[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tl-kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um":3,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c":26,"exercise-list-path-tl-none":46},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":23,"readyImages":25},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um","Alamin ang pagbuo ng kakain, iinom at aalis para sa kilos na gagawin pa, gamit ang pag-uulit sa salitang-ugat at mga simpleng pangungusap sa Tagalog.","## 1. Kilos na gagawin pa\n\nGutom ka, pero hindi ka pa kumakain. Maaari mong sabihin: **Kakain ako mamaya.** Ang **kakain** ay kilos na hindi pa nasisimulan. Ito ang anyo ng **kumain** para sa kilos na gagawin pa.\n\n:::example\n**Kakain** ako mamaya.\n\n**Bibili** si Ana ng tinapay bukas.\n\n**Aalis** tayo mamayang gabi.\n:::\n\n## 2. Paano buuin ang anyo\n\nMagsimula sa **salitang-ugat**. Ito ang payak na salita, tulad ng **kain** sa **kumain**. Sa anyong gagawin pa ng mga pandiwang ito, **walang -um-**.\n\n- Kung nagsisimula sa katinig, ulitin ang unang katinig at kasunod na patinig: **kain → ka + kain → kakain**.\n- Kung nagsisimula sa patinig, ulitin ang unang patinig: **alis → a + alis → aalis**.\n\n| Salitang-ugat | Anyo na may -um- | Kilos na gagawin pa |\n| --- | --- | --- |\n| kain | kumain | **kakain** |\n| bili | bumili | **bibili** |\n| sulat | sumulat | **susulat** |\n| inom | uminom | **iinom** |\n| alis | umalis | **aalis** |\n\n:::tip\nSa **sulat**, **su** lamang ang inuulit: **su + sulat = susulat**. Hindi inuulit ang buong salitang-ugat.\n:::\n\n## 3. Gamitin sa pangungusap\n\nMaaari mong ilagay ang kilos sa unahan, kasunod ang tao na gagawa nito.\n\n:::example\n**Iinom ako** ng tubig mamaya.\n\n**Susulat ka** ba ng liham bukas?\n\n**Bibili si Ana** ng tinapay mamaya.\n:::\n\nAng **mamaya** at **bukas** ay nagsasabi kung kailan gagawin ang kilos. Hindi laging kailangan ang mga ito kung malinaw na ang oras sa usapan.\n\n:::example\n— Ano ang gagawin mo bukas?\n\n— **Aalis ako.**\n:::\n\n## 4. Huwag idagdag ang -um-\n\nPara sa kilos na gagawin pa, gamitin ang **kakain**, hindi **kumakain**.\n\n:::example\n**Kakain ako mamaya.** Hindi pa ako nagsisimulang kumain.\n\n**Kumakain ako ngayon.** Nagsimula na ako at hindi pa tapos.\n:::\n\n:::warning\nHindi sapat na magdagdag lamang ng **bukas** o **mamaya**. Piliin din ang tamang anyo ng pandiwa.\n\nKung balak mong bumili bukas, sabihin: **Bibili ako ng tinapay bukas.**\n:::\n\n:::note\nAng padron dito ay para sa mga pandiwang **-um-** sa talahanayan. Hindi lahat ng pandiwa ay ganito ang pagbuo.\n:::\n\n## 5. Mabilis na gabay\n\nPara sa mga pandiwang ito:\n\n1. Kunin ang salitang-ugat: **bumili → bili**.\n2. Ulitin ang unang katinig at patinig, o ang unang patinig: **bibili**, **iinom**.\n3. Huwag idagdag ang **-um-**.\n4. Gamitin sa pangungusap: **Bibili ako ng tinapay mamaya.**\n\nTandaan: **kakain, bibili, susulat, iinom, aalis** — mga kilos na hindi pa nasisimulan.","tl","A1",29,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1932e-3cc3-7f3d-b088-ac97a7f14896","Mula ugat tungo sa aspekto ng kilos",false,0,21,"2026-10-31T18:17:23+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",2,[],{"name":15,"slug":24,"language":9},"ugat-at-aspekto-ng-kilos-a1",[],[27,37],{"@id":28,"@type":29,"id":30,"grammarPage":31,"title":32,"instructions":33,"displayOrder":17,"type":34,"questionCount":35,"blankCount":35,"isCompleted":16,"ogImageUrl":36},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-4e60-731e-9441-ea69ac72a6de","GrammarExercise","01a1932e-4e60-731e-9441-ea69ac72a6de","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Buuin ang pangungusap tungkol sa gagawin pa","Ayusin ang mga piraso upang bumuo ng pangungusap tungkol sa kilos na hindi pa nasisimulan. May dagdag na maling piraso na hindi gagamitin.","sentence_builder",10,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_edaf672f-2481-4ac7-bd23-23633f3b2f20_hero.webp?v=1793470647",{"@id":38,"@type":29,"id":39,"grammarPage":31,"title":40,"instructions":41,"displayOrder":42,"type":43,"questionCount":44,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":45},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-4e73-7991-9ff3-1577012b541a","01a1932e-4e73-7991-9ff3-1577012b541a","Pagpangkat ng mga kilos na gagawin pa","Pindutin ang isang piraso, saka ang kolum na kinabibilangan nito. Ilagay ang lahat ng piraso.",1,"word_sort",4,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_01031276-73c3-4e49-ae40-9fb486f59bbd_hero.webp?v=1793470647",null]