[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-din-at-rin-daw-at-raw":837,"grammar-lesson-path-tl-din-at-rin-daw-at-raw-kataga-ambag-at-tugon-a2":881,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b":944,"grammar-quick-check-01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b":971,"grammar-lesson-body-01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b-3d4yh8di1":990},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":284,"title":285,"slug":286,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":181,"displayOrder":287,"grammarTopics":840,"createdAt":846,"updatedAt":847,"totalExercises":36,"vocabularyLists":848,"primaryTopicHub":878,"readyImages":880},"Gamitin ang din at rin sa pagdaragdag, at daw at raw sa pagsasabi ng narinig. Alamin ang pagpili ng anyo ayon sa huling tunog ng salitang nauuna.","Kapag may kapareho kang gusto o gagawin, magagamit mo ang **din\u002Frin**. Kapag ibinabalita mo ang sinabi ng iba, magagamit mo ang **daw\u002Fraw**.\n\n## 1. Pagdaragdag at pagsasabi ng narinig\n\nGamitin ang **din\u002Frin** kapag may idinaragdag kang tao, bagay o kilos. Gamitin ang **daw\u002Fraw** kapag sinasabi mo ang impormasyong narinig o sinabi ng iba. Ang pagpili sa **d** at **r** ay karaniwang nakabatay sa huling tunog ng salitang nauuna.\n\n:::example\n- Mahilig si Ana sa mangga. Mahilig **din** ako sa mangga.\n- Sabi ni Ana, masarap ang mangga. Masarap **daw** ang mangga.\n:::\n\nSa unang halimbawa, pareho kayo ni Ana na mahilig sa mangga. Sa ikalawa, ipinapasa mo ang sinabi ni Ana.\n\n## 2. Kailan gagamit ng d o r?\n\nMagkapareho ang kahulugan ng **din** at **rin**. Magkapareho rin ang kahulugan ng **daw** at **raw**. Ito ang karaniwang padron sa pagpili ng anyo:\n\n| Huling tunog ng salitang nauuna | Karaniwang anyo | Mga halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| Patinig: a, e, i, o, u | **rin, raw** | Ako **rin**. \u002F Masaya **raw** siya. |\n| w o y | **rin, raw** | Ikaw **rin**. \u002F May bahay **raw** sila. |\n| Iba pang katinig | **din, daw** | Bukas **din**. \u002F Mainit **daw** doon. |\n\nTingnan ang salitang **nasa unahan mismo** ng kataga, hindi lamang ang unang salita ng pangungusap.\n\n:::example\n- Pagod **din** si Liza. — Ang nauuna ay *pagod*, na nagtatapos sa **d**.\n- Masaya **rin** si Liza. — Ang nauuna ay *masaya*, na nagtatapos sa **a**.\n:::\n\n:::note\nSa karaniwang tuntunin ng baybay, ginagamit ang **din\u002Fdaw** pagkatapos ng salitang nagtatapos sa **-ra, -ri, -raw o -ray**: **maaari din**, **araw daw**. Iniiwasan nito ang pag-uulit ng tunog **r** sa magkasunod na pantig.\n\nIba rito ang **ako din** at **siya daw**, na maririnig sa karaniwang usapan. Sa pagsulat, sundin muna ang padron: **ako rin** at **siya raw**. Hindi nagbabago ang kahulugan dahil lamang sa pagpapalit ng d at r.\n:::\n\n### Ayos ng kataga at panghalip\n\nKaraniwang sumusunod ang **din\u002Frin** sa unang salita o parirala ng sugnay: **Pagod din ako**, hindi *Pagod ako rin*. Ngunit nauuna sa **din\u002Frin** ang maiikling panghalip na **ka, mo** at **ko**. Ang **siya** naman ay karaniwang kasunod ng **din\u002Frin** sa ganitong ayos.\n\n:::example\n- Pupunta **ka rin**.\n- Gusto **mo rin** ba?\n- Gusto **ko rin** ng kape.\n- Pupunta **rin siya**.\n:::\n\n## 3. Din at rin: may dagdag\n\nMaaaring idagdag ng **din\u002Frin** ang isang tao, bagay o kilos. Ang naunang sinabi ang tumutulong upang maging malinaw ang dagdag.\n\n:::example\n**Dagdag na tao**\n\nPupunta si Ana sa palengke. Pupunta **rin** si Ben.\n\n**Dagdag na bagay**\n\nBumili ako ng tinapay. Bumili **rin** ako ng gatas.\n\n**Dagdag na kilos**\n\nNagluto si Rosa. Naghugas **din** siya ng mga plato.\n:::\n\nSa mga halimbawang ito, nasa unahan ang pandiwa at kasunod nito ang **din\u002Frin**. Maaari mo munang gamitin ang ganitong simpleng ayos.\n\nGinagamit din ang **hindi rin** kapag may idinaragdag sa pagtanggi.\n\n:::example\nHindi pupunta si Ana. **Hindi rin ako pupunta.**\n:::\n\n## 4. Daw at raw: sinabi ng iba\n\nGamitin ang **daw\u002Fraw** kapag hindi mo tuwirang ipinapahayag ang sarili mong nakita o nalaman, kundi ipinapasa mo ang sinabi ng iba. Hindi kailangang banggitin lagi kung sino ang nagsabi kung malinaw na ito sa usapan.\n\n:::example\n**Sinabi ni Ben:** “Sarado ang tindahan.”\n\n**Ikinuwento mo kay Ana:** Sarado **raw** ang tindahan.\n\n**Sinabi ni Liza:** “May pasok bukas.”\n\n**Ikinuwento mo kay Ben:** May pasok **daw** bukas.\n:::\n\nSa **Sarado raw**, patinig ang huling tunog ng *sarado*. Sa **May pasok daw**, **k** ang huling tunog ng *pasok*.\n\n:::warning\nAng **daw\u002Fraw** ay hindi nangangahulugang mali ang impormasyon. Ipinapakita lamang nitong mula sa sinabi ng iba ang impormasyong ipinapasa mo.\n\nMagkaiba rin ang **din** at **daw**:\n\n- May pasok **din** bukas. — Bukod sa ibang araw, may pasok bukas.\n- May pasok **daw** bukas. — Iyan ang sinabi ng iba.\n:::\n\n## 5. Mabilis na gabay\n\n1. May idinaragdag ka ba? Piliin ang **din\u002Frin**.\n2. Ipinapasa mo ba ang sinabi ng iba? Piliin ang **daw\u002Fraw**.\n3. Tingnan ang huling tunog ng salitang nasa unahan mismo: karaniwang **r** pagkatapos ng patinig, **w** o **y**, at **d** pagkatapos ng ibang katinig. Gamitin ang **d** pagkatapos ng **-ra, -ri, -raw o -ray**.\n4. Basahin ang buong usapan upang matiyak kung ano ang idinaragdag o kung anong impormasyon ang ipinapasa.\n\n**Din\u002Frin: may dagdag. Daw\u002Fraw: may nagsabi.**",[841],{"id":842,"name":843,"level":181,"language":9,"isCompleted":844,"completionPercentage":845,"totalExercises":71,"completedExercises":845},"01a1932e-3cd9-714a-91b5-c0ba5e10ea7c","Mga kataga sa ambag at tugon sa usapan",false,0,"2026-10-31T18:17:23+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[849],{"id":850,"title":851,"vocabularyListWords":852,"isPublished":877},"01a1932e-8f65-7ef8-b5ce-452edea90f7a","Mga kataga sa pagdaragdag at pag-uulat",[853,859,865,871],{"id":854,"vocabularyWord":855,"displayOrder":11},"01a1932e-8f65-7f70-b5ce-452edeb1df88",{"id":856,"word":857,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":858,"audio":844},"01a1932e-6f29-7c26-bd3d-dd16516e2861","din",[],{"id":860,"vocabularyWord":861,"displayOrder":16},"01a1932e-8f66-700f-a367-d3abcccb8cc9",{"id":862,"word":863,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":864,"audio":844},"01a1932e-708c-7837-a07c-7992634e1833","rin",[],{"id":866,"vocabularyWord":867,"displayOrder":21},"01a1932e-8f66-703b-a367-d3abcd49ded2",{"id":868,"word":869,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":870,"audio":844},"01a1932e-6f27-76b5-aa74-47df54664663","daw",[],{"id":872,"vocabularyWord":873,"displayOrder":26},"01a1932e-8f66-705f-a367-d3abcd8a4a02",{"id":874,"word":875,"frequency":51,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":876,"audio":844},"01a1932e-720e-7de5-a07b-2b01f24f0d52","raw",[],true,{"name":843,"slug":879,"language":9},"kataga-ambag-at-tugon-a2",[],{"id":842,"name":843,"slug":879,"language":9,"level":181,"introduction":882,"lessonCount":21,"totalExercises":71,"objectives":883,"prerequisites":887,"lessons":889},"Idagdag ang kaugnay na impormasyon o iniulat na sinabi gamit ang din at daw. Pagkatapos, limitahan ang pahayag gamit ang lang at iangkop ang tugon o pakiusap gamit ang naman.",[884,885,886],"Piliin ang din\u002Frin at daw\u002Fraw ayon sa kahulugan at tunog.","Linawin ang saklaw ng lang o lamang.","Gamitin ang naman na isinasaalang-alang ang tugon at tono.",[888],"Kilala mo ang payak na ayos ng panghalip at mga katagang na at pa.",[890,915,931],{"id":284,"contentId":891,"slug":286,"title":285,"level":181,"summary":892,"order":11,"exercises":893},"pg_f4914f8f-d13c-4a87-9d56-a736544a7db6","Ihiwalay ang dagdag na din o rin sa iniulat na daw o raw at piliin ang anyo ayon sa tunog at katanggap-tanggap na baryasyon.",[894,898,901,905,908,912],{"id":895,"title":896,"order":845,"type":897},"01a1932e-46f7-78e9-b952-0108dbde1aa2","Din o rin sa mga dagdag na gawain","word_select",{"id":899,"title":900,"order":11,"type":897},"01a1932e-470d-7129-b305-6cbe888f0533","Daw at raw sa mga balitang ipinapasa",{"id":902,"title":903,"order":16,"type":904},"01a1932e-4721-7429-9c13-3d288dbe36e4","Ayusin ang pangungusap na may din at rin","sentence_builder",{"id":906,"title":907,"order":21,"type":904},"01a1932e-472f-7f9f-a693-28ac0add7926","Ayusin ang pangungusap na may daw at raw",{"id":909,"title":910,"order":26,"type":911},"01a1932e-473f-7c9f-9688-8ffcc401bb0e","Dagdag ba o sinabi ng iba?","word_sort",{"id":913,"title":914,"order":31,"type":911},"01a1932e-4746-7a30-867e-6acad52bf215","Piliin ang kasunod na anyo sa pagsulat",{"id":289,"contentId":916,"slug":291,"title":290,"level":181,"summary":917,"order":16,"exercises":918},"pg_1e9201e1-3604-40b9-b63d-9608359f98df","Limitahan ang tao, bagay, kilos o lugar gamit ang lang at lamang; suriin kung paano nagbabago ang saklaw dahil sa puwesto.",[919,922,925,928],{"id":920,"title":921,"order":11,"type":897},"01a1932e-5104-79cd-9257-fd1ca7623e8c","Puwesto, kilos at gamit ng lang at lamang",{"id":923,"title":924,"order":16,"type":904},"01a1932e-511c-7496-9d0c-d19dac9e4ab5","Ayusin ang pangungusap na may limitasyon",{"id":926,"title":927,"order":21,"type":911},"01a1932e-512c-7caf-89ef-a4787c9b19f7","Ano ang nililimitahan ng lang at lamang?",{"id":929,"title":930,"order":26,"type":911},"01a1932e-5132-7bf0-aafd-90a86e3a0dee","Kilos, saklaw at anyo ng lang at lamang",{"id":294,"contentId":932,"slug":296,"title":295,"level":181,"summary":933,"order":21,"exercises":934},"pg_533f0a7b-2345-49e2-9d21-a6efbb6dce81","Gamitin ang naman sa pagbabalik ng tanong, paghahambing at pakiusap; unawain kung kailan nakapagpapalambot o nakapagpapadiin ang tono.",[935,938,941],{"id":936,"title":937,"order":845,"type":897},"01a1932e-5b06-771a-b5df-e0da5c756d6b","Naman sa sagot, pagkakaiba at pagpapalitan",{"id":939,"title":940,"order":16,"type":911},"01a1932e-5b1d-74c8-9d10-54156db69f9a","Naman: sagot, balik-tanong at pagkakataon",{"id":942,"title":943,"order":21,"type":911},"01a1932e-5b23-72bb-a557-69200ab2d738","Naman sa pakiusap: tono, paggalang at ayos",[945,951,955,959,963,967],{"@id":946,"@type":947,"id":895,"grammarPage":948,"title":896,"instructions":949,"displayOrder":845,"type":897,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":950},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-46f7-78e9-b952-0108dbde1aa2","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Sa bawat pangungusap, ipahayag ang pagdaragdag, hindi ang sinabi ng iba. Piliin ang anyong sumusunod sa tuntunin sa pagsulat ng aralin. Hindi sinusubok dito ang mga baryanteng pang-usapan.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_24e10ebf-54dd-426c-96fd-b5c86609f499_hero.webp?v=1793470646",{"@id":952,"@type":947,"id":899,"grammarPage":948,"title":900,"instructions":953,"displayOrder":11,"type":897,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":954},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-470d-7129-b305-6cbe888f0533","Punan ang patlang ayon sa layuning nakasaad: pagdaragdag o pagpapasa ng sinabi ng iba. Sundin ang tuntunin sa pagsulat ng aralin sa pagpili ng d o r, hindi ang mga baryanteng pang-usapan.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_60d6e183-0e5c-4ff2-a83a-72bb97a7365e_hero.webp?v=1793470646",{"@id":956,"@type":947,"id":902,"grammarPage":948,"title":903,"instructions":957,"displayOrder":16,"type":904,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":844,"ogImageUrl":958},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-4721-7429-9c13-3d288dbe36e4","Ayusin ang mga piraso upang bumuo ng pangungusap na nagpapahayag ng pagdaragdag. May dagdag na pirasong hindi gagamitin. Sundin ang tuntunin sa pagsulat ng aralin, hindi ang mga baryanteng pang-usapan. Panatilihin ang malaking titik at bantas.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_dd482e3e-53db-4a8a-9332-20d524969eb2_hero.webp?v=1793470646",{"@id":960,"@type":947,"id":906,"grammarPage":948,"title":907,"instructions":961,"displayOrder":21,"type":904,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":844,"ogImageUrl":962},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-472f-7f9f-a693-28ac0add7926","Ayusin ang mga piraso upang ipasa ang impormasyong sinabi ng iba, hindi upang magpahayag ng pagdaragdag. May dagdag na pirasong hindi gagamitin. Sundin ang tuntunin sa pagsulat ng aralin, hindi ang mga baryanteng pang-usapan. Panatilihin ang malaking titik at bantas.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_67195514-2ebf-41bc-8bc5-d001eeddf784_hero.webp?v=1793470646",{"@id":964,"@type":947,"id":909,"grammarPage":948,"title":910,"instructions":965,"displayOrder":26,"type":911,"questionCount":36,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":966},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-473f-7c9f-9688-8ffcc401bb0e","Pindutin ang isang piraso, saka ang kolum na tumutugma sa gamit o anyo ng kataga ayon sa panuto.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_56f7ba59-28c8-44f9-9f04-2855f41d97dc_hero.webp?v=1793470646",{"@id":968,"@type":947,"id":913,"grammarPage":948,"title":914,"instructions":969,"displayOrder":31,"type":911,"questionCount":26,"blankCount":845,"isCompleted":844,"ogImageUrl":970},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-4746-7a30-867e-6acad52bf215","Pangkatin ang mga piraso ayon sa katagang ilalagay kaagad pagkatapos ng mga ito. Sundin ang tuntunin sa pagsulat ng aralin, hindi ang mga baryanteng pang-usapan.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_9e6ed184-b9ea-42de-9512-04418dd7f792_hero.webp?v=1793470646",{"id":895,"grammarPage":948,"title":896,"instructions":949,"seoTitle":972,"seoDescription":973,"displayOrder":845,"type":897,"questions":974,"ogImageUrl":950},"Din at rin: pagpili sa mga pangungusap","Sanayin ang din at rin sa pagpili ng katagang bubuo sa pangungusap tungkol sa pagkain, gawain at mga plano, ayon sa tuntunin sa pagsulat ng aralin.",[975],{"id":976,"sentenceTemplate":977,"displayOrder":845,"explanation":978,"exampleSentence":979,"blanks":980},"01a1932e-46f7-7bb1-b952-0108de4ec843","Magdadala si Leo ng pagkain. Magdadala __1__ si Mila ng pagkain.","Dagdag na tao si Mila. Patinig ang dulo ng magdadala, kaya rin sa padron ng pagsulat. Ang raw ay para sa sinabi ng iba.","Sasama rin ang kapatid niya sa paglalakad.",[981],{"id":982,"blankNumber":11,"options":983},"01a1932e-46f7-7b25-b952-0108de0543b0",[984,986,988],{"id":985,"optionText":857,"isCorrect":844,"displayOrder":845},"01a1932e-46f7-7a39-b952-0108dc3e914b",{"id":987,"optionText":863,"isCorrect":877,"displayOrder":11},"01a1932e-46f7-7a99-b952-0108dc5f1b18",{"id":989,"optionText":875,"isCorrect":844,"displayOrder":16},"01a1932e-46f7-7ae1-b952-0108dd3aa731",{"html":991,"toc":992},"\u003Cp>Kapag may kapareho kang gusto o gagawin, magagamit mo ang \u003Cstrong>din\u002Frin\u003C\u002Fstrong>. Kapag ibinabalita mo ang sinabi ng iba, magagamit mo ang \u003Cstrong>daw\u002Fraw\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"pagdaragdag-at-pagsasabi-ng-narinig\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Pagdaragdag at pagsasabi ng narinig\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Gamitin ang \u003Cstrong>din\u002Frin\u003C\u002Fstrong> kapag may idinaragdag kang tao, bagay o kilos. Gamitin ang \u003Cstrong>daw\u002Fraw\u003C\u002Fstrong> kapag sinasabi mo ang impormasyong narinig o sinabi ng iba. Ang pagpili sa \u003Cstrong>d\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>r\u003C\u002Fstrong> ay karaniwang nakabatay sa huling tunog ng salitang nauuna.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>Mahilig si Ana sa mangga. Mahilig \u003Cstrong>din\u003C\u002Fstrong> ako sa mangga.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Sabi ni Ana, masarap ang mangga. Masarap \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong> ang mangga.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa unang halimbawa, pareho kayo ni Ana na mahilig sa mangga. Sa ikalawa, ipinapasa mo ang sinabi ni Ana.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kailan-gagamit-ng-d-o-r\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Kailan gagamit ng d o r?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Magkapareho ang kahulugan ng \u003Cstrong>din\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>rin\u003C\u002Fstrong>. Magkapareho rin ang kahulugan ng \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>raw\u003C\u002Fstrong>. Ito ang karaniwang padron sa pagpili ng anyo:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Huling tunog ng salitang nauuna\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Karaniwang anyo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mga halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Patinig: a, e, i, o, u\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>rin, raw\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ako \u003Cstrong>rin\u003C\u002Fstrong>. \u002F Masaya \u003Cstrong>raw\u003C\u002Fstrong> siya.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>w o y\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>rin, raw\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ikaw \u003Cstrong>rin\u003C\u002Fstrong>. \u002F May bahay \u003Cstrong>raw\u003C\u002Fstrong> sila.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Iba pang katinig\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>din, daw\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Bukas \u003Cstrong>din\u003C\u002Fstrong>. \u002F Mainit \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong> doon.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Tingnan ang salitang \u003Cstrong>nasa unahan mismo\u003C\u002Fstrong> ng kataga, hindi lamang ang unang salita ng pangungusap.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>Pagod \u003Cstrong>din\u003C\u002Fstrong> si Liza. — Ang nauuna ay \u003Cem>pagod\u003C\u002Fem>, na nagtatapos sa \u003Cstrong>d\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Masaya \u003Cstrong>rin\u003C\u002Fstrong> si Liza. — Ang nauuna ay \u003Cem>masaya\u003C\u002Fem>, na nagtatapos sa \u003Cstrong>a\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Sa karaniwang tuntunin ng baybay, ginagamit ang \u003Cstrong>din\u002Fdaw\u003C\u002Fstrong> pagkatapos ng salitang nagtatapos sa \u003Cstrong>-ra, -ri, -raw o -ray\u003C\u002Fstrong>: \u003Cstrong>maaari din\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>araw daw\u003C\u002Fstrong>. Iniiwasan nito ang pag-uulit ng tunog \u003Cstrong>r\u003C\u002Fstrong> sa magkasunod na pantig.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Iba rito ang \u003Cstrong>ako din\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>siya daw\u003C\u002Fstrong>, na maririnig sa karaniwang usapan. Sa pagsulat, sundin muna ang padron: \u003Cstrong>ako rin\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>siya raw\u003C\u002Fstrong>. Hindi nagbabago ang kahulugan dahil lamang sa pagpapalit ng d at r.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch3 id=\"ayos-ng-kataga-at-panghalip\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.1\u003C\u002Fspan>Ayos ng kataga at panghalip\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Karaniwang sumusunod ang \u003Cstrong>din\u002Frin\u003C\u002Fstrong> sa unang salita o parirala ng sugnay: \u003Cstrong>Pagod din ako\u003C\u002Fstrong>, hindi \u003Cem>Pagod ako rin\u003C\u002Fem>. Ngunit nauuna sa \u003Cstrong>din\u002Frin\u003C\u002Fstrong> ang maiikling panghalip na \u003Cstrong>ka, mo\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>ko\u003C\u002Fstrong>. Ang \u003Cstrong>siya\u003C\u002Fstrong> naman ay karaniwang kasunod ng \u003Cstrong>din\u002Frin\u003C\u002Fstrong> sa ganitong ayos.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>Pupunta \u003Cstrong>ka rin\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Gusto \u003Cstrong>mo rin\u003C\u002Fstrong> ba?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Gusto \u003Cstrong>ko rin\u003C\u002Fstrong> ng kape.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Pupunta \u003Cstrong>rin siya\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"din-at-rin-may-dagdag\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Din at rin: may dagdag\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maaaring idagdag ng \u003Cstrong>din\u002Frin\u003C\u002Fstrong> ang isang tao, bagay o kilos. Ang naunang sinabi ang tumutulong upang maging malinaw ang dagdag.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Dagdag na tao\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Pupunta si Ana sa palengke. Pupunta \u003Cstrong>rin\u003C\u002Fstrong> si Ben.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Dagdag na bagay\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Bumili ako ng tinapay. Bumili \u003Cstrong>rin\u003C\u002Fstrong> ako ng gatas.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Dagdag na kilos\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Nagluto si Rosa. Naghugas \u003Cstrong>din\u003C\u002Fstrong> siya ng mga plato.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa mga halimbawang ito, nasa unahan ang pandiwa at kasunod nito ang \u003Cstrong>din\u002Frin\u003C\u002Fstrong>. Maaari mo munang gamitin ang ganitong simpleng ayos.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ginagamit din ang \u003Cstrong>hindi rin\u003C\u002Fstrong> kapag may idinaragdag sa pagtanggi.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Hindi pupunta si Ana. \u003Cstrong>Hindi rin ako pupunta.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"daw-at-raw-sinabi-ng-iba\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Daw at raw: sinabi ng iba\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Gamitin ang \u003Cstrong>daw\u002Fraw\u003C\u002Fstrong> kapag hindi mo tuwirang ipinapahayag ang sarili mong nakita o nalaman, kundi ipinapasa mo ang sinabi ng iba. Hindi kailangang banggitin lagi kung sino ang nagsabi kung malinaw na ito sa usapan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Sinabi ni Ben:\u003C\u002Fstrong> “Sarado ang tindahan.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ikinuwento mo kay Ana:\u003C\u002Fstrong> Sarado \u003Cstrong>raw\u003C\u002Fstrong> ang tindahan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Sinabi ni Liza:\u003C\u002Fstrong> “May pasok bukas.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ikinuwento mo kay Ben:\u003C\u002Fstrong> May pasok \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong> bukas.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>Sarado raw\u003C\u002Fstrong>, patinig ang huling tunog ng \u003Cem>sarado\u003C\u002Fem>. Sa \u003Cstrong>May pasok daw\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>k\u003C\u002Fstrong> ang huling tunog ng \u003Cem>pasok\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Ang \u003Cstrong>daw\u002Fraw\u003C\u002Fstrong> ay hindi nangangahulugang mali ang impormasyon. Ipinapakita lamang nitong mula sa sinabi ng iba ang impormasyong ipinapasa mo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Magkaiba rin ang \u003Cstrong>din\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong>:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>May pasok \u003Cstrong>din\u003C\u002Fstrong> bukas. — Bukod sa ibang araw, may pasok bukas.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>May pasok \u003Cstrong>daw\u003C\u002Fstrong> bukas. — Iyan ang sinabi ng iba.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"mabilis-na-gabay\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Mabilis na gabay\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>May idinaragdag ka ba? Piliin ang \u003Cstrong>din\u002Frin\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Ipinapasa mo ba ang sinabi ng iba? Piliin ang \u003Cstrong>daw\u002Fraw\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tingnan ang huling tunog ng salitang nasa unahan mismo: karaniwang \u003Cstrong>r\u003C\u002Fstrong> pagkatapos ng patinig, \u003Cstrong>w\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>y\u003C\u002Fstrong>, at \u003Cstrong>d\u003C\u002Fstrong> pagkatapos ng ibang katinig. Gamitin ang \u003Cstrong>d\u003C\u002Fstrong> pagkatapos ng \u003Cstrong>-ra, -ri, -raw o -ray\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Basahin ang buong usapan upang matiyak kung ano ang idinaragdag o kung anong impormasyon ang ipinapasa.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Din\u002Frin: may dagdag. Daw\u002Fraw: may nagsabi.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n",[993,997,1001,1005,1009,1013],{"id":994,"text":995,"depth":16,"number":996},"pagdaragdag-at-pagsasabi-ng-narinig","Pagdaragdag at pagsasabi ng narinig","1",{"id":998,"text":999,"depth":16,"number":1000},"kailan-gagamit-ng-d-o-r","Kailan gagamit ng d o r?","2",{"id":1002,"text":1003,"depth":21,"number":1004},"ayos-ng-kataga-at-panghalip","Ayos ng kataga at panghalip","2.1",{"id":1006,"text":1007,"depth":16,"number":1008},"din-at-rin-may-dagdag","Din at rin: may dagdag","3",{"id":1010,"text":1011,"depth":16,"number":1012},"daw-at-raw-sinabi-ng-iba","Daw at raw: sinabi ng iba","4",{"id":1014,"text":1015,"depth":16,"number":1016},"mabilis-na-gabay","Mabilis na gabay","5"]