[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-sw":3,"grammar-page-sw-vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo":4,"grammar-pages-sw":78,"grammar-lesson-path-sw-vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo-none":912,"grammar-exercises-by-page-01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e":913,"grammar-quick-check-01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e":955,"grammar-lesson-body-01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e-28mup0s12":974},[],{"id":5,"title":6,"slug":7,"seoDescription":8,"content":9,"language":10,"level":11,"displayOrder":12,"grammarTopics":13,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":18,"vocabularyLists":21,"readyImages":77},"01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Vioneshi vya hapo awali kwa huyo, hicho na hiyo","vioneshi-vya-hapo-awali-kwa-huyo-hicho-na-hiyo","Jifunze kutumia huyo, hicho na hiyo kurejelea mtu au kitu kilichotajwa awali, kuchagua umbo linalofaa na kuweka kioneshi pamoja na nomino yake.","Maneno **huyo, hicho** na **hiyo** yanaweza kurejelea mtu au kitu ambacho umetaja tayari. Utajifunza kuchagua umbo linalofaa na kulitumia pamoja na nomino au bila kuirudia.\n\n## 1. Kurudia mtu au kitu kilichotajwa\n\nUnapotaja mtu au kitu kwa mara ya kwanza, unaweza kutumia nomino. Ukizungumzia tena mtu au kitu kilekile, tumia kioneshi kinachofaa.\n\n:::example\nNimezungumza na mwalimu. Mwalimu **huyo** anafundisha Kiswahili.\n\nNimenunua kitabu. Kitabu **hicho** kina picha nyingi.\n\nNimeona nyumba. Nyumba **hiyo** ina vyumba vitatu.\n:::\n\nKatika mifano hii, kioneshi kinaunganisha sentensi ya pili na ya kwanza. Kwa mfano, **kitabu hicho** ni kitabu ambacho nimetaja, si kitabu kingine.\n\n## 2. Kuchagua huyo, hicho au hiyo\n\nUmbo la kioneshi hutegemea nomino inayorejelewa. Hapa tunatumia nomino za umoja tu.\n\n| Kioneshi | Nomino zinazotumika hapa | Mfano |\n| --- | --- | --- |\n| **huyo** | Mtu: mtoto, mwalimu, mgeni | Mtoto **huyo** anacheza. |\n| **hicho** | Kitu cha ngeli ya KI–VI: kitabu, kiti, kikombe | Kiti **hicho** kimevunjika. |\n| **hiyo** | Kitu cha ngeli ya N–N: nyumba, kalamu, barua | Barua **hiyo** imetoka kwa mama. |\n\nUsitumie **hiyo** kwa kila kitu. Kwa mfano, tunasema **kitabu hicho**, lakini **kalamu hiyo**. Haya ni maumbo matatu tu; nomino nyingine zinaweza kuhitaji maumbo mengine.\n\n## 3. Kutumia nomino au kuiacha\n\nKatika mifano hii, weka kioneshi baada ya nomino: **mwalimu huyo**, **kikombe hicho**, **barua hiyo**.\n\nIkiwa msikilizaji anajua unazungumzia nani au nini, unaweza kuacha nomino. Kioneshi kinabaki na umbo lake.\n\n:::example\n— Nimezungumza na mwalimu mpya.\n\n— Je, **huyo** anafundisha Kiswahili?\n\n— Nimeleta kikombe chako.\n\n— Asante. Weka **hicho** mezani.\n\n— Nimepata barua kutoka kwa mama.\n\n— Soma **hiyo** kwanza.\n:::\n\n:::tip\nRudia nomino ikiwa unataka kufanya maana iwe wazi zaidi: **Soma barua hiyo kwanza.**\n:::\n\n## 4. Kutajwa awali si kuwa mbali\n\nKatika matumizi haya, jambo muhimu ni kwamba mtu au kitu kimetajwa tayari. Si lazima kiwe mbali nawe.\n\n:::example\nNimeshika kitabu kipya. Kitabu **hicho** kina hadithi fupi.\n:::\n\nKitabu kiko mkononi mwangu. Nimetumia **hicho** kwa sababu ninakirejelea baada ya kukitaja.\n\n:::note\n**Huyo, hicho** na **hiyo** pia vinaweza kutumiwa kuonyesha mtu au kitu kilicho karibu na msikilizaji. Hapa tunajifunza matumizi yake ya kurejelea kilichotajwa awali. Maumbo haya yenyewe hayaonyeshi wakati uliopita.\n:::\n\n## 5. Kumbuka upatanisho\n\nKioneshi lazima kilingane na nomino inayorejelewa. Huu ndio *upatanisho*.\n\n:::warning\n✗ Nimenunua kitabu. Kitabu **hiyo** ni kizuri.\n\n✓ Nimenunua kitabu. Kitabu **hicho** ni kizuri.\n\nKwa **kitabu**, tumia **hicho**, si **hiyo**.\n:::\n\nUnapotaka kurejelea mtu au kitu kilichotajwa:\n\n1. Tambua nomino: kwa mfano, **mwalimu**, **kitabu** au **barua**.\n2. Chagua umbo linalofaa: **mwalimu huyo**, **kitabu hicho**, **barua hiyo**.\n3. Acha nomino tu ikiwa maana bado iko wazi kwa msikilizaji.","sw","A2",40,[14],{"id":15,"name":6,"level":11,"language":10,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1c61d-25c8-7ec9-a1c7-72a701076f7a",false,0,6,"2026-11-10T15:39:22+00:00","2026-11-10T17:57:01+00:00",[22],{"id":23,"title":6,"vocabularyListWords":24,"isPublished":38},"01a1c61d-79ba-76bf-88c9-82400c551664",[25,46,61],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":39},"01a1c61d-79ba-7733-88c9-82400cb52db5",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":10,"partsOfSpeech":32,"audio":16},"01a1c61d-5a80-76a3-856a-60a12e938a2f","huyo",9,"A1",[33,40],{"id":34,"partOfSpeech":35,"definition":36,"exampleSentences":37,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1c695-fd80-7ab4-b0bf-7c64347bbd84","DETERMINER","Kielezi cha kuonyesha mtu au mnyama mmoja aliyetajwa tayari au aliye karibu na msikilizaji; humaanisha 'yule' aliyetajwa. Hutumika na nomino za ngeli ya A-WA katika umoja, na huja baada ya nomino.","Mtoto huyo anasoma kitabu.\nMwalimu huyo anatufundisha Kiswahili.\nJe, unamjua mwanamke huyo?",true,1,{"id":41,"partOfSpeech":42,"definition":43,"exampleSentences":44,"isPrimary":16,"meaningOrder":45},"01a1c695-fd80-7afc-b0bf-7c643515ea9a","PRONOUN","Kiwakilishi kinachosimama badala ya mtu mmoja aliyetajwa tayari; humaanisha 'mtu huyo' au 'yule'.","Huyo ni rafiki yangu.\nHuyo anatoka Kenya.\nHuyo ndiye mwalimu wetu.",2,{"id":47,"vocabularyWord":48,"displayOrder":45},"01a1c61d-79ba-776f-88c9-82400ce24032",{"id":49,"word":50,"frequency":51,"level":11,"language":10,"partsOfSpeech":52,"audio":16},"01a1c61d-5c0d-73ce-b6f4-8a3630a0c83d","hicho",8,[53,57],{"id":54,"partOfSpeech":35,"definition":55,"exampleSentences":56,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1c696-00f1-7db3-8bc5-6cb8b4045b8a","Kielezi cha kuonyesha kinachotumiwa pamoja na nomino ya ngeli ya KI-VI katika umoja, kwa kitu kilicho karibu na msikilizaji au kilichokwisha tajwa; humaanisha 'kile ulicho nacho' au 'kilichotajwa'.","Kitabu hicho ni cha mwalimu wetu.\nNipe kikombe hicho, tafadhali.\nChakula hicho kilipikwa jana jioni.",{"id":58,"partOfSpeech":42,"definition":59,"exampleSentences":60,"isPrimary":16,"meaningOrder":45},"01a1c696-00f1-7df7-8bc5-6cb8b4a8c134","Kiwakilishi cha kuonyesha kinachosimama badala ya nomino ya ngeli ya KI-VI katika umoja, kinaporejelea kitu au jambo lililotajwa au lililo karibu na msikilizaji.","Hicho ni kiti cha babu yangu.\nHicho ndicho ninachokitaka.\nHicho kimeharibika, hakifai tena.",{"id":62,"vocabularyWord":63,"displayOrder":76},"01a1c61d-79ba-7793-88c9-82400d828e5d",{"id":64,"word":65,"frequency":66,"level":31,"language":10,"partsOfSpeech":67,"audio":16},"01a1c61d-5a7b-7731-8fc9-f9d582e84a1e","hiyo",10,[68,72],{"id":69,"partOfSpeech":35,"definition":70,"exampleSentences":71,"isPrimary":38,"meaningOrder":39},"01a1c695-fd80-7480-b0bf-7c642ff79b4c","Kiashiria cha kurejelea kinachotumiwa baada ya nomino ya ngeli ya N (nyumba, meza) au ya ngeli ya U-I wingi (miti, mito) kuonyesha kitu kilichotajwa tayari au kilicho karibu na msikilizaji; humaanisha 'huo\u002File' kwa kitu hicho.","Nyumba hiyo ni kubwa sana.\nMiti hiyo ni mirefu.\nNataka kununua meza hiyo.",{"id":73,"partOfSpeech":42,"definition":74,"exampleSentences":75,"isPrimary":16,"meaningOrder":45},"01a1c695-fd80-74c8-b0bf-7c643030df91","Kiwakilishi cha kuonyesha kinachosimama badala ya kitu, wazo au jambo lililotajwa tayari; humaanisha 'hicho' au 'jambo hilo'.","Hiyo ni kweli.\nHiyo ni zawadi yangu kutoka kwa baba.\nHiyo ni nini mezani?",3,[],[79,83,87,91,96,101,105,110,114,118,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,182,187,192,197,202,207,212,217,222,227,232,237,242,247,252,257,262,267,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,368,373,378,383,388,393,398,403,408,413,418,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,539,544,549,554,559,564,569,574,579,584,589,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,680,685,690,695,700,705,710,715,720,725,730,735,740,746,751,756,761,766,771,776,781,786,791,796,801,806,811,816,821,826,831,836,841,846,851,857,862,867,872,877,882,887,892,897,902,907],{"id":80,"title":81,"slug":82,"language":10,"level":31,"displayOrder":39},"01a1c61d-2686-7e1d-90ce-ac64e1561816","Irabu na matamshi yake","irabu-na-matamshi-yake",{"id":84,"title":85,"slug":86,"language":10,"level":31,"displayOrder":45},"01a1c61d-26b7-7995-9d90-320c37e9dea5","Konsonanti na miandiko sh, ch, dh na gh","konsonanti-na-miandiko-sh-ch-dh-na-gh",{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":10,"level":31,"displayOrder":76},"01a1c61d-284b-73f8-ab03-7925e17e7b20","Silabi na mkazo wa neno","silabi-na-mkazo-wa-neno",{"id":92,"title":93,"slug":94,"language":10,"level":31,"displayOrder":95},"01a1c61d-27b4-7ebb-8a6f-5e3d87d02330","Mimi, wewe, yeye, sisi, ninyi na wao","mimi-wewe-yeye-sisi-ninyi-na-wao",4,{"id":97,"title":98,"slug":99,"language":10,"level":31,"displayOrder":100},"01a1c61d-294d-7830-819f-3e772d4c8280","Viambishi vya nafsi katika kitenzi","viambishi-vya-nafsi-katika-kitenzi",5,{"id":102,"title":103,"slug":104,"language":10,"level":31,"displayOrder":18},"01a1c61d-26a5-790d-ae6b-5d7f8eb2efc8","Kitenzi kuwa na kiunganishi ni","kitenzi-kuwa-na-kiunganishi-ni",{"id":106,"title":107,"slug":108,"language":10,"level":31,"displayOrder":109},"01a1c61d-289c-7bd1-bfc5-d2d15ba863fa","Ukanushi wa ni kwa si","ukanushi-wa-ni-kwa-si",7,{"id":111,"title":112,"slug":113,"language":10,"level":31,"displayOrder":51},"01a1c61d-2824-7db5-9ac5-dd4c27e18946","Ngeli ya M-WA: watu","ngeli-ya-m-wa-watu",{"id":115,"title":116,"slug":117,"language":10,"level":31,"displayOrder":30},"01a1c61d-28d0-7dd3-baf0-d224dc0e6d7e","Upatanisho wa M-WA katika sentensi","upatanisho-wa-m-wa-katika-sentensi",{"id":119,"title":120,"slug":121,"language":10,"level":31,"displayOrder":66},"01a1c61d-2820-7049-9e8a-5a3b407cc730","Ngeli ya M-MI: miti na vitu vingine","ngeli-ya-m-mi-miti-na-vitu-vingine",{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":10,"level":31,"displayOrder":126},"01a1c61d-2814-7628-b854-a994b9d20bd9","Ngeli ya KI-VI: vitu na lugha","ngeli-ya-ki-vi-vitu-na-lugha",11,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":10,"level":31,"displayOrder":131},"01a1c61d-2829-706d-b9b0-ca4223b89bd2","Ngeli ya N-N: nomino zisizobadilika","ngeli-ya-n-n-nomino-zisizobadilika",12,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":10,"level":31,"displayOrder":136},"01a1c61d-280e-762d-94e5-ccc319d706a1","Ngeli ya JI-MA: nomino za kawaida","ngeli-ya-ji-ma-nomino-za-kawaida",13,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":10,"level":31,"displayOrder":141},"01a1c61d-2994-7dad-877c-76aa8937e9e9","Vivumishi vya msingi na upatanisho","vivumishi-vya-msingi-na-upatanisho",14,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":10,"level":31,"displayOrder":146},"01a1c61d-28c1-7267-8148-f7455ddaf2a2","Umilikaji kwa -angu, -ako na -ake","umilikaji-kwa-angu-ako-na-ake",15,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":10,"level":31,"displayOrder":151},"01a1c61d-28c6-7133-b7dc-d83ba27e73ea","Umilikaji kwa -etu, -enu na -ao","umilikaji-kwa-etu-enu-na-ao",16,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":10,"level":31,"displayOrder":156},"01a1c61d-29ba-745e-b573-7ca3d594f788","Wakati uliopo kwa -na-","wakati-uliopo-kwa-na",17,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":10,"level":31,"displayOrder":161},"01a1c61d-28ab-7ce0-8117-085345472775","Ukanushi wa wakati uliopo","ukanushi-wa-wakati-uliopo",18,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":10,"level":31,"displayOrder":166},"01a1c61d-2744-7237-8402-24e377d48f19","Kuwa na kitu: nina na una","kuwa-na-kitu-nina-na-una",19,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":10,"level":31,"displayOrder":171},"01a1c61d-2736-7bc0-b69d-e68f8a214aa8","Kutokuwa na kitu: sina na huna","kutokuwa-na-kitu-sina-na-huna",20,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":10,"level":31,"displayOrder":176},"01a1c61d-276f-7ae8-893e-b47f0a2ad710","Mahali kwa hapa, hapo na pale","mahali-kwa-hapa-hapo-na-pale",21,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":10,"level":31,"displayOrder":181},"01a1c61d-2749-7986-8647-a34a3568a5b9","Kuwepo mahali: yuko, iko na viko","kuwepo-mahali-yuko-iko-na-viko",22,{"id":183,"title":184,"slug":185,"language":10,"level":31,"displayOrder":186},"01a1c61d-2963-77bf-8d22-0d389e96fd37","Vioneshi vya karibu na mbali","vioneshi-vya-karibu-na-mbali",23,{"id":188,"title":189,"slug":190,"language":10,"level":31,"displayOrder":191},"01a1c61d-27f7-7b1f-86f9-23cd244585ee","Namba moja hadi kumi","namba-moja-hadi-kumi",24,{"id":193,"title":194,"slug":195,"language":10,"level":31,"displayOrder":196},"01a1c61d-27f2-7dcc-b0ab-b60e952d8340","Namba kubwa katika hesabu za kawaida","namba-kubwa-katika-hesabu-za-kawaida",25,{"id":198,"title":199,"slug":200,"language":10,"level":31,"displayOrder":201},"01a1c61d-273b-70c0-8fe3-3784dac30270","Kuuliza kiasi kwa ngapi","kuuliza-kiasi-kwa-ngapi",26,{"id":203,"title":204,"slug":205,"language":10,"level":31,"displayOrder":206},"01a1c61d-278f-7672-a665-096a05f35eb5","Maswali ya nani, nini na wapi","maswali-ya-nani-nini-na-wapi",27,{"id":208,"title":209,"slug":210,"language":10,"level":31,"displayOrder":211},"01a1c61d-278b-7842-8ff6-714f8effee78","Maswali ya lini, kwa nini na namna gani","maswali-ya-lini-kwa-nini-na-namna-gani",28,{"id":213,"title":214,"slug":215,"language":10,"level":31,"displayOrder":216},"01a1c61d-2793-7413-89a4-7e18e4bddc08","Maswali ya ndiyo au hapana","maswali-ya-ndiyo-au-hapana",29,{"id":218,"title":219,"slug":220,"language":10,"level":31,"displayOrder":221},"01a1c61d-2803-700a-8f8c-1356dbbbad43","Ndani ya, juu ya na chini ya","ndani-ya-juu-ya-na-chini-ya",30,{"id":223,"title":224,"slug":225,"language":10,"level":31,"displayOrder":226},"01a1c61d-299a-766a-ab57-7947eb8fad1b","Vivumishi vya rangi","vivumishi-vya-rangi",31,{"id":228,"title":229,"slug":230,"language":10,"level":31,"displayOrder":231},"01a1c61d-273f-79b6-b998-7546aaf05470","Kuunganisha kwa na, lakini na au","kuunganisha-kwa-na-lakini-na-au",32,{"id":233,"title":234,"slug":235,"language":10,"level":31,"displayOrder":236},"01a1c61d-2700-7dce-a172-c9e012a8ee40","Kutaka na kupenda pamoja na kitenzi-jina","kutaka-na-kupenda-pamoja-na-kitenzi-jina",33,{"id":238,"title":239,"slug":240,"language":10,"level":31,"displayOrder":241},"01a1c61d-2757-748f-8a5c-428081730207","Maagizo ya kawaida katika umoja","maagizo-ya-kawaida-katika-umoja",34,{"id":243,"title":244,"slug":245,"language":10,"level":11,"displayOrder":246},"01a1c61d-2861-7a54-9961-c12b23d349f4","Tofauti ya n, ng na ng'","tofauti-ya-n-ng-na-ng",35,{"id":248,"title":249,"slug":250,"language":10,"level":11,"displayOrder":251},"01a1c61d-282d-7061-a1b7-d38b8c3fe574","Ngeli ya U: nomino za hali na vitu","ngeli-ya-u-nomino-za-hali-na-vitu",36,{"id":253,"title":254,"slug":255,"language":10,"level":11,"displayOrder":256},"01a1c61d-281a-72c5-962b-e41d59deb3b1","Ngeli ya KU: vitenzi-jina","ngeli-ya-ku-vitenzi-jina",37,{"id":258,"title":259,"slug":260,"language":10,"level":11,"displayOrder":261},"01a1c61d-26aa-7352-a516-43bad817857b","Kiunganishi -a cha uhusiano kwa ngeli","kiunganishi-a-cha-uhusiano-kwa-ngeli",38,{"id":263,"title":264,"slug":265,"language":10,"level":11,"displayOrder":266},"01a1c61d-28ec-7801-a163-6dbee90d0185","Upatanisho wa nomino za viumbe hai","upatanisho-wa-nomino-za-viumbe-hai",39,{"id":5,"title":6,"slug":7,"language":10,"level":11,"displayOrder":12},{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":10,"level":11,"displayOrder":272},"01a1c61d-26ae-7a70-a5f9-e386a85443c0","Kiwakilishi chenyewe na maumbo yake","kiwakilishi-chenyewe-na-maumbo-yake",41,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":10,"level":11,"displayOrder":277},"01a1c61d-2681-7625-8a31-a5aa959b9cc0","Idadi kwa -ote, kila na baadhi ya","idadi-kwa-ote-kila-na-baadhi-ya",42,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":10,"level":11,"displayOrder":282},"01a1c61d-2697-73a4-9bd2-d9127b10ecbb","Kiasi kwa -ingi na -chache","kiasi-kwa-ingi-na-chache",43,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":10,"level":11,"displayOrder":287},"01a1c61d-27fc-7c74-a606-a70ce2aad945","Namba za mpangilio kwa -a kwanza","namba-za-mpangilio-kwa-a-kwanza",44,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":10,"level":11,"displayOrder":292},"01a1c61d-29af-75ee-9338-838807215d7e","Wakati uliopita kwa -li-","wakati-uliopita-kwa-li",45,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":10,"level":11,"displayOrder":297},"01a1c61d-28a6-74a1-a86c-d258fec97c84","Ukanushi wa wakati uliopita kwa -ku-","ukanushi-wa-wakati-uliopita-kwa-ku",46,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":10,"level":11,"displayOrder":302},"01a1c61d-29a5-7596-9256-1e8c35f7028b","Wakati ujao kwa -ta-","wakati-ujao-kwa-ta",47,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":10,"level":11,"displayOrder":307},"01a1c61d-28a1-78af-a789-f1fe43531f3b","Ukanushi wa wakati ujao","ukanushi-wa-wakati-ujao",48,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":10,"level":11,"displayOrder":312},"01a1c61d-2670-7d54-acde-bc2d90b90155","Hali timilifu kwa -me-","hali-timilifu-kwa-me",49,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":10,"level":11,"displayOrder":317},"01a1c61d-2665-7968-9ba7-6525e14732a8","Bado na ukanushi kwa -ja-","bado-na-ukanushi-kwa-ja",50,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":10,"level":11,"displayOrder":322},"01a1c61d-279c-7083-82be-c333f14e58f9","Mazoea kwa hu-","mazoea-kwa-hu",51,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":10,"level":11,"displayOrder":327},"01a1c61d-285d-77c6-96a2-6222b41aee66","Tofauti ya -li- na -me-","tofauti-ya-li-na-me",52,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":10,"level":11,"displayOrder":332},"01a1c61d-2984-75c3-ab32-542faca42571","Vitenzi vya silabi moja katika nyakati za msingi","vitenzi-vya-silabi-moja-katika-nyakati-za-msingi",53,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":10,"level":11,"displayOrder":337},"01a1c61d-2989-79ef-8feb-4c47b560e1ff","Vitenzi vyenye asili ya kigeni","vitenzi-vyenye-asili-ya-kigeni",54,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":10,"level":11,"displayOrder":342},"01a1c61d-2957-7262-b9c9-996161c8b92d","Viambishi vya yambwa kwa watu","viambishi-vya-yambwa-kwa-watu",55,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":10,"level":11,"displayOrder":347},"01a1c61d-2952-7678-913b-9cc68fe07822","Viambishi vya yambwa kwa vitu","viambishi-vya-yambwa-kwa-vitu",56,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":10,"level":11,"displayOrder":352},"01a1c61d-26da-7cd0-b226-049e5ab357ac","Kujirejelea kwa -ji-","kujirejelea-kwa-ji",57,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":10,"level":11,"displayOrder":357},"01a1c61d-275b-7267-8eef-f7f27994e8ed","Maagizo ya wingi kwa -eni","maagizo-ya-wingi-kwa-eni",58,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":10,"level":11,"displayOrder":362},"01a1c61d-2753-75a4-872a-93a44dd055f5","Maagizo hasi kwa usi- na msi-","maagizo-hasi-kwa-usi-na-msi",59,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":10,"level":11,"displayOrder":367},"01a1c61d-2774-746b-bdd5-199db4bb31c9","Maombi ya heshima kwa naomba na tafadhali","maombi-ya-heshima-kwa-naomba-na-tafadhali",60,{"id":369,"title":370,"slug":371,"language":10,"level":11,"displayOrder":372},"01a1c61d-28b6-78cc-8044-695cb699fa05","Ulinganisho kwa kuliko","ulinganisho-kwa-kuliko",61,{"id":374,"title":375,"slug":376,"language":10,"level":11,"displayOrder":377},"01a1c61d-2933-75df-896e-871a1b261cb7","Usawa kwa kama na sawa na","usawa-kwa-kama-na-sawa-na",62,{"id":379,"title":380,"slug":381,"language":10,"level":11,"displayOrder":382},"01a1c61d-26b3-74b3-85f8-152411bc8096","Kiwango kwa sana na mno","kiwango-kwa-sana-na-mno",63,{"id":384,"title":385,"slug":386,"language":10,"level":11,"displayOrder":387},"01a1c61d-2691-7f4f-bc74-0b81bc7a41e0","Kiambishi cha mahali -ni","kiambishi-cha-mahali-ni",64,{"id":389,"title":390,"slug":391,"language":10,"level":11,"displayOrder":392},"01a1c61d-2831-7272-bbbc-15914a70f2e8","Ngeli za mahali PA, KU na MU","ngeli-za-mahali-pa-ku-na-mu",65,{"id":394,"title":395,"slug":396,"language":10,"level":11,"displayOrder":397},"01a1c61d-26c5-7692-a70f-5ad9bcb069e1","Kuelekea na kutoka mahali","kuelekea-na-kutoka-mahali",66,{"id":399,"title":400,"slug":401,"language":10,"level":11,"displayOrder":402},"01a1c61d-283d-7bd4-8556-9f0dac0d6cd8","Sababu kwa kwa sababu","sababu-kwa-kwa-sababu",67,{"id":404,"title":405,"slug":406,"language":10,"level":11,"displayOrder":407},"01a1c61d-277d-7c0b-a1f4-976fe38ad8a9","Masharti ya msingi kwa kama","masharti-ya-msingi-kwa-kama",68,{"id":409,"title":410,"slug":411,"language":10,"level":11,"displayOrder":412},"01a1c61d-27e3-7420-99ee-cdce59f21cd3","Muda kwa kabla ya na baada ya","muda-kwa-kabla-ya-na-baada-ya",69,{"id":414,"title":415,"slug":416,"language":10,"level":11,"displayOrder":417},"01a1c61d-26fb-74bd-a8db-1cbe3465a9e4","Kusimulia kwa kwanza, halafu na mwisho","kusimulia-kwa-kwanza-halafu-na-mwisho",70,{"id":419,"title":420,"slug":421,"language":10,"level":422,"displayOrder":423},"01a1c61d-28dd-7089-ba6c-68dbb94b9702","Upatanisho wa ngeli za mahali katika vitenzi","upatanisho-wa-ngeli-za-mahali-katika-vitenzi","B1",71,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":10,"level":422,"displayOrder":428},"01a1c61d-28e7-7b35-ae75-ca64f1f6689b","Upatanisho wa nomino za U zenye wingi tofauti","upatanisho-wa-nomino-za-u-zenye-wingi-tofauti",72,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":10,"level":422,"displayOrder":433},"01a1c61d-299f-7b79-b666-06bdead8bee0","Viwakilishi vya kurejelea vilivyotajwa","viwakilishi-vya-kurejelea-vilivyotajwa",73,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":10,"level":422,"displayOrder":438},"01a1c61d-29c5-79a9-b27d-74380af68e57","Yoyote na maumbo yake kwa ngeli","yoyote-na-maumbo-yake-kwa-ngeli",74,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":10,"level":422,"displayOrder":443},"01a1c61d-2865-7a2b-aebb-045beaed713a","Tofauti ya -ote na -o-ote","tofauti-ya-ote-na-o-ote",75,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":10,"level":422,"displayOrder":448},"01a1c61d-2854-70bf-b002-8754f7fcf555","Tofauti ya -ingine na -ingineyo","tofauti-ya-ingine-na-ingineyo",76,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":10,"level":422,"displayOrder":453},"01a1c61d-266b-76bc-bfd3-a4d0d6c370f0","Hali tegemezi yenye kiishio -e","hali-tegemezi-yenye-kiishio-e",77,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":10,"level":422,"displayOrder":458},"01a1c61d-2883-77c3-aa3b-c78004ff1e58","Ukanushi wa hali tegemezi kwa -si-","ukanushi-wa-hali-tegemezi-kwa-si",78,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":10,"level":422,"displayOrder":463},"01a1c61d-27aa-7254-9d1f-3d661ea1bd0e","Mfuatano wa matukio kwa -ka-","mfuatano-wa-matukio-kwa-ka",79,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":10,"level":422,"displayOrder":468},"01a1c61d-2676-71e9-934e-4baacc2d99ff","Hali ya -ki- kwa wakati na sharti","hali-ya-ki-kwa-wakati-na-sharti",80,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":10,"level":422,"displayOrder":473},"01a1c61d-29aa-786f-8657-847e2ce8c128","Wakati uliopita endelevu kwa alikuwa ana-","wakati-uliopita-endelevu-kwa-alikuwa-ana",81,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":10,"level":422,"displayOrder":478},"01a1c61d-29b5-70b2-b834-9f4253124fe7","Wakati uliopita timilifu kwa alikuwa ame-","wakati-uliopita-timilifu-kwa-alikuwa-ame",82,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":10,"level":422,"displayOrder":483},"01a1c61d-274e-7aa3-8c98-f512bc5a22f9","Kuweza, kupaswa na kulazimika","kuweza-kupaswa-na-kulazimika",83,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":10,"level":422,"displayOrder":488},"01a1c61d-26ce-7d56-b832-1961071dd2c0","Kuendelea na kuanza kufanya jambo","kuendelea-na-kuanza-kufanya-jambo",84,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":10,"level":422,"displayOrder":493},"01a1c61d-2711-7ea2-bdb9-7d1e50e041ba","Kutendea kwa -ia na -ea","kutendea-kwa-ia-na-ea",85,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":10,"level":422,"displayOrder":498},"01a1c61d-2731-7c2d-b3d3-43b9d3a9b04e","Kutendwa kwa -wa","kutendwa-kwa-wa",86,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":10,"level":422,"displayOrder":503},"01a1c61d-2706-7426-9da1-dedd05080b35","Kutendana kwa -ana","kutendana-kwa-ana",87,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":10,"level":422,"displayOrder":508},"01a1c61d-2722-7d27-9b16-777642cc102a","Kutendesha kwa -isha na -esha","kutendesha-kwa-isha-na-esha",88,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":10,"level":422,"displayOrder":513},"01a1c61d-271d-7499-8a59-dcb4475d285a","Kutendeka kwa -ika na -eka","kutendeka-kwa-ika-na-eka",89,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":10,"level":422,"displayOrder":518},"01a1c61d-272c-7a29-9915-947fceb39a1f","Kutendua kwa -ua na -oa","kutendua-kwa-ua-na-oa",90,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":10,"level":422,"displayOrder":523},"01a1c61d-2969-7258-a008-75d156b2094c","Vishazi rejeshi kwa amba-","vishazi-rejeshi-kwa-amba",91,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":10,"level":422,"displayOrder":528},"01a1c61d-2906-75be-b926-f8128a27804a","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopo","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopo",92,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":10,"level":422,"displayOrder":533},"01a1c61d-2901-7680-9bec-b847623eee26","Urejeshi ndani ya kitenzi katika wakati uliopita","urejeshi-ndani-ya-kitenzi-katika-wakati-uliopita",93,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":10,"level":422,"displayOrder":538},"01a1c61d-2928-72af-94ca-228137ab5435","Urejeshi wa wakati ujao kwa -taka-","urejeshi-wa-wakati-ujao-kwa-taka",94,{"id":540,"title":541,"slug":542,"language":10,"level":422,"displayOrder":543},"01a1c61d-2916-7f29-8f39-3443704faa96","Urejeshi wa mahali kwa ambapo","urejeshi-wa-mahali-kwa-ambapo",95,{"id":545,"title":546,"slug":547,"language":10,"level":422,"displayOrder":548},"01a1c61d-27ee-7317-ad8a-550f0dc0dff2","Nafasi ya kiambishi cha yambwa katika kitenzi","nafasi-ya-kiambishi-cha-yambwa-katika-kitenzi",96,{"id":550,"title":551,"slug":552,"language":10,"level":422,"displayOrder":553},"01a1c61d-28fc-7a07-81be-ecae8553364f","Urejeshi na kiambishi cha yambwa","urejeshi-na-kiambishi-cha-yambwa",97,{"id":555,"title":556,"slug":557,"language":10,"level":422,"displayOrder":558},"01a1c61d-276a-7686-b122-8b9e50fd4064","Madhumuni kwa ili","madhumuni-kwa-ili",98,{"id":560,"title":561,"slug":562,"language":10,"level":422,"displayOrder":563},"01a1c61d-2797-72ce-963c-5e782e6cc2ca","Matokeo kwa hivyo na kwa hiyo","matokeo-kwa-hivyo-na-kwa-hiyo",99,{"id":565,"title":566,"slug":567,"language":10,"level":422,"displayOrder":568},"01a1c61d-26e4-7d88-bc3d-1ff1b71415f0","Kukubali kikwazo kwa ingawa","kukubali-kikwazo-kwa-ingawa",100,{"id":570,"title":571,"slug":572,"language":10,"level":422,"displayOrder":573},"01a1c61d-268c-75df-866c-c4e4f832d7fa","Kauli taarifa kwa kwamba","kauli-taarifa-kwa-kwamba",101,{"id":575,"title":576,"slug":577,"language":10,"level":422,"displayOrder":578},"01a1c61d-26d5-7019-acff-140b728b3f0f","Kuhamisha yambwa mbele kwa msisitizo","kuhamisha-yambwa-mbele-kwa-msisitizo",102,{"id":580,"title":581,"slug":582,"language":10,"level":422,"displayOrder":583},"01a1c61d-26ea-7f4c-a57f-c477afd8e11f","Kurejelea watu katika simulizi","kurejelea-watu-katika-simulizi",103,{"id":585,"title":586,"slug":587,"language":10,"level":422,"displayOrder":588},"01a1c61d-267b-7c17-bb91-dccee62c273e","Heshima katika maombi na mapendekezo","heshima-katika-maombi-na-mapendekezo",104,{"id":590,"title":591,"slug":592,"language":10,"level":593,"displayOrder":594},"01a1c61d-2874-7ae1-8993-bce7a671ba3f","Udogo kwa KI-VI na ukubwa kwa JI-MA","udogo-kwa-ki-vi-na-ukubwa-kwa-ji-ma","B2",105,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":10,"level":593,"displayOrder":599},"01a1c61d-2808-76d0-a659-bc51832ae9e1","Ngeli na nomino za mkopo","ngeli-na-nomino-za-mkopo",106,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":10,"level":593,"displayOrder":604},"01a1c61d-28d6-731a-9871-8eb41911cb5f","Upatanisho wa majina ya uhusiano wa kifamilia","upatanisho-wa-majina-ya-uhusiano-wa-kifamilia",107,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":10,"level":593,"displayOrder":609},"01a1c61d-292d-7e7d-8544-4a4015f1d9e2","Usambazaji wa kiasi kwa kila mmoja na wote wawili","usambazaji-wa-kiasi-kwa-kila-mmoja-na-wote-wawili",108,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":10,"level":593,"displayOrder":614},"01a1c61d-27ca-71a3-8986-8fb5cf0d75b3","Mpangilio wa viambishi katika kitenzi changamano","mpangilio-wa-viambishi-katika-kitenzi-changamano",109,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":10,"level":593,"displayOrder":619},"01a1c61d-2782-7992-a902-46de04995d88","Masharti yasiyo hakika kwa -nge-","masharti-yasiyo-hakika-kwa-nge",110,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":10,"level":593,"displayOrder":624},"01a1c61d-2787-765e-bf10-724fcb22e544","Masharti yasiyotimia zamani kwa -ngali-","masharti-yasiyotimia-zamani-kwa-ngali",111,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":10,"level":593,"displayOrder":629},"01a1c61d-2892-7cef-8faa-a36955f8a028","Ukanushi wa masharti kwa -singe- na -singali-","ukanushi-wa-masharti-kwa-singe-na-singali",112,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":10,"level":593,"displayOrder":634},"01a1c61d-27af-7660-ac17-a1028e499373","Mfuatano wa wakati ujao kwa atakuwa ame-","mfuatano-wa-wakati-ujao-kwa-atakuwa-ame",113,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":10,"level":593,"displayOrder":639},"01a1c61d-26c9-7b31-a045-f51daf5a3214","Kueleza kitendo kinachokaribia kwa -karibia","kueleza-kitendo-kinachokaribia-kwa-karibia",114,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":10,"level":593,"displayOrder":644},"01a1c61d-2888-77d3-88c3-512a32376d12","Ukanushi wa jumla na ukanushi wa sehemu","ukanushi-wa-jumla-na-ukanushi-wa-sehemu",115,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":10,"level":593,"displayOrder":649},"01a1c61d-2858-755f-9608-97f28697c8b9","Tofauti ya kutendwa na kutendeka","tofauti-ya-kutendwa-na-kutendeka",116,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":10,"level":593,"displayOrder":654},"01a1c61d-2717-7a74-878a-01d907d8a78e","Kutendea: mnufaika, mahali na sababu","kutendea-mnufaika-mahali-na-sababu",117,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":10,"level":593,"displayOrder":659},"01a1c61d-2727-7d64-a78d-c413aaccf7e9","Kutendesha na ushiriki wa mtendaji","kutendesha-na-ushiriki-wa-mtendaji",118,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":10,"level":593,"displayOrder":664},"01a1c61d-27a0-7a00-9687-20fe354c3aee","Mchanganyiko wa kutendea na kutendwa","mchanganyiko-wa-kutendea-na-kutendwa",119,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":10,"level":593,"displayOrder":669},"01a1c61d-26f0-79bf-9918-7be25f7391ee","Kurudia kitenzi kwa matendo yanayojirudia","kurudia-kitenzi-kwa-matendo-yanayojirudia",120,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":10,"level":593,"displayOrder":674},"01a1c61d-2910-7dad-a045-2fdc5c34ba5c","Urejeshi wa jumla wenye kiambishi tamati","urejeshi-wa-jumla-wenye-kiambishi-tamati",121,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":10,"level":593,"displayOrder":679},"01a1c61d-287e-794b-9fb2-db490084b4d0","Ukanushi katika vishazi rejeshi","ukanushi-katika-vishazi-rejeshi",122,{"id":681,"title":682,"slug":683,"language":10,"level":593,"displayOrder":684},"01a1c61d-2922-7566-928b-f5f247246ab2","Urejeshi wa wakati kwa wakati ambapo","urejeshi-wa-wakati-kwa-wakati-ambapo",123,{"id":686,"title":687,"slug":688,"language":10,"level":593,"displayOrder":689},"01a1c61d-291c-79f6-9475-c61e46012735","Urejeshi wa namna kwa jinsi","urejeshi-wa-namna-kwa-jinsi",124,{"id":691,"title":692,"slug":693,"language":10,"level":593,"displayOrder":694},"01a1c61d-2778-7eae-a42d-3bf1015e68b6","Masharti kwa isipokuwa na mradi","masharti-kwa-isipokuwa-na-mradi",125,{"id":696,"title":697,"slug":698,"language":10,"level":593,"displayOrder":699},"01a1c61d-27e8-756f-8d65-2b8b6c94b29e","Muda kwa tangu na mpaka","muda-kwa-tangu-na-mpaka",126,{"id":701,"title":702,"slug":703,"language":10,"level":593,"displayOrder":704},"01a1c61d-297e-7bf4-ad41-3c60c975bfb9","Vishazi vya bila kufanya na bila ya kufanya","vishazi-vya-bila-kufanya-na-bila-ya-kufanya",127,{"id":706,"title":707,"slug":708,"language":10,"level":593,"displayOrder":709},"01a1c61d-2973-7c4b-a79b-7a0ecfe642ff","Vishazi tegemezi katika usemi wa taarifa","vishazi-tegemezi-katika-usemi-wa-taarifa",128,{"id":711,"title":712,"slug":713,"language":10,"level":593,"displayOrder":714},"01a1c61d-27dc-74f5-beb3-579302c4a0f0","Msisitizo kwa ndiye na ndicho","msisitizo-kwa-ndiye-na-ndicho",129,{"id":716,"title":717,"slug":718,"language":10,"level":593,"displayOrder":719},"01a1c61d-2897-7ab5-ae63-62657a1bcc32","Ukanushi wa msisitizo kwa siye na sicho","ukanushi-wa-msisitizo-kwa-siye-na-sicho",130,{"id":721,"title":722,"slug":723,"language":10,"level":593,"displayOrder":724},"01a1c61d-26bb-7e42-9f24-2e33c4712f82","Kuacha kiima kilicho wazi katika muktadha","kuacha-kiima-kilicho-wazi-katika-muktadha",131,{"id":726,"title":727,"slug":728,"language":10,"level":593,"displayOrder":729},"01a1c61d-298f-7166-a592-e6a98fc17023","Viunganishi vya kuongeza na kupinga hoja","viunganishi-vya-kuongeza-na-kupinga-hoja",132,{"id":731,"title":732,"slug":733,"language":10,"level":593,"displayOrder":734},"01a1c61d-26c0-7e69-9b6a-12bc24795540","Kubadilisha mtazamo katika simulizi","kubadilisha-mtazamo-katika-simulizi",133,{"id":736,"title":737,"slug":738,"language":10,"level":593,"displayOrder":739},"01a1c61d-286a-7598-be78-79ddfef8dd5b","Tofauti za mazungumzo na maandishi rasmi","tofauti-za-mazungumzo-na-maandishi-rasmi",134,{"id":741,"title":742,"slug":743,"language":10,"level":744,"displayOrder":745},"01a1c61d-2948-7a91-9177-1b57a548623d","Uundaji wa nomino dhahania kwa u-","uundaji-wa-nomino-dhahania-kwa-u","C1",135,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":10,"level":744,"displayOrder":750},"01a1c61d-28e2-7751-be3a-3977f0656b61","Upatanisho wa nomino ambatani na vifupisho","upatanisho-wa-nomino-ambatani-na-vifupisho",136,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":10,"level":744,"displayOrder":755},"01a1c61d-2839-7970-aa68-df666626d065","Rejea tata za viwakilishi katika matini","rejea-tata-za-viwakilishi-katika-matini",137,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":10,"level":744,"displayOrder":760},"01a1c61d-28f1-7aa0-a9e6-4dc123b2e1be","Upeo wa kila, wote na hata","upeo-wa-kila-wote-na-hata",138,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":10,"level":744,"displayOrder":765},"01a1c61d-27a5-74e7-b0a6-ba67656699cc","Mfuatano wa -ka- katika simulizi changamano","mfuatano-wa-ka-katika-simulizi-changamano",139,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":10,"level":744,"displayOrder":770},"01a1c61d-2835-758f-9edd-d13c8f40a9b2","Nyakati ambatani na mahali pa mtazamo","nyakati-ambatani-na-mahali-pa-mtazamo",140,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":10,"level":744,"displayOrder":775},"01a1c61d-28b0-7ed9-b475-abcd8503df26","Ukanushi wenye maana ya kusisitiza","ukanushi-wenye-maana-ya-kusisitiza",141,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":10,"level":744,"displayOrder":780},"01a1c61d-29bf-7b45-9be5-3bcb5451e7b4","Yambwa linalotajwa wazi na kiambishi chake","yambwa-linalotajwa-wazi-na-kiambishi-chake",142,{"id":782,"title":783,"slug":784,"language":10,"level":744,"displayOrder":785},"01a1c61d-27d0-7573-ac25-3a8eeb7a8c79","Mpangilio wa viambishi vya unyambulishaji","mpangilio-wa-viambishi-vya-unyambulishaji",143,{"id":787,"title":788,"slug":789,"language":10,"level":744,"displayOrder":790},"01a1c61d-275f-7258-9d9e-3dd10192ba69","Maana za kileksika zisizotabirika katika unyambulishaji","maana-za-kileksika-zisizotabirika-katika-unyambulishaji",144,{"id":792,"title":793,"slug":794,"language":10,"level":744,"displayOrder":795},"01a1c61d-270b-7f0c-87ec-0825608059f8","Kutendana na uwiano wa washiriki","kutendana-na-uwiano-wa-washiriki",145,{"id":797,"title":798,"slug":799,"language":10,"level":744,"displayOrder":800},"01a1c61d-296e-75ed-a4d0-80792475d8ba","Vishazi rejeshi vilivyopachikwa","vishazi-rejeshi-vilivyopachikwa",146,{"id":802,"title":803,"slug":804,"language":10,"level":744,"displayOrder":805},"01a1c61d-290b-73cc-b18f-44291d7768f3","Urejeshi wa jumla na maana ya mazoea","urejeshi-wa-jumla-na-maana-ya-mazoea",147,{"id":807,"title":808,"slug":809,"language":10,"level":744,"displayOrder":810},"01a1c61d-26f6-7209-9e43-843ee160eee2","Kushurutisha kwa hata kama na hata ikiwa","kushurutisha-kwa-hata-kama-na-hata-ikiwa",148,{"id":812,"title":813,"slug":814,"language":10,"level":744,"displayOrder":815},"01a1c61d-2841-7b62-adfa-191a0e9788ee","Sababu ya tukio na sababu ya kauli","sababu-ya-tukio-na-sababu-ya-kauli",149,{"id":817,"title":818,"slug":819,"language":10,"level":744,"displayOrder":820},"01a1c61d-28bb-7ebd-b8e2-6d6f6e5b299b","Ulinganisho wa hali kwa kana kwamba","ulinganisho-wa-hali-kwa-kana-kwamba",150,{"id":822,"title":823,"slug":824,"language":10,"level":744,"displayOrder":825},"01a1c61d-27d6-7272-8cd1-a6b2837758f7","Msisitizo kwa ndi- pamoja na urejeshi","msisitizo-kwa-ndi-pamoja-na-urejeshi",151,{"id":827,"title":828,"slug":829,"language":10,"level":744,"displayOrder":830},"01a1c61d-286f-782d-92b2-6eee58b95b1e","Ubadilishaji wa mpangilio kwa mada na taarifa mpya","ubadilishaji-wa-mpangilio-kwa-mada-na-taarifa-mpya",152,{"id":832,"title":833,"slug":834,"language":10,"level":744,"displayOrder":835},"01a1c61d-293e-76cf-9a4c-7259f0a3f03f","Ushikamani kwa urejeshi na udondoshaji","ushikamani-kwa-urejeshi-na-udondoshaji",153,{"id":837,"title":838,"slug":839,"language":10,"level":744,"displayOrder":840},"01a1c61d-284f-7bc9-83b7-eb0ece8a9eb7","Tahadhari katika madai kwa huenda na yaelekea","tahadhari-katika-madai-kwa-huenda-na-yaelekea",154,{"id":842,"title":843,"slug":844,"language":10,"level":744,"displayOrder":845},"01a1c61d-269b-7e72-84fa-756057a927b0","Kiswahili sanifu na tofauti za kikanda","kiswahili-sanifu-na-tofauti-za-kikanda",155,{"id":847,"title":848,"slug":849,"language":10,"level":744,"displayOrder":850},"01a1c61d-27bf-758e-89c2-f59d8ccf1676","Miundo ya methali katika mawasiliano","miundo-ya-methali-katika-mawasiliano",156,{"id":852,"title":853,"slug":854,"language":10,"level":855,"displayOrder":856},"01a1c61d-26a1-70ad-9a01-1da8fe52c1c9","Kitenzi kuwa katika miundo ya kifasihi","kitenzi-kuwa-katika-miundo-ya-kifasihi","C2",157,{"id":858,"title":859,"slug":860,"language":10,"level":855,"displayOrder":861},"01a1c61d-2764-7e63-b29c-b4b75a6ac2cb","Mabadiliko ya mtazamo wa wakati katika fasihi","mabadiliko-ya-mtazamo-wa-wakati-katika-fasihi",158,{"id":863,"title":864,"slug":865,"language":10,"level":855,"displayOrder":866},"01a1c61d-288d-766f-9ab5-4c060a9071ef","Ukanushi wa kimbalagha na tafsiri yake","ukanushi-wa-kimbalagha-na-tafsiri-yake",159,{"id":868,"title":869,"slug":870,"language":10,"level":855,"displayOrder":871},"01a1c61d-28ca-7ee4-ab7b-a001f56c43e3","Unyambulishaji ulioganda na mipaka ya uchanganuzi","unyambulishaji-ulioganda-na-mipaka-ya-uchanganuzi",160,{"id":873,"title":874,"slug":875,"language":10,"level":855,"displayOrder":876},"01a1c61d-28f7-72b1-be5c-83bac87e50a8","Urejeshi mfupi katika sajili rasmi na fasihi","urejeshi-mfupi-katika-sajili-rasmi-na-fasihi",161,{"id":878,"title":879,"slug":880,"language":10,"level":855,"displayOrder":881},"01a1c61d-2979-740b-87b2-32ba10a29c84","Vishazi vinavyokatiza sentensi na uwazi wa maana","vishazi-vinavyokatiza-sentensi-na-uwazi-wa-maana",162,{"id":883,"title":884,"slug":885,"language":10,"level":855,"displayOrder":886},"01a1c61d-2943-7bde-840e-4d2de117ea02","Utata wa muundo katika sentensi ndefu","utata-wa-muundo-katika-sentensi-ndefu",163,{"id":888,"title":889,"slug":890,"language":10,"level":855,"displayOrder":891},"01a1c61d-2879-79aa-a793-bc3001b6694a","Udondoshaji na usambamba katika hotuba","udondoshaji-na-usambamba-katika-hotuba",164,{"id":893,"title":894,"slug":895,"language":10,"level":855,"displayOrder":896},"01a1c61d-27c4-7608-86ff-1052c33d3374","Mpangilio wa kishairi na mipaka ya matumizi","mpangilio-wa-kishairi-na-mipaka-ya-matumizi",165,{"id":898,"title":899,"slug":900,"language":10,"level":855,"displayOrder":901},"01a1c61d-2938-7f41-af34-d6729787fff5","Usemi wa taarifa na sauti ya msimulizi","usemi-wa-taarifa-na-sauti-ya-msimulizi",166,{"id":903,"title":904,"slug":905,"language":10,"level":855,"displayOrder":906},"01a1c61d-2845-7d11-92b3-e8cd2d1bf4f5","Sarufi ya methali: maana halisi na matumizi","sarufi-ya-methali-maana-halisi-na-matumizi",167,{"id":908,"title":909,"slug":910,"language":10,"level":855,"displayOrder":911},"01a1c61d-27b9-7cf1-8ded-e2e88e3149a8","Miundo ya kale katika usomaji wa matini","miundo-ya-kale-katika-usomaji-wa-matini",168,null,[914,923,929,936,942,949],{"@id":915,"@type":916,"id":917,"grammarPage":918,"title":919,"instructions":920,"displayOrder":17,"type":921,"questionCount":131,"blankCount":131,"isCompleted":16,"ogImageUrl":922},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-530a-7654-bc80-ecf5c2ba6c22","GrammarExercise","01a1c61d-530a-7654-bc80-ecf5c2ba6c22","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1c61d-295c-794a-8913-212362ca5e0e","Kurejelea kwa nomino au bila nomino","Chagua kioneshi kinacholingana na mtu au kitu kilichotajwa tayari.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a6158c9a-6a2e-4f59-a64f-c3bf3f923c1e_hero.webp?v=1794325173",{"@id":924,"@type":916,"id":925,"grammarPage":918,"title":926,"instructions":927,"displayOrder":39,"type":921,"questionCount":131,"blankCount":131,"isCompleted":16,"ogImageUrl":928},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-5321-7ba1-8ba5-e77beccba786","01a1c61d-5321-7ba1-8ba5-e77beccba786","Kurejelea bila kurudia nomino","Chagua kioneshi kinachorejelea mtu au kitu kilichotajwa. Nomino imeachwa kwa sababu maana iko wazi.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_841f79e6-1304-4b18-babd-1df3e962686b_hero.webp?v=1794325173",{"@id":930,"@type":916,"id":931,"grammarPage":918,"title":932,"instructions":933,"displayOrder":45,"type":934,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":935},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-5338-7555-9f74-fba311691861","01a1c61d-5338-7555-9f74-fba311691861","Rekebisha vioneshi katika habari za nyumbani","Tafuta neno lenye kosa katika kila sentensi, kisha uchague marekebisho yake.","find_and_fix","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ac4a276d-d3a9-4009-9e1f-cc2a82db2ed3_hero.webp?v=1794325173",{"@id":937,"@type":916,"id":938,"grammarPage":918,"title":939,"instructions":940,"displayOrder":76,"type":934,"questionCount":51,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":941},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-5340-792d-90cd-db2ba657f9a2","01a1c61d-5340-792d-90cd-db2ba657f9a2","Rekebisha vioneshi katika shughuli za kila siku","Soma kila sentensi, tafuta neno lisilopatana na nomino, kisha uchague marekebisho yake.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1638aad0-ae0c-4398-95c3-7dc748dd3587_hero.webp?v=1794325173",{"@id":943,"@type":916,"id":944,"grammarPage":918,"title":945,"instructions":946,"displayOrder":95,"type":947,"questionCount":95,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":948},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-5349-7cf5-8462-11c3d8d7f8c4","01a1c61d-5349-7cf5-8462-11c3d8d7f8c4","Panga marejeo kwa huyo, hicho na hiyo","Gusa kipande, kisha gusa kundi la kioneshi kinachofaa kurejelea mtu au kitu kilichotajwa.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_97bcd1f6-06ff-4b39-bec4-021e8c031972_hero.webp?v=1794325173",{"@id":950,"@type":916,"id":951,"grammarPage":918,"title":952,"instructions":953,"displayOrder":100,"type":947,"questionCount":95,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":954},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1c61d-534f-7d64-a0ef-bb075d51f175","01a1c61d-534f-7d64-a0ef-bb075d51f175","Tambua rejeo na upatanisho wa vioneshi","Gusa kipande, kisha gusa kundi linalofaa. Fuata msingi wa kupanga ulioelezwa katika kila ubao.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6d089ea9-d110-446b-be5c-e6d5751018bf_hero.webp?v=1794325173",{"id":917,"grammarPage":918,"title":919,"instructions":920,"seoTitle":956,"seoDescription":957,"displayOrder":17,"type":921,"questions":958,"ogImageUrl":922},"Huyo, hicho na hiyo: kutaja na kurejelea","Chagua huyo, hicho na hiyo kurejelea watu na vitu vilivyotajwa tayari. Jizoeze kutumia vioneshi pamoja na nomino au bila kuirudia katika mazungumzo.",[959],{"id":960,"sentenceTemplate":961,"displayOrder":17,"explanation":962,"exampleSentence":963,"blanks":964},"01a1c61d-530a-7890-bc80-ecf5c4f94ebb","Tumepokea barua kutoka shuleni. Barua __1__ ina habari za mtihani.","Barua hapa ni kitu kimoja cha ngeli ya N–N. Chagua hiyo, si hicho cha KI–VI wala huyo cha mtu.","Nimeleta kalamu mpya. Kalamu hiyo ina wino mwekundu.",[965],{"id":966,"blankNumber":39,"options":967},"01a1c61d-530a-7838-bc80-ecf5c43d2644",[968,970,972],{"id":969,"optionText":65,"isCorrect":38,"displayOrder":17},"01a1c61d-530a-7790-bc80-ecf5c3012af5",{"id":971,"optionText":50,"isCorrect":16,"displayOrder":39},"01a1c61d-530a-77d0-bc80-ecf5c3b87aca",{"id":973,"optionText":29,"isCorrect":16,"displayOrder":45},"01a1c61d-530a-7810-bc80-ecf5c41c3108",{"html":975,"toc":976},"\u003Cp>Maneno \u003Cstrong>huyo, hicho\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>hiyo\u003C\u002Fstrong> yanaweza kurejelea mtu au kitu ambacho umetaja tayari. Utajifunza kuchagua umbo linalofaa na kulitumia pamoja na nomino au bila kuirudia.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kurudia-mtu-au-kitu-kilichotajwa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Kurudia mtu au kitu kilichotajwa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unapotaja mtu au kitu kwa mara ya kwanza, unaweza kutumia nomino. Ukizungumzia tena mtu au kitu kilekile, tumia kioneshi kinachofaa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Nimezungumza na mwalimu. Mwalimu \u003Cstrong>huyo\u003C\u002Fstrong> anafundisha Kiswahili.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Nimenunua kitabu. Kitabu \u003Cstrong>hicho\u003C\u002Fstrong> kina picha nyingi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Nimeona nyumba. Nyumba \u003Cstrong>hiyo\u003C\u002Fstrong> ina vyumba vitatu.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Katika mifano hii, kioneshi kinaunganisha sentensi ya pili na ya kwanza. Kwa mfano, \u003Cstrong>kitabu hicho\u003C\u002Fstrong> ni kitabu ambacho nimetaja, si kitabu kingine.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kuchagua-huyo-hicho-au-hiyo\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Kuchagua huyo, hicho au hiyo\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Umbo la kioneshi hutegemea nomino inayorejelewa. Hapa tunatumia nomino za umoja tu.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Kioneshi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Nomino zinazotumika hapa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mfano\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>huyo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mtu: mtoto, mwalimu, mgeni\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mtoto \u003Cstrong>huyo\u003C\u002Fstrong> anacheza.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>hicho\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kitu cha ngeli ya KI–VI: kitabu, kiti, kikombe\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kiti \u003Cstrong>hicho\u003C\u002Fstrong> kimevunjika.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>hiyo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kitu cha ngeli ya N–N: nyumba, kalamu, barua\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Barua \u003Cstrong>hiyo\u003C\u002Fstrong> imetoka kwa mama.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Usitumie \u003Cstrong>hiyo\u003C\u002Fstrong> kwa kila kitu. Kwa mfano, tunasema \u003Cstrong>kitabu hicho\u003C\u002Fstrong>, lakini \u003Cstrong>kalamu hiyo\u003C\u002Fstrong>. Haya ni maumbo matatu tu; nomino nyingine zinaweza kuhitaji maumbo mengine.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kutumia-nomino-au-kuiacha\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Kutumia nomino au kuiacha\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Katika mifano hii, weka kioneshi baada ya nomino: \u003Cstrong>mwalimu huyo\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kikombe hicho\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>barua hiyo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ikiwa msikilizaji anajua unazungumzia nani au nini, unaweza kuacha nomino. Kioneshi kinabaki na umbo lake.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>— Nimezungumza na mwalimu mpya.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— Je, \u003Cstrong>huyo\u003C\u002Fstrong> anafundisha Kiswahili?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— Nimeleta kikombe chako.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— Asante. Weka \u003Cstrong>hicho\u003C\u002Fstrong> mezani.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— Nimepata barua kutoka kwa mama.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— Soma \u003Cstrong>hiyo\u003C\u002Fstrong> kwanza.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Rudia nomino ikiwa unataka kufanya maana iwe wazi zaidi: \u003Cstrong>Soma barua hiyo kwanza.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kutajwa-awali-si-kuwa-mbali\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Kutajwa awali si kuwa mbali\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Katika matumizi haya, jambo muhimu ni kwamba mtu au kitu kimetajwa tayari. Si lazima kiwe mbali nawe.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Nimeshika kitabu kipya. Kitabu \u003Cstrong>hicho\u003C\u002Fstrong> kina hadithi fupi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kitabu kiko mkononi mwangu. Nimetumia \u003Cstrong>hicho\u003C\u002Fstrong> kwa sababu ninakirejelea baada ya kukitaja.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>\u003Cstrong>Huyo, hicho\u003C\u002Fstrong> na \u003Cstrong>hiyo\u003C\u002Fstrong> pia vinaweza kutumiwa kuonyesha mtu au kitu kilicho karibu na msikilizaji. Hapa tunajifunza matumizi yake ya kurejelea kilichotajwa awali. Maumbo haya yenyewe hayaonyeshi wakati uliopita.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kumbuka-upatanisho\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Kumbuka upatanisho\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kioneshi lazima kilingane na nomino inayorejelewa. Huu ndio \u003Cem>upatanisho\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>✗ Nimenunua kitabu. Kitabu \u003Cstrong>hiyo\u003C\u002Fstrong> ni kizuri.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ Nimenunua kitabu. Kitabu \u003Cstrong>hicho\u003C\u002Fstrong> ni kizuri.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kwa \u003Cstrong>kitabu\u003C\u002Fstrong>, tumia \u003Cstrong>hicho\u003C\u002Fstrong>, si \u003Cstrong>hiyo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Unapotaka kurejelea mtu au kitu kilichotajwa:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Tambua nomino: kwa mfano, \u003Cstrong>mwalimu\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kitabu\u003C\u002Fstrong> au \u003Cstrong>barua\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Chagua umbo linalofaa: \u003Cstrong>mwalimu huyo\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kitabu hicho\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>barua hiyo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Acha nomino tu ikiwa maana bado iko wazi kwa msikilizaji.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n",[977,981,985,989,993],{"id":978,"text":979,"depth":45,"number":980},"kurudia-mtu-au-kitu-kilichotajwa","Kurudia mtu au kitu kilichotajwa","1",{"id":982,"text":983,"depth":45,"number":984},"kuchagua-huyo-hicho-au-hiyo","Kuchagua huyo, hicho au hiyo","2",{"id":986,"text":987,"depth":45,"number":988},"kutumia-nomino-au-kuiacha","Kutumia nomino au kuiacha","3",{"id":990,"text":991,"depth":45,"number":992},"kutajwa-awali-si-kuwa-mbali","Kutajwa awali si kuwa mbali","4",{"id":994,"text":995,"depth":45,"number":996},"kumbuka-upatanisho","Kumbuka upatanisho","5"]