[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon":837,"grammar-lesson-path-tl-daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon-none":882,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f":883,"grammar-quick-check-01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f":899,"grammar-lesson-body-01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f-4o8adg4se":921},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":702,"title":703,"slug":704,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":679,"displayOrder":705,"grammarTopics":840,"createdAt":845,"updatedAt":846,"totalExercises":16,"vocabularyLists":847,"readyImages":881},"Gamitin ang daw, umano at diumano upang iulat ang sinabi ng iba, linawin ang pinagmulan at saklaw ng pahayag, at iwasang gawing katotohanan ang paratang.","Sa pag-uulat, mahalagang maihiwalay ang sinabi ng iba sa impormasyong ikaw mismo ang pinatutunayan. Ginagamit ang **daw**, **umano** at **diumano** upang ipakitang iniuugnay sa ibang pinagmulan ang isang pahayag. Magkakalapit ang mga ito, ngunit nagkakaiba ang karaniwang rehistro at maaaring ipahiwatig na paglayo ng nag-uulat sa pahayag.\n\n## 1. Pag-uulat, hindi pagpapatunay\n\nIhambing ang dalawang pangungusap:\n\n:::example\n- **Sarado ang tulay.** — Tuwirang inilalahad ng nagsasalita ang impormasyon.\n- **Sarado raw ang tulay.** — Iniuulat ng nagsasalita ang impormasyong nakuha niya sa iba.\n:::\n\nSa ikalawang pangungusap, hindi awtomatikong sinasabing mali o kaduda-duda ang balita. Ang malinaw na pagkakaiba ay **may ibang pinagmulan ang pahayag**. Maaaring naniniwala rito ang nagsasalita, ngunit hindi iyon ginagarantiyahan ng katagang **raw**.\n\nSa paggamit ng tatlong anyo, paghiwalayin ang sumusunod:\n\n- **Pinagmulan:** Sino ang nagsabi o naglahad ng impormasyon?\n- **Saklaw:** Aling bahagi ng pangungusap ang iniuulat mula sa iba?\n- **Katayuan:** Napatunayan na ba ang pahayag, o pahayag pa lamang ito ng isang panig?\n\n## 2. Pagpili ayon sa rehistro at konteksto\n\n| Anyo | Karaniwang gamit | Halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| **daw \u002F raw** | Karaniwan sa usapan; ginagamit din sa pagsulat upang mag-ulat ng sinabi ng iba | Aalis **daw** bukas ang direktor. |\n| **umano** | Madalas sa pormal na pag-uulat at balita | Aalis **umano** bukas ang direktor. |\n| **diumano** | Madalas sa pormal na pag-uulat, lalo na ng mga pahayag o paratang na hindi inaako bilang tiyak | Aalis **diumano** bukas ang direktor. |\n\nSa tatlong halimbawa, pareho ang pangunahing impormasyong iniuulat. Gayunman, maaaring maging mas kapansin-pansin ang paglayo ng nag-uulat sa pahayag kapag **diumano** ang ginamit, lalo na kung paratang ang paksa.\n\n:::note\nHindi ito mahigpit na antas mula sa pinakakatiyak hanggang sa pinakaduda. Hindi nangangahulugang tiyak na totoo ang may **daw**, at hindi nangangahulugang tiyak na mali ang may **diumano**. Malaki ang papel ng konteksto, pinagmulan at paraan ng paglalahad.\n:::\n\nAng **raw** ay baryante ng **daw**, hindi hiwalay na antas ng paniniwala. Dito, ang mahalaga ay ang tungkulin nila sa pag-uulat, hindi ang tuntunin ng pagpapalitan ng kanilang anyo.\n\n## 3. Paglalagay at saklaw ng iniulat\n\nKaraniwang sumusunod ang **daw\u002Fraw** sa unang bahagi ng sugnay na pinaglulugaran nito. Hindi ito malayang inililipat sa anumang puwesto. Maaari ring sumunod sa panaguri ang **umano** at **diumano**.\n\n:::example\n- Nagbitiw **daw** ang direktor.\n- Nagbitiw **umano** ang direktor.\n- Nagbitiw **diumano** ang direktor.\n:::\n\nKapag may higit sa isang sugnay, kailangang malinaw kung aling pahayag ang mula sa iba.\n\n:::example\n**Iniulat na sinabi ni Liza ang isang bagay:**\n\nSinabi **raw** ni Liza na sarado ang opisina.\n\n**Tiyak na dumating si Liza; ang dahilan niya ang mula sa ibang pinagmulan:**\n\nDumating si Liza, pero umalis siya agad dahil may sakit **daw** ang anak niya.\n:::\n\nSa unang halimbawa, maging ang pagsasabing may sinabi si Liza ay bahagi ng iniulat. Sa ikalawa, ang pagiging may sakit ng anak ang malinaw na minamarkahan bilang impormasyong mula sa iba.\n\n:::tip\nKung mahaba ang pangungusap at malabo ang saklaw, hatiin ito. Pangalanan din ang pinagmulan: **Dumating si Liza at umalis agad. Ayon sa kaniya, may sakit ang anak niya.**\n:::\n\n## 4. Pagbanggit sa pinagmulan\n\nHindi tinutukoy ng **daw**, **umano** o **diumano** lamang kung sino ang pinagmulan. Sapat ito kung malinaw na ang pinagmulan sa usapan. Sa maselang pag-uulat, mas mabuting sabihin kung kanino nanggaling ang impormasyon.\n\n:::example\n**Malinaw ang pinagmulan sa usapan:**\n\n— Ano ang sabi ng guwardiya?\n\n— Sarado **raw** ang gusali hanggang bukas.\n\n**Tahasang pinangalanan ang pinagmulan:**\n\nAyon sa reklamo ng mga residente, naningil **umano** ng dagdag na bayad ang tagapangasiwa.\n:::\n\nMaaaring magsama ang **ayon sa** at **umano**: pinapangalanan ng una ang pinagmulan, samantalang binibigyang-diin ng ikalawa na iniulat na pahayag ang kasunod. Hindi ito awtomatikong mali o labis, ngunit hindi rin kailangang pagsamahin sa bawat pangungusap.\n\nIwasang ipalit ang malabong **diumano** sa impormasyong kaya mong tukuyin nang mas malinaw. Ang **Ayon sa nakasulat na reklamo…** ay higit na nagbibigay ng konteksto kaysa sa isang paratang na walang pinangalanang pinagmulan.\n\n## 5. Pag-iingat sa paratang at sipi\n\nAng paglalagay ng **diumano** ay hindi sapat upang maging patas o mapanagot ang isang ulat. Kailangang malinaw pa rin kung ano ang paratang at kung ano ang napatunayan.\n\n:::example\n**Inilalahad bilang katotohanan:**\n\nNagnakaw ng pondo ang ingat-yaman.\n\n**Inilalahad bilang paratang ng isang panig:**\n\nAyon sa reklamo, kumuha **umano** ng pondo ang ingat-yaman nang walang pahintulot. Hindi pa napapatunayan ang paratang.\n:::\n\nHindi rin malayang maidaragdag ang mga katagang ito sa loob ng tuwirang sipi. Kapag idinagdag mo ang **daw** sa mismong siniping mga salita, maaaring magmukhang ang sinisipi ang nag-uulat lamang ng sinabi ng iba.\n\n:::warning\nKung ang eksaktong sinabi ni Ana ay **“Sarado ang opisina,”** huwag itong sipiin bilang **“Sarado raw ang opisina.”** Nagbabago ang ipinakikitang pinagmulan ng kaniyang impormasyon.\n\nSa di-tuwirang pag-uulat, maaari mong isulat: **Sinabi ni Ana na sarado ang opisina.** Hindi sapilitang magdagdag ng **daw** dahil malinaw na kung sino ang nagsabi.\n:::\n\n## 6. Bago ilahad ang impormasyon\n\n1. **Tukuyin ang pinagmulan.** Kung mahalaga sa pag-unawa, pangalanan ito.\n2. **Piliin ang angkop na rehistro.** Karaniwan ang **daw\u002Fraw**; mas pormal ang **umano** at **diumano**.\n3. **Linawin ang saklaw.** Ipakita kung aling pahayag ang mula sa iba.\n4. **Ihiwalay ang paratang sa napatunayan.** Huwag umasa sa isang kataga lamang.\n5. **Panatilihin ang eksaktong sipi.** Huwag baguhin ang pananagutan ng orihinal na nagsalita sa pamamagitan ng pagdaragdag ng kataga.\n\nAng pangunahing tanong ay hindi lamang **“Gaano ito katiyak?”** kundi **“Kanino nagmula ang pahayag, at paano ko ito inilalahad?”**",[841],{"id":842,"name":703,"level":679,"language":9,"isCompleted":843,"completionPercentage":844,"totalExercises":16,"completedExercises":844},"01a1932e-3d0f-7280-af55-401559351c45",false,0,"2026-10-31T18:17:23+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[848],{"id":849,"title":850,"vocabularyListWords":851,"isPublished":871},"01a1932e-8f62-7c84-b6de-2f04fdfff3de","Mga pananda ng iniulat na impormasyon",[852,858,864,873],{"id":853,"vocabularyWord":854,"displayOrder":11},"01a1932e-8f62-7cf0-b6de-2f04fe2b8125",{"id":855,"word":856,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":857,"audio":843},"01a1932e-6f27-76b5-aa74-47df54664663","daw",[],{"id":859,"vocabularyWord":860,"displayOrder":16},"01a1932e-8f62-7d28-b6de-2f04fe777cac",{"id":861,"word":862,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":863,"audio":843},"01a1932e-720e-7de5-a07b-2b01f24f0d52","raw",[],{"id":865,"vocabularyWord":866,"displayOrder":21},"01a1932e-8f62-7d4c-b6de-2f04feb5776b",{"id":867,"word":868,"frequency":36,"level":538,"language":9,"audioFilePath":869,"partsOfSpeech":870,"audio":871,"audioUrl":872},"01a1932e-7323-7855-9fa1-2d89e8b5f8e9","umano","tts_529c92e3168792cf_fil-PH.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_529c92e3168792cf_fil-PH.mp3",{"id":874,"vocabularyWord":875,"displayOrder":26},"01a1932e-8f62-7d70-b6de-2f04ff77aa17",{"id":876,"word":877,"frequency":31,"level":538,"language":9,"audioFilePath":878,"partsOfSpeech":879,"audio":871,"audioUrl":880},"01a1932e-72c4-7758-9957-e266e4c8d75a","diumano","tts_b5f50cb23eff7f40_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_b5f50cb23eff7f40_fil-PH.mp3",[],null,[884,893],{"@id":885,"@type":886,"id":887,"grammarPage":888,"title":889,"instructions":890,"displayOrder":844,"type":891,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":892},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-46a0-7775-b877-3b954b6dde04","GrammarExercise","01a1932e-46a0-7775-b877-3b954b6dde04","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Pagkilala sa pinagmulan, rehistro at saklaw","Piliin ang kataga o pariralang angkop sa pangungusap. Ibatay ang sagot sa nakikitang konteksto, hindi sa ipinapalagay na antas ng katiyakan.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c5e1996b-9332-4703-acda-9ab5a340e3b4_hero.webp?v=1793470645",{"@id":894,"@type":886,"id":895,"grammarPage":888,"title":896,"instructions":897,"displayOrder":11,"type":891,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":898},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-46b5-7643-9f66-710b3aecdf16","01a1932e-46b5-7643-9f66-710b3aecdf16","Maingat na pag-edit ng ulat at sipi","Piliin ang sagot na sumusunod sa nakasaad na layunin ng pag-edit. Panatilihing malinaw ang pinagmulan, katayuan at saklaw ng impormasyon.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f175e7b4-87e8-4295-aa33-2e43d6eb56d1_hero.webp?v=1793470645",{"id":887,"grammarPage":888,"title":889,"instructions":890,"seoTitle":900,"seoDescription":901,"displayOrder":844,"type":891,"questions":902,"ogImageUrl":892},"Daw, umano at diumano: kahulugan at saklaw","Magsanay sa daw, umano at diumano sa pagpili ng sagot tungkol sa pinagmulan, rehistro at saklaw ng mga pahayag sa usapan, balita at ulat sa trabaho.",[903],{"id":904,"sentenceTemplate":905,"displayOrder":844,"explanation":906,"exampleSentence":907,"blanks":908},"01a1932e-46a0-799d-b877-3b954ecc031c","Sa nars mo lamang nalaman ang balita tungkol sa klinika. Iulat ito nang malinaw ang pinagmulan: __1__.","Sa sagot, ang nars ang pinagmulan at minamarkahan ng daw ang impormasyong iniulat. Sa iba, ikaw ang nagbibigay o nagkukumpirma ng impormasyon sa nars.","Libre raw ang pagsusuri ngayong linggo, sabi ng nars.",[909],{"id":910,"blankNumber":11,"options":911},"01a1932e-46a0-7945-b877-3b954e7799b4",[912,915,918],{"id":913,"optionText":914,"isCorrect":871,"displayOrder":844},"01a1932e-46a0-78a9-b877-3b954bfb5352","Nagbukas daw ang klinika, sabi ng nars",{"id":916,"optionText":917,"isCorrect":843,"displayOrder":11},"01a1932e-46a0-78ed-b877-3b954cc508e1","Nagbukas ang klinika; ipinaalam ko ito sa nars",{"id":919,"optionText":920,"isCorrect":843,"displayOrder":16},"01a1932e-46a0-791d-b877-3b954da18a63","Nagbukas ang klinika; kinumpirma ko ito sa nars",{"html":922,"toc":923},"\u003Cp>Sa pag-uulat, mahalagang maihiwalay ang sinabi ng iba sa impormasyong ikaw mismo ang pinatutunayan. Ginagamit ang \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>umano\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong> upang ipakitang iniuugnay sa ibang pinagmulan ang isang pahayag. Magkakalapit ang mga ito, ngunit nagkakaiba ang karaniwang rehistro at maaaring ipahiwatig na paglayo ng nag-uulat sa pahayag.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"pag-uulat-hindi-pagpapatunay\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Pag-uulat, hindi pagpapatunay\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ihambing ang dalawang pangungusap:\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Sarado ang tulay.\u003C\u002Fstrong> — Tuwirang inilalahad ng nagsasalita ang impormasyon.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Sarado raw ang tulay.\u003C\u002Fstrong> — Iniuulat ng nagsasalita ang impormasyong nakuha niya sa iba.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa ikalawang pangungusap, hindi awtomatikong sinasabing mali o kaduda-duda ang balita. Ang malinaw na pagkakaiba ay \u003Cstrong>may ibang pinagmulan ang pahayag\u003C\u002Fstrong>. Maaaring naniniwala rito ang nagsasalita, ngunit hindi iyon ginagarantiyahan ng katagang \u003Cstrong>raw\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa paggamit ng tatlong anyo, paghiwalayin ang sumusunod:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Pinagmulan:\u003C\u002Fstrong> Sino ang nagsabi o naglahad ng impormasyon?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Saklaw:\u003C\u002Fstrong> Aling bahagi ng pangungusap ang iniuulat mula sa iba?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Katayuan:\u003C\u002Fstrong> Napatunayan na ba ang pahayag, o pahayag pa lamang ito ng isang panig?\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"pagpili-ayon-sa-rehistro-at-konteksto\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Pagpili ayon sa rehistro at konteksto\u003C\u002Fh2>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Anyo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Karaniwang gamit\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>daw \u002F raw\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Karaniwan sa usapan; ginagamit din sa pagsulat upang mag-ulat ng sinabi ng iba\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Aalis \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong> bukas ang direktor.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>umano\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Madalas sa pormal na pag-uulat at balita\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Aalis \u003Cstrong>umano\u003C\u002Fstrong> bukas ang direktor.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Madalas sa pormal na pag-uulat, lalo na ng mga pahayag o paratang na hindi inaako bilang tiyak\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Aalis \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong> bukas ang direktor.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa tatlong halimbawa, pareho ang pangunahing impormasyong iniuulat. Gayunman, maaaring maging mas kapansin-pansin ang paglayo ng nag-uulat sa pahayag kapag \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong> ang ginamit, lalo na kung paratang ang paksa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Hindi ito mahigpit na antas mula sa pinakakatiyak hanggang sa pinakaduda. Hindi nangangahulugang tiyak na totoo ang may \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong>, at hindi nangangahulugang tiyak na mali ang may \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong>. Malaki ang papel ng konteksto, pinagmulan at paraan ng paglalahad.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>raw\u003C\u002Fstrong> ay baryante ng \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong>, hindi hiwalay na antas ng paniniwala. Dito, ang mahalaga ay ang tungkulin nila sa pag-uulat, hindi ang tuntunin ng pagpapalitan ng kanilang anyo.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"paglalagay-at-saklaw-ng-iniulat\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Paglalagay at saklaw ng iniulat\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Karaniwang sumusunod ang \u003Cstrong>daw\u002Fraw\u003C\u002Fstrong> sa unang bahagi ng sugnay na pinaglulugaran nito. Hindi ito malayang inililipat sa anumang puwesto. Maaari ring sumunod sa panaguri ang \u003Cstrong>umano\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>Nagbitiw \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong> ang direktor.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Nagbitiw \u003Cstrong>umano\u003C\u002Fstrong> ang direktor.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Nagbitiw \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong> ang direktor.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kapag may higit sa isang sugnay, kailangang malinaw kung aling pahayag ang mula sa iba.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Iniulat na sinabi ni Liza ang isang bagay:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sinabi \u003Cstrong>raw\u003C\u002Fstrong> ni Liza na sarado ang opisina.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tiyak na dumating si Liza; ang dahilan niya ang mula sa ibang pinagmulan:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dumating si Liza, pero umalis siya agad dahil may sakit \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong> ang anak niya.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa unang halimbawa, maging ang pagsasabing may sinabi si Liza ay bahagi ng iniulat. Sa ikalawa, ang pagiging may sakit ng anak ang malinaw na minamarkahan bilang impormasyong mula sa iba.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Kung mahaba ang pangungusap at malabo ang saklaw, hatiin ito. Pangalanan din ang pinagmulan: \u003Cstrong>Dumating si Liza at umalis agad. Ayon sa kaniya, may sakit ang anak niya.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"pagbanggit-sa-pinagmulan\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Pagbanggit sa pinagmulan\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Hindi tinutukoy ng \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>umano\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong> lamang kung sino ang pinagmulan. Sapat ito kung malinaw na ang pinagmulan sa usapan. Sa maselang pag-uulat, mas mabuting sabihin kung kanino nanggaling ang impormasyon.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Malinaw ang pinagmulan sa usapan:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— Ano ang sabi ng guwardiya?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>— Sarado \u003Cstrong>raw\u003C\u002Fstrong> ang gusali hanggang bukas.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tahasang pinangalanan ang pinagmulan:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ayon sa reklamo ng mga residente, naningil \u003Cstrong>umano\u003C\u002Fstrong> ng dagdag na bayad ang tagapangasiwa.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Maaaring magsama ang \u003Cstrong>ayon sa\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>umano\u003C\u002Fstrong>: pinapangalanan ng una ang pinagmulan, samantalang binibigyang-diin ng ikalawa na iniulat na pahayag ang kasunod. Hindi ito awtomatikong mali o labis, ngunit hindi rin kailangang pagsamahin sa bawat pangungusap.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Iwasang ipalit ang malabong \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong> sa impormasyong kaya mong tukuyin nang mas malinaw. Ang \u003Cstrong>Ayon sa nakasulat na reklamo…\u003C\u002Fstrong> ay higit na nagbibigay ng konteksto kaysa sa isang paratang na walang pinangalanang pinagmulan.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"pag-iingat-sa-paratang-at-sipi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Pag-iingat sa paratang at sipi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ang paglalagay ng \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong> ay hindi sapat upang maging patas o mapanagot ang isang ulat. Kailangang malinaw pa rin kung ano ang paratang at kung ano ang napatunayan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Inilalahad bilang katotohanan:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Nagnakaw ng pondo ang ingat-yaman.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Inilalahad bilang paratang ng isang panig:\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ayon sa reklamo, kumuha \u003Cstrong>umano\u003C\u002Fstrong> ng pondo ang ingat-yaman nang walang pahintulot. Hindi pa napapatunayan ang paratang.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Hindi rin malayang maidaragdag ang mga katagang ito sa loob ng tuwirang sipi. Kapag idinagdag mo ang \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong> sa mismong siniping mga salita, maaaring magmukhang ang sinisipi ang nag-uulat lamang ng sinabi ng iba.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Kung ang eksaktong sinabi ni Ana ay \u003Cstrong>“Sarado ang opisina,”\u003C\u002Fstrong> huwag itong sipiin bilang \u003Cstrong>“Sarado raw ang opisina.”\u003C\u002Fstrong> Nagbabago ang ipinakikitang pinagmulan ng kaniyang impormasyon.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa di-tuwirang pag-uulat, maaari mong isulat: \u003Cstrong>Sinabi ni Ana na sarado ang opisina.\u003C\u002Fstrong> Hindi sapilitang magdagdag ng \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong> dahil malinaw na kung sino ang nagsabi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"bago-ilahad-ang-impormasyon\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Bago ilahad ang impormasyon\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tukuyin ang pinagmulan.\u003C\u002Fstrong> Kung mahalaga sa pag-unawa, pangalanan ito.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Piliin ang angkop na rehistro.\u003C\u002Fstrong> Karaniwan ang \u003Cstrong>daw\u002Fraw\u003C\u002Fstrong>; mas pormal ang \u003Cstrong>umano\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>diumano\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Linawin ang saklaw.\u003C\u002Fstrong> Ipakita kung aling pahayag ang mula sa iba.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ihiwalay ang paratang sa napatunayan.\u003C\u002Fstrong> Huwag umasa sa isang kataga lamang.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Panatilihin ang eksaktong sipi.\u003C\u002Fstrong> Huwag baguhin ang pananagutan ng orihinal na nagsalita sa pamamagitan ng pagdaragdag ng kataga.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Ang pangunahing tanong ay hindi lamang \u003Cstrong>“Gaano ito katiyak?”\u003C\u002Fstrong> kundi \u003Cstrong>“Kanino nagmula ang pahayag, at paano ko ito inilalahad?”\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n",[924,928,932,936,940,944],{"id":925,"text":926,"depth":16,"number":927},"pag-uulat-hindi-pagpapatunay","Pag-uulat, hindi pagpapatunay","1",{"id":929,"text":930,"depth":16,"number":931},"pagpili-ayon-sa-rehistro-at-konteksto","Pagpili ayon sa rehistro at konteksto","2",{"id":933,"text":934,"depth":16,"number":935},"paglalagay-at-saklaw-ng-iniulat","Paglalagay at saklaw ng iniulat","3",{"id":937,"text":938,"depth":16,"number":939},"pagbanggit-sa-pinagmulan","Pagbanggit sa pinagmulan","4",{"id":941,"text":942,"depth":16,"number":943},"pag-iingat-sa-paratang-at-sipi","Pag-iingat sa paratang at sipi","5",{"id":945,"text":946,"depth":16,"number":947},"bago-ilahad-ang-impormasyon","Bago ilahad ang impormasyon","6"]