[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto":837,"grammar-lesson-path-tl-datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto-none":878,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f":879,"grammar-quick-check-01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f":895,"grammar-lesson-body-01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f-59m17iqirl":917},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":783,"title":784,"slug":785,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":780,"displayOrder":786,"grammarTopics":840,"createdAt":845,"updatedAt":846,"totalExercises":16,"vocabularyLists":847,"readyImages":877},"Pagkilala sa pagsalungat, pagtutuwid at pagpapatindi gamit ang datapwat, subalit at bagkus, kasama ang wastong saklaw, bantas at rehistro sa teksto.","Sa masinop na pagsulat, hindi sapat na magpahiwatig lamang ng pagsalungat: kailangang malinaw kung nililimitahan mo ang isang pahayag, itinatanggi ang isang paliwanag, o ipinakikitang kabaligtaran ang naging bunga. Magkakalapit ang **datapwat**, **subalit** at **bagkus**, ngunit hindi sila laging mapagpapalit. Nakaaapekto rin ang pagpili sa tinig at rehistro ng teksto.\n\n## 1. Anong ugnayan ang ipinahahayag?\n\nUnahin ang ugnayan ng mga ideya bago ang antas ng pormalidad ng salita.\n\n| Pang-ugnay | Pangunahing ugnayan | Karaniwang bisa sa teksto |\n| --- | --- | --- |\n| **datapwat** | Pagsalungat, paglilimita o paglihis sa inaasahan | Pampanitikan o makaluma ang himig sa maraming konteksto |\n| **subalit** | Pagsalungat, paglilimita o paglihis sa inaasahan | Pormal; karaniwan sa masinop na paglalahad at pangangatwiran |\n| **bagkus** | Pagtutuwid o pagharap ng kabaligtarang nangyari o dapat unawain | Tahasang ipinapalit o itinatapat ang ikalawang ideya sa unang tinanggihan o inaasahan |\n\nHindi nangangahulugang mali ang unang pahayag kapag sinundan ito ng **datapwat** o **subalit**. Sa **bagkus**, higit na mahalaga ang pagtutuwid: hindi iyon ang wastong paglalarawan; ito ang mas angkop o kabaligtarang nangyari.\n\n## 2. Datapwat at subalit: pagsalungat nang hindi pagbawi\n\nMaaaring tanggapin ng manunulat ang unang pahayag at saka limitahan ang maaaring mahinuha rito.\n\n:::example\n**May kapangyarihan ang konseho, subalit may hangganan ang kapangyarihang iyon.**\n\nTotoo ang pagkakaroon ng kapangyarihan; nililimitahan lamang ng ikalawang sugnay ang lawak nito.\n\n**Nangako siyang babalik, datapwat lumipas ang mga taon nang walang balita mula sa kaniya.**\n\nHindi itinatanggi ang pangako. Hindi lamang natupad ang inaasahang kasunod nito.\n:::\n\nSa dalawang halimbawang ito, maaaring ipagpalit ang **datapwat** at **subalit** nang hindi lubhang nagbabago ang pangunahing ugnayan. Gayunman, magbabago ang himig: mas angkop ang **subalit** sa karaniwang pormal na ulat; maaaring piliin ang **datapwat** sa salaysay na sadyang may maringal o makalumang tinig.\n\n:::note\nHindi awtomatikong higit na mahusay ang pangungusap dahil ginamitan ito ng **datapwat**. Maaari itong maging kapansin-pansin o labis na maringal sa tekstong payak at tuwiran ang kabuuang tono. Hindi rin ito nakalaan lamang sa panitikan: maaari itong gamitin sa pormal na pangangatwiran kung kaayon ng tinig ng akda.\n:::\n\n## 3. Bagkus: pagtutuwid at kabaligtarang bunga\n\nMadalas lumitaw ang **bagkus** pagkatapos ng pagtanggi. Itinatama ng kasunod nito ang paliwanag, layunin, katangian o kilos na tinanggihan.\n\n:::example\n**Hindi niya layuning patahimikin ang mga saksi; bagkus, nais niyang mapakinggan ang kanilang salaysay.**\n\nLayunin ang itinatama: hindi pananahimik kundi pagkakataong magsalita.\n\n**Hindi humupa ang pagtutol; bagkus, lalo itong tumindi.**\n\nHindi lamang nabigong humupa ang pagtutol. Kabaligtaran pa ang nangyari.\n:::\n\nSa ikalawang halimbawa, ang **lalo** ang tahasang nagsasaad ng pagtaas ng tindi. Ang **bagkus** ang nag-uugnay sa tinanggihang paghupa at sa kabaligtarang paglala. Samakatuwid, hindi likas na kahulugan ng **bagkus** ang *pagdaragdag* o *pagpapatindi* sa lahat ng gamit nito.\n\nHindi kailangang laging may tahasang **hindi** sa unahan. Maaaring nasa naunang pahayag ang inaasahang itinutuwid.\n\n:::example\n**Inasahan nilang magbubunga ng katahimikan ang pagbabawal. Bagkus, lalo nitong pinag-alab ang pagtutol.**\n\nAng inaasahang katahimikan ang sinasalungat ng aktuwal na bunga.\n:::\n\nKung walang malinaw na tinatanggihan o inaasahang binabaligtad, maaaring magmukhang walang sapat na batayan ang **bagkus**. Hindi sapat na magkaiba lamang ang dalawang impormasyon.\n\n## 4. Saklaw ng pagtanggi at pagpili ng pang-ugnay\n\nBago gumamit ng **bagkus**, tukuyin kung aling bahagi ng unang pahayag ang itinutuwid. Makakatulong ang magkatapat na kayarian upang luminaw ang saklaw.\n\n- **Hindi sa bilis nasusukat ang husay ng paghatol, bagkus sa pagiging makatarungan nito.** Pamantayan ang itinatama.\n- **Hindi ang saksi ang kaniyang pinuna, bagkus ang paraang ginamit sa pagtatanong.** Tinutukoy ang tunay na pinuna.\n- **Hindi niya itinanggi ang pagkakamali; subalit tumanggi siyang akuin ang buong pananagutan.** Magkaibang paninindigan ang pinagtatapat; hindi itinutuwid ng ikalawa ang unang pagtanggi.\n\nHindi lahat ng pangungusap na may **hindi** ay nangangailangan ng **bagkus**. Ang ugnayan ng mga pahayag, hindi ang presensiya lamang ng pagtanggi, ang batayan ng pagpili.\n\n:::warning\n**May bisa ang kasunduan, subalit may ilang probisyong dapat baguhin.**\n\nDito, nililimitahan ang positibong pagtataya sa kasunduan. Ang pagpapalit ng **subalit** ng **bagkus** ay hindi simpleng pagpapataas ng pormalidad: magpapahiwatig ito ng pagtutuwid na hindi malinaw na naihanda ng unang sugnay.\n:::\n\n## 5. Bantas, paghinto at tinig\n\nIangkop ang bantas sa haba at kayarian ng pinag-uugnay, hindi sa salita lamang.\n\n| Kayarian | Halimbawa |\n| --- | --- |\n| Magkaugnay na sugnay sa isang pangungusap | Makatarungan ang layunin, **subalit** kulang ang paghahanda. |\n| Dalawang buong sugnay na may mas malinaw na paghinto | Hindi niya ipinagtanggol ang pasiya; **bagkus,** hiniling niyang suriin itong muli. |\n| Bagong pangungusap na sumasalungat sa nauna | Maingat ang pagsisiyasat. **Datapwat** may isang tanong na nanatiling walang sagot. |\n| Magkatapat na pariralang may bahaging hindi na inuulit | Hindi sa pangako, **bagkus sa gawa** nasusukat ang katapatan. |\n\nHindi awtomatikong nilalagyan ng kuwit pagkatapos ang bawat pang-ugnay. Sa **Subalit hindi pa tapos ang usapan**, tuwirang ipinapasok ng **subalit** ang kasunod na sugnay. Sa **Bagkus, hiniling niyang suriin itong muli**, nakatutulong ang kuwit upang markahan ang paghinto bago ang pahayag na pantuwid. Hindi kailangan ang gayong paghinto sa mas mahigpit na magkaugnay na **bagkus sa gawa**.\n\nMaaari ring magsimula ng pangungusap ang mga pang-ugnay na ito. Tiyakin lamang na malinaw pa rin ang kaugnayan sa naunang pahayag; hindi napapawi ng tuldok ang ugnayang pangkahulugan.\n\n## 6. Gabay sa masinop na pagpili\n\nSa pagrerebisa, sundin ang tatlong hakbang:\n\n1. **Tukuyin ang ugnayan.** Kung paglilimita o pagsalungat lamang, piliin ang **subalit** o **datapwat**. Kung pagtutuwid o kabaligtarang bunga, isaalang-alang ang **bagkus**.\n2. **Linawin ang saklaw.** Sa **bagkus**, dapat matukoy kung anong paliwanag, katangian, kilos o inaasahan ang pinapalitan o binabaligtad.\n3. **Itugma ang tinig at bantas.** Piliin ang **datapwat** kung may dahilan ang pampanitikang himig; huwag itong ipalit nang basta-basta upang magmukhang mas pormal.\n\n**Subalit** at **datapwat**: maaaring totoo ang una, ngunit may salungat o limitasyong dapat idagdag. **Bagkus**: hindi iyon ang angkop na unawa o inaasahang bunga; ang kasunod ang itinatawag-pansin bilang pantuwid o kabaligtaran.",[841],{"id":842,"name":784,"level":780,"language":9,"isCompleted":843,"completionPercentage":844,"totalExercises":16,"completedExercises":844},"01a1932e-3d1d-7ac3-9ee7-b02ed414cc13",false,0,"2026-10-31T18:17:23+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[848],{"id":849,"title":850,"vocabularyListWords":851,"isPublished":859},"01a1932e-8f5f-7b09-878e-4269a3ab2490","Mga pang-ugnay sa pormal at pampanitikang pagsalungat",[852,861,869],{"id":853,"vocabularyWord":854,"displayOrder":11},"01a1932e-8f5f-7b75-878e-4269a49900d1",{"id":855,"word":856,"frequency":21,"level":679,"language":9,"audioFilePath":857,"partsOfSpeech":858,"audio":859,"audioUrl":860},"01a1932e-7329-7b96-a453-8579941223cb","datapwat","tts_fd40f996792f7313_fil-PH.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_fd40f996792f7313_fil-PH.mp3",{"id":862,"vocabularyWord":863,"displayOrder":16},"01a1932e-8f5f-7ba9-878e-4269a49ad642",{"id":864,"word":865,"frequency":36,"level":538,"language":9,"audioFilePath":866,"partsOfSpeech":867,"audio":859,"audioUrl":868},"01a1932e-7322-785f-8560-06cd04137a27","subalit","tts_be7f434edc0a17fc_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_be7f434edc0a17fc_fil-PH.mp3",{"id":870,"vocabularyWord":871,"displayOrder":21},"01a1932e-8f5f-7bd1-878e-4269a5926770",{"id":872,"word":873,"frequency":26,"level":538,"language":9,"audioFilePath":874,"partsOfSpeech":875,"audio":859,"audioUrl":876},"01a1932e-72c0-7f03-a452-72e1e10a0bde","bagkus","tts_f7ef73c9e540a298_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f7ef73c9e540a298_fil-PH.mp3",[],null,[880,889],{"@id":881,"@type":882,"id":883,"grammarPage":884,"title":885,"instructions":886,"displayOrder":844,"type":887,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":888},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-4673-7f6d-939c-5c58e876b2a7","GrammarExercise","01a1932e-4673-7f6d-939c-5c58e876b2a7","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Pagsalungat at pagtutuwid sa pangangatwiran","Basahin ang bawat sipi. Piliin ang angkop na pang-ugnay o pagsusuri sa ugnayan ng mga pahayag.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_680de390-fc8b-417f-a689-8938da096af8_hero.webp?v=1793470645",{"@id":890,"@type":882,"id":891,"grammarPage":884,"title":892,"instructions":893,"displayOrder":11,"type":887,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":894},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-4689-7963-8e9d-9cfee4df000f","01a1932e-4689-7963-8e9d-9cfee4df000f","Tinig, bantas at masinop na pagrerebisa","Piliin ang wastong paliwanag, bantas o pasiyang editoryal. Igalang ang mga pinapayagang baryante at ang hayag na layunin ng rebisyon.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7de1b63d-38b4-441f-a193-677b2a4a3ce2_hero.webp?v=1793470645",{"id":883,"grammarPage":884,"title":885,"instructions":886,"seoTitle":896,"seoDescription":897,"displayOrder":844,"type":887,"questions":898,"ogImageUrl":888},"Datapwat, subalit at bagkus: unawa at saklaw","Piliin ang wastong pagsusuri sa datapwat, subalit at bagkus sa pangungusap tungkol sa ulat, pananaliksik, patakaran at pananagutan sa pampublikong buhay.",[899],{"id":900,"sentenceTemplate":901,"displayOrder":844,"explanation":902,"exampleSentence":903,"blanks":904},"01a1932e-4674-71e5-9803-76cee95db2a1","Sa «Malawak ang saklaw ng pag-aaral, subalit iisang lungsod lamang ang pinagmulan ng datos», ang ikalawang sugnay ay __1__.","Tinatanggap pa rin ang malawak na saklaw. Ipinakikita ng subalit na may limitasyon ang pinagmulan ng datos; hindi nito binabawi ang una o inilalahad ang bunga nito.","Detalyado ang tala, subalit hindi nito saklaw ang mga pribadong pagpupulong.",[905],{"id":906,"blankNumber":11,"options":907},"01a1932e-4674-7191-9803-76cee8bee7d9",[908,911,914],{"id":909,"optionText":910,"isCorrect":843,"displayOrder":844},"01a1932e-4674-70f9-9803-76cee7c263fc","bumabawi sa unang pagtataya tungkol sa lawak ng pag-aaral",{"id":912,"optionText":913,"isCorrect":859,"displayOrder":11},"01a1932e-4674-7139-9803-76cee7c64818","naglilimita sa maaaring ipalagay tungkol sa saklaw ng datos",{"id":915,"optionText":916,"isCorrect":843,"displayOrder":16},"01a1932e-4674-7169-9803-76cee86010fa","naglalahad ng naging bunga ng malawak na saklaw ng pag-aaral",{"html":918,"toc":919},"\u003Cp>Sa masinop na pagsulat, hindi sapat na magpahiwatig lamang ng pagsalungat: kailangang malinaw kung nililimitahan mo ang isang pahayag, itinatanggi ang isang paliwanag, o ipinakikitang kabaligtaran ang naging bunga. Magkakalapit ang \u003Cstrong>datapwat\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>subalit\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong>, ngunit hindi sila laging mapagpapalit. Nakaaapekto rin ang pagpili sa tinig at rehistro ng teksto.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"anong-ugnayan-ang-ipinahahayag\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Anong ugnayan ang ipinahahayag?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Unahin ang ugnayan ng mga ideya bago ang antas ng pormalidad ng salita.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pang-ugnay\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pangunahing ugnayan\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Karaniwang bisa sa teksto\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>datapwat\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Pagsalungat, paglilimita o paglihis sa inaasahan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Pampanitikan o makaluma ang himig sa maraming konteksto\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>subalit\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Pagsalungat, paglilimita o paglihis sa inaasahan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Pormal; karaniwan sa masinop na paglalahad at pangangatwiran\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Pagtutuwid o pagharap ng kabaligtarang nangyari o dapat unawain\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tahasang ipinapalit o itinatapat ang ikalawang ideya sa unang tinanggihan o inaasahan\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Hindi nangangahulugang mali ang unang pahayag kapag sinundan ito ng \u003Cstrong>datapwat\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>subalit\u003C\u002Fstrong>. Sa \u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong>, higit na mahalaga ang pagtutuwid: hindi iyon ang wastong paglalarawan; ito ang mas angkop o kabaligtarang nangyari.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"datapwat-at-subalit-pagsalungat-nang-hindi-pagbawi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Datapwat at subalit: pagsalungat nang hindi pagbawi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maaaring tanggapin ng manunulat ang unang pahayag at saka limitahan ang maaaring mahinuha rito.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>May kapangyarihan ang konseho, subalit may hangganan ang kapangyarihang iyon.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Totoo ang pagkakaroon ng kapangyarihan; nililimitahan lamang ng ikalawang sugnay ang lawak nito.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nangako siyang babalik, datapwat lumipas ang mga taon nang walang balita mula sa kaniya.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hindi itinatanggi ang pangako. Hindi lamang natupad ang inaasahang kasunod nito.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa dalawang halimbawang ito, maaaring ipagpalit ang \u003Cstrong>datapwat\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>subalit\u003C\u002Fstrong> nang hindi lubhang nagbabago ang pangunahing ugnayan. Gayunman, magbabago ang himig: mas angkop ang \u003Cstrong>subalit\u003C\u002Fstrong> sa karaniwang pormal na ulat; maaaring piliin ang \u003Cstrong>datapwat\u003C\u002Fstrong> sa salaysay na sadyang may maringal o makalumang tinig.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Hindi awtomatikong higit na mahusay ang pangungusap dahil ginamitan ito ng \u003Cstrong>datapwat\u003C\u002Fstrong>. Maaari itong maging kapansin-pansin o labis na maringal sa tekstong payak at tuwiran ang kabuuang tono. Hindi rin ito nakalaan lamang sa panitikan: maaari itong gamitin sa pormal na pangangatwiran kung kaayon ng tinig ng akda.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"bagkus-pagtutuwid-at-kabaligtarang-bunga\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Bagkus: pagtutuwid at kabaligtarang bunga\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Madalas lumitaw ang \u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong> pagkatapos ng pagtanggi. Itinatama ng kasunod nito ang paliwanag, layunin, katangian o kilos na tinanggihan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Hindi niya layuning patahimikin ang mga saksi; bagkus, nais niyang mapakinggan ang kanilang salaysay.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Layunin ang itinatama: hindi pananahimik kundi pagkakataong magsalita.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Hindi humupa ang pagtutol; bagkus, lalo itong tumindi.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hindi lamang nabigong humupa ang pagtutol. Kabaligtaran pa ang nangyari.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa ikalawang halimbawa, ang \u003Cstrong>lalo\u003C\u002Fstrong> ang tahasang nagsasaad ng pagtaas ng tindi. Ang \u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong> ang nag-uugnay sa tinanggihang paghupa at sa kabaligtarang paglala. Samakatuwid, hindi likas na kahulugan ng \u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong> ang \u003Cem>pagdaragdag\u003C\u002Fem> o \u003Cem>pagpapatindi\u003C\u002Fem> sa lahat ng gamit nito.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hindi kailangang laging may tahasang \u003Cstrong>hindi\u003C\u002Fstrong> sa unahan. Maaaring nasa naunang pahayag ang inaasahang itinutuwid.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Inasahan nilang magbubunga ng katahimikan ang pagbabawal. Bagkus, lalo nitong pinag-alab ang pagtutol.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ang inaasahang katahimikan ang sinasalungat ng aktuwal na bunga.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kung walang malinaw na tinatanggihan o inaasahang binabaligtad, maaaring magmukhang walang sapat na batayan ang \u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong>. Hindi sapat na magkaiba lamang ang dalawang impormasyon.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"saklaw-ng-pagtanggi-at-pagpili-ng-pang-ugnay\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Saklaw ng pagtanggi at pagpili ng pang-ugnay\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Bago gumamit ng \u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong>, tukuyin kung aling bahagi ng unang pahayag ang itinutuwid. Makakatulong ang magkatapat na kayarian upang luminaw ang saklaw.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hindi sa bilis nasusukat ang husay ng paghatol, bagkus sa pagiging makatarungan nito.\u003C\u002Fstrong> Pamantayan ang itinatama.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hindi ang saksi ang kaniyang pinuna, bagkus ang paraang ginamit sa pagtatanong.\u003C\u002Fstrong> Tinutukoy ang tunay na pinuna.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hindi niya itinanggi ang pagkakamali; subalit tumanggi siyang akuin ang buong pananagutan.\u003C\u002Fstrong> Magkaibang paninindigan ang pinagtatapat; hindi itinutuwid ng ikalawa ang unang pagtanggi.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Hindi lahat ng pangungusap na may \u003Cstrong>hindi\u003C\u002Fstrong> ay nangangailangan ng \u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong>. Ang ugnayan ng mga pahayag, hindi ang presensiya lamang ng pagtanggi, ang batayan ng pagpili.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>\u003Cstrong>May bisa ang kasunduan, subalit may ilang probisyong dapat baguhin.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dito, nililimitahan ang positibong pagtataya sa kasunduan. Ang pagpapalit ng \u003Cstrong>subalit\u003C\u002Fstrong> ng \u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong> ay hindi simpleng pagpapataas ng pormalidad: magpapahiwatig ito ng pagtutuwid na hindi malinaw na naihanda ng unang sugnay.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"bantas-paghinto-at-tinig\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Bantas, paghinto at tinig\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Iangkop ang bantas sa haba at kayarian ng pinag-uugnay, hindi sa salita lamang.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Kayarian\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Magkaugnay na sugnay sa isang pangungusap\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Makatarungan ang layunin, \u003Cstrong>subalit\u003C\u002Fstrong> kulang ang paghahanda.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Dalawang buong sugnay na may mas malinaw na paghinto\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hindi niya ipinagtanggol ang pasiya; \u003Cstrong>bagkus,\u003C\u002Fstrong> hiniling niyang suriin itong muli.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Bagong pangungusap na sumasalungat sa nauna\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Maingat ang pagsisiyasat. \u003Cstrong>Datapwat\u003C\u002Fstrong> may isang tanong na nanatiling walang sagot.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Magkatapat na pariralang may bahaging hindi na inuulit\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hindi sa pangako, \u003Cstrong>bagkus sa gawa\u003C\u002Fstrong> nasusukat ang katapatan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Hindi awtomatikong nilalagyan ng kuwit pagkatapos ang bawat pang-ugnay. Sa \u003Cstrong>Subalit hindi pa tapos ang usapan\u003C\u002Fstrong>, tuwirang ipinapasok ng \u003Cstrong>subalit\u003C\u002Fstrong> ang kasunod na sugnay. Sa \u003Cstrong>Bagkus, hiniling niyang suriin itong muli\u003C\u002Fstrong>, nakatutulong ang kuwit upang markahan ang paghinto bago ang pahayag na pantuwid. Hindi kailangan ang gayong paghinto sa mas mahigpit na magkaugnay na \u003Cstrong>bagkus sa gawa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Maaari ring magsimula ng pangungusap ang mga pang-ugnay na ito. Tiyakin lamang na malinaw pa rin ang kaugnayan sa naunang pahayag; hindi napapawi ng tuldok ang ugnayang pangkahulugan.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"gabay-sa-masinop-na-pagpili\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Gabay sa masinop na pagpili\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa pagrerebisa, sundin ang tatlong hakbang:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tukuyin ang ugnayan.\u003C\u002Fstrong> Kung paglilimita o pagsalungat lamang, piliin ang \u003Cstrong>subalit\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>datapwat\u003C\u002Fstrong>. Kung pagtutuwid o kabaligtarang bunga, isaalang-alang ang \u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Linawin ang saklaw.\u003C\u002Fstrong> Sa \u003Cstrong>bagkus\u003C\u002Fstrong>, dapat matukoy kung anong paliwanag, katangian, kilos o inaasahan ang pinapalitan o binabaligtad.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Itugma ang tinig at bantas.\u003C\u002Fstrong> Piliin ang \u003Cstrong>datapwat\u003C\u002Fstrong> kung may dahilan ang pampanitikang himig; huwag itong ipalit nang basta-basta upang magmukhang mas pormal.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Subalit\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>datapwat\u003C\u002Fstrong>: maaaring totoo ang una, ngunit may salungat o limitasyong dapat idagdag. \u003Cstrong>Bagkus\u003C\u002Fstrong>: hindi iyon ang angkop na unawa o inaasahang bunga; ang kasunod ang itinatawag-pansin bilang pantuwid o kabaligtaran.\u003C\u002Fp>\n",[920,924,928,932,936,940],{"id":921,"text":922,"depth":16,"number":923},"anong-ugnayan-ang-ipinahahayag","Anong ugnayan ang ipinahahayag?","1",{"id":925,"text":926,"depth":16,"number":927},"datapwat-at-subalit-pagsalungat-nang-hindi-pagbawi","Datapwat at subalit: pagsalungat nang hindi pagbawi","2",{"id":929,"text":930,"depth":16,"number":931},"bagkus-pagtutuwid-at-kabaligtarang-bunga","Bagkus: pagtutuwid at kabaligtarang bunga","3",{"id":933,"text":934,"depth":16,"number":935},"saklaw-ng-pagtanggi-at-pagpili-ng-pang-ugnay","Saklaw ng pagtanggi at pagpili ng pang-ugnay","4",{"id":937,"text":938,"depth":16,"number":939},"bantas-paghinto-at-tinig","Bantas, paghinto at tinig","5",{"id":941,"text":942,"depth":16,"number":943},"gabay-sa-masinop-na-pagpili","Gabay sa masinop na pagpili","6"]