[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig":837,"grammar-lesson-path-tl-na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig-inaasahan-at-magkakasamang-kataga-c1":852,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967":881,"grammar-quick-check-01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967":892,"grammar-lesson-body-01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967-4wo1oyf4pa":915},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":707,"title":708,"slug":709,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":679,"displayOrder":710,"grammarTopics":840,"createdAt":846,"updatedAt":847,"totalExercises":16,"vocabularyLists":848,"primaryTopicHub":849,"readyImages":851},"Suriin ang na at pa sa pagbabago, pagpapatuloy at inaasahang hangganan, pati ang pahiwatig ng pagmamadali, pag-aatubili at pagtataya sa usapan.","## 1. Inaasahang pagbabago at pagpapatuloy\n\nSa pagpili ng **na** at **pa**, hindi mo lamang inilalarawan ang isang kalagayan. Iniuugnay mo rin ito sa inaasahang pagbabago, pagpapatuloy o hangganan. Dahil dito, maaaring magpahiwatig ang mga katagang ito ng pagmamadali, pag-aatubili, pagkagulat o pagtataya—ngunit kailangang basahin ang mga pahiwatig ayon sa konteksto.\n\nSa pahinang ito, susuriin mo kung paano:\n\n- ipinapakita ang paglipat sa bagong kalagayan o pananatili sa dati;\n- naihihiwalay ang kahulugan ng kataga sa inaasahan ng nagsasalita;\n- nababago ang pahiwatig kapag may pagtanggi, takdang oras o dami.\n\nPaghambingin ang dalawang sagot sa tanong na *Nasaan si Liza?*\n\n:::example\n**Nasa opisina na siya.** — Nakarating siya roon; iyon ang kalagayang umiiral ngayon.\n\n**Nasa opisina pa siya.** — Nananatili siya roon; hindi pa siya umaalis.\n:::\n\nSa unang sagot, mahalaga ang paglipat tungo sa pagiging nasa opisina. Sa ikalawa, mahalaga ang pagpapatuloy ng kalagayan. Hindi nito kusang sinasabi kung maaga o huli si Liza.\n\n## 2. Kahulugan at pahiwatig: hindi magkapareho\n\nKaraniwang iniuugnay ng **na** ang pahayag sa isang bagong yugto o naabot na hangganan. Karaniwang ipinapakita ng **pa** ang pagpapatuloy o ang posibilidad ng dagdag. Mula rito, nagkakaroon ng mga pahiwatig batay sa inaasahang takbo ng pangyayari.\n\n| Pahayag | Pangunahing pagbasa | Posibleng pahiwatig sa konteksto |\n| --- | --- | --- |\n| Tapos na ang pulong. | Naabot ang pagtatapos. | Mas maaga ang pagtatapos kaysa inaasahan. |\n| Nagpupulong pa sila. | Nagpapatuloy ang pulong. | Mas matagal ang pulong kaysa inaasahan. |\n| May oras pa tayo. | May natitirang oras. | Hindi kailangang magmadali. |\n| Kailangan pa ng isang lagda. | May dagdag na kailangang matugunan. | Hindi pa sapat ang kasalukuyang mga lagda. |\n\nAng huling hanay ay **posibleng pahiwatig**, hindi kahulugang laging dala ng kataga.\n\n:::example\n**Tapos na ang pulong, mas maaga kaysa inaasahan.**\n\n**Tapos na ang pulong, pero dalawang oras itong lumampas sa takda.**\n\nParehong angkop ang **na**: naabot ang pagtatapos. Ang kasunod na paliwanag ang nagsasabi kung maaga o huli iyon.\n:::\n\n:::note\nHindi pananda ng aspekto ng pandiwa ang **na** at **pa**. Sa **Aalis na ako**, hindi pa nagaganap ang pag-alis. Ipinahihiwatig na handa nang umalis ang nagsasalita o malapit na niyang gawin iyon.\n:::\n\n## 3. Pagtanggi at inaasahang pagdating\n\nSa **hindi pa**, hindi pa natutupad ang kalagayan o pangyayaring tinutukoy sa panahong pinag-uusapan. Madalas itong magbukas ng inaasahang pagbabago, ngunit hindi nito ginagarantiya na mangyayari iyon.\n\nSa **hindi na**, maaaring natapos ang dating kalagayan. Maaari ring hindi na matutuloy ang dating balak o inaasahan, kahit hindi pa iyon nagsisimula.\n\n:::example\n**Hindi pa siya dumarating.** — Wala siya hanggang sa sandaling ito; bukás pa ang posibilidad ng pagdating.\n\n**Hindi na siya darating.** — Hindi matutuloy ang inaasahang pagdating.\n\n**Hindi na siya nakatira rito.** — Dati siyang nakatira rito, ngunit nagbago na iyon.\n:::\n\nMahalaga ang pagkakaibang ito sa pagbabalita. Kung sasabihin mong **Hindi pa siya darating**, maaaring ang ibig mong sabihin ay hindi siya darating sa agarang panahong tinutukoy, bagaman darating siya sa ibang pagkakataon. Hindi ito basta katumbas ng **Hindi na siya darating**.\n\n:::warning\nAng **hindi pa** ay hindi pangako ng katuparan. Likas ang **Hindi pa siya sumasagot, at maaaring hindi siya sumagot kailanman.** Inilalarawan ng unang bahagi ang kalagayan hanggang ngayon; nililinaw ng ikalawa na walang katiyakan ang susunod.\n:::\n\n## 4. Takdang oras at pagpapasya\n\nMatingkad ang pagkakaiba ng **na** at **pa** kapag takdang oras ang sinusuri. Maaaring ituring ang isang oras bilang napiling pagkakataon, o bilang puntong malayo pa mula sa kasalukuyan.\n\n:::example\n**A:** Gagawin ba natin ito ngayon?\n\n**B:** **Bukas na natin gawin.** Pagod na tayo.\n\nIminumungkahi ni B na ipagpaliban ang gawain at piliin ang bukas.\n\n**A:** Maaari na bang kunin ang resulta ngayon?\n\n**B:** **Bukas pa ilalabas ang resulta.**\n\nIpinapakita ni B na hindi ngayon ang paglabas; may paghihintay pa hanggang bukas.\n:::\n\nSa **Bukas na natin gawin**, hindi ibig sabihin ng **na** na naganap na ang gawain. Bahagi ito ng pagpapasyang ilipat ang paggawa sa ibang pagkakataon. Sa **Bukas pa ilalabas ang resulta**, itinatampok ng **pa** ang hindi pa pag-abot sa takdang oras.\n\nKaya hindi sapat na itumbas ang **na** sa natapos at ang **pa** sa nagpapatuloy. Tingnan kung ang pinag-uusapan ay kalagayan, plano o paghihintay.\n\n## 5. Dami, pagtataya at pakikitungo\n\nMaaari ring magsilbing batayan ang inaasahang dami. Ipagpalagay na may pondong isang libong piso para sa isang gawain.\n\n| Pahayag | Itinatampok | Maaaring layunin ng nagsasalita |\n| --- | --- | --- |\n| Isang daang piso na ang nagastos natin. | Naabot na ang halagang ito. | Magbabala tungkol sa pagdami ng gastos. |\n| May siyam na raang piso pa tayo. | May natitirang halaga. | Magbigay ng kapanatagan na may magagamit pa. |\n\nHindi likas na malaki ang isang daang piso o sapat ang siyam na raan. Nakasalalay ang pagtataya sa badyet, pangangailangan at pananaw ng nagsasalita.\n\nMakikita rin ang pagpili ng yugto sa mga mungkahi:\n\n:::example\n**Umalis na tayo.** — Iminumungkahi ang paglipat mula sa paghihintay tungo sa pag-alis.\n\n**Maghintay pa tayo.** — Iminumungkahi ang pagpapatuloy ng paghihintay.\n:::\n\nAng una ay maaaring pagmamadali, paanyaya o praktikal na mungkahi. Ang ikalawa ay maaaring pag-aatubili o pagbibigay pa ng pagkakataon sa hinihintay. Nakikibahagi ang tono at sitwasyon sa pagbasa: hindi likas na magalang o bastos ang alinmang kataga.\n\n## 6. Gabay sa pagbasa ng pahiwatig\n\nKapag pumipili o nagpapakahulugan sa **na** at **pa**, sundin ang mga tanong na ito:\n\n1. **Ano ang kalagayan o pangyayaring tinutukoy?** Huwag ihiwalay ang kataga sa buong pahayag.\n2. **May bagong yugtong naabot o pinipili ba?** Karaniwang itinatampok ito ng **na**.\n3. **May nagpapatuloy, natitira o idinaragdag ba?** Karaniwang itinatampok ito ng **pa**.\n4. **Ano ang inaasahan sa sitwasyon?** Dito nagmumula ang maraming pahiwatig ng pagkaaga, pagkahuli, kasapatan o pagmamadali.\n\n:::tip\nIhiwalay ang **sinasabi ng pahayag** sa **ipinahihiwatig ng konteksto**. Ang **Tapos na** ay nagtatakda ng naabot na pagtatapos; ang pagkaaga, pagkahuli o pagkagulat ay kailangang suportado ng usapan.\n:::",[841],{"id":842,"name":843,"level":679,"language":9,"isCompleted":844,"completionPercentage":845,"totalExercises":26,"completedExercises":845},"01a1932e-3d10-7299-b90b-71ad0e86c938","Inaasahan at magkakasamang kataga",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[],{"name":843,"slug":850,"language":9},"inaasahan-at-magkakasamang-kataga-c1",[],{"id":842,"name":843,"slug":850,"language":9,"level":679,"introduction":853,"lessonCount":16,"totalExercises":26,"objectives":854,"prerequisites":857,"lessons":859},"Unawain muna kung paano nagtatakda ng pagbabago, pagpapatuloy at inaasahan ang na at pa. Saka basahin ang pa rin, naman pala at nga ba sa buong usapan, kasama ang saklaw ng pagtanggi at puwesto ng mga panghalip.",[855,856],"Maipaliwanag ang inaasahang kaakibat ng na at pa.","Masuri ang kahulugan at ayos ng mga kumpol ng kataga.",[858],"Kilala mo ang mga karaniwang kataga at maiikling panghalip.",[860,871],{"id":707,"contentId":861,"slug":709,"title":708,"level":679,"summary":862,"order":11,"exercises":863},"pg_0b59b2bb-4723-4852-8e0c-532d4b7b938b","Basahin ang na at pa bilang pagbabago at pagpapatuloy na may inaasahan; ihiwalay ang hindi pa sa pangako at ang hindi na sa simpleng nakaraan.",[864,868],{"id":865,"title":866,"order":845,"type":867},"01a1932e-5a5c-7252-9fab-dd4a09266db1","Pagbabago, pagpapatuloy at pagtanggi","word_select",{"id":869,"title":870,"order":11,"type":867},"01a1932e-5a73-7015-a5b8-459e85b4553a","Takdang oras, dami at pahiwatig sa usapan",{"id":697,"contentId":872,"slug":699,"title":698,"level":679,"summary":873,"order":16,"exercises":874},"pg_7eea3479-f69c-438c-9380-dc98979aad3b","Palawakin ang pagbasa ng na at pa tungo sa pa rin at ihambing ang naman pala at nga ba ayon sa inaasahan, pagkatuklas at puwesto ng panghalip.",[875,878],{"id":876,"title":877,"order":845,"type":867},"01a1932e-543a-7aab-90bb-228403181cd4","Unawain ang saloobin sa usapan",{"id":879,"title":880,"order":11,"type":867},"01a1932e-5455-7e49-b546-80c65b300aee","Ayos at saklaw sa mga usapang pampamilya",[882,888],{"@id":883,"@type":884,"id":865,"grammarPage":885,"title":866,"instructions":886,"displayOrder":845,"type":867,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":887},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5a5c-7252-9fab-dd4a09266db1","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Piliin ang sagot na tumutugma sa buong pahayag at sa ibinigay na konteksto. Ihiwalay ang kahulugan ng kataga sa posibleng pahiwatig nito.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_8886216f-8671-42e8-b0b9-3d1866d1b3ea_hero.webp?v=1793470650",{"@id":889,"@type":884,"id":869,"grammarPage":885,"title":870,"instructions":890,"displayOrder":11,"type":867,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":891},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5a73-7015-a5b8-459e85b4553a","Piliin ang pagbasa o katagang angkop sa konteksto. Huwag ipalagay na likas sa na o pa ang pagkaaga, kasapatan o pagiging magalang.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_60198332-f195-48d7-9e42-f4ee71168efb_hero.webp?v=1793470651",{"id":865,"grammarPage":885,"title":866,"instructions":886,"seoTitle":893,"seoDescription":894,"displayOrder":845,"type":867,"questions":895,"ogImageUrl":887},"Na at pa: pagbabago at pagtanggi sa konteksto","Magsanay sa na at pa sa pagpili ng kahulugan sa mga pangungusap tungkol sa pagbabago ng kalagayan, pagpapatuloy ng gawain at mga planong hindi matutuloy.",[896],{"id":897,"sentenceTemplate":898,"displayOrder":845,"explanation":899,"exampleSentence":900,"blanks":901},"01a1932e-5a5c-752e-9fab-dd4a0c4b0cdc","Dati ay sarado ang aklatan. Nang makita ang bukas na pinto, sinabi ni Rosa: Bukas na ang aklatan. Itinatampok ng na ang __1__.","Ang dating saradong aklatan ay bukas ngayon: bagong kalagayan ang itinatampok ng na. Walang batayan para sabihing bukas ito buong umaga o mas maaga sa iskedyul.","May kuryente na sa bahay matapos ayusin ang linya.",[902],{"id":903,"blankNumber":11,"options":904},"01a1932e-5a5c-74a6-9fab-dd4a0b944990",[905,908,912],{"id":906,"optionText":907,"isCorrect":844,"displayOrder":845},"01a1932e-5a5c-73ba-9fab-dd4a09758870","pananatiling bukas mula pa kaninang umaga",{"id":909,"optionText":910,"isCorrect":911,"displayOrder":11},"01a1932e-5a5c-7416-9fab-dd4a0a4a3522","paglipat mula sa sarado tungo sa bukas",true,{"id":913,"optionText":914,"isCorrect":844,"displayOrder":16},"01a1932e-5a5c-7462-9fab-dd4a0ad31fc3","pagbubukas nang mas maaga kaysa sa iskedyul",{"html":916,"toc":917},"\u003Ch2 id=\"inaasahang-pagbabago-at-pagpapatuloy\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Inaasahang pagbabago at pagpapatuloy\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa pagpili ng \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>pa\u003C\u002Fstrong>, hindi mo lamang inilalarawan ang isang kalagayan. Iniuugnay mo rin ito sa inaasahang pagbabago, pagpapatuloy o hangganan. Dahil dito, maaaring magpahiwatig ang mga katagang ito ng pagmamadali, pag-aatubili, pagkagulat o pagtataya—ngunit kailangang basahin ang mga pahiwatig ayon sa konteksto.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa pahinang ito, susuriin mo kung paano:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>ipinapakita ang paglipat sa bagong kalagayan o pananatili sa dati;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>naihihiwalay ang kahulugan ng kataga sa inaasahan ng nagsasalita;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>nababago ang pahiwatig kapag may pagtanggi, takdang oras o dami.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Paghambingin ang dalawang sagot sa tanong na \u003Cem>Nasaan si Liza?\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Nasa opisina na siya.\u003C\u002Fstrong> — Nakarating siya roon; iyon ang kalagayang umiiral ngayon.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nasa opisina pa siya.\u003C\u002Fstrong> — Nananatili siya roon; hindi pa siya umaalis.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa unang sagot, mahalaga ang paglipat tungo sa pagiging nasa opisina. Sa ikalawa, mahalaga ang pagpapatuloy ng kalagayan. Hindi nito kusang sinasabi kung maaga o huli si Liza.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"kahulugan-at-pahiwatig-hindi-magkapareho\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Kahulugan at pahiwatig: hindi magkapareho\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Karaniwang iniuugnay ng \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong> ang pahayag sa isang bagong yugto o naabot na hangganan. Karaniwang ipinapakita ng \u003Cstrong>pa\u003C\u002Fstrong> ang pagpapatuloy o ang posibilidad ng dagdag. Mula rito, nagkakaroon ng mga pahiwatig batay sa inaasahang takbo ng pangyayari.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pahayag\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pangunahing pagbasa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Posibleng pahiwatig sa konteksto\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Tapos na ang pulong.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Naabot ang pagtatapos.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mas maaga ang pagtatapos kaysa inaasahan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Nagpupulong pa sila.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nagpapatuloy ang pulong.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mas matagal ang pulong kaysa inaasahan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>May oras pa tayo.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>May natitirang oras.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hindi kailangang magmadali.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Kailangan pa ng isang lagda.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>May dagdag na kailangang matugunan.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Hindi pa sapat ang kasalukuyang mga lagda.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ang huling hanay ay \u003Cstrong>posibleng pahiwatig\u003C\u002Fstrong>, hindi kahulugang laging dala ng kataga.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Tapos na ang pulong, mas maaga kaysa inaasahan.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tapos na ang pulong, pero dalawang oras itong lumampas sa takda.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Parehong angkop ang \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong>: naabot ang pagtatapos. Ang kasunod na paliwanag ang nagsasabi kung maaga o huli iyon.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Hindi pananda ng aspekto ng pandiwa ang \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>pa\u003C\u002Fstrong>. Sa \u003Cstrong>Aalis na ako\u003C\u002Fstrong>, hindi pa nagaganap ang pag-alis. Ipinahihiwatig na handa nang umalis ang nagsasalita o malapit na niyang gawin iyon.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"pagtanggi-at-inaasahang-pagdating\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Pagtanggi at inaasahang pagdating\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>hindi pa\u003C\u002Fstrong>, hindi pa natutupad ang kalagayan o pangyayaring tinutukoy sa panahong pinag-uusapan. Madalas itong magbukas ng inaasahang pagbabago, ngunit hindi nito ginagarantiya na mangyayari iyon.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>hindi na\u003C\u002Fstrong>, maaaring natapos ang dating kalagayan. Maaari ring hindi na matutuloy ang dating balak o inaasahan, kahit hindi pa iyon nagsisimula.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Hindi pa siya dumarating.\u003C\u002Fstrong> — Wala siya hanggang sa sandaling ito; bukás pa ang posibilidad ng pagdating.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Hindi na siya darating.\u003C\u002Fstrong> — Hindi matutuloy ang inaasahang pagdating.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Hindi na siya nakatira rito.\u003C\u002Fstrong> — Dati siyang nakatira rito, ngunit nagbago na iyon.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Mahalaga ang pagkakaibang ito sa pagbabalita. Kung sasabihin mong \u003Cstrong>Hindi pa siya darating\u003C\u002Fstrong>, maaaring ang ibig mong sabihin ay hindi siya darating sa agarang panahong tinutukoy, bagaman darating siya sa ibang pagkakataon. Hindi ito basta katumbas ng \u003Cstrong>Hindi na siya darating\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Ang \u003Cstrong>hindi pa\u003C\u002Fstrong> ay hindi pangako ng katuparan. Likas ang \u003Cstrong>Hindi pa siya sumasagot, at maaaring hindi siya sumagot kailanman.\u003C\u002Fstrong> Inilalarawan ng unang bahagi ang kalagayan hanggang ngayon; nililinaw ng ikalawa na walang katiyakan ang susunod.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"takdang-oras-at-pagpapasya\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Takdang oras at pagpapasya\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Matingkad ang pagkakaiba ng \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>pa\u003C\u002Fstrong> kapag takdang oras ang sinusuri. Maaaring ituring ang isang oras bilang napiling pagkakataon, o bilang puntong malayo pa mula sa kasalukuyan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>A:\u003C\u002Fstrong> Gagawin ba natin ito ngayon?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>B:\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>Bukas na natin gawin.\u003C\u002Fstrong> Pagod na tayo.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Iminumungkahi ni B na ipagpaliban ang gawain at piliin ang bukas.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>A:\u003C\u002Fstrong> Maaari na bang kunin ang resulta ngayon?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>B:\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>Bukas pa ilalabas ang resulta.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ipinapakita ni B na hindi ngayon ang paglabas; may paghihintay pa hanggang bukas.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>Bukas na natin gawin\u003C\u002Fstrong>, hindi ibig sabihin ng \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong> na naganap na ang gawain. Bahagi ito ng pagpapasyang ilipat ang paggawa sa ibang pagkakataon. Sa \u003Cstrong>Bukas pa ilalabas ang resulta\u003C\u002Fstrong>, itinatampok ng \u003Cstrong>pa\u003C\u002Fstrong> ang hindi pa pag-abot sa takdang oras.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Kaya hindi sapat na itumbas ang \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong> sa natapos at ang \u003Cstrong>pa\u003C\u002Fstrong> sa nagpapatuloy. Tingnan kung ang pinag-uusapan ay kalagayan, plano o paghihintay.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"dami-pagtataya-at-pakikitungo\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Dami, pagtataya at pakikitungo\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maaari ring magsilbing batayan ang inaasahang dami. Ipagpalagay na may pondong isang libong piso para sa isang gawain.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pahayag\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Itinatampok\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Maaaring layunin ng nagsasalita\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Isang daang piso na ang nagastos natin.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Naabot na ang halagang ito.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Magbabala tungkol sa pagdami ng gastos.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>May siyam na raang piso pa tayo.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>May natitirang halaga.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Magbigay ng kapanatagan na may magagamit pa.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Hindi likas na malaki ang isang daang piso o sapat ang siyam na raan. Nakasalalay ang pagtataya sa badyet, pangangailangan at pananaw ng nagsasalita.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Makikita rin ang pagpili ng yugto sa mga mungkahi:\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Umalis na tayo.\u003C\u002Fstrong> — Iminumungkahi ang paglipat mula sa paghihintay tungo sa pag-alis.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Maghintay pa tayo.\u003C\u002Fstrong> — Iminumungkahi ang pagpapatuloy ng paghihintay.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Ang una ay maaaring pagmamadali, paanyaya o praktikal na mungkahi. Ang ikalawa ay maaaring pag-aatubili o pagbibigay pa ng pagkakataon sa hinihintay. Nakikibahagi ang tono at sitwasyon sa pagbasa: hindi likas na magalang o bastos ang alinmang kataga.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"gabay-sa-pagbasa-ng-pahiwatig\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Gabay sa pagbasa ng pahiwatig\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kapag pumipili o nagpapakahulugan sa \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>pa\u003C\u002Fstrong>, sundin ang mga tanong na ito:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ano ang kalagayan o pangyayaring tinutukoy?\u003C\u002Fstrong> Huwag ihiwalay ang kataga sa buong pahayag.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>May bagong yugtong naabot o pinipili ba?\u003C\u002Fstrong> Karaniwang itinatampok ito ng \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>May nagpapatuloy, natitira o idinaragdag ba?\u003C\u002Fstrong> Karaniwang itinatampok ito ng \u003Cstrong>pa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ano ang inaasahan sa sitwasyon?\u003C\u002Fstrong> Dito nagmumula ang maraming pahiwatig ng pagkaaga, pagkahuli, kasapatan o pagmamadali.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Ihiwalay ang \u003Cstrong>sinasabi ng pahayag\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cstrong>ipinahihiwatig ng konteksto\u003C\u002Fstrong>. Ang \u003Cstrong>Tapos na\u003C\u002Fstrong> ay nagtatakda ng naabot na pagtatapos; ang pagkaaga, pagkahuli o pagkagulat ay kailangang suportado ng usapan.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n",[918,922,926,930,934,938],{"id":919,"text":920,"depth":16,"number":921},"inaasahang-pagbabago-at-pagpapatuloy","Inaasahang pagbabago at pagpapatuloy","1",{"id":923,"text":924,"depth":16,"number":925},"kahulugan-at-pahiwatig-hindi-magkapareho","Kahulugan at pahiwatig: hindi magkapareho","2",{"id":927,"text":928,"depth":16,"number":929},"pagtanggi-at-inaasahang-pagdating","Pagtanggi at inaasahang pagdating","3",{"id":931,"text":932,"depth":16,"number":933},"takdang-oras-at-pagpapasya","Takdang oras at pagpapasya","4",{"id":935,"text":936,"depth":16,"number":937},"dami-pagtataya-at-pakikitungo","Dami, pagtataya at pakikitungo","5",{"id":939,"text":940,"depth":16,"number":941},"gabay-sa-pagbasa-ng-pahiwatig","Gabay sa pagbasa ng pahiwatig","6"]