[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tl-marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan":3,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2":232,"exercise-list-path-tl-none":273},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":229,"readyImages":231},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan","Pagkilala sa marunong at alam: pagbuo ng pangungusap tungkol sa kasanayan, impormasyon at paraan, kasama ang panghalip, pang-angkop at pagtanggi.","Kapag pinag-uusapan mo ang kaalaman at kasanayan, mahalagang piliin ang **marunong** o **alam**. Magagamit mo ang mga ito upang sabihin kung anong gawain ang kaya mong gawin dahil natutuhan mo ito, anong impormasyon ang alam mo, at kung alam mo ang paraan ng paggawa.\n\n## 1. Kasanayan o impormasyon?\n\nGamitin ang **marunong** para sa kasanayang natutuhan. Gamitin ang **alam** para sa impormasyon, sagot, tuntunin o paraan.\n\n| Nais sabihin | Halimbawa | Kahulugan |\n| --- | --- | --- |\n| May kasanayan | **Marunong akong lumangoy.** | Natutuhan kong lumangoy. |\n| May impormasyon | **Alam ko ang sagot.** | Nasa isip ko ang sagot sa tanong. |\n| May kaalaman sa paraan | **Alam ko kung paano gamitin ang makina.** | Alam ko ang mga hakbang sa paggamit nito. |\n\n:::note\nMaaaring magkalapit ang kahulugan ng **marunong** at **alam kung paano**. Gayunman, ang pagkakaalam sa mga hakbang ay hindi laging katumbas ng kasanayan sa aktuwal na paggawa.\n:::\n\n## 2. Marunong kasama ang isang gawain\n\nKaraniwang padron ang **marunong + panghalip na may pang-angkop + pandiwa**. Ang pang-angkop ang nagdurugtong sa dalawang bahagi.\n\n- Marunong **akong** magluto.\n- Marunong **siyang** tumugtog ng gitara.\n- Marunong **kaming** gumamit ng kompyuter.\n\nGamitin dito ang batayang anyo ng pandiwa, gaya ng **magluto**, **lumangoy** at **gumamit**. Ang tinutukoy ay kasanayan, hindi isang kilos na kasalukuyang ginagawa.\n\n:::example\n**Sitwasyon:** Naghahanap kayo ng magluluto para sa isang pagtitipon.\n\n— Marunong ka bang magluto?\n\n— Oo, **marunong akong magluto** ng adobo.\n\n— Marunong din ba si Liza?\n\n— Oo, **marunong din siyang magluto**.\n:::\n\nMaaari ring pangalan ang gamitin: **Marunong si Liza na magluto.** Sa ganitong ayos, **na** ang pang-angkop pagkatapos ng pangalan.\n\nMay karaniwang gamit din na **Marunong siya ng Tagalog.** Dito, kasanayan sa wika ang tinutukoy. Maaari mong linawin ang mismong kasanayan: **Marunong siyang magsalita ng Tagalog.**\n\n## 3. Alam kasama ang bagay o sugnay\n\nPagkatapos ng **alam ko**, maaaring ilagay ang mismong impormasyong alam mo o isang sugnay na nagsasaad nito.\n\n| Kasunod ng alam ko | Halimbawa |\n| --- | --- |\n| Bagay o impormasyong tinutukoy | **Alam ko ang pangalan niya.** |\n| Tanong na nakapaloob sa pangungusap | **Alam ko kung saan siya nakatira.** |\n| Paraan | **Alam ko kung paano magluto ng adobo.** |\n| Isang pahayag | **Alam kong marunong siyang magluto.** |\n\nSa **Alam kong marunong siyang magluto**, ang **kong** ay **ko + -ng**. Ikinakabit ng pang-angkop ang kasunod na pahayag.\n\nSa **Alam ko kung paano magluto**, hiwalay na salita ang **kung**. Bahagi ito ng **kung paano**, na nagpapakilala sa paraang alam mo.\n\n:::tip\nIhambing ang dalawang tanong:\n\n**Ano ang alam mo?** — Alam ko ang sagot.\n\n**Ano ang marunong kang gawin?** — Marunong akong manahi.\n:::\n\n## 4. Piliin ang tamang panghalip\n\nMagkaiba ang pangkat ng panghalip na ginagamit sa dalawang padron. Ihambing ang **marunong ako** at **alam ko**.\n\n| Marunong: kasanayan | Alam: impormasyon |\n| --- | --- |\n| Marunong **akong** magluto. | Alam **ko** ang sagot. |\n| Marunong **kang** magluto. | Alam **mo** ang sagot. |\n| Marunong **siyang** magluto. | Alam **niya** ang sagot. |\n| Marunong **kaming** magluto. | Alam **namin** ang sagot. |\n| Marunong **tayong** magluto. | Alam **natin** ang sagot. |\n| Marunong **kayong** magluto. | Alam **ninyo** ang sagot. |\n| Marunong **silang** magluto. | Alam **nila** ang sagot. |\n\nNananatili ang pagkakaiba ng **kami\u002Fnamin** at **tayo\u002Fnatin**: hindi kasama ang kausap sa una; kasama siya sa ikalawa.\n\nKapag pangalan ang ginamit, ihambing ang **si** at **ni**:\n\n- **Marunong si Ana na lumangoy.**\n- **Alam ni Ana ang sagot.**\n\n## 5. Pagtanggi at paglilinaw\n\nGamitin ang **hindi** sa pagtanggi. Pansinin ang puwesto ng panghalip sa mga karaniwang ayos na ito:\n\n- **Hindi ako marunong** magmaneho.\n- **Hindi ko alam** ang sagot.\n- **Hindi ko alam kung paano** gamitin ito.\n\nSa **Hindi ako marunong magmaneho**, magkatabi ang **marunong** at ang pandiwa. Walang kailangang idagdag na pang-angkop sa pagitan nila.\n\n:::warning\nHuwag pagpalitin ang mga panghalip sa mga padron na ito.\n\n✓ **Marunong akong lumangoy.**\n\n✗ Marunong ko lumangoy.\n\n✓ **Alam ko ang sagot.**\n\n✗ Alam ako ang sagot.\n:::\n\n:::example\n**May kasanayan, ngunit may kulang na impormasyon:**\n\n**Marunong akong magluto**, pero **hindi ko alam kung paano lutuin ang pagkaing ito**.\n\n**Alam ang paraan, ngunit kulang sa pagsasanay:**\n\n**Alam ko kung paano lumangoy** dahil nabasa ko ang mga hakbang, pero **hindi pa ako marunong lumangoy**. Kailangan ko pang magsanay sa tubig kasama ang guro.\n:::\n\nHindi laging magkasalungat ang ganitong mga pahayag. Maaaring marunong ka sa pangkalahatang gawain ngunit hindi mo alam ang isang tiyak na paraan. Maaari mo ring alam ang paliwanag ngunit hindi mo pa kayang gawin nang mahusay.\n\n## 6. Mabilis na pagpili\n\n1. **Kasanayang natutuhan?** Gamitin ang **marunong**: Marunong akong manahi.\n2. **Impormasyon o sagot?** Gamitin ang **alam**: Alam ko ang presyo.\n3. **Paraan o mga hakbang?** Gamitin ang **alam kung paano**: Alam ko kung paano gamitin ito.\n4. **Tingnan ang panghalip:** **marunong ako**, ngunit **alam ko**.\n5. **Kung tumatanggi:** **hindi ako marunong**, ngunit **hindi ko alam**.","tl","B1",84,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1932e-3ceb-7c1c-9469-e54bb6c2910c","Kaalaman, kasanayan at pagkakataong makakilos",false,0,11,"2026-10-31T18:17:23+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",6,[23],{"id":24,"title":25,"vocabularyListWords":26,"isPublished":55},"01a1932e-92eb-7a9b-af57-0fa04ca07b19","Mga salita para sa kaalaman at kasanayan",[27,36,44,57,64,71,77,84,90,97,103,109,116,123,130,137,144,151,158,165,172,181,188,197,204,211,220],{"id":28,"vocabularyWord":29,"displayOrder":35},"01a1932e-92eb-7b3f-af57-0fa04d053704",{"id":30,"word":31,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":34,"audio":16},"01a1932e-6ff0-74a4-8794-dbe501a344c2","marunong",8,"A1",[],1,{"id":37,"vocabularyWord":38,"displayOrder":43},"01a1932e-92eb-7b97-af57-0fa04da5d20b",{"id":39,"word":40,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":42,"audio":16},"01a1932e-6eff-78f1-91a1-77b27ad588ac","alam",10,[],2,{"id":45,"vocabularyWord":46,"displayOrder":56},"01a1932e-92eb-7bd7-af57-0fa04e0a3273",{"id":47,"word":48,"frequency":32,"level":49,"language":9,"partsOfSpeech":50,"audio":16},"01a1932e-726a-791b-8500-0830c0990932","kung paano","A2",[51],{"id":52,"partOfSpeech":53,"definition":54,"isPrimary":55,"meaningOrder":35},"01a1932e-72c9-799e-8319-83df4c4a8a12","PHRASE","",true,3,{"id":58,"vocabularyWord":59,"displayOrder":63},"01a1932e-92eb-7c17-af57-0fa04e5016c5",{"id":60,"word":61,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":62,"audio":16},"01a1932e-6efe-7927-88a2-2f9faa086c7c","ako",[],4,{"id":65,"vocabularyWord":66,"displayOrder":70},"01a1932e-92eb-7c4f-af57-0fa04f0ccb34",{"id":67,"word":68,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":69,"audio":16},"01a1932e-6faa-7901-92a4-7248e55e9182","ko",[],5,{"id":72,"vocabularyWord":73,"displayOrder":21},"01a1932e-92eb-7c8b-af57-0fa04f8b96d8",{"id":74,"word":75,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":76,"audio":16},"01a1932e-6f3b-72e9-86da-bc0dc77f61c8","hindi",[],{"id":78,"vocabularyWord":79,"displayOrder":83},"01a1932e-92eb-7cc7-af57-0fa04fb16621",{"id":80,"word":81,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":82,"audio":16},"01a1932e-6f52-7249-ab43-4e316f935012","ka",[],7,{"id":85,"vocabularyWord":86,"displayOrder":32},"01a1932e-92eb-7d03-af57-0fa05003f59f",{"id":87,"word":88,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":89,"audio":16},"01a1932e-6ffc-79d4-9b4b-ac6a1be813d0","mo",[],{"id":91,"vocabularyWord":92,"displayOrder":96},"01a1932e-92eb-7d3b-af57-0fa050b9c61e",{"id":93,"word":94,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":95,"audio":16},"01a1932e-70a1-72ca-bc38-365b6942e9c9","siya",[],9,{"id":98,"vocabularyWord":99,"displayOrder":41},"01a1932e-92eb-7d73-af57-0fa050f52518",{"id":100,"word":101,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":102,"audio":16},"01a1932e-7010-7978-ade7-a436e7958f34","niya",[],{"id":104,"vocabularyWord":105,"displayOrder":18},"01a1932e-92eb-7dab-af57-0fa051e2fdeb",{"id":106,"word":107,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":108,"audio":16},"01a1932e-6f59-70a0-8e4c-cef874d6ae0c","kami",[],{"id":110,"vocabularyWord":111,"displayOrder":115},"01a1932e-92eb-7de7-af57-0fa051fb3c5e",{"id":112,"word":113,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":114,"audio":16},"01a1932e-7001-7e95-b7de-b895110609d1","namin",[],12,{"id":117,"vocabularyWord":118,"displayOrder":122},"01a1932e-92eb-7e23-af57-0fa052094768",{"id":119,"word":120,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":121,"audio":16},"01a1932e-70a8-749c-af78-afb58c326d4f","tayo",[],13,{"id":124,"vocabularyWord":125,"displayOrder":129},"01a1932e-92eb-7e5b-af57-0fa0523b98f2",{"id":126,"word":127,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":128,"audio":16},"01a1932e-7008-7e94-a192-066521decac5","natin",[],14,{"id":131,"vocabularyWord":132,"displayOrder":136},"01a1932e-92eb-7e8f-af57-0fa052468b99",{"id":133,"word":134,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":135,"audio":16},"01a1932e-6f60-7e10-a700-fb71cac6c1b2","kayo",[],15,{"id":138,"vocabularyWord":139,"displayOrder":143},"01a1932e-92eb-7ecb-af57-0fa0528bac33",{"id":140,"word":141,"frequency":96,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":142,"audio":16},"01a1932e-700e-78f0-8227-2dace160363c","ninyo",[],16,{"id":145,"vocabularyWord":146,"displayOrder":150},"01a1932e-92eb-7f03-af57-0fa05327bb6e",{"id":147,"word":148,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":149,"audio":16},"01a1932e-709d-7354-8d22-6197957eb70c","sila",[],17,{"id":152,"vocabularyWord":153,"displayOrder":157},"01a1932e-92eb-7f3b-af57-0fa0535e4735",{"id":154,"word":155,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":156,"audio":16},"01a1932e-700d-7a6c-b960-b6d22bdeec34","nila",[],18,{"id":159,"vocabularyWord":160,"displayOrder":164},"01a1932e-92eb-7f87-af57-0fa053f8ad89",{"id":161,"word":162,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":163,"audio":16},"01a1932e-7099-7f3e-abf3-636e28e2ea51","si",[],19,{"id":166,"vocabularyWord":167,"displayOrder":171},"01a1932e-92ec-7021-b07d-a7082fb9eff4",{"id":168,"word":169,"frequency":41,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":170,"audio":16},"01a1932e-700c-7ad4-8ee6-41a2e3036735","ni",[],20,{"id":173,"vocabularyWord":174,"displayOrder":180},"01a1932e-92ec-705d-b07d-a7082fefc65e",{"id":175,"word":176,"frequency":83,"level":33,"language":9,"audioFilePath":177,"partsOfSpeech":178,"audio":55,"audioUrl":179},"01a1932e-6fc1-7d00-9fcd-93f93127c352","lumangoy","tts_2b797ed98f7dbad2_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_2b797ed98f7dbad2_fil-PH.mp3",21,{"id":182,"vocabularyWord":183,"displayOrder":187},"01a1932e-92ec-7095-b07d-a7083076323b",{"id":184,"word":185,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":186,"audio":16},"01a1932e-6fda-7e7a-9633-73bde652f3ba","magluto",[],22,{"id":189,"vocabularyWord":190,"displayOrder":196},"01a1932e-92ec-70cd-b07d-a70831731c2a",{"id":191,"word":192,"frequency":83,"level":49,"language":9,"audioFilePath":193,"partsOfSpeech":194,"audio":55,"audioUrl":195},"01a1932e-721d-7826-96bc-73713e185919","tumugtog","tts_8a4a4dffdfc366f2_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_8a4a4dffdfc366f2_fil-PH.mp3",23,{"id":198,"vocabularyWord":199,"displayOrder":203},"01a1932e-92ec-7105-b07d-a70831a09da6",{"id":200,"word":201,"frequency":32,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":202,"audio":16},"01a1932e-6f35-7b7c-9c79-b1e06ba8c602","gumamit",[],24,{"id":205,"vocabularyWord":206,"displayOrder":210},"01a1932e-92ec-713d-b07d-a7083225d8f9",{"id":207,"word":208,"frequency":96,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":209,"audio":16},"01a1932e-6f2f-7cb1-aa57-febe4ac663ad","gamitin",[],25,{"id":212,"vocabularyWord":213,"displayOrder":219},"01a1932e-92ec-7171-b07d-a7083228ce0f",{"id":214,"word":215,"frequency":21,"level":49,"language":9,"audioFilePath":216,"partsOfSpeech":217,"audio":55,"audioUrl":218},"01a1932e-71dd-7989-80ed-6c9c01507471","manahi","tts_26afab18e03a7600_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_26afab18e03a7600_fil-PH.mp3",26,{"id":221,"vocabularyWord":222,"displayOrder":228},"01a1932e-92ec-71a9-b07d-a70832467e40",{"id":223,"word":224,"frequency":83,"level":33,"language":9,"audioFilePath":225,"partsOfSpeech":226,"audio":55,"audioUrl":227},"01a1932e-6fdb-7f85-9359-bd21eaff1e86","magmaneho","tts_15e8908579dac09e_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_15e8908579dac09e_fil-PH.mp3",27,{"name":15,"slug":230,"language":9},"kaalaman-kasanayan-at-pagkakataon-b1",[],[233,242,248,255,260,267],{"@id":234,"@type":235,"id":236,"grammarPage":237,"title":238,"instructions":239,"displayOrder":17,"type":240,"questionCount":115,"blankCount":115,"isCompleted":16,"ogImageUrl":241},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-55d2-7c68-b630-d553f2ebb051","GrammarExercise","01a1932e-55d2-7c68-b630-d553f2ebb051","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong: mga kasanayan sa araw-araw","Piliin ang wastong anyo upang mabuo ang bawat pangungusap tungkol sa natutuhang kasanayan.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_169b7d84-c6c5-41ae-9e14-5fe7ac51f4dc_hero.webp?v=1793470649",{"@id":243,"@type":235,"id":244,"grammarPage":237,"title":245,"instructions":246,"displayOrder":35,"type":240,"questionCount":115,"blankCount":115,"isCompleted":16,"ogImageUrl":247},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-55e7-7f9c-83c6-45e5c9314d30","01a1932e-55e7-7f9c-83c6-45e5c9314d30","Alam: impormasyon, paraan at paglilinaw","Piliin ang sagot na angkop sa pangungusap at sa malinaw na tinutukoy na tao o kaalaman.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5638e04a-b073-4bf8-8a97-5e22161e0cfc_hero.webp?v=1793470649",{"@id":249,"@type":235,"id":250,"grammarPage":237,"title":251,"instructions":252,"displayOrder":43,"type":253,"questionCount":41,"blankCount":41,"isCompleted":16,"ogImageUrl":254},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-55fd-718b-9e05-ff7cdcc71fb5","01a1932e-55fd-718b-9e05-ff7cdcc71fb5","Buuin ang pangungusap tungkol sa kasanayan at kaalaman","Ayusin ang mga piraso upang makabuo ng pangungusap. May dagdag na pirasong hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_f3c35b53-706f-466f-9ea5-82ec22a8351e_hero.webp?v=1793470649",{"@id":256,"@type":235,"id":257,"grammarPage":237,"title":258,"instructions":252,"displayOrder":56,"type":253,"questionCount":41,"blankCount":41,"isCompleted":16,"ogImageUrl":259},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-560d-7656-8310-272ef651d990","01a1932e-560d-7656-8310-272ef651d990","Buuin ang pangungusap tungkol sa nalalaman","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_e85d611c-e3a5-4979-a240-a43ea22577b2_hero.webp?v=1793470649",{"@id":261,"@type":235,"id":262,"grammarPage":237,"title":263,"instructions":264,"displayOrder":63,"type":265,"questionCount":63,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":266},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-561e-75c4-95cd-e87c267e836e","01a1932e-561e-75c4-95cd-e87c267e836e","Kasanayan, impormasyon at paraan","Pindutin ang bawat piraso, pagkatapos ay ang kolum na kinabibilangan nito.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_5eda9dc3-6883-448d-9cf9-97d3c6eaf098_hero.webp?v=1793470649",{"@id":268,"@type":235,"id":269,"grammarPage":237,"title":270,"instructions":271,"displayOrder":70,"type":265,"questionCount":63,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":272},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5624-7912-a97f-6832cb9530a9","01a1932e-5624-7912-a97f-6832cb9530a9","Mga panghalip at pang-angkop sa marunong at alam","Pindutin ang isang piraso at ang tamang kolum. Ilagay ang lahat ng piraso ayon sa panuto ng bawat tanong.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_71d99332-156d-4ee6-bf26-a20e5f00ade7_hero.webp?v=1793470649",null]