[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat":837,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c":852,"grammar-lesson-path-tl-bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat-pokus-layon-at-tagaganap-a2":888,"grammar-quick-check-01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c":943,"grammar-lesson-body-01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c-30ugl5aad":966},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":319,"title":320,"slug":321,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":181,"displayOrder":322,"grammarTopics":840,"createdAt":846,"updatedAt":847,"totalExercises":31,"vocabularyLists":848,"primaryTopicHub":849,"readyImages":851},"Alamin ang pagkakaiba ng bumili at binili: kung sino ang bumibili, ano ang binibili, at paano ginagamit ang ang, ng, si at ni sa mga pangungusap.","## 1. Iisang kilos, magkaibang pokus\n\nSa **Bumili si Ana ng aklat** at **Binili ni Ana ang aklat**, si Ana ang gumawa ng kilos at aklat ang kaniyang binili. Magkaiba ang anyo ng pandiwa at ang mga panandang kasama nito. Matututuhan mong pagtambalin ang tamang pandiwa at mga pananda.\n\nAng **pokus** ay ugnayan ng pandiwa at ng **ang-parirala**. Ang ang-parirala ay bahaging may **ang**, o **si** kung pangalan ng isang tao. Hindi ito basta lakas o diin ng pagsasalita.\n\n## 2. Bumili: ang tao ang tagaganap\n\nSa **bumili**, ang ang-parirala ang tumutukoy sa **tagaganap**—ang taong gumawa ng kilos. Gumamit ng **ng** bago ang bagay na binili.\n\n**Bumili + si Ana + ng aklat.**\n\n:::example\nDumaan si Ana sa tindahan kahapon. **Bumili si Ana ng aklat.**\n\n- **Si Ana** ang tagaganap.\n- **Ng aklat** ang tumutukoy sa bagay na binili.\n:::\n\nKung hindi pangalan ang gamit, maaaring **ang** ang pananda: **Bumili ang guro ng aklat.**\n\n## 3. Binili: ang bagay ang layon\n\nSa **binili**, ang ang-parirala ang tumutukoy sa **layon**—dito, ang bagay na binili. Ang tagaganap ay may **ni** kung pangalan ng isang tao, o **ng** kung karaniwang pangngalan.\n\n**Binili + ni Ana + ang aklat.**\n\n:::example\nMay aklat na kailangan ni Ana para sa klase. Nakita niya ito sa tindahan kahapon. **Binili ni Ana ang aklat.**\n\nSi Ana pa rin ang tagaganap. Ang aklat ang layon at ito na ngayon ang tinutukoy ng ang-parirala.\n:::\n\nSa **Bumili si Ana ng aklat**, karaniwang hindi tinutukoy kung aling aklat ang binili: isang aklat lamang. Sa **Binili ni Ana ang aklat**, tiyak ang aklat na tinutukoy—halimbawa, ang aklat na nabanggit na. Kaya **binili** ang ginamit sa kuwento sa itaas: ang aklat na kailangan ni Ana ang tinutukoy ng **ang aklat**. Hindi naman laging di-tiyak ang bagay na may **ng**; nakatutulong din ang konteksto upang malaman kung alin ito.\n\n| Pokus | Halimbawa | Tagaganap | Layon |\n| --- | --- | --- | --- |\n| Sa tagaganap | **Bumili si Ana ng aklat.** | si Ana | ng aklat |\n| Sa layon | **Binili ni Ana ang aklat.** | ni Ana | ang aklat |\n| Sa tagaganap | **Bumili ang guro ng aklat.** | ang guro | ng aklat |\n| Sa layon | **Binili ng guro ang aklat.** | ng guro | ang aklat |\n\n:::note\nHindi laging tagaganap ang ang-parirala. Sa **Binili ng guro ang aklat**, ang aklat ay bagay na binili, hindi ang gumawa ng kilos.\n:::\n\n## 4. Anyong pandiwa at mga pananda\n\nParehong mula sa ugat na **bili** ang dalawang anyo:\n\n- **bili → bumili**: may **-um-** pagkatapos ng unang **b**;\n- **bili → binili**: may **-in-** pagkatapos ng unang **b**.\n\nParehong nagpapakita ng kilos na natapos ang **bumili** at **binili** sa mga pangungusap tungkol kay Ana kahapon. Hindi panahon ang pangunahing pagkakaiba nila rito, kundi pokus.\n\n:::note\nSa iba pang aspekto, magkapareha ang **bumibili** at **binibili** para sa kilos na nagaganap o inuulit: **Bumibili si Ana ng aklat tuwing Sabado.** \u002F **Binibili ni Ana ang mga aklat na kailangan niya.**\n\nPara sa kilos na hindi pa nasisimulan, gamitin ang **bibili** o **bibilhin**: **Bibili si Ana ng aklat bukas.** \u002F **Bibilhin ni Ana ang aklat bukas.** Tandaan ang natatanging anyong **bibilhin**, hindi **bibilihin**.\n:::\n\n:::warning\nKapag binago mo ang pokus sa mga halimbawang ito, baguhin din ang mga pananda.\n\n✓ **Bumili si Ana ng aklat.**\n\n✓ **Binili ni Ana ang aklat.**\n\n✗ **Binili si Ana ng aklat.** — Sa **binili**, ang ang-parirala ang tumutukoy sa binili. Dahil **si Ana** ang ang-parirala rito, lalabas na si Ana ang binili, hindi ang taong bumili ng aklat.\n:::\n\n## 5. Mabilis na pag-alala\n\nSa pagbuo ng pangungusap tungkol sa pagbiling natapos:\n\n1. Tukuyin ang taong bumili at ang bagay na binili.\n2. Kung tagaganap ang ang-parirala, gamitin ang **bumili**: **Bumili ang guro ng aklat.**\n3. Kung layon ang ang-parirala, gamitin ang **binili**: **Binili ng guro ang aklat.**\n\nNagbabago ang pokus at mga pananda, ngunit sa pares na ito, **guro pa rin ang bumili at aklat pa rin ang binili**.",[841],{"id":842,"name":843,"level":181,"language":9,"isCompleted":844,"completionPercentage":845,"totalExercises":81,"completedExercises":845},"01a1932e-3ce4-75d0-b4ee-1a0fbc65b38d","Pokus sa layon at paghahambing sa tagaganap",false,0,"2026-10-31T18:17:23+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[],{"name":843,"slug":850,"language":9},"pokus-layon-at-tagaganap-a2",[],[853,862,868,875,882],{"@id":854,"@type":855,"id":856,"grammarPage":857,"title":858,"instructions":859,"displayOrder":845,"type":860,"questionCount":66,"blankCount":76,"isCompleted":844,"ogImageUrl":861},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-45cf-754f-b380-ec809af34647","GrammarExercise","01a1932e-45cf-754f-b380-ec809af34647","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Sino ang bumili, at ano ang binili?","Piliin ang pananda o papel na angkop sa pandiwa at sa sitwasyon.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ff7afc34-d3da-44ef-8189-e2da3336e4b6_hero.webp?v=1793470645",{"@id":863,"@type":855,"id":864,"grammarPage":857,"title":865,"instructions":866,"displayOrder":11,"type":860,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":867},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-45e7-7570-945c-0d6d1559e623","01a1932e-45e7-7570-945c-0d6d1559e623","Mga anyo ng bili: pokus at aspekto","Piliin ang anyo o pahayag na tumutugma sa pokus, aspekto at kontekstong ibinigay.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c6f22ed6-58e1-48aa-91df-c2922f577a3a_hero.webp?v=1793470645",{"@id":869,"@type":855,"id":870,"grammarPage":857,"title":871,"instructions":872,"displayOrder":16,"type":873,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":874},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-45fd-7d67-a28d-338f42d8592a","01a1932e-45fd-7d67-a28d-338f42d8592a","Ayusin ang pandiwa at mga pananda","Ayusin ang mga piraso upang makabuo ng pangungusap. May dagdag na salitang hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_af58ce18-d471-4599-931a-08270e9e8cea_hero.webp?v=1793470645",{"@id":876,"@type":855,"id":877,"grammarPage":857,"title":878,"instructions":879,"displayOrder":21,"type":880,"questionCount":26,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":881},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-460f-7e23-8db1-bfb63aedd4d6","01a1932e-460f-7e23-8db1-bfb63aedd4d6","Tagaganap at layon sa pagbili","Pindutin ang isang piraso, saka ang kolum na katumbas ng papel nito sa pangungusap.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9acd7f93-eddd-4ee5-9b6b-778adfcf037e_hero.webp?v=1793470645",{"@id":883,"@type":855,"id":884,"grammarPage":857,"title":885,"instructions":886,"displayOrder":26,"type":880,"questionCount":31,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":887},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-4616-76b3-8b48-3e53dede2965","01a1932e-4616-76b3-8b48-3e53dede2965","Mga anyo ng bili: kilalanin ang pokus at aspekto","Pindutin ang isang piraso, saka ang tamang kolum. Sundin ang batayan ng pagpapangkat sa bawat tanong.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_4c7461ba-b377-4acb-a218-a406d5f0601a_hero.webp?v=1793470645",{"id":842,"name":843,"slug":850,"language":9,"level":181,"introduction":889,"lessonCount":21,"totalExercises":81,"objectives":890,"prerequisites":893,"lessons":895},"Kilalanin ang layon na may ang sa mga pandiwang basahin at ibigay at sundan ang papel ng gumagawa. Pagkatapos, ihambing ang bumili ng aklat at binili ang aklat upang makita ang pagbabago ng pokus.",[891,892],"Bumuo ng pahayag na nakapokus sa layon gamit ang -in at i-.","Panatilihin ang mga kalahok habang binabago ang pokus at mga pananda.",[894],"Kilala mo ang aspekto at ang mga papel ng ang, ng, sa at personal na pananda.",[896,915,934],{"id":299,"contentId":897,"slug":301,"title":300,"level":181,"summary":898,"order":11,"exercises":899},"pg_d49e9b59-d044-43c8-93f8-9fe94311edcf","Kilalanin ang ang-pariralang layon sa basahin at binasa, ang tagaganap na may ng o ni, at ang buong hanay ng aspekto ng pandiwa.",[900,903,906,909,912],{"id":901,"title":902,"order":845,"type":860},"01a1932e-66ab-79eb-85d0-9f4be3637868","Sino ang nagbabasa at ano ang binabasa?",{"id":904,"title":905,"order":11,"type":860},"01a1932e-66c4-7ba5-a30f-503b75bf8ddc","Utos, natapos na pagbasa, at mga plano",{"id":907,"title":908,"order":16,"type":873},"01a1932e-66db-75e2-a5da-551d782eba51","Ayusin ang pangungusap na nakapokus sa layon",{"id":910,"title":911,"order":21,"type":880},"01a1932e-66ee-75f4-b35a-930ef98a8dc4","Pagbukurin ang tagaganap at layon",{"id":913,"title":914,"order":26,"type":880},"01a1932e-66f4-7a07-b7c4-76acf754834a","Pagbukurin ang mga gamit ng basa",{"id":309,"contentId":916,"slug":311,"title":310,"level":181,"summary":917,"order":16,"exercises":918},"pg_30e5dff6-2876-4616-a710-0252657206c0","Gamitin ang ilagay, isulat at ibigay at ang kanilang aspekto sa pangungusap na may ang-pariralang layon at sa o kay na destinasyon o tatanggap.",[919,922,925,928,931],{"id":920,"title":921,"order":845,"type":860},"01a1932e-66fa-76e5-857d-36918e64a6ea","Mga utos at papel ng mga kalahok",{"id":923,"title":924,"order":11,"type":860},"01a1932e-6712-75e5-b174-37340a765b84","Tapos, ginagawa pa, gagawin pa o nakagawian",{"id":926,"title":927,"order":16,"type":873},"01a1932e-6729-7826-ad76-956c9eb2752f","Ayusin ang pandiwa, gumagawa at layon",{"id":929,"title":930,"order":21,"type":880},"01a1932e-673d-7a79-b325-c6f87f072b9a","I-uri ang kilos at mga utos",{"id":932,"title":933,"order":26,"type":880},"01a1932e-6744-73fe-8288-011c45a92619","I-uri ang gumagawa, layon at tatanggap",{"id":319,"contentId":935,"slug":321,"title":320,"level":181,"summary":936,"order":21,"exercises":937},"pg_e170d4ac-043c-4ff8-8411-605b9eb4434f","Ihambing ang bumili ng aklat at binili ang aklat upang panatilihin ang parehong mga kalahok habang nagbabago ang pokus, pandiwa at pananda.",[938,939,940,941,942],{"id":856,"title":858,"order":845,"type":860},{"id":864,"title":865,"order":11,"type":860},{"id":870,"title":871,"order":16,"type":873},{"id":877,"title":878,"order":21,"type":880},{"id":884,"title":885,"order":26,"type":880},{"id":856,"grammarPage":857,"title":858,"instructions":859,"seoTitle":944,"seoDescription":945,"displayOrder":845,"type":860,"questions":946,"ogImageUrl":861},"Bumili at binili: piliin ang mga pananda","Magsanay sa bumili at binili sa pagpili ng pananda at papel sa pangungusap tungkol sa pamimili ng pagkain, damit at gamit para sa bahay at paaralan.",[947],{"id":948,"sentenceTemplate":949,"displayOrder":845,"explanation":950,"exampleSentence":951,"blanks":952},"01a1932e-45cf-7817-b380-ec809e1f15f1","Si Rosa ang mamimili. Bumili __1__ Rosa ng tinapay para sa almusal.","Sa bumili, ang tagaganap ang ang-parirala. Pangalan ang Rosa, kaya si ang kailangan; ni at ng ay hindi angkop na pananda ng tagaganap dito.","Bumili si Lito ng gatas bago umuwi.",[953],{"id":954,"blankNumber":11,"options":955},"01a1932e-45cf-778b-b380-ec809d525b25",[956,959,963],{"id":957,"optionText":958,"isCorrect":844,"displayOrder":845},"01a1932e-45cf-76a3-b380-ec809bd04c37","ni",{"id":960,"optionText":961,"isCorrect":962,"displayOrder":11},"01a1932e-45cf-76ff-b380-ec809c709177","si",true,{"id":964,"optionText":965,"isCorrect":844,"displayOrder":16},"01a1932e-45cf-7747-b380-ec809c91b2ae","ng",{"html":967,"toc":968},"\u003Ch2 id=\"iisang-kilos-magkaibang-pokus\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Iisang kilos, magkaibang pokus\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>Bumili si Ana ng aklat\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>Binili ni Ana ang aklat\u003C\u002Fstrong>, si Ana ang gumawa ng kilos at aklat ang kaniyang binili. Magkaiba ang anyo ng pandiwa at ang mga panandang kasama nito. Matututuhan mong pagtambalin ang tamang pandiwa at mga pananda.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>pokus\u003C\u002Fstrong> ay ugnayan ng pandiwa at ng \u003Cstrong>ang-parirala\u003C\u002Fstrong>. Ang ang-parirala ay bahaging may \u003Cstrong>ang\u003C\u002Fstrong>, o \u003Cstrong>si\u003C\u002Fstrong> kung pangalan ng isang tao. Hindi ito basta lakas o diin ng pagsasalita.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"bumili-ang-tao-ang-tagaganap\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Bumili: ang tao ang tagaganap\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>bumili\u003C\u002Fstrong>, ang ang-parirala ang tumutukoy sa \u003Cstrong>tagaganap\u003C\u002Fstrong>—ang taong gumawa ng kilos. Gumamit ng \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong> bago ang bagay na binili.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Bumili + si Ana + ng aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Dumaan si Ana sa tindahan kahapon. \u003Cstrong>Bumili si Ana ng aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Si Ana\u003C\u002Fstrong> ang tagaganap.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ng aklat\u003C\u002Fstrong> ang tumutukoy sa bagay na binili.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kung hindi pangalan ang gamit, maaaring \u003Cstrong>ang\u003C\u002Fstrong> ang pananda: \u003Cstrong>Bumili ang guro ng aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"binili-ang-bagay-ang-layon\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Binili: ang bagay ang layon\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>binili\u003C\u002Fstrong>, ang ang-parirala ang tumutukoy sa \u003Cstrong>layon\u003C\u002Fstrong>—dito, ang bagay na binili. Ang tagaganap ay may \u003Cstrong>ni\u003C\u002Fstrong> kung pangalan ng isang tao, o \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong> kung karaniwang pangngalan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Binili + ni Ana + ang aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>May aklat na kailangan ni Ana para sa klase. Nakita niya ito sa tindahan kahapon. \u003Cstrong>Binili ni Ana ang aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Si Ana pa rin ang tagaganap. Ang aklat ang layon at ito na ngayon ang tinutukoy ng ang-parirala.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>Bumili si Ana ng aklat\u003C\u002Fstrong>, karaniwang hindi tinutukoy kung aling aklat ang binili: isang aklat lamang. Sa \u003Cstrong>Binili ni Ana ang aklat\u003C\u002Fstrong>, tiyak ang aklat na tinutukoy—halimbawa, ang aklat na nabanggit na. Kaya \u003Cstrong>binili\u003C\u002Fstrong> ang ginamit sa kuwento sa itaas: ang aklat na kailangan ni Ana ang tinutukoy ng \u003Cstrong>ang aklat\u003C\u002Fstrong>. Hindi naman laging di-tiyak ang bagay na may \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong>; nakatutulong din ang konteksto upang malaman kung alin ito.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pokus\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Tagaganap\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Layon\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Sa tagaganap\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Bumili si Ana ng aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>si Ana\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ng aklat\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Sa layon\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Binili ni Ana ang aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ni Ana\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ang aklat\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Sa tagaganap\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Bumili ang guro ng aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ang guro\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ng aklat\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Sa layon\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Binili ng guro ang aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ng guro\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>ang aklat\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Hindi laging tagaganap ang ang-parirala. Sa \u003Cstrong>Binili ng guro ang aklat\u003C\u002Fstrong>, ang aklat ay bagay na binili, hindi ang gumawa ng kilos.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"anyong-pandiwa-at-mga-pananda\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Anyong pandiwa at mga pananda\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Parehong mula sa ugat na \u003Cstrong>bili\u003C\u002Fstrong> ang dalawang anyo:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>bili → bumili\u003C\u002Fstrong>: may \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong> pagkatapos ng unang \u003Cstrong>b\u003C\u002Fstrong>;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>bili → binili\u003C\u002Fstrong>: may \u003Cstrong>-in-\u003C\u002Fstrong> pagkatapos ng unang \u003Cstrong>b\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Parehong nagpapakita ng kilos na natapos ang \u003Cstrong>bumili\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>binili\u003C\u002Fstrong> sa mga pangungusap tungkol kay Ana kahapon. Hindi panahon ang pangunahing pagkakaiba nila rito, kundi pokus.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Sa iba pang aspekto, magkapareha ang \u003Cstrong>bumibili\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>binibili\u003C\u002Fstrong> para sa kilos na nagaganap o inuulit: \u003Cstrong>Bumibili si Ana ng aklat tuwing Sabado.\u003C\u002Fstrong> \u002F \u003Cstrong>Binibili ni Ana ang mga aklat na kailangan niya.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Para sa kilos na hindi pa nasisimulan, gamitin ang \u003Cstrong>bibili\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>bibilhin\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>Bibili si Ana ng aklat bukas.\u003C\u002Fstrong> \u002F \u003Cstrong>Bibilhin ni Ana ang aklat bukas.\u003C\u002Fstrong> Tandaan ang natatanging anyong \u003Cstrong>bibilhin\u003C\u002Fstrong>, hindi \u003Cstrong>bibilihin\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Kapag binago mo ang pokus sa mga halimbawang ito, baguhin din ang mga pananda.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ \u003Cstrong>Bumili si Ana ng aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ \u003Cstrong>Binili ni Ana ang aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✗ \u003Cstrong>Binili si Ana ng aklat.\u003C\u002Fstrong> — Sa \u003Cstrong>binili\u003C\u002Fstrong>, ang ang-parirala ang tumutukoy sa binili. Dahil \u003Cstrong>si Ana\u003C\u002Fstrong> ang ang-parirala rito, lalabas na si Ana ang binili, hindi ang taong bumili ng aklat.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"mabilis-na-pag-alala\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Mabilis na pag-alala\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa pagbuo ng pangungusap tungkol sa pagbiling natapos:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>Tukuyin ang taong bumili at ang bagay na binili.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Kung tagaganap ang ang-parirala, gamitin ang \u003Cstrong>bumili\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>Bumili ang guro ng aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Kung layon ang ang-parirala, gamitin ang \u003Cstrong>binili\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>Binili ng guro ang aklat.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Nagbabago ang pokus at mga pananda, ngunit sa pares na ito, \u003Cstrong>guro pa rin ang bumili at aklat pa rin ang binili\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n",[969,973,977,981,985],{"id":970,"text":971,"depth":16,"number":972},"iisang-kilos-magkaibang-pokus","Iisang kilos, magkaibang pokus","1",{"id":974,"text":975,"depth":16,"number":976},"bumili-ang-tao-ang-tagaganap","Bumili: ang tao ang tagaganap","2",{"id":978,"text":979,"depth":16,"number":980},"binili-ang-bagay-ang-layon","Binili: ang bagay ang layon","3",{"id":982,"text":983,"depth":16,"number":984},"anyong-pandiwa-at-mga-pananda","Anyong pandiwa at mga pananda","4",{"id":986,"text":987,"depth":16,"number":988},"mabilis-na-pag-alala","Mabilis na pag-alala","5"]