini ni haki yake; madai, hasa ya kisheria au ya kudai haki.","Mwananchi huyo aliwasilisha dai lake mahakamani.\nDai la wafanyakazi la kuongezewa mishahara lilijadiliwa kwa kina.\nKampuni ilikataa dai hilo kwa sababu halikuwa na ushahidi.",{"id":1012,"partOfSpeech":933,"definition":1013,"exampleSentences":1014,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-047b-7087-9561-4a2fb1663362","Fedha au kitu ambacho mtu amekopa au anadaiwa na mwingine na hakijalipwa bado; deni.","Bado ana dai langu la miezi mitatu ya kodi.\nAlilipa dai lake lote kabla ya kusafiri.\nDai la benki lilifikia shilingi milioni mbili.",{"id":1016,"vocabularyWord":1017,"displayOrder":61},"01a1c61d-79ad-7773-817d-a39522240a75",{"id":1018,"word":1019,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":1020,"audio":858},"01a1c61d-5d14-7031-bec4-a452746f0dc5","ukweli",[1021,1025],{"id":1022,"partOfSpeech":933,"definition":1023,"exampleSentences":1024,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-0476-7351-9638-fd0cc5c94084","Hali ya kuwa jambo ni sahihi na lilitokea kweli; kitu kisicho cha uongo.","Mwalimu alitaka kujua ukweli kuhusu kilichotokea darasani.\nUkweli ni kwamba sikuwahi kufika huko.\nWatoto wanapaswa kufundishwa kusema ukweli siku zote.",{"id":1026,"partOfSpeech":933,"definition":1027,"exampleSentences":1028,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-0476-7419-9638-fd0cc60e9be6","Uaminifu na unyofu wa mtu katika maneno na matendo yake.","Ukweli wake ulimfanya apendwe na watu wote kijijini.\nBiashara hii inahitaji ukweli na uaminifu kati ya wenzi.\nNilimwamini kwa sababu ya ukweli wake.",{"id":1030,"vocabularyWord":1031,"displayOrder":66},"01a1c61d-79ad-778f-817d-a395224b80d5",{"id":1032,"word":1033,"frequency":36,"level":362,"language":9,"partsOfSpeech":1034,"audio":858},"01a1c61d-5de9-7c16-9989-23252a1515a6","pendekezo",[1035,1039],{"id":1036,"partOfSpeech":933,"definition":1037,"exampleSentences":1038,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c696-0647-7da5-a3a6-083e07a8e380","Ombi rasmi la kumtaka mtu aoane naye au kumwomba ndoa.","Juma alimpelekea Amina pendekezo la ndoa jana jioni.\nAmina alilikubali pendekezo hilo kwa furaha kubwa.\nWazazi wake walifurahi kusikia kuhusu pendekezo hilo.",{"id":1040,"partOfSpeech":933,"definition":1041,"exampleSentences":1042,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c696-0647-7d2d-a3a6-083e077c730f","Wazo au shauri analolitoa mtu ili lizingatiwe au likubaliwe na wengine, kwa mfano katika mkutano au kazini.","Meneja alikubali pendekezo langu la kuanza kazi mapema.\nKamati ilijadili mapendekezo kadhaa kabla ya kufanya uamuzi.\nNina pendekezo moja kuhusu safari yetu ya wikendi.",{"id":1044,"vocabularyWord":1045,"displayOrder":71},"01a1c61d-79ad-77ab-817d-a395228a9f20",{"id":1046,"word":1047,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":1048,"audio":858},"01a1c61d-5b63-7d39-a5fd-7a0a5e4fd4d0","pia",[1049,1054],{"id":1050,"partOfSpeech":1051,"definition":1052,"exampleSentences":1053,"isPrimary":877,"meaningOrder":11},"01a1c695-ff39-78b3-966e-6a0d4bde03b8","ADVERB","Neno linalotumika kuongeza jambo jingine kwa lile lililosemwa tayari; vilevile, tena, pamoja na hilo.","Mimi pia ninapenda chai.\nBaba anaenda sokoni, na mama pia anaenda.\nNinazungumza Kiswahili na Kiingereza pia.",{"id":1055,"partOfSpeech":1051,"definition":1056,"exampleSentences":1057,"isPrimary":858,"meaningOrder":16},"01a1c695-ff39-78fb-966e-6a0d4c9064ab","Neno linalotumika baada ya \"wote\" au \"yote\" kusisitiza kuwa wote au kila kitu kwa pamoja, bila kumwacha yeyote.","Watoto wote pia wamefika shuleni.\nTulikula chakula chote pia.\nWageni wote pia walikaribishwa.",[],null,[1061,1070,1076],{"@id":1062,"@type":1063,"id":1064,"grammarPage":1065,"title":1066,"instructions":1067,"displayOrder":859,"type":1068,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1069},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-5173-7668-b696-b06291772725","GrammarExercise","01a1c61d-5173-7668-b696-b06291772725","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Urejeshi: maana, upatanisho na mtazamo","Chagua jibu linalokamilisha matini au uchambuzi wake kwa kuzingatia kinachorejelewa na mtazamo ulioelezwa.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_17483747-ae1d-4df4-b1e6-7d367d861da9_hero.webp?v=1794325172",{"@id":1071,"@type":1063,"id":1072,"grammarPage":1065,"title":1073,"instructions":1074,"displayOrder":11,"type":1068,"questionCount":66,"blankCount":71,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1075},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-518b-706c-ad65-f79a6e70dd0f","01a1c61d-518b-706c-ad65-f79a6e70dd0f","Udondoshaji na urejeshi usio na utata","Chagua jibu linaloonyesha maana inayopatikana katika muktadha au marekebisho yanayoweka rejeo wazi.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6e0e87fa-c365-4059-a67f-cb1401dbba16_hero.webp?v=1794325172",{"@id":1077,"@type":1063,"id":1078,"grammarPage":1065,"title":1079,"instructions":1080,"displayOrder":16,"type":1081,"questionCount":46,"blankCount":859,"isCompleted":858,"ogImageUrl":1082},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-51a2-769e-9649-abc036ee8d16","01a1c61d-51a2-769e-9649-abc036ee8d16","Urejeshi na udondoshaji: rekebisha upatanisho","Tafuta neno moja lenye kosa katika kila sentensi, kisha uchague marekebisho yake.","find_and_fix","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f3b59014-eb43-40d9-b74f-f796ff7a633c_hero.webp?v=1794325172",{"id":1064,"grammarPage":1065,"title":1066,"instructions":1067,"seoTitle":1084,"seoDescription":1085,"displayOrder":859,"type":1068,"questions":1086,"ogImageUrl":1069},"Urejeshi katika matini: maana na mtazamo","Fanya mazoezi ya kuchagua urejeshi sahihi katika matini kuhusu huduma, elimu na kazi, ukizingatia upatanisho, taarifa nzima na mtazamo wa mwandishi.",[1087],{"id":1088,"sentenceTemplate":1089,"displayOrder":859,"explanation":1090,"exampleSentence":1091,"blanks":1092},"01a1c61d-5173-785c-b696-b06294a2677d","Tumepokea vifaa vipya vya maabara. Vifaa __1__ vitapimwa kabla ya kutumiwa.","Unarejelea vifaa vilivyotajwa. Vifaa hutumia upatanisho wa vi-, hivyo unachagua hivyo; hizo na hayo havipatani na vifaa.","Vitabu vilivyoharibika vimetengwa; hivyo havitapelekwa shuleni.",[1093],{"id":1094,"blankNumber":11,"options":1095},"01a1c61d-5173-7810-b696-b06293c1c7ef",[1096,1099,1102],{"id":1097,"optionText":1098,"isCorrect":858,"displayOrder":859},"01a1c61d-5173-777c-b696-b062926fe251","hizo",{"id":1100,"optionText":1101,"isCorrect":877,"displayOrder":11},"01a1c61d-5173-77c0-b696-b06292ddf677","hivyo",{"id":1103,"optionText":887,"isCorrect":858,"displayOrder":16},"01a1c61d-5173-77ec-b696-b06293bf5bd7",{"html":1105,"toc":1106},"\u003Cp>Matini hushikamana pale unapoonyesha uhusiano kati ya taarifa mpya na zilizotangulia bila kurudia kila kitu. Utajifunza kutumia urejeshi na udondoshaji ili kuendeleza hoja, huku ukihakikisha kwamba msomaji anatambua kinachorejelewa na kinachoachwa bila kutajwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"njia-mbili-za-kuendeleza-taarifa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Njia mbili za kuendeleza taarifa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Urejeshi\u003C\u002Fstrong> ni matumizi ya kipashio kinachomwelekeza msomaji kwenye mtu, kitu au taarifa nyingine. Katika ukurasa huu, tunashughulikia kurejelea taarifa ndani ya matini, si uundaji wa vishazi rejeshi pekee.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Udondoshaji\u003C\u002Fstrong> ni kuacha kipashio ambacho msomaji anaweza kukipata kutokana na muktadha. Si kuondoa maneno kiholela: kilichoachwa lazima kieleweke, na muundo unaobaki ukubalike.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Urejeshi:\u003C\u002Fstrong> Kamati imependekeza kupunguza ada. \u003Cstrong>Pendekezo hilo\u003C\u002Fstrong> litajadiliwa kesho.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Udondoshaji:\u003C\u002Fstrong> Kamati gani itakutana kesho? — \u003Cstrong>Ya fedha.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Katika jibu la pili, nomino \u003Cem>kamati\u003C\u002Fem> haijarudiwa: jibu kamili ni \u003Cem>Kamati ya fedha\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Unapotumia njia hizi, lenga mambo matatu:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>kudumisha mada inayojadiliwa;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>kupunguza marudio yasiyo na kazi;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>kuweka wazi uhusiano kati ya taarifa.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"kurejelea-kitu-au-taarifa-nzima\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Kurejelea kitu au taarifa nzima\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kipashio cha urejeshi kinaweza kurejelea nomino iliyotajwa au kufupisha maudhui ya sentensi nzima. Tofauti hii huathiri uchaguzi wa maneno na upatanisho.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Kinachorejelewa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mfano\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Uhusiano wa taarifa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kitu kilichotajwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ripoti imewasilishwa. \u003Cstrong>Hiyo\u003C\u002Fstrong> ndiyo itakayojadiliwa.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cem>Hiyo\u003C\u002Fem> inarejelea \u003Cem>ripoti\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Vitu vilivyotajwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mapendekezo yamewasilishwa. \u003Cstrong>Hayo\u003C\u002Fstrong> yatajadiliwa kesho.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cem>Hayo\u003C\u002Fem> inarejelea \u003Cem>mapendekezo\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Tukio lililoelezwa\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Maji yamekatika tena. \u003Cstrong>Hali hiyo\u003C\u002Fstrong> imeathiri hospitali.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cem>Hali hiyo\u003C\u002Fem> inafupisha taarifa iliyotangulia.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Taarifa nzima\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Wanafunzi wote wamefaulu. \u003Cstrong>Hilo\u003C\u002Fstrong> limetufurahisha.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cem>Hilo\u003C\u002Fem> linarejelea jambo la wanafunzi wote kufaulu.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Katika mfano wa mwisho, \u003Cstrong>hilo\u003C\u002Fstrong> halirejelei \u003Cem>wanafunzi\u003C\u002Fem> kama watu; linarejelea jambo lililoelezwa. Kwa hiyo, si lazima kipashio kinachofupisha taarifa nzima kifuate ngeli ya nomino iliyo karibu nacho.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Katika \u003Cstrong>hali hiyo\u003C\u002Fstrong>, upatanisho unafuata nomino \u003Cem>hali\u003C\u002Fem>. Katika \u003Cstrong>jambo hilo\u003C\u002Fstrong>, unafuata \u003Cem>jambo\u003C\u002Fem>. Chagua kwanza namna unavyoiwasilisha taarifa, kisha hakikisha upatanisho ndani ya kirai na katika kitenzi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"uchaguzi-wa-urejeshi-hubadili-mtazamo\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Uchaguzi wa urejeshi hubadili mtazamo\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maneno kama \u003Cstrong>jambo hilo\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>hatua hiyo\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>tatizo hilo\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>madai hayo\u003C\u002Fstrong> hayafanyi kazi ya kuunganisha sentensi tu. Pia yanaonyesha jinsi unavyoitafsiri taarifa iliyotangulia.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Halmashauri imeamua kufunga soko kwa wiki moja.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Uamuzi huo\u003C\u002Fstrong> umetangazwa leo. → Unasisitiza tendo la kuamua.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hatua hiyo\u003C\u002Fstrong> inalenga kuruhusu ukarabati. → Unawasilisha kufungwa kwa soko kama kitendo chenye lengo.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tatizo hilo\u003C\u002Fstrong> limewafanya wafanyabiashara watafute maeneo mengine. → Unawasilisha kufungwa kwa soko kama hali inayowaletea shida.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Usitumie nomino hizi kama visawe visivyo na tofauti. Kwa mfano, ukiita taarifa \u003Cstrong>madai hayo\u003C\u002Fstrong>, unaiwasilisha kama jambo linalodaiwa; ukiita \u003Cstrong>ukweli huo\u003C\u002Fstrong>, unaiwasilisha kama jambo unalokubali kuwa kweli.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Vioneshi kama \u003Cstrong>hili\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>hilo\u003C\u002Fstrong> vyote vinaweza kutumiwa kurejelea taarifa katika matini. Uchaguzi wake hutegemea muktadha na namna unavyoielekeza fikra ya msomaji; hakuna kanuni rahisi kwamba kimoja lazima kirejelee sentensi ya karibu na kingine sentensi ya mbali.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kudondosha-bila-kupoteza-maana\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Kudondosha bila kupoteza maana\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Udondoshaji hufanya kazi vizuri hasa katika majibu na miundo yenye taarifa zinazolingana. Msomaji anahitaji msingi wa kutambua sehemu isiyotajwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Katika jibu:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— Mkutano utafanyika lini?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— \u003Cstrong>Kesho asubuhi.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Jibu linaeleweka kuwa \u003Cem>Mkutano utafanyika kesho asubuhi\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Katika taarifa zinazolingana:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Asha atahudhuria mkutano; \u003Cstrong>Juma pia\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sehemu ya pili inaeleweka kuwa \u003Cem>Juma pia atahudhuria mkutano\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ndani ya kirai:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tulijadili mapendekezo mawili: \u003Cstrong>la mwenyekiti na la katibu\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kila \u003Cstrong>la\u003C\u002Fstrong> linaambatana na \u003Cem>pendekezo\u003C\u002Fem> linaloeleweka bila kurudiwa.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Tofautisha udondoshaji huu na kutotaja kiwakilishi huru cha kiima. Katika \u003Cstrong>Nimewasilisha ripoti\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>ni-\u003C\u002Fstrong> tayari huonyesha msemaji. Kutokuwepo kwa \u003Cem>mimi\u003C\u002Fem> hakufanyi sentensi iwe pungufu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Vivyo hivyo, katika \u003Cem>Asha alifika. Akaketi\u003C\u002Fem>, jina halijarudiwa, lakini \u003Cstrong>a-\u003C\u002Fstrong> bado ipo katika kitenzi. Muktadha hutusaidia kutambua mtu anayerejelewa; viambishi vya kisarufi haviondolewi kiholela.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Udondoshaji haupaswi kuficha tofauti muhimu ya wakati au tendo. \u003Cstrong>Asha alihudhuria jana; Juma pia\u003C\u002Fstrong> kwa kawaida humhusisha Juma na taarifa hiyo hiyo. Ikiwa Juma atahudhuria kesho, andika wazi: \u003Cstrong>Asha alihudhuria jana; Juma atahudhuria kesho.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kuondoa-utata-wa-urejeshi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Kuondoa utata wa urejeshi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Upatanisho sahihi pekee hauhakikishi kwamba urejeshi uko wazi. Nomino mbili zinaweza kuwa na upatanisho mmoja, au taarifa kadhaa zikawa zinaweza kurejelewa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Yenye utata:\u003C\u002Fstrong> Tulipokea barua na ripoti. \u003Cstrong>Hiyo\u003C\u002Fstrong> ilikuwa na makosa mengi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Wazi:\u003C\u002Fstrong> Tulipokea barua na ripoti. \u003Cstrong>Ripoti hiyo\u003C\u002Fstrong> ilikuwa na makosa mengi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kurudia nomino hapa si udhaifu wa mtindo: kunazuia tafsiri mbili. Kadiri taarifa inayorejelewa inavyokuwa mbali, au mada nyingine zinavyoingilia, ndivyo kurudia nomino au kirai kifupi kunavyoweza kusaidia.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Katika maandishi rasmi, jibu au kifungu kifupi kinaweza kufaa ikiwa muktadha uko wazi. Hata hivyo, usipunguze sentensi kwa lengo la ufupi tu. Baada ya kubadili mada, mara nyingi ni bora kuitaja mada mpya wazi kabla ya kutumia urejeshi au udondoshaji.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"orodha-ya-kujihakiki\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Orodha ya kujihakiki\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unapohariri matini yako:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tambua kinachorejelewa:\u003C\u002Fstrong> ni mtu, kitu, tukio au taarifa nzima?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Kagua uchaguzi wa nomino:\u003C\u002Fstrong> je, \u003Cem>hatua\u003C\u002Fem>, \u003Cem>tatizo\u003C\u002Fem> au \u003Cem>madai\u003C\u002Fem> linaonyesha mtazamo unaokusudia?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hakiki upatanisho:\u003C\u002Fstrong> linganisha vioneshi na vitenzi na nomino au jambo linalorejelewa.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Rudisha kilichodondoshwa akilini:\u003C\u002Fstrong> je, maana yake inapatikana wazi katika muktadha?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ondoa utata:\u003C\u002Fstrong> rudia nomino au taarifa muhimu ikiwa kuna tafsiri zaidi ya moja.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Ushikamani mzuri si kutumia maneno machache zaidi kila wakati. Ni kumwezesha msomaji kufuata taarifa bila kurudi nyuma kutafuta maana.\u003C\u002Fp>\n",[1107,1111,1115,1119,1123,1127],{"id":1108,"text":1109,"depth":16,"number":1110},"njia-mbili-za-kuendeleza-taarifa","Njia mbili za kuendeleza taarifa","1",{"id":1112,"text":1113,"depth":16,"number":1114},"kurejelea-kitu-au-taarifa-nzima","Kurejelea kitu au taarifa nzima","2",{"id":1116,"text":1117,"depth":16,"number":1118},"uchaguzi-wa-urejeshi-hubadili-mtazamo","Uchaguzi wa urejeshi hubadili mtazamo","3",{"id":1120,"text":1121,"depth":16,"number":1122},"kudondosha-bila-kupoteza-maana","Kudondosha bila kupoteza maana","4",{"id":1124,"text":1125,"depth":16,"number":1126},"kuondoa-utata-wa-urejeshi","Kuondoa utata wa urejeshi","5",{"id":1128,"text":1129,"depth":16,"number":1130},"orodha-ya-kujihakiki","Orodha ya kujihakiki","6"]