[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan":837,"grammar-lesson-path-tl-mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan-none":1000,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9":1001,"grammar-quick-check-01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9":1029,"grammar-lesson-body-01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9-7621w8dx96":1048},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":541,"title":542,"slug":543,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":538,"displayOrder":544,"grammarTopics":840,"createdAt":845,"updatedAt":846,"totalExercises":26,"vocabularyLists":847,"readyImages":999},"Pagpili ng mag- at -um- ayon sa nakaugaliang pandiwa at kahulugan, gamit ang tumayo\u002Fmagtayo at pumasok\u002Fmagpasok, at pagkilala sa mga anyong pang-aspekto.","## 1. Piliin ang buong pandiwa, hindi lamang ang panlapi\n\nParehong ginagamit ang **mag-** at **-um-** sa maraming pandiwang nakapokus sa tagaganap. Gayunman, hindi sila malayang mapagpapalit. Nakabatay ang pagpili sa nakaugaliang anyo ng pandiwa at sa kahulugang nais mong ipahayag. Makikita ito sa **tumayo\u002Fmagtayo** at **pumasok\u002Fmagpasok**.\n\nSa pahinang ito, matututuhan mong:\n\n- piliin ang karaniwang pandiwa para sa isang kahulugan;\n- ihambing ang dalawang pandiwang may parehong ugat ngunit magkaibang kahulugan;\n- panatilihin ang napiling pandiwa kapag binabago ang aspekto.\n\n## 2. May nakaugaliang panlapi ang bawat pandiwa\n\nHindi sapat na malaman ang ugat upang mahulaan ang panlapi. Matutuhan ang **buong pandiwa kasama ang kahulugan at karaniwang gamit nito**.\n\n| Nais ipahayag | Karaniwang pandiwa | Halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| Pagkain | **kumain** | Gustong **kumain** ni Leo ng saging. |\n| Pagluluto | **magluto** | Gustong **magluto** ni Mila ng hapunan. |\n| Pagbili | **bumili** | Kailangang **bumili** ni Ana ng bigas. |\n| Paglalaba | **maglaba** | Kailangang **maglaba** ni Ben ng damit. |\n\nWalang simpleng tuntuning nagsasabing **mag-** ang gamit kapag may layon at **-um-** kapag wala. Sa talahanayan, kapuwa may kasamang ng-pariralang tumutukoy sa kinakain, niluluto, binibili o nilalabhan ang dalawang uri ng pandiwa.\n\n:::warning\nHuwag ding itumbas ang **mag-** sa sinasadyang kilos at ang **-um-** sa di-sinasadyang kilos. Maaaring sinasadya ang kapuwa **bumili** at **maglaba**. Hindi sapat ang intensiyon upang piliin ang panlapi.\n:::\n\n## 3. Parehong ugat, magkaibang kilos\n\nMay mga ugat na ginagamit sa kapuwa **mag-** at **-um-**, ngunit nagbabago ang kahulugan at ang mga kalahok sa kilos.\n\n| Ugat | Pandiwang may -um- | Pandiwang may mag- |\n| --- | --- | --- |\n| tayo | **tumayo**: lumipat sa posisyong nakatayo | **magtayo**: gumawa o magtatag ng isang bagay, gaya ng bahay o samahan |\n| pasok | **pumasok**: pumunta sa loob | **magpasok**: magdala o maglagay ng isang bagay sa loob |\n| akyat | **umakyat**: pumunta sa mas mataas na lugar | **mag-akyat**: magdala ng isang bagay sa mas mataas na lugar |\n| baba | **bumaba**: pumunta sa mas mababang lugar | **magbaba**: magdala o maglipat ng isang bagay sa mas mababang lugar |\n| uwi | **umuwi**: bumalik sa tahanan | **mag-uwi**: magdala ng isang bagay pauwi |\n\n:::example\n**Nasa pulong si Liza.**\n\n**Tumayo si Liza** upang magsalita. Siya mismo ang lumipat sa posisyong nakatayo.\n\n**Nagtayo si Liza ng samahan** para sa mga magsasaka. Bumuo siya ng isang samahan; hindi inilalarawan ng pangungusap ang posisyon ng kaniyang katawan.\n\n**Nasa labas ng silid si Marco.**\n\n**Pumasok si Marco sa silid.** Si Marco ang pumunta sa loob.\n\n**Nagpasok si Marco ng mga upuan sa silid.** Ang mga upuan ang dinala niya sa loob.\n:::\n\nSa mga halimbawang ito, ang **si Liza** at **si Marco** ang mga pariralang nasa pangkat ng *ang*. Tagaganap ang kanilang papel sa parehong uri ng pandiwa. Hindi awtomatikong nagpapalit ng pokus ang pagpapalit ng **-um-** at **mag-**; dito, nagbabago ang mismong kilos na ipinahahayag.\n\nMadalas sa ganitong mga pares ng pandiwa ng galaw, ang tagaganap mismo ang lumilipat ng lugar sa anyong may **-um-**, samantalang may bagay siyang inililipat sa anyong may **mag-**. Ihambing ang **Umakyat si Marco sa ikalawang palapag** at **Nag-akyat si Marco ng maleta sa ikalawang palapag**; **Bumaba siya sa silong** at **Nagbaba siya ng kahon sa silong**; **Umuwi siya pagkatapos ng trabaho** at **Nag-uwi siya ng pagkain para sa pamilya**. Hindi ito tuntunin para sa lahat ng pandiwa.\n\n:::note\nSa **pumasok\u002Fmagpasok**, malinaw ang kaibahan ng pagpunta sa loob at pagdadala ng bagay sa loob. Ngunit huwag gawing pangkalahatang tuntunin na ang **mag-** ay laging nangangahulugang pagpapagawa o pagpapakilos sa iba. Hindi iyon ang kahulugan ng **magluto** at **maglaba**.\n:::\n\n### Pagbabago ng kalagayan: -um- at magpa-\n\nSa ilang ugat na ginagamit sa mga pang-uri, ang **-um-** ay nagsasaad ng pagbabago ng kalagayan. Ang tinutukoy ng ang-parirala ang dumaranas ng pagbabago; hindi nito awtomatikong ipinahihiwatig na sinadya niya iyon. Sa mga ugat na ito, karaniwang **magpa-** ang ginagamit upang ipahayag ang pagkilos na naglalayong magkaroon ng gayong pagbabago sa sarili o sa iba, ayon sa mga kasamang parirala.\n\n| Ugat | Pagbabago ng kalagayan | Pagkilos upang magkaroon ng pagbabago |\n| --- | --- | --- |\n| ganda | **gumanda**: naging mas maganda | **magpaganda**: gumawa ng paraan upang maging mas maganda ang sarili o ang isang bagay |\n| taba | **tumaba**: nadagdagan ang taba o timbang | **magpataba**: gumawa ng paraan upang tumaba ang sarili o ang inaalagaang tao o hayop |\n| laki | **lumaki**: nadagdagan ang laki | **magpalaki**: gumawa ng paraan upang lumaki ang isang bagay, o mag-aruga ng bata hanggang sa paglaki nito |\n\n:::example\n**Gumanda ang hardin matapos ang pag-aayos.** Ang pagbabago sa hardin ang inilalarawan.\n\n**Nagpaganda si Liza ng hardin para sa pagtitipon.** Ang ginawa ni Liza upang mapaganda ang hardin ang inilalarawan.\n\n**Tumaba ang alagang baboy.** Nadagdagan ang timbang nito.\n\n**Nagpataba si Marco ng baboy.** Inalagaan at pinakain niya ito upang tumaba.\n\n**Lumaki ang mga anak ni Liza.** Ang paglaki ng mga anak ang inilalarawan.\n\n**Nagpalaki si Liza ng tatlong anak.** Ang pag-aaruga ni Liza ang inilalarawan.\n:::\n\nHindi basta **mag-** ang ipinapalit sa **-um-** sa mga pares na ito: bahagi ng kahulugan ang **pa-** sa **magpa-**. Alamin pa rin ang buong pandiwa at ang karaniwang gamit nito.\n\n## 4. Panatilihin ang pandiwa sa pagbabago ng aspekto\n\nKapag napili mo na ang kahulugan, gamitin ang mga anyo ng **pandiwang iyon**. Hindi magkaibang aspekto ng iisang pandiwa ang *tumayo* at *magtayo*.\n\n| Pandiwa | Pawatas | Perpektibo | Imperpektibo | Kontemplatibo |\n| --- | --- | --- | --- | --- |\n| Paglipat sa posisyong nakatayo | **tumayo** | **tumayo** | **tumatayo** | **tatayo** |\n| Paggawa o pagtatatag | **magtayo** | **nagtayo** | **nagtatayo** | **magtatayo** |\n\nAng *pawatas* ang anyong ginagamit, halimbawa, pagkatapos ng **gustong**: *Gustong tumayo ni Liza* at *Gustong magtayo ni Liza ng samahan*.\n\nMagkapareho ang anyong pawatas at perpektibo ng **tumayo**, kaya mahalaga ang konteksto at pagkakabuo ng pangungusap. Sa **Gustong tumayo ni Liza**, pawatas ang **tumayo**: ang pagtayo ang nais niyang gawin, at hindi sinasabing naganap na ito. Sa **Tumayo si Liza**, perpektibo ang **tumayo**: inilalahad ang naganap na pagtayo. Hindi sapat ang anyong **tumayo** lamang upang matukoy kung alin ang gamit nito.\n\nSa mga anyong may **mag-**, nagiging **nag-** ang panlapi sa perpektibo at imperpektibo. Sa imperpektibo at kontemplatibo ng dalawang pandiwang ito, inuulit ang unang pantig ng ugat: **ta** sa *tayo*. Walang **-um-** sa kontemplatibong **tatayo**. Bahagi ito ng karaniwang pagbuo ng kontemplatibo sa mga pandiwang may **-um-**: inuulit ang unang pantig ng ugat at hindi idinaragdag ang **-um-**. Kaya **tayo → ta + tayo → tatayo**, gaya rin ng **kain → ka + kain → kakain** at **pasok → pa + pasok → papasok**. Hindi eksepsiyon ang **tatayo**, at nananatili itong anyo ng pandiwang **tumayo**.\n\n:::example\n**Tumayo si Liza nang tawagin ang pangalan niya.** — Naganap ang pagtayo.\n\n**Nagtatayo sila ngayon ng bahay.** — Nagpapatuloy pa ang paggawa.\n\n**Magtatayo sila ng bahay sa susunod na taon.** — Hindi pa nasisimulan ang paggawa.\n:::\n\nAng aspekto ay tumutukoy sa pagkaganap ng kilos, hindi lamang sa panahon. Halimbawa, sa **Nagtatayo sila noon ng bahay**, imperpektibo pa rin ang **nagtatayo** kahit nakaraang panahon ang ipinahihiwatig ng **noon**.\n\n## 5. Suriin ang kahulugan bago magwasto\n\nMaaaring tama ang anyo ng isang pandiwa ngunit hindi iyon ang angkop sa nais mong sabihin.\n\n:::example\n**Nais mong sabihing pumunta si Ana sa loob ng opisina.**\n\n✓ **Pumasok si Ana sa opisina.**\n\n**Nais mong sabihing dinala ni Ana ang mga kahon sa loob ng opisina.**\n\n✓ **Nagpasok si Ana ng mga kahon sa opisina.**\n\nHindi ipinahahayag ng **Pumasok si Ana sa opisina** na nagdala siya ng mga kahon. Hindi rin kailangang mali ang pangungusap na iyon: iba lamang ang impormasyong ibinibigay nito.\n:::\n\nKapag may nakita kang dalawang anyo mula sa parehong ugat, suriin ang buong pangungusap. May mga pandiwang nagkakalapit ang kahulugan sa ilang gamit. Halimbawa, maaaring mangahulugang pag-uwi o pagbabalik sa dating lugar ang kapuwa **bumalik** at **magbalik**: *Nais niyang bumalik sa bayan* at *Nais niyang magbalik sa bayan*. Maaari ring mangahulugan ng pagsasauli ang **magbalik**: *Kailangan niyang magbalik ng hiniram na aklat*.\n\nKaya hindi sapat ang panlapi lamang: mahalaga rin ang mga kasamang parirala at ang sitwasyon.\n\n## 6. Gabay sa pagpili\n\n1. **Linawin ang kilos.** Sino ang kumikilos, at ano ang nangyayari?\n2. **Piliin ang buong pandiwa.** Alamin ang nakaugaliang anyo para sa kahulugang iyon.\n3. **Tingnan ang mga kasamang parirala.** Sa *pumasok*, sino ang pumasok? Sa *magpasok*, ano ang ipinasok?\n4. **Saka piliin ang aspekto.** Halimbawa: *magtayo → nagtayo, nagtatayo, magtatayo*.\n\n:::tip\nItala ang pandiwa kasama ang maikling parirala: **pumasok sa silid**, **magpasok ng upuan**, **tumayo upang magsalita**, **magtayo ng bahay**. Mas malinaw ang kahulugan kaysa kung ugat at panlapi lamang ang kabisado mo.\n:::",[841],{"id":842,"name":542,"level":538,"language":9,"isCompleted":843,"completionPercentage":844,"totalExercises":26,"completedExercises":844},"01a1932e-3cfd-7f92-a99b-5230d0d86dac",false,0,"2026-10-31T18:17:23+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[848],{"id":849,"title":850,"vocabularyListWords":851,"isPublished":877},"01a1932e-9055-75a6-8e38-590262a0a034","Mga pandiwang magkaugnay ngunit magkaiba",[852,858,864,870,879,887,895,901,909,917,925,931,939,945,953,961,969,977,985,991],{"id":853,"vocabularyWord":854,"displayOrder":11},"01a1932e-9055-765a-8e38-590262dc3c80",{"id":855,"word":856,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":857,"audio":843},"01a1932e-6fab-78f3-8a07-21ed237771c0","kumain",[],{"id":859,"vocabularyWord":860,"displayOrder":16},"01a1932e-9055-76ba-8e38-590262eb1f3a",{"id":861,"word":862,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":863,"audio":843},"01a1932e-6fda-7e7a-9633-73bde652f3ba","magluto",[],{"id":865,"vocabularyWord":866,"displayOrder":21},"01a1932e-9055-7702-8e38-590263b554ae",{"id":867,"word":868,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":869,"audio":843},"01a1932e-6f1c-7bc8-94eb-6637fc63d9fe","bumili",[],{"id":871,"vocabularyWord":872,"displayOrder":26},"01a1932e-9055-7742-8e38-59026445dfc3",{"id":873,"word":874,"frequency":41,"level":10,"language":9,"audioFilePath":875,"partsOfSpeech":876,"audio":877,"audioUrl":878},"01a1932e-6fd6-77e5-a7ca-904e78904fde","maglaba","tts_b645cf131108c21b_fil-PH.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_b645cf131108c21b_fil-PH.mp3",{"id":880,"vocabularyWord":881,"displayOrder":31},"01a1932e-9055-777e-8e38-590264ffa8ba",{"id":882,"word":883,"frequency":46,"level":10,"language":9,"audioFilePath":884,"partsOfSpeech":885,"audio":877,"audioUrl":886},"01a1932e-70ac-7816-9422-f8bedc87e66a","tumayo","tts_b97c8ba37d53d6de_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_b97c8ba37d53d6de_fil-PH.mp3",{"id":888,"vocabularyWord":889,"displayOrder":36},"01a1932e-9055-77be-8e38-5902650cfbe9",{"id":890,"word":891,"frequency":41,"level":181,"language":9,"audioFilePath":892,"partsOfSpeech":893,"audio":877,"audioUrl":894},"01a1932e-71c9-7057-a497-61459e67bc85","magtayo","tts_59466b2626897f6e_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_59466b2626897f6e_fil-PH.mp3",{"id":896,"vocabularyWord":897,"displayOrder":41},"01a1932e-9055-77f2-8e38-59026540a825",{"id":898,"word":899,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":900,"audio":843},"01a1932e-7087-7f22-949c-cc3a68f1ee1b","pumasok",[],{"id":902,"vocabularyWord":903,"displayOrder":46},"01a1932e-9055-782e-8e38-590265bec428",{"id":904,"word":905,"frequency":41,"level":181,"language":9,"audioFilePath":906,"partsOfSpeech":907,"audio":877,"audioUrl":908},"01a1932e-71c4-7c84-a695-534d472ce42f","magpasok","tts_5649d48f6819e5de_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5649d48f6819e5de_fil-PH.mp3",{"id":910,"vocabularyWord":911,"displayOrder":51},"01a1932e-9055-7862-8e38-590266020543",{"id":912,"word":913,"frequency":46,"level":10,"language":9,"audioFilePath":914,"partsOfSpeech":915,"audio":877,"audioUrl":916},"01a1932e-70af-72b5-b7fe-dc534c62731c","umakyat","tts_750e6a1411a6aca2_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_750e6a1411a6aca2_fil-PH.mp3",{"id":918,"vocabularyWord":919,"displayOrder":56},"01a1932e-9055-789a-8e38-590266fed260",{"id":920,"word":921,"frequency":31,"level":181,"language":9,"audioFilePath":922,"partsOfSpeech":923,"audio":877,"audioUrl":924},"01a1932e-716c-74f5-86ae-2c175942e932","mag-akyat","tts_19caf1c86ed56d76_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_19caf1c86ed56d76_fil-PH.mp3",{"id":926,"vocabularyWord":927,"displayOrder":61},"01a1932e-9055-78ce-8e38-5902679820da",{"id":928,"word":929,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":930,"audio":843},"01a1932e-6f1a-7b11-a9cf-213551531c33","bumaba",[],{"id":932,"vocabularyWord":933,"displayOrder":66},"01a1932e-9055-791e-8e38-590267e5d3d1",{"id":934,"word":935,"frequency":36,"level":181,"language":9,"audioFilePath":936,"partsOfSpeech":937,"audio":877,"audioUrl":938},"01a1932e-716f-78ce-b438-c5421a02a5d5","magbaba","tts_f0e79722757978af_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f0e79722757978af_fil-PH.mp3",{"id":940,"vocabularyWord":941,"displayOrder":71},"01a1932e-9055-7956-8e38-5902680d0bd3",{"id":942,"word":943,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":944,"audio":843},"01a1932e-70b3-7a88-b5c7-85d98be962b8","umuwi",[],{"id":946,"vocabularyWord":947,"displayOrder":76},"01a1932e-9055-7a0a-8e38-59026853239c",{"id":948,"word":949,"frequency":41,"level":181,"language":9,"audioFilePath":950,"partsOfSpeech":951,"audio":877,"audioUrl":952},"01a1932e-716e-77d9-af0b-343b64128cec","mag-uwi","tts_29db9da3c266a144_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_29db9da3c266a144_fil-PH.mp3",{"id":954,"vocabularyWord":955,"displayOrder":81},"01a1932e-9055-7a4e-8e38-590268b63640",{"id":956,"word":957,"frequency":41,"level":181,"language":9,"audioFilePath":958,"partsOfSpeech":959,"audio":877,"audioUrl":960},"01a1932e-7137-71b4-a246-9aa29248039b","gumanda","tts_cbdad15e14af34f9_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_cbdad15e14af34f9_fil-PH.mp3",{"id":962,"vocabularyWord":963,"displayOrder":86},"01a1932e-9055-7a86-8e38-590268fa1159",{"id":964,"word":965,"frequency":36,"level":181,"language":9,"audioFilePath":966,"partsOfSpeech":967,"audio":877,"audioUrl":968},"01a1932e-7175-7825-bf91-2368fa794bd8","magpaganda","tts_8718eabd618511c5_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_8718eabd618511c5_fil-PH.mp3",{"id":970,"vocabularyWord":971,"displayOrder":91},"01a1932e-9055-7ac2-8e38-590269e96596",{"id":972,"word":973,"frequency":41,"level":181,"language":9,"audioFilePath":974,"partsOfSpeech":975,"audio":877,"audioUrl":976},"01a1932e-721c-7a10-a140-1de9001f5ddb","tumaba","tts_649e005efed414c4_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_649e005efed414c4_fil-PH.mp3",{"id":978,"vocabularyWord":979,"displayOrder":96},"01a1932e-9055-7af2-8e38-59026ab626fc",{"id":980,"word":981,"frequency":31,"level":181,"language":9,"audioFilePath":982,"partsOfSpeech":983,"audio":877,"audioUrl":984},"01a1932e-71c6-7e54-8c17-b13494bbce71","magpataba","tts_bd8dee0982af7bab_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_bd8dee0982af7bab_fil-PH.mp3",{"id":986,"vocabularyWord":987,"displayOrder":101},"01a1932e-9055-7b32-8e38-59026b39d012",{"id":988,"word":989,"frequency":46,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":990,"audio":843},"01a1932e-7164-7eb2-a4ab-ee0e2886e119","lumaki",[],{"id":992,"vocabularyWord":993,"displayOrder":106},"01a1932e-9055-7b6a-8e38-59026b53bfd2",{"id":994,"word":995,"frequency":41,"level":181,"language":9,"audioFilePath":996,"partsOfSpeech":997,"audio":877,"audioUrl":998},"01a1932e-71c1-7c3f-a57e-8d31ca6f81e9","magpalaki","tts_1aa25cc03b351d57_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_1aa25cc03b351d57_fil-PH.mp3",[],null,[1002,1011,1017,1024],{"@id":1003,"@type":1004,"id":1005,"grammarPage":1006,"title":1007,"instructions":1008,"displayOrder":844,"type":1009,"questionCount":76,"blankCount":76,"isCompleted":843,"ogImageUrl":1010},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-529f-700a-8846-8e49c06efe4b","GrammarExercise","01a1932e-529f-700a-8846-8e49c06efe4b","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Piliin ang kilos at ang buong pandiwa","Piliin ang pandiwang tumutugma sa kahulugan at sa mga kasamang parirala.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2c6a67b0-47d1-4ab1-8420-32deacf8cd01_hero.webp?v=1793470649",{"@id":1012,"@type":1004,"id":1013,"grammarPage":1006,"title":1014,"instructions":1015,"displayOrder":11,"type":1009,"questionCount":76,"blankCount":76,"isCompleted":843,"ogImageUrl":1016},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-52ba-72b5-9644-78d729d70ec4","01a1932e-52ba-72b5-9644-78d729d70ec4","Pagbabago ng kalagayan, aspekto at kahulugan","Piliin ang sagot ayon sa inilalarawang pagbabago, pagkaganap ng kilos o kahulugan ng buong pangungusap.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1e7b8453-6afc-4e22-a839-80299b1f8976_hero.webp?v=1793470649",{"@id":1018,"@type":1004,"id":1019,"grammarPage":1006,"title":1020,"instructions":1021,"displayOrder":16,"type":1022,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":1023},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-52d6-75a8-86c9-857bd0d5f5dc","01a1932e-52d6-75a8-86c9-857bd0d5f5dc","Buong pandiwa sa pagkain, gawain at paglipat","Ayusin ang mga piraso upang bumuo ng pangungusap. May dagdag na maling piraso na hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b7b70697-e142-4165-8daa-41d6ccfbc8d8_hero.webp?v=1793470649",{"@id":1025,"@type":1004,"id":1026,"grammarPage":1006,"title":1027,"instructions":1021,"displayOrder":21,"type":1022,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":1028},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-52ea-7ee2-a76c-cc208ac0fc31","01a1932e-52ea-7ee2-a76c-cc208ac0fc31","Pagbabago ng kalagayan at mga anyong pang-aspekto","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_56e28229-aa50-4bb7-8f2a-b5f756ce23f6_hero.webp?v=1793470649",{"id":1005,"grammarPage":1006,"title":1007,"instructions":1008,"seoTitle":1030,"seoDescription":1031,"displayOrder":844,"type":1009,"questions":1032,"ogImageUrl":1010},"Mag- at -um-: piliin ang tamang kilos","Pagsasanay sa mag- at -um- gamit ang pagpili sa patlang tungkol sa pagkain, gawaing-bahay, paglipat ng lugar at pagdadala ng mga bagay sa araw-araw.",[1033],{"id":1034,"sentenceTemplate":1035,"displayOrder":844,"explanation":1036,"exampleSentence":1037,"blanks":1038},"01a1932e-529f-7312-8846-8e49c372f06f","Gutom na ako at gusto kong __1__ ng almusal, hindi maghanda nito.","Kumain ang buong pandiwa para sa pagkain. Tahasang hindi paghahanda ng pagkain ang nais, kaya hindi magluto; ang maglaba ay para sa damit.","Kailangang kumain ng bata bago uminom ng gamot.",[1039],{"id":1040,"blankNumber":11,"options":1041},"01a1932e-529f-7282-8846-8e49c36241b4",[1042,1044,1046],{"id":1043,"optionText":862,"isCorrect":843,"displayOrder":844},"01a1932e-529f-7192-8846-8e49c14adcee",{"id":1045,"optionText":856,"isCorrect":877,"displayOrder":11},"01a1932e-529f-71f6-8846-8e49c1e142c7",{"id":1047,"optionText":874,"isCorrect":843,"displayOrder":16},"01a1932e-529f-723e-8846-8e49c2a1d329",{"html":1049,"toc":1050},"\u003Ch2 id=\"piliin-ang-buong-pandiwa-hindi-lamang-ang-panlapi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Piliin ang buong pandiwa, hindi lamang ang panlapi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Parehong ginagamit ang \u003Cstrong>mag-\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong> sa maraming pandiwang nakapokus sa tagaganap. Gayunman, hindi sila malayang mapagpapalit. Nakabatay ang pagpili sa nakaugaliang anyo ng pandiwa at sa kahulugang nais mong ipahayag. Makikita ito sa \u003Cstrong>tumayo\u002Fmagtayo\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>pumasok\u002Fmagpasok\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa pahinang ito, matututuhan mong:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>piliin ang karaniwang pandiwa para sa isang kahulugan;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>ihambing ang dalawang pandiwang may parehong ugat ngunit magkaibang kahulugan;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>panatilihin ang napiling pandiwa kapag binabago ang aspekto.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"may-nakaugaliang-panlapi-ang-bawat-pandiwa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>May nakaugaliang panlapi ang bawat pandiwa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Hindi sapat na malaman ang ugat upang mahulaan ang panlapi. Matutuhan ang \u003Cstrong>buong pandiwa kasama ang kahulugan at karaniwang gamit nito\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Nais ipahayag\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Karaniwang pandiwa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Pagkain\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>kumain\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Gustong \u003Cstrong>kumain\u003C\u002Fstrong> ni Leo ng saging.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Pagluluto\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>magluto\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Gustong \u003Cstrong>magluto\u003C\u002Fstrong> ni Mila ng hapunan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Pagbili\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>bumili\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kailangang \u003Cstrong>bumili\u003C\u002Fstrong> ni Ana ng bigas.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Paglalaba\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>maglaba\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Kailangang \u003Cstrong>maglaba\u003C\u002Fstrong> ni Ben ng damit.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Walang simpleng tuntuning nagsasabing \u003Cstrong>mag-\u003C\u002Fstrong> ang gamit kapag may layon at \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong> kapag wala. Sa talahanayan, kapuwa may kasamang ng-pariralang tumutukoy sa kinakain, niluluto, binibili o nilalabhan ang dalawang uri ng pandiwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Huwag ding itumbas ang \u003Cstrong>mag-\u003C\u002Fstrong> sa sinasadyang kilos at ang \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong> sa di-sinasadyang kilos. Maaaring sinasadya ang kapuwa \u003Cstrong>bumili\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>maglaba\u003C\u002Fstrong>. Hindi sapat ang intensiyon upang piliin ang panlapi.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"parehong-ugat-magkaibang-kilos\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Parehong ugat, magkaibang kilos\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>May mga ugat na ginagamit sa kapuwa \u003Cstrong>mag-\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong>, ngunit nagbabago ang kahulugan at ang mga kalahok sa kilos.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Ugat\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pandiwang may -um-\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pandiwang may mag-\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>tayo\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tumayo\u003C\u002Fstrong>: lumipat sa posisyong nakatayo\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>magtayo\u003C\u002Fstrong>: gumawa o magtatag ng isang bagay, gaya ng bahay o samahan\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>pasok\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>pumasok\u003C\u002Fstrong>: pumunta sa loob\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>magpasok\u003C\u002Fstrong>: magdala o maglagay ng isang bagay sa loob\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>akyat\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>umakyat\u003C\u002Fstrong>: pumunta sa mas mataas na lugar\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>mag-akyat\u003C\u002Fstrong>: magdala ng isang bagay sa mas mataas na lugar\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>baba\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>bumaba\u003C\u002Fstrong>: pumunta sa mas mababang lugar\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>magbaba\u003C\u002Fstrong>: magdala o maglipat ng isang bagay sa mas mababang lugar\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>uwi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>umuwi\u003C\u002Fstrong>: bumalik sa tahanan\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>mag-uwi\u003C\u002Fstrong>: magdala ng isang bagay pauwi\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Nasa pulong si Liza.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tumayo si Liza\u003C\u002Fstrong> upang magsalita. Siya mismo ang lumipat sa posisyong nakatayo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nagtayo si Liza ng samahan\u003C\u002Fstrong> para sa mga magsasaka. Bumuo siya ng isang samahan; hindi inilalarawan ng pangungusap ang posisyon ng kaniyang katawan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nasa labas ng silid si Marco.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Pumasok si Marco sa silid.\u003C\u002Fstrong> Si Marco ang pumunta sa loob.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nagpasok si Marco ng mga upuan sa silid.\u003C\u002Fstrong> Ang mga upuan ang dinala niya sa loob.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa mga halimbawang ito, ang \u003Cstrong>si Liza\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>si Marco\u003C\u002Fstrong> ang mga pariralang nasa pangkat ng \u003Cem>ang\u003C\u002Fem>. Tagaganap ang kanilang papel sa parehong uri ng pandiwa. Hindi awtomatikong nagpapalit ng pokus ang pagpapalit ng \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>mag-\u003C\u002Fstrong>; dito, nagbabago ang mismong kilos na ipinahahayag.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Madalas sa ganitong mga pares ng pandiwa ng galaw, ang tagaganap mismo ang lumilipat ng lugar sa anyong may \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong>, samantalang may bagay siyang inililipat sa anyong may \u003Cstrong>mag-\u003C\u002Fstrong>. Ihambing ang \u003Cstrong>Umakyat si Marco sa ikalawang palapag\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>Nag-akyat si Marco ng maleta sa ikalawang palapag\u003C\u002Fstrong>; \u003Cstrong>Bumaba siya sa silong\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>Nagbaba siya ng kahon sa silong\u003C\u002Fstrong>; \u003Cstrong>Umuwi siya pagkatapos ng trabaho\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>Nag-uwi siya ng pagkain para sa pamilya\u003C\u002Fstrong>. Hindi ito tuntunin para sa lahat ng pandiwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Sa \u003Cstrong>pumasok\u002Fmagpasok\u003C\u002Fstrong>, malinaw ang kaibahan ng pagpunta sa loob at pagdadala ng bagay sa loob. Ngunit huwag gawing pangkalahatang tuntunin na ang \u003Cstrong>mag-\u003C\u002Fstrong> ay laging nangangahulugang pagpapagawa o pagpapakilos sa iba. Hindi iyon ang kahulugan ng \u003Cstrong>magluto\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>maglaba\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch3 id=\"pagbabago-ng-kalagayan-um-at-magpa-\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.1\u003C\u002Fspan>Pagbabago ng kalagayan: -um- at magpa-\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Sa ilang ugat na ginagamit sa mga pang-uri, ang \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong> ay nagsasaad ng pagbabago ng kalagayan. Ang tinutukoy ng ang-parirala ang dumaranas ng pagbabago; hindi nito awtomatikong ipinahihiwatig na sinadya niya iyon. Sa mga ugat na ito, karaniwang \u003Cstrong>magpa-\u003C\u002Fstrong> ang ginagamit upang ipahayag ang pagkilos na naglalayong magkaroon ng gayong pagbabago sa sarili o sa iba, ayon sa mga kasamang parirala.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Ugat\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pagbabago ng kalagayan\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pagkilos upang magkaroon ng pagbabago\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>ganda\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>gumanda\u003C\u002Fstrong>: naging mas maganda\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>magpaganda\u003C\u002Fstrong>: gumawa ng paraan upang maging mas maganda ang sarili o ang isang bagay\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>taba\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tumaba\u003C\u002Fstrong>: nadagdagan ang taba o timbang\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>magpataba\u003C\u002Fstrong>: gumawa ng paraan upang tumaba ang sarili o ang inaalagaang tao o hayop\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>laki\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>lumaki\u003C\u002Fstrong>: nadagdagan ang laki\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>magpalaki\u003C\u002Fstrong>: gumawa ng paraan upang lumaki ang isang bagay, o mag-aruga ng bata hanggang sa paglaki nito\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Gumanda ang hardin matapos ang pag-aayos.\u003C\u002Fstrong> Ang pagbabago sa hardin ang inilalarawan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nagpaganda si Liza ng hardin para sa pagtitipon.\u003C\u002Fstrong> Ang ginawa ni Liza upang mapaganda ang hardin ang inilalarawan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tumaba ang alagang baboy.\u003C\u002Fstrong> Nadagdagan ang timbang nito.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nagpataba si Marco ng baboy.\u003C\u002Fstrong> Inalagaan at pinakain niya ito upang tumaba.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Lumaki ang mga anak ni Liza.\u003C\u002Fstrong> Ang paglaki ng mga anak ang inilalarawan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nagpalaki si Liza ng tatlong anak.\u003C\u002Fstrong> Ang pag-aaruga ni Liza ang inilalarawan.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Hindi basta \u003Cstrong>mag-\u003C\u002Fstrong> ang ipinapalit sa \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong> sa mga pares na ito: bahagi ng kahulugan ang \u003Cstrong>pa-\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cstrong>magpa-\u003C\u002Fstrong>. Alamin pa rin ang buong pandiwa at ang karaniwang gamit nito.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"panatilihin-ang-pandiwa-sa-pagbabago-ng-aspekto\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Panatilihin ang pandiwa sa pagbabago ng aspekto\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kapag napili mo na ang kahulugan, gamitin ang mga anyo ng \u003Cstrong>pandiwang iyon\u003C\u002Fstrong>. Hindi magkaibang aspekto ng iisang pandiwa ang \u003Cem>tumayo\u003C\u002Fem> at \u003Cem>magtayo\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pandiwa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pawatas\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Perpektibo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Imperpektibo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Kontemplatibo\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Paglipat sa posisyong nakatayo\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tumayo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tumayo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tumatayo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>tatayo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Paggawa o pagtatatag\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>magtayo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>nagtayo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>nagtatayo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>magtatayo\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ang \u003Cem>pawatas\u003C\u002Fem> ang anyong ginagamit, halimbawa, pagkatapos ng \u003Cstrong>gustong\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>Gustong tumayo ni Liza\u003C\u002Fem> at \u003Cem>Gustong magtayo ni Liza ng samahan\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Magkapareho ang anyong pawatas at perpektibo ng \u003Cstrong>tumayo\u003C\u002Fstrong>, kaya mahalaga ang konteksto at pagkakabuo ng pangungusap. Sa \u003Cstrong>Gustong tumayo ni Liza\u003C\u002Fstrong>, pawatas ang \u003Cstrong>tumayo\u003C\u002Fstrong>: ang pagtayo ang nais niyang gawin, at hindi sinasabing naganap na ito. Sa \u003Cstrong>Tumayo si Liza\u003C\u002Fstrong>, perpektibo ang \u003Cstrong>tumayo\u003C\u002Fstrong>: inilalahad ang naganap na pagtayo. Hindi sapat ang anyong \u003Cstrong>tumayo\u003C\u002Fstrong> lamang upang matukoy kung alin ang gamit nito.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa mga anyong may \u003Cstrong>mag-\u003C\u002Fstrong>, nagiging \u003Cstrong>nag-\u003C\u002Fstrong> ang panlapi sa perpektibo at imperpektibo. Sa imperpektibo at kontemplatibo ng dalawang pandiwang ito, inuulit ang unang pantig ng ugat: \u003Cstrong>ta\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cem>tayo\u003C\u002Fem>. Walang \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong> sa kontemplatibong \u003Cstrong>tatayo\u003C\u002Fstrong>. Bahagi ito ng karaniwang pagbuo ng kontemplatibo sa mga pandiwang may \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong>: inuulit ang unang pantig ng ugat at hindi idinaragdag ang \u003Cstrong>-um-\u003C\u002Fstrong>. Kaya \u003Cstrong>tayo → ta + tayo → tatayo\u003C\u002Fstrong>, gaya rin ng \u003Cstrong>kain → ka + kain → kakain\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>pasok → pa + pasok → papasok\u003C\u002Fstrong>. Hindi eksepsiyon ang \u003Cstrong>tatayo\u003C\u002Fstrong>, at nananatili itong anyo ng pandiwang \u003Cstrong>tumayo\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Tumayo si Liza nang tawagin ang pangalan niya.\u003C\u002Fstrong> — Naganap ang pagtayo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nagtatayo sila ngayon ng bahay.\u003C\u002Fstrong> — Nagpapatuloy pa ang paggawa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Magtatayo sila ng bahay sa susunod na taon.\u003C\u002Fstrong> — Hindi pa nasisimulan ang paggawa.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Ang aspekto ay tumutukoy sa pagkaganap ng kilos, hindi lamang sa panahon. Halimbawa, sa \u003Cstrong>Nagtatayo sila noon ng bahay\u003C\u002Fstrong>, imperpektibo pa rin ang \u003Cstrong>nagtatayo\u003C\u002Fstrong> kahit nakaraang panahon ang ipinahihiwatig ng \u003Cstrong>noon\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"suriin-ang-kahulugan-bago-magwasto\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Suriin ang kahulugan bago magwasto\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maaaring tama ang anyo ng isang pandiwa ngunit hindi iyon ang angkop sa nais mong sabihin.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Nais mong sabihing pumunta si Ana sa loob ng opisina.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ \u003Cstrong>Pumasok si Ana sa opisina.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nais mong sabihing dinala ni Ana ang mga kahon sa loob ng opisina.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>✓ \u003Cstrong>Nagpasok si Ana ng mga kahon sa opisina.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hindi ipinahahayag ng \u003Cstrong>Pumasok si Ana sa opisina\u003C\u002Fstrong> na nagdala siya ng mga kahon. Hindi rin kailangang mali ang pangungusap na iyon: iba lamang ang impormasyong ibinibigay nito.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Kapag may nakita kang dalawang anyo mula sa parehong ugat, suriin ang buong pangungusap. May mga pandiwang nagkakalapit ang kahulugan sa ilang gamit. Halimbawa, maaaring mangahulugang pag-uwi o pagbabalik sa dating lugar ang kapuwa \u003Cstrong>bumalik\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>magbalik\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>Nais niyang bumalik sa bayan\u003C\u002Fem> at \u003Cem>Nais niyang magbalik sa bayan\u003C\u002Fem>. Maaari ring mangahulugan ng pagsasauli ang \u003Cstrong>magbalik\u003C\u002Fstrong>: \u003Cem>Kailangan niyang magbalik ng hiniram na aklat\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kaya hindi sapat ang panlapi lamang: mahalaga rin ang mga kasamang parirala at ang sitwasyon.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"gabay-sa-pagpili\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Gabay sa pagpili\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Linawin ang kilos.\u003C\u002Fstrong> Sino ang kumikilos, at ano ang nangyayari?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Piliin ang buong pandiwa.\u003C\u002Fstrong> Alamin ang nakaugaliang anyo para sa kahulugang iyon.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tingnan ang mga kasamang parirala.\u003C\u002Fstrong> Sa \u003Cem>pumasok\u003C\u002Fem>, sino ang pumasok? Sa \u003Cem>magpasok\u003C\u002Fem>, ano ang ipinasok?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Saka piliin ang aspekto.\u003C\u002Fstrong> Halimbawa: \u003Cem>magtayo → nagtayo, nagtatayo, magtatayo\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Itala ang pandiwa kasama ang maikling parirala: \u003Cstrong>pumasok sa silid\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>magpasok ng upuan\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>tumayo upang magsalita\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>magtayo ng bahay\u003C\u002Fstrong>. Mas malinaw ang kahulugan kaysa kung ugat at panlapi lamang ang kabisado mo.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n",[1051,1055,1059,1063,1067,1071,1075],{"id":1052,"text":1053,"depth":16,"number":1054},"piliin-ang-buong-pandiwa-hindi-lamang-ang-panlapi","Piliin ang buong pandiwa, hindi lamang ang panlapi","1",{"id":1056,"text":1057,"depth":16,"number":1058},"may-nakaugaliang-panlapi-ang-bawat-pandiwa","May nakaugaliang panlapi ang bawat pandiwa","2",{"id":1060,"text":1061,"depth":16,"number":1062},"parehong-ugat-magkaibang-kilos","Parehong ugat, magkaibang kilos","3",{"id":1064,"text":1065,"depth":21,"number":1066},"pagbabago-ng-kalagayan-um-at-magpa-","Pagbabago ng kalagayan: -um- at magpa-","3.1",{"id":1068,"text":1069,"depth":16,"number":1070},"panatilihin-ang-pandiwa-sa-pagbabago-ng-aspekto","Panatilihin ang pandiwa sa pagbabago ng aspekto","4",{"id":1072,"text":1073,"depth":16,"number":1074},"suriin-ang-kahulugan-bago-magwasto","Suriin ang kahulugan bago magwasto","5",{"id":1076,"text":1077,"depth":16,"number":1078},"gabay-sa-pagpili","Gabay sa pagpili","6"]