[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog":837,"grammar-lesson-path-tl-alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog-pagbasa-titik-diin-a1":852,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a":894,"grammar-quick-check-01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a":913,"grammar-lesson-body-01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a-3r9wrkae6":936},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":6,"title":7,"slug":8,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":840,"createdAt":846,"updatedAt":847,"totalExercises":26,"vocabularyLists":848,"primaryTopicHub":849,"readyImages":851},"Kilalanin ang 28 titik ng alpabeto, limang patinig at mga katinig sa Tagalog, kasama ang tunog ng ng at mga dagdag na titik sa mga hiram na salita.","## 1. Mga titik at tunog\n\nGinagamit mo ang mga titik upang isulat ang mga salitang sinasabi mo. Dito, makikilala mo ang alpabeto, ang limang patinig, at ilang mahalagang tunog sa Tagalog.\n\nTagalog ang pangunahing batayan ng Filipino, ang pambansang wika. Ginagamit din sa pagsulat ng Tagalog ngayon ang 28 titik ng alpabetong Filipino. Hindi lahat ng wika sa Pilipinas ay Tagalog.\n\n## 2. Ang 28 titik\n\nIto ang pagkakasunod-sunod ng mga titik. May malaking titik at maliit na titik ang bawat isa.\n\n| Mga titik | Malaking titik | Maliit na titik |\n| --- | --- | --- |\n| A hanggang G | A B C D E F G | a b c d e f g |\n| H hanggang N | H I J K L M N | h i j k l m n |\n| Ñ hanggang S | Ñ NG O P Q R S | ñ ng o p q r s |\n| T hanggang Z | T U V W X Y Z | t u v w x y z |\n\nAng **Ñ** ay kasunod ng **N**. Ang **NG** ay kasunod ng **Ñ** at itinuturing na isang titik ng alpabeto.\n\n:::note\nSa pagbasa ng salita, pagdugtungin ang mga tunog ng mga titik.\n:::\n\n## 3. Ang limang patinig\n\nAng **a, e, i, o, u** ay mga *patinig*. Sa pagbigkas ng mga ito, malayang lumalabas ang hangin sa bibig.\n\n| Patinig | Gabay sa bibig | Mga halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| **a** | Buksan nang maluwang ang bibig. | **a**so, b**a**so |\n| **e** | Bahagyang buksan ang bibig; huwag bilugin ang mga labi. | m**e**sa, p**e**ra |\n| **i** | Ilapit ang dila sa itaas ng bibig; bahagyang ibuka ang mga labi na parang nakangiti. | **i**sda, ng**i**p**i**n |\n| **o** | Bilugin ang mga labi. | **o**ras, b**o**la |\n| **u** | Bilugin at higit na ilapit ang mga labi sa isa't isa. | **u**lan, g**u**lay |\n\n:::tip\nBigkasin nang dahan-dahan ang **a, e, i, o, u**. Pansinin ang pagbabago ng bukas ng bibig at hugis ng mga labi.\n:::\n\n:::note\n**Sa kolokyal na pananalita:** Sa ilang katutubong salita, maririnig ang **e** sa halip na **i**, o **u** sa halip na **o**. Halimbawa, maririnig ang **lalake** para sa **lalaki** at **nuon** para sa **noon**. Sa pormal na pagsulat, gamitin ang **lalaki** at **noon**. Hindi puwedeng basta palitan ang mga patinig sa lahat ng salita.\n:::\n\n## 4. Mga katinig at ang tunog ng NG\n\nAng mga titik na hindi patinig ay *katinig*. Sa pagbigkas ng mga katinig, may pagsara o pagsikip sa daanan ng hangin.\n\n| Mga katinig | Gabay sa pagbigkas | Mga halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| **p, b, m** | Nagsasara ang dalawang labi. | **p**usa, **b**ata, **m**ata |\n| **t, d, n** | Dumidikit ang dulo ng dila sa likod ng mga ngipin sa itaas. | **t**asa, **d**ahon, **n**anay |\n| **k, g, ng** | Umaangat ang likod ng dila. | **k**amay, **g**atas, **ng**ipin |\n| **s** | Dumaraan ang hangin sa makitid na puwang malapit sa dulo ng dila. | **s**aging |\n| **h** | Marahang lumalabas ang hangin, na parang paghinga. | **h**angin |\n\nMakikita rin ang **l, r, w, y** sa mga karaniwang salita: **l**ima, **r**osas, **w**alo, at **y**akap.\n\nAng **ng** sa *ngipin* ay isang tunog. Huwag itong bigkasin bilang magkahiwalay na **n** at **g**. Umaangat ang likod ng dila at sa ilong lumalabas ang hangin.\n\n:::example\nBasahin ang mga salita. Pansinin kung nasaan ang **ng**:\n\n- Sa unahan: **ng**ipin\n- Sa gitna: ba**ng**ka\n- Sa hulihan: payo**ng**\n:::\n\n### Ang pagbasa ng ng at mga\n\nKapag hiwalay na salita ang panandang **ng**, binibigkas ito na **nang**: *bahay ng bata*. Ang **mga** naman ay binibigkas na **ma-nga**: *mga bata*. Sa **ma-nga**, iisang tunog pa rin ang **ng**.\n\n### Diin at impit\n\nAng **diin** ay ang mas malakas o mas mahabang bigkas sa isang pantig. Maaaring magbago ang kahulugan kapag nagbago ang diin. Sa talahanayan, malalaking titik ang pantig na may diin.\n\n| Unang bigkas | Kahulugan | Ikalawang bigkas | Kahulugan |\n| --- | --- | --- | --- |\n| **BU-kas** | araw pagkatapos ng ngayon | **bu-KAS** | hindi sarado |\n| **BU-hay** | buhay ng isang tao | **bu-HAY** | hindi patay |\n\nAng **impit** ay maikling pagsara sa lalamunan na pumipigil sa hangin. Sa **batà**, na tumutukoy sa isang bata, may impit pagkatapos ng huling **a**. May impit din sa pagitan ng dalawang **o** sa **oo**. Hindi ito karaniwang nakikita sa baybay.\n\n:::tip\nPakinggan ang buong salita at gayahin ang diin at impit. Karaniwang walang tuldik ang mga salita sa pang-araw-araw na pagsulat, kaya mahalaga rin ang kahulugan ng pangungusap.\n:::\n\n## 5. Mga dagdag na titik at pagbabalik-aral\n\nKaraniwan ang **c, f, j, ñ, q, v, x, z** sa mga hiram na salita at pangalang pantangi. Halimbawa: **f** sa *Filipino*, **ñ** sa *Niño*, **q** sa *Quezon*, at **z** sa *Zamboanga*.\n\nHindi laging iisa ang tunog ng bawat dagdag na titik sa lahat ng pangalan at hiram na salita. Pakinggan ang karaniwang bigkas ng buong salita.\n\nSa pagbabasa, tandaan ang mga ito:\n\n1. Kilalanin ang limang patinig: **a, e, i, o, u**.\n2. Pagdugtungin ang mga tunog ng patinig at katinig.\n3. Bigkasin ang **ng** sa *ngipin*, *bangka*, at *payong* bilang isang tunog.\n4. Pakinggan muna ang bigkas ng hindi pamilyar na pangalan o hiram na salita.",[841],{"id":842,"name":843,"level":10,"language":9,"isCompleted":844,"completionPercentage":845,"totalExercises":46,"completedExercises":845},"01a1932e-3cc6-7294-b9d8-0f8d82a8bc49","Pagbasa mula titik hanggang diin",false,0,"2026-10-31T18:17:23+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[],{"name":843,"slug":850,"language":9},"pagbasa-titik-diin-a1",[],{"id":842,"name":843,"slug":850,"language":9,"level":10,"introduction":853,"lessonCount":16,"totalExercises":46,"objectives":854,"prerequisites":857,"lessons":859},"Magsimula sa mga titik at tunog, pagkatapos ay basahin ang buong salita sa tulong ng pantig, diin at impit. Makikita mo kung bakit mahalaga ang tunog at hindi lamang ang nakasulat na titik.",[855,856],"Basahin ang ng at mga ayon sa gamit nila.","Makilala ang kaibahan ng mga salitang nagbabago ang kahulugan dahil sa diin o impit.",[858],"Pamilyar ka sa mga titik na Latin.",[860,878],{"id":6,"contentId":861,"slug":8,"title":7,"level":10,"summary":862,"order":11,"exercises":863},"pg_84bcfcaf-cd2c-46ad-ba7d-bbd0ca66e00e","Kilalanin ang 28 titik, limang patinig at tunog ng ng; basahin nang tama ang mga panandang ng at mga.",[864,868,871,875],{"id":865,"title":866,"order":845,"type":867},"01a1932e-42c1-7ea5-8de9-2a206560227b","Mga titik, patinig, at baybay","word_select",{"id":869,"title":870,"order":11,"type":867},"01a1932e-42da-741b-90c2-3fb33e3bc80b","Mga gabay sa pagbasa at pagbigkas",{"id":872,"title":873,"order":16,"type":874},"01a1932e-42f1-750e-a2ce-066ad6d6641a","Mga titik sa loob ng mga salita","word_sort",{"id":876,"title":877,"order":21,"type":874},"01a1932e-42f8-730f-b1a2-4e875ab91ac6","Pagbigkas, baybay, at kahulugan",{"id":13,"contentId":879,"slug":15,"title":14,"level":10,"summary":880,"order":16,"exercises":881},"pg_8bf7e44b-cedd-4afc-be0f-da346315c322","Hatiin ang salita sa pantig at pakinggan ang diin at impit; ihambing ang búkas at bukás at gamitin ang tuldik bilang gabay.",[882,885,888,891],{"id":883,"title":884,"order":845,"type":867},"01a1932e-6301-7b25-9891-125f7a277b11","Mga pantig at kahulugan ng búkas at bukás",{"id":886,"title":887,"order":11,"type":867},"01a1932e-6322-70b0-a148-cfd01017f4de","Pagbasa ng tuldik at pagkilala sa impit",{"id":889,"title":890,"order":16,"type":874},"01a1932e-633a-719a-90dd-685b186170e2","Pagpapangkat ng pantig, diin at impit",{"id":892,"title":893,"order":21,"type":874},"01a1932e-6343-7539-a452-a586af65c0c2","Mga tuldik, impit at kahulugan",[895,901,905,909],{"@id":896,"@type":897,"id":865,"grammarPage":898,"title":866,"instructions":899,"displayOrder":845,"type":867,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":900},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-42c1-7ea5-8de9-2a206560227b","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Piliin ang sagot na angkop sa bawat pangungusap. Sundin ang pormal na baybay kapag ito ang hinihingi.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2dd9151d-932f-40b2-a187-9f08e43bbe61_hero.webp?v=1793470644",{"@id":902,"@type":897,"id":869,"grammarPage":898,"title":870,"instructions":903,"displayOrder":11,"type":867,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":904},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-42da-741b-90c2-3fb33e3bc80b","Piliin ang sagot batay sa nakasulat na gabay at kahulugan. Sa mga pagpipiliang may gitling, malaking titik ang pantig na may diin.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6ddd5ce2-2d40-42e1-b6f6-4cd3a2641f6c_hero.webp?v=1793470644",{"@id":906,"@type":897,"id":872,"grammarPage":898,"title":873,"instructions":907,"displayOrder":16,"type":874,"questionCount":26,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":908},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-42f1-750e-a2ce-066ad6d6641a","Pindutin ang isang piraso, saka ang kolum na kinabibilangan nito.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9d13fa36-9f4f-4f73-81e2-cda613c114ce_hero.webp?v=1793470644",{"@id":910,"@type":897,"id":876,"grammarPage":898,"title":877,"instructions":911,"displayOrder":21,"type":874,"questionCount":26,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":912},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-42f8-730f-b1a2-4e875ab91ac6","Basahin ang batayan ng bawat pangkat. Pindutin ang piraso, saka ang tamang kolum.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d559d118-0207-4715-a46c-93cba267a690_hero.webp?v=1793470644",{"id":865,"grammarPage":898,"title":866,"instructions":899,"seoTitle":914,"seoDescription":915,"displayOrder":845,"type":867,"questions":916,"ogImageUrl":900},"Alpabetong Tagalog: pagpili ng titik at baybay","Pagsasanay sa alpabetong Tagalog sa pagpili ng sagot tungkol sa ayos ng mga titik, limang patinig, malaking titik, at pormal na baybay ng mga salita.",[917],{"id":918,"sentenceTemplate":919,"displayOrder":845,"explanation":920,"exampleSentence":921,"blanks":922},"01a1932e-42c2-70fb-89fe-0df645e7c5d6","Sa alpabetong ginagamit sa pagsulat ng Tagalog ngayon, may __1__ titik.","May 28 titik ang kasalukuyang alpabetong Filipino na ginagamit din sa pagsulat ng Tagalog, hindi 26 o 27.","Kasama ang Ñ at NG sa 28 titik.",[923],{"id":924,"blankNumber":11,"options":925},"01a1932e-42c2-70ab-89fe-0df645a951ee",[926,929,933],{"id":927,"optionText":928,"isCorrect":844,"displayOrder":845},"01a1932e-42c2-7017-89fe-0df6447b4043","26",{"id":930,"optionText":931,"isCorrect":932,"displayOrder":11},"01a1932e-42c2-7057-89fe-0df6448e3e8c","28",true,{"id":934,"optionText":935,"isCorrect":844,"displayOrder":16},"01a1932e-42c2-7087-89fe-0df6454dd22e","27",{"html":937,"toc":938},"\u003Ch2 id=\"mga-titik-at-tunog\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Mga titik at tunog\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ginagamit mo ang mga titik upang isulat ang mga salitang sinasabi mo. Dito, makikilala mo ang alpabeto, ang limang patinig, at ilang mahalagang tunog sa Tagalog.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tagalog ang pangunahing batayan ng Filipino, ang pambansang wika. Ginagamit din sa pagsulat ng Tagalog ngayon ang 28 titik ng alpabetong Filipino. Hindi lahat ng wika sa Pilipinas ay Tagalog.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"ang-28-titik\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Ang 28 titik\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ito ang pagkakasunod-sunod ng mga titik. May malaking titik at maliit na titik ang bawat isa.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Mga titik\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Malaking titik\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Maliit na titik\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>A hanggang G\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>A B C D E F G\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>a b c d e f g\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>H hanggang N\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>H I J K L M N\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>h i j k l m n\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ñ hanggang S\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ñ NG O P Q R S\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ñ ng o p q r s\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>T hanggang Z\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>T U V W X Y Z\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>t u v w x y z\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>Ñ\u003C\u002Fstrong> ay kasunod ng \u003Cstrong>N\u003C\u002Fstrong>. Ang \u003Cstrong>NG\u003C\u002Fstrong> ay kasunod ng \u003Cstrong>Ñ\u003C\u002Fstrong> at itinuturing na isang titik ng alpabeto.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Sa pagbasa ng salita, pagdugtungin ang mga tunog ng mga titik.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"ang-limang-patinig\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Ang limang patinig\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>a, e, i, o, u\u003C\u002Fstrong> ay mga \u003Cem>patinig\u003C\u002Fem>. Sa pagbigkas ng mga ito, malayang lumalabas ang hangin sa bibig.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Patinig\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Gabay sa bibig\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mga halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Buksan nang maluwang ang bibig.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>so, b\u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>so\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>e\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Bahagyang buksan ang bibig; huwag bilugin ang mga labi.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>m\u003Cstrong>e\u003C\u002Fstrong>sa, p\u003Cstrong>e\u003C\u002Fstrong>ra\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ilapit ang dila sa itaas ng bibig; bahagyang ibuka ang mga labi na parang nakangiti.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>sda, ng\u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>p\u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>n\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Bilugin ang mga labi.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong>ras, b\u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong>la\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Bilugin at higit na ilapit ang mga labi sa isa&#39;t isa.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>lan, g\u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong>lay\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Bigkasin nang dahan-dahan ang \u003Cstrong>a, e, i, o, u\u003C\u002Fstrong>. Pansinin ang pagbabago ng bukas ng bibig at hugis ng mga labi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>\u003Cstrong>Sa kolokyal na pananalita:\u003C\u002Fstrong> Sa ilang katutubong salita, maririnig ang \u003Cstrong>e\u003C\u002Fstrong> sa halip na \u003Cstrong>i\u003C\u002Fstrong>, o \u003Cstrong>u\u003C\u002Fstrong> sa halip na \u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong>. Halimbawa, maririnig ang \u003Cstrong>lalake\u003C\u002Fstrong> para sa \u003Cstrong>lalaki\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>nuon\u003C\u002Fstrong> para sa \u003Cstrong>noon\u003C\u002Fstrong>. Sa pormal na pagsulat, gamitin ang \u003Cstrong>lalaki\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>noon\u003C\u002Fstrong>. Hindi puwedeng basta palitan ang mga patinig sa lahat ng salita.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"mga-katinig-at-ang-tunog-ng-ng\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Mga katinig at ang tunog ng NG\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ang mga titik na hindi patinig ay \u003Cem>katinig\u003C\u002Fem>. Sa pagbigkas ng mga katinig, may pagsara o pagsikip sa daanan ng hangin.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Mga katinig\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Gabay sa pagbigkas\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mga halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>p, b, m\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nagsasara ang dalawang labi.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>p\u003C\u002Fstrong>usa, \u003Cstrong>b\u003C\u002Fstrong>ata, \u003Cstrong>m\u003C\u002Fstrong>ata\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>t, d, n\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Dumidikit ang dulo ng dila sa likod ng mga ngipin sa itaas.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>t\u003C\u002Fstrong>asa, \u003Cstrong>d\u003C\u002Fstrong>ahon, \u003Cstrong>n\u003C\u002Fstrong>anay\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>k, g, ng\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Umaangat ang likod ng dila.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>k\u003C\u002Fstrong>amay, \u003Cstrong>g\u003C\u002Fstrong>atas, \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong>ipin\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>s\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Dumaraan ang hangin sa makitid na puwang malapit sa dulo ng dila.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>s\u003C\u002Fstrong>aging\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>h\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Marahang lumalabas ang hangin, na parang paghinga.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>h\u003C\u002Fstrong>angin\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Makikita rin ang \u003Cstrong>l, r, w, y\u003C\u002Fstrong> sa mga karaniwang salita: \u003Cstrong>l\u003C\u002Fstrong>ima, \u003Cstrong>r\u003C\u002Fstrong>osas, \u003Cstrong>w\u003C\u002Fstrong>alo, at \u003Cstrong>y\u003C\u002Fstrong>akap.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cem>ngipin\u003C\u002Fem> ay isang tunog. Huwag itong bigkasin bilang magkahiwalay na \u003Cstrong>n\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>g\u003C\u002Fstrong>. Umaangat ang likod ng dila at sa ilong lumalabas ang hangin.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Basahin ang mga salita. Pansinin kung nasaan ang \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong>:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Sa unahan: \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong>ipin\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Sa gitna: ba\u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong>ka\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Sa hulihan: payo\u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch3 id=\"ang-pagbasa-ng-ng-at-mga\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.1\u003C\u002Fspan>Ang pagbasa ng ng at mga\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Kapag hiwalay na salita ang panandang \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong>, binibigkas ito na \u003Cstrong>nang\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>bahay ng bata\u003C\u002Fem>. Ang \u003Cstrong>mga\u003C\u002Fstrong> naman ay binibigkas na \u003Cstrong>ma-nga\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>mga bata\u003C\u002Fem>. Sa \u003Cstrong>ma-nga\u003C\u002Fstrong>, iisang tunog pa rin ang \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch3 id=\"diin-at-impit\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.2\u003C\u002Fspan>Diin at impit\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>diin\u003C\u002Fstrong> ay ang mas malakas o mas mahabang bigkas sa isang pantig. Maaaring magbago ang kahulugan kapag nagbago ang diin. Sa talahanayan, malalaking titik ang pantig na may diin.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Unang bigkas\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kahulugan\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ikalawang bigkas\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kahulugan\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>BU-kas\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>araw pagkatapos ng ngayon\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>bu-KAS\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>hindi sarado\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>BU-hay\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>buhay ng isang tao\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>bu-HAY\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>hindi patay\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>impit\u003C\u002Fstrong> ay maikling pagsara sa lalamunan na pumipigil sa hangin. Sa \u003Cstrong>batà\u003C\u002Fstrong>, na tumutukoy sa isang bata, may impit pagkatapos ng huling \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>. May impit din sa pagitan ng dalawang \u003Cstrong>o\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cstrong>oo\u003C\u002Fstrong>. Hindi ito karaniwang nakikita sa baybay.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Pakinggan ang buong salita at gayahin ang diin at impit. Karaniwang walang tuldik ang mga salita sa pang-araw-araw na pagsulat, kaya mahalaga rin ang kahulugan ng pangungusap.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"mga-dagdag-na-titik-at-pagbabalik-aral\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Mga dagdag na titik at pagbabalik-aral\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Karaniwan ang \u003Cstrong>c, f, j, ñ, q, v, x, z\u003C\u002Fstrong> sa mga hiram na salita at pangalang pantangi. Halimbawa: \u003Cstrong>f\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cem>Filipino\u003C\u002Fem>, \u003Cstrong>ñ\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cem>Niño\u003C\u002Fem>, \u003Cstrong>q\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cem>Quezon\u003C\u002Fem>, at \u003Cstrong>z\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cem>Zamboanga\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hindi laging iisa ang tunog ng bawat dagdag na titik sa lahat ng pangalan at hiram na salita. Pakinggan ang karaniwang bigkas ng buong salita.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa pagbabasa, tandaan ang mga ito:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Kilalanin ang limang patinig: \u003Cstrong>a, e, i, o, u\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Pagdugtungin ang mga tunog ng patinig at katinig.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Bigkasin ang \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cem>ngipin\u003C\u002Fem>, \u003Cem>bangka\u003C\u002Fem>, at \u003Cem>payong\u003C\u002Fem> bilang isang tunog.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Pakinggan muna ang bigkas ng hindi pamilyar na pangalan o hiram na salita.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n",[939,943,947,951,955,959,963],{"id":940,"text":941,"depth":16,"number":942},"mga-titik-at-tunog","Mga titik at tunog","1",{"id":944,"text":945,"depth":16,"number":946},"ang-28-titik","Ang 28 titik","2",{"id":948,"text":949,"depth":16,"number":950},"ang-limang-patinig","Ang limang patinig","3",{"id":952,"text":953,"depth":16,"number":954},"mga-katinig-at-ang-tunog-ng-ng","Mga katinig at ang tunog ng NG","4",{"id":956,"text":957,"depth":21,"number":958},"ang-pagbasa-ng-ng-at-mga","Ang pagbasa ng ng at mga","4.1",{"id":960,"text":961,"depth":21,"number":962},"diin-at-impit","Diin at impit","4.2",{"id":964,"text":965,"depth":16,"number":966},"mga-dagdag-na-titik-at-pagbabalik-aral","Mga dagdag na titik at pagbabalik-aral","5"]