[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tl-hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag":3,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e":65,"exercise-list-path-tl-none":82},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":64},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag","Gamitin ang hindi lamang… kundi pati upang magdagdag ng impormasyon, idiin ang ikalawang bahagi, at malinaw na mag-ugnay ng mga parirala at sugnay.","Sa **hindi lamang… kundi pati…**, ipinapakita mong totoo ang unang impormasyon at may mahalagang idaragdag dito. Matututuhan mong linawin kung ano ang idinaragdag at pag-ugnayin ang mga parirala o sugnay nang hindi nagiging malabo ang pangungusap.\n\n## 1. Pagdaragdag, hindi pagtanggi\n\nGamitin ang **hindi lamang… kundi pati…** kapag nais mong sabihing hindi limitado sa unang bahagi ang isang katangian, kilos o pangyayari. Totoo ang unang bahagi; totoo rin ang ikalawa. Karaniwang binibigyang-diin ang dagdag sa ikalawang bahagi.\n\n:::example\nMay programang pangkalusugan sa barangay. Akala mo, para lang ito sa mga bata.\n\nPara ito **hindi lamang sa mga bata kundi pati sa matatanda**.\n\nKasama ang mga bata. Ang mahalagang dagdag: kasama rin ang matatanda.\n:::\n\nIhambing:\n\n- **Para sa mga bata at matatanda ang programa.** — Tuwirang inililista ang dalawang pangkat.\n- **Para ito hindi lamang sa mga bata kundi pati sa matatanda.** — Itinatampok na mas malawak ang saklaw kaysa sa mga bata lamang.\n\nHindi kailangang mas marami, mas malaki o mas mahalaga ang ikalawang bahagi. Maaari lamang itong bago o hindi inaasahang impormasyon.\n\n## 2. Magkatugmang bahagi ng pangungusap\n\nAng pangunahing padron ay **hindi lamang X kundi pati Y**. Ang X at Y ang dalawang bahaging pinag-uugnay. Piliin ang magkatugmang anyo upang madaling makita ang kanilang relasyon.\n\n| Idinaragdag | Halimbawa | Magkatugmang bahagi |\n| --- | --- | --- |\n| Tao | Dumalo **hindi lamang ang mga guro kundi pati ang mga magulang**. | ang mga guro \u002F ang mga magulang |\n| Lugar | Nagdaos sila ng pulong **hindi lamang sa Maynila kundi pati sa Cebu**. | sa Maynila \u002F sa Cebu |\n| Bagay | Nagdala siya **hindi lamang ng pagkain kundi pati ng tubig**. | ng pagkain \u002F ng tubig |\n| Gawain | Mahalaga **hindi lamang ang pagbabasa kundi pati ang pagsusulat**. | ang pagbabasa \u002F ang pagsusulat |\n\nSa mga halimbawang ito, iisa ang kaugnayan ng dalawang bahagi sa natitirang pangungusap. Halimbawa, parehong bagay na dinala ang **pagkain** at **tubig**.\n\n:::tip\nKapag mahaba ang pangungusap, ulitin ang panandang kailangan ng bawat bahagi, gaya ng **ang**, **ng** o **sa**. Hindi laging kailangang ulitin ang pananda, ngunit nakatutulong ito upang luminaw ang ugnayan.\n:::\n\n## 3. Puwesto at saklaw ng pagdaragdag\n\nIlagay ang **hindi lamang** malapit sa bahaging nais mong palawakin. Nagbabago ang ipinagkukumpara kapag nagbago ang bahaging kasunod nito.\n\n:::example\n**Tao ang idinaragdag:**\n\nHindi lamang **si Liza** ang nagluto kundi pati **si Omar**.\n\nParehong nagluto sina Liza at Omar.\n\n**Bagay ang idinaragdag:**\n\nNagluto si Liza hindi lamang **ng kanin** kundi pati **ng gulay**.\n\nSi Liza ang nagluto ng dalawang uri ng pagkain.\n:::\n\nHindi sapat na basta ilagay ang **hindi lamang** sa unahan. Dapat malinaw sa ikalawang bahagi kung tao, bagay, lugar, katangian o kilos ang idinaragdag.\n\nPara suriin ang saklaw:\n\n1. Tukuyin ang unang impormasyong nais mong palawakin.\n2. Ilagay ang **hindi lamang** bago ang bahaging iyon.\n3. Idagdag ang katugmang bahagi pagkatapos ng **kundi pati**.\n4. Basahin muli: malinaw bang pareho silang totoo?\n\n## 4. Pag-uugnay ng mga sugnay at mga baryante\n\nKapag buong kilos o pangyayari ang idinaragdag, maaari mong gamitin ang **hindi lamang… kundi… rin\u002Fdin**. Karaniwan at natural ang ayos na ito sa pag-uugnay ng mga sugnay.\n\n:::example\n**Hindi lamang nagbasa ng ulat si Lea kundi nagsuri rin siya ng datos.**\n\nUnang kilos: nagbasa siya ng ulat.\n\nDagdag na kilos: nagsuri siya ng datos.\n\n**Hindi lamang inayos ni Ben ang mga upuan kundi nilinis din niya ang silid.**\n\nUnang kilos: inayos niya ang mga upuan.\n\nDagdag na kilos: nilinis niya ang silid.\n:::\n\nPareho ang pangunahing diwa ng pagdaragdag. Huwag ipilit ang **pati** sa lahat ng pangungusap kung mas malinaw ang **kundi… rin\u002Fdin** sa pag-uugnay ng mga kilos.\n\nMaaari ring idagdag ang **rin\u002Fdin** sa pariralang may **kundi pati**:\n\n- **Hindi lamang si Ana kundi pati si Rosa ang tumulong.**\n- **Hindi lamang si Ana kundi pati rin si Rosa ang tumulong.**\n\nParehong katanggap-tanggap ang mga ito. Hindi kailangan ang **rin** upang maging buo ang unang pangungusap.\n\nSa karaniwang usapan, madalas gamitin ang **lang** sa halip na **lamang**: **Hindi lang sa bahay kundi pati sa paaralan ginagamit ang wikang ito.** Mas angkop ang **lamang** kapag mas pormal ang pagsulat.\n\n## 5. Iwasang mapagkamalang pagwawasto\n\nMahalagang ibukod ang pagdaragdag sa pagtanggi at pagpapalit ng impormasyon.\n\n| Pangungusap | Kahulugan |\n| --- | --- |\n| **Hindi lamang si Ana ang dumalo kundi pati si Rosa.** | Dumalo si Ana at dumalo rin si Rosa. |\n| **Hindi si Ana ang dumalo kundi si Rosa.** | Hindi dumalo si Ana; si Rosa ang dumalo. |\n\n:::warning\nHuwag basta alisin ang **lamang** kung pagdaragdag ang ibig mong sabihin. Sa paghahambing sa itaas, ang **hindi lamang** ay nagsasabing hindi nag-iisa si Ana. Ang **hindi si Ana** naman ay tumatanggi na siya ang dumalo.\n:::\n\nIsinusulat na isang salita ang **kundi** sa ugnayang ito, hindi **kung di**.\n\nSa pagbabalik-aral, tandaan:\n\n- **Hindi lamang X kundi pati Y**: totoo ang X, at idinaragdag ang Y.\n- **Magkatugmang bahagi**: gawing malinaw kung tao, bagay, lugar o gawain ang pinag-uugnay.\n- **Hindi lamang… kundi… rin\u002Fdin**: natural na pagpipilian kapag mga sugnay ang naglalahad ng magkahiwalay na kilos.\n- **Hindi X kundi Y**: pagtanggi sa X at pagwawasto gamit ang Y, hindi simpleng pagdaragdag.","tl","B2",128,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1932e-3cfb-7ec8-9675-9120edc8d24b",false,0,2,"2026-10-31T18:17:23+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":63},"01a1932e-8f84-7c2e-a7cb-689dcbd75e96","Mga salita sa pagdaragdag at pagwawasto",[25,34,41,48,56],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":33},"01a1932e-8f84-7c9a-a7cb-689dcbe115ee",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":32,"audio":15},"01a1932e-6fbc-7756-b4a9-079a8d354421","lamang",9,"A1",[],1,{"id":35,"vocabularyWord":36,"displayOrder":17},"01a1932e-8f84-7cce-a7cb-689dcc4c6d41",{"id":37,"word":38,"frequency":30,"level":39,"language":9,"partsOfSpeech":40,"audio":15},"01a1932e-7161-7cbd-aa3e-8ab28cbffd20","kundi","A2",[],{"id":42,"vocabularyWord":43,"displayOrder":47},"01a1932e-8f84-7cf6-a7cb-689dcd02431f",{"id":44,"word":45,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":46,"audio":15},"01a1932e-7081-779d-8ede-f568d23dbe4b","pati",[],3,{"id":49,"vocabularyWord":50,"displayOrder":55},"01a1932e-8f84-7d16-a7cb-689dcdb8067c",{"id":51,"word":52,"frequency":53,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":54,"audio":15},"01a1932e-708c-7837-a07c-7992634e1833","rin",10,[],4,{"id":57,"vocabularyWord":58,"displayOrder":62},"01a1932e-8f84-7d36-a7cb-689dce810fd1",{"id":59,"word":60,"frequency":53,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":61,"audio":15},"01a1932e-6f29-7c26-bd3d-dd16516e2861","din",[],5,true,[],[66,76],{"@id":67,"@type":68,"id":69,"grammarPage":70,"title":71,"instructions":72,"displayOrder":16,"type":73,"questionCount":74,"blankCount":74,"isCompleted":15,"ogImageUrl":75},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-4929-74f1-95c7-c0cfe90a2410","GrammarExercise","01a1932e-4929-74f1-95c7-c0cfe90a2410","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Pagdaragdag: kahulugan at saklaw","Piliin ang sagot na tumutugma sa tahasang konteksto o kahulugan ng pangungusap.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_81cfb567-9b3d-4422-abd9-95045ce6bc0e_hero.webp?v=1793470646",{"@id":77,"@type":68,"id":78,"grammarPage":70,"title":79,"instructions":80,"displayOrder":33,"type":73,"questionCount":74,"blankCount":74,"isCompleted":15,"ogImageUrl":81},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-4940-7ee2-a3b8-c92e54f4dcbd","01a1932e-4940-7ee2-a3b8-c92e54f4dcbd","Pagdaragdag, pagwawasto at mga baryante","Piliin ang sagot ayon sa kahulugan, saklaw o rehistrong tahasang hinihingi. Tanggapin ang mga baryanteng itinuturo sa aralin.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_4d9fb23e-3554-4877-b59b-1ddef4c8e587_hero.webp?v=1793470646",null]