[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad":837,"grammar-lesson-path-tl-nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad-none":876,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c":877,"grammar-quick-check-01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c":900,"grammar-lesson-body-01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c-5lj1yg0er0":922},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":793,"title":794,"slug":795,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":780,"displayOrder":796,"grammarTopics":840,"createdAt":845,"updatedAt":846,"totalExercises":21,"vocabularyLists":847,"readyImages":875},"Suriin ang nawa at harinawa sa pormal na paghahangad: kahulugan, ayos sa pangungusap, taimtim na himig, at kaibahan sa pag-uulat, pangako at tuwirang utos.","## 1. Paghahangad, hindi pagtiyak\n\nSa talumpati, liham, panalangin at akdang pampanitikan, ginagamit ang **nawa** at **harinawa** upang ihayag ang isang minimithing kalagayan o pangyayari. Mahalaga ang pagpili sa mga ito: maaari nilang gawing marangal, taimtim o sadyang makaluma ang himig ng pahayag, ngunit hindi nila ginagawang tiyak ang katuparan ng hangarin.\n\nSa pahinang ito, susuriin mo kung paano:\n\n- ihihiwalay ang paghahangad sa pag-uulat, pangako at utos;\n- ilalagay ang **nawa** at **harinawa** sa likas na pangungusap;\n- iaangkop ang kanilang himig sa kausap, layunin at uri ng teksto.\n\n:::example\nSa pagtatapos ng isang talumpati:\n\n**Nawa ay magbunga ng tunay na pagbabago ang ating pagkakaisa.**\n\nHindi ipinahahayag na nagbunga na ang pagkakaisa o na tiyak itong magbubunga. Ang pagbabago ang hangaring iniiwan ng nagsasalita sa mga tagapakinig.\n:::\n\n## 2. Magkalapit na kahulugan, magkaibang dating\n\nParehong nagpapahayag ng paghahangad ang **nawa** at **harinawa**. Hindi wastong itakda na ang isa ay para lamang sa posibleng mangyari at ang isa naman ay para sa imposibleng mangyari. Mas kapaki-pakinabang na suriin ang **rehistro at himig** kaysa maghanap ng mahigpit na pagkakaiba sa posibilidad.\n\n| Anyo | Karaniwang dating | Halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| **nawa** | Pormal, taimtim; karaniwan sa pagbati, talumpati at panalangin | Maging payapa **nawa** ang inyong tahanan. |\n| **harinawa** | Mas kapansin-pansing pampanitikan o makaluma; maaaring magpahiwatig ng marubdob na pagsamo | **Harinawa ay** manaig ang katarungan. |\n| **sana** | Mas karaniwan sa pang-araw-araw na usapan; maaari rin sa pormal na teksto | Maging payapa **sana** ang inyong tahanan. |\n\nHindi awtomatikong mas matindi ang hangaring may **harinawa**. Nakasalalay rin ang tindi sa nilalaman, sitwasyon at paraan ng pagbigkas.\n\n:::note\nHindi likas na panrelihiyon ang dalawang anyo. Maaaring gamitin ang mga ito sa panalangin, ngunit maaari ring maghangad ng kapayapaan o katarungan nang walang tinutukoy na diyos. Bahagi ang mga ito ng pormal na gamit ng Tagalog at ginagamit din sa Filipino; hindi nangangahulugang pare-pareho ang gamit sa lahat ng wikang Pilipino.\n:::\n\n## 3. Mga likas na ayos sa pangungusap\n\nMay ilang matatag na padron na maaari mong gamitin. Hindi kailangang ilipat nang mekanikal ang kataga sa iisang puwesto sa lahat ng pangungusap.\n\n| Padron | Halimbawa | Gabay sa paggamit |\n| --- | --- | --- |\n| **Nawa ay** + sugnay | **Nawa ay** maging ligtas ang lahat. | Malinaw na ipinakikilala muna ang buong pahayag bilang hangarin. |\n| Panaguri + **nawa** + kasunod na bahagi | Magtagumpay **nawa** ang inyong adhikain. | Isinasama ang kataga sa daloy ng pangungusap. |\n| Panaguri + maikling panghalip + **nawa** | Magtagumpay **ka nawa** sa iyong adhikain. | Sa ganitong ayos, nauuna ang **ka** sa **nawa**. |\n| **Harinawa ay** + sugnay | **Harinawa ay** maghilom ang mga sugat ng nakaraan. | Likas na pambungad sa taimtim o pampanitikang paghahangad. |\n\nAng mga ito ay mga kapaki-pakinabang na padron, hindi kumpletong talaan ng lahat ng ayos sa panitikan. Para sa malinaw na pormal na pagsulat, ligtas na panimulang pagpili ang **Nawa ay…** at **Harinawa ay…**.\n\n:::example\n**Nawa ay maging ligtas ka sa iyong paglalakbay.**\n\n**Maging ligtas ka nawa sa iyong paglalakbay.**\n\nParehong likas ang dalawang pangungusap at pareho ang pangunahing hangarin. Sa una, lantad agad ang paghahangad; sa ikalawa, nakapaloob ang **nawa** sa pahayag.\n:::\n\nAng **ay** sa pambungad na **nawa ay** ay hindi nangangahulugang kailangang lagyan ng **ay** ang bawat pangungusap na may **nawa**. Walang kailangang idagdag sa *Magtagumpay ka nawa*.\n\n## 4. Saklaw ng hangarin at pagtanggi\n\nMaaaring tumukoy ang hangarin sa isang kalagayan, sa pangyayaring inaasam, o sa bagay na nais mong hindi nangyari. Ang pandiwa at konteksto ang nagbibigay ng kaugnay na panahon; **hindi pananda ng panahong hinaharap ang nawa o harinawa**.\n\n:::example\n**Kalagayang nais panatilihin:** Malusog **nawa** kayo saanman kayo naroroon.\n\n**Pangyayaring inaasam:** **Harinawa ay** matapos ang alitan bago matapos ang taon.\n\n**Nangyari nang hindi pa nalalaman ang bunga:** Dumating na ang bagyo kagabi, ngunit wala pa tayong balita sa isla. **Nawa ay walang nasaktan.**\n:::\n\nSa huling halimbawa, tapos na ang pagdating ng bagyo. Ang hangarin ay tungkol sa kalagayang hindi pa matiyak ng nagsasalita, hindi sa isang pinsalang alam na niyang nangyari.\n\nSa pagtanggi, saklaw ng paghahangad ang buong negatibong nilalaman:\n\n- **Nawa ay hindi na maulit ang ganitong pagkakamali.** — Hangaring hindi na ito mangyari muli.\n- **Huwag nawang maulit ang ganitong pagkakamali.** — Maaaring taimtim na pagsamo; sa isang babala, maaari ring magkaroon ng puwersang mapag-utos.\n\nAng **nawang** sa ikalawang halimbawa ay **nawa + pang-angkop na -ng**. Hindi ito hiwalay na katagang may bagong kahulugan.\n\n:::warning\nHindi sapat ang pagkakaroon ng **nawa** upang masabing walang utos o paninisi ang pahayag. Ang *Huwag nawang maulit ito* ay maaaring marinig bilang pagsaway kung sinabi ng pinuno sa taong nagkamali. Suriin ang ugnayan ng mga kausap at ang sitwasyon.\n:::\n\n## 5. Pagpili ayon sa layunin at mambabasa\n\nSa pormal na pagsulat, hindi kailangang gawing higit na maringal ang bawat pangungusap. Piliin ang **nawa** o **harinawa** kapag mahalaga ang paghahangad mismo, hindi bilang palamuti sa isang tuwirang pabatid.\n\n| Layunin | Halimbawa | Pagkakaiba |\n| --- | --- | --- |\n| Pag-uulat | Natapos ang pagpupulong nang mapayapa. | Ipinahahayag ang nangyari. |\n| Paghahangad | **Nawa ay** matapos ang pagpupulong nang mapayapa. | Ipinahahayag ang ninanais, hindi ang katiyakan. |\n| Pangako | Tutulungan namin ang mga nasalanta. | Inaako ng nagsasalita ang gagawin. |\n| Paghahangad | **Harinawa ay** makatanggap ng sapat na tulong ang mga nasalanta. | Naghahangad ng bunga ngunit hindi, sa sarili nito, nangangako ng tulong. |\n\nSa isang karaniwang mensahe tungkol sa munting gawain, maaaring magtunog mapagbiro o sadyang maringal ang **harinawa**. Halimbawa, ang *Harinawa ay dumating na ang meryenda* ay maaaring maging nakatatawang paggaya sa taimtim na pananalita. Hindi ito maling gramatika, ngunit hindi rin ito neutral ang himig.\n\n:::tip\nKung may pananagutan kang magbigay ng malinaw na sagot o pangako, huwag itong palitan ng paghahangad lamang. Ang *Nawa ay matulungan kayo* ay hindi katumbas ng *Tutulungan namin kayo*.\n:::\n\n## 6. Talaan bago gamitin\n\n1. **Tukuyin ang layunin.** Hangarin ba talaga ang nais mong ipahayag, o ulat, pangako o utos?\n2. **Piliin ang himig.** Karaniwang angkop ang **nawa** sa pormal na paghahangad; mas kapansin-pansing pampanitikan o makaluma ang **harinawa**.\n3. **Suriin ang ayos.** Maaaring gamitin ang **Nawa ay…**, **…ka nawa…**, o **Harinawa ay…**, ayon sa buong pangungusap.\n4. **Linawin ang saklaw.** Aling pangyayari o kalagayan ang minimithi? May pagtanggi ba? Ano ang ipinahihiwatig ng konteksto tungkol sa panahon?\n5. **Isaalang-alang ang dating.** Taimtim ba, mapagbiro, o maaaring marinig bilang pagsaway?\n\nAng pangunahing pagkakaiba: **ang paghahangad ay hindi katiyakan o pangako**. Ang mahusay na paggamit ng **nawa** at **harinawa** ay nakasalalay sa tumpak na nilalaman at angkop na himig, hindi lamang sa pagiging pormal ng salita.",[841],{"id":842,"name":794,"level":780,"language":9,"isCompleted":843,"completionPercentage":844,"totalExercises":21,"completedExercises":844},"01a1932e-3d21-7bba-87ce-cc7cf2dd403b",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[848],{"id":849,"title":850,"vocabularyListWords":851,"isPublished":859},"01a1932e-9334-7d3c-ad58-d97c9c469d6b","Mga kataga sa pormal at pampanitikang paghahangad",[852,861,869],{"id":853,"vocabularyWord":854,"displayOrder":11},"01a1932e-9334-7dc4-ad58-d97c9c5b5e20",{"id":855,"word":856,"frequency":26,"level":538,"language":9,"audioFilePath":857,"partsOfSpeech":858,"audio":859,"audioUrl":860},"01a1932e-731c-7a21-ae60-b987c169f9b8","nawa","tts_5f94dfbc7af3ef4f_fil-PH.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5f94dfbc7af3ef4f_fil-PH.mp3",{"id":862,"vocabularyWord":863,"displayOrder":16},"01a1932e-9334-7e14-ad58-d97c9d1110d2",{"id":864,"word":865,"frequency":16,"level":780,"language":9,"audioFilePath":866,"partsOfSpeech":867,"audio":859,"audioUrl":868},"01a1932e-732f-79ce-98e9-5a1ee0cc8e81","harinawa","tts_e8b666a856f85141_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e8b666a856f85141_fil-PH.mp3",{"id":870,"vocabularyWord":871,"displayOrder":21},"01a1932e-9334-7e58-ad58-d97c9dfb52dd",{"id":872,"word":873,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":874,"audio":843},"01a1932e-7097-7814-adf4-03e481112379","sana",[],[],null,[878,887,893],{"@id":879,"@type":880,"id":881,"grammarPage":882,"title":883,"instructions":884,"displayOrder":844,"type":885,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":886},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5b85-7375-bda2-dc211f2e825a","GrammarExercise","01a1932e-5b85-7375-bda2-dc211f2e825a","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Hangarin, katiyakan at himig","Piliin ang pariralang tumutugma sa layunin at himig ng bawat pahayag. Ibatay ang sagot sa ibinigay na konteksto.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_c0c194a4-6b5e-4bf7-9cdc-75bd296a8ee6_hero.webp?v=1793470651",{"@id":888,"@type":880,"id":889,"grammarPage":882,"title":890,"instructions":891,"displayOrder":11,"type":885,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":892},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5b9d-73eb-90c4-19dd57b84004","01a1932e-5b9d-73eb-90c4-19dd57b84004","Ayos, panahon at saklaw ng paghahangad","Piliin ang wastong ayos o pagbasa ayon sa konteksto. Isaalang-alang ang saklaw ng hangarin, layunin ng nagsasalita at himig ng pahayag.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_895a504d-b81d-4a42-8ff8-b81bd5fc6d7f_hero.webp?v=1793470651",{"@id":894,"@type":880,"id":895,"grammarPage":882,"title":896,"instructions":897,"displayOrder":16,"type":898,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":843,"ogImageUrl":899},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5bb4-72dc-8075-6150d1fb1b48","01a1932e-5bb4-72dc-8075-6150d1fb1b48","Pagbuo ng mga pormal na hangarin","Ayusin ang mga piraso upang bumuo ng pangungusap. May dagdag na pirasong hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at nakakabit na bantas.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b27fae8c-e8f3-4a23-b8c5-9b2bef50ecee_hero.webp?v=1793470651",{"id":881,"grammarPage":882,"title":883,"instructions":884,"seoTitle":901,"seoDescription":902,"displayOrder":844,"type":885,"questions":903,"ogImageUrl":886},"Nawa at harinawa: pagpili ng layunin at himig","Magsanay sa nawa at harinawa sa pagpili ng sagot tungkol sa layunin at himig ng mga pahayag sa liham, talumpati, pangako at pang-araw-araw na usapan.",[904],{"id":905,"sentenceTemplate":906,"displayOrder":844,"explanation":907,"exampleSentence":908,"blanks":909},"01a1932e-5b85-762d-bda2-dc2122510f34","Sa pagbubukas ng aklatan, sinabi ng panauhin: __1__ maging bukas ito sa lahat ng nagnanais matuto.","Likas na pambungad sa buong sugnay ang Nawa ay. Hindi maaaring ipalit ang panandang ang o ng sa ay sa pangungusap na ito.","Nawa ay makinabang ang buong pamayanan sa bagong aklatan.",[910],{"id":911,"blankNumber":11,"options":912},"01a1932e-5b85-75a5-bda2-dc21216a6d31",[913,916,919],{"id":914,"optionText":915,"isCorrect":843,"displayOrder":844},"01a1932e-5b85-74b5-bda2-dc211f79a7da","Nawa ang",{"id":917,"optionText":918,"isCorrect":859,"displayOrder":11},"01a1932e-5b85-7511-bda2-dc2120269189","Nawa ay",{"id":920,"optionText":921,"isCorrect":843,"displayOrder":16},"01a1932e-5b85-7561-bda2-dc21211dc4a4","Nawa ng",{"html":923,"toc":924},"\u003Ch2 id=\"paghahangad-hindi-pagtiyak\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Paghahangad, hindi pagtiyak\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa talumpati, liham, panalangin at akdang pampanitikan, ginagamit ang \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>harinawa\u003C\u002Fstrong> upang ihayag ang isang minimithing kalagayan o pangyayari. Mahalaga ang pagpili sa mga ito: maaari nilang gawing marangal, taimtim o sadyang makaluma ang himig ng pahayag, ngunit hindi nila ginagawang tiyak ang katuparan ng hangarin.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa pahinang ito, susuriin mo kung paano:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>ihihiwalay ang paghahangad sa pag-uulat, pangako at utos;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>ilalagay ang \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>harinawa\u003C\u002Fstrong> sa likas na pangungusap;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>iaangkop ang kanilang himig sa kausap, layunin at uri ng teksto.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Sa pagtatapos ng isang talumpati:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nawa ay magbunga ng tunay na pagbabago ang ating pagkakaisa.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hindi ipinahahayag na nagbunga na ang pagkakaisa o na tiyak itong magbubunga. Ang pagbabago ang hangaring iniiwan ng nagsasalita sa mga tagapakinig.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"magkalapit-na-kahulugan-magkaibang-dating\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Magkalapit na kahulugan, magkaibang dating\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Parehong nagpapahayag ng paghahangad ang \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>harinawa\u003C\u002Fstrong>. Hindi wastong itakda na ang isa ay para lamang sa posibleng mangyari at ang isa naman ay para sa imposibleng mangyari. Mas kapaki-pakinabang na suriin ang \u003Cstrong>rehistro at himig\u003C\u002Fstrong> kaysa maghanap ng mahigpit na pagkakaiba sa posibilidad.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Anyo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Karaniwang dating\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Pormal, taimtim; karaniwan sa pagbati, talumpati at panalangin\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Maging payapa \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> ang inyong tahanan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>harinawa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mas kapansin-pansing pampanitikan o makaluma; maaaring magpahiwatig ng marubdob na pagsamo\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Harinawa ay\u003C\u002Fstrong> manaig ang katarungan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>sana\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Mas karaniwan sa pang-araw-araw na usapan; maaari rin sa pormal na teksto\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Maging payapa \u003Cstrong>sana\u003C\u002Fstrong> ang inyong tahanan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Hindi awtomatikong mas matindi ang hangaring may \u003Cstrong>harinawa\u003C\u002Fstrong>. Nakasalalay rin ang tindi sa nilalaman, sitwasyon at paraan ng pagbigkas.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Hindi likas na panrelihiyon ang dalawang anyo. Maaaring gamitin ang mga ito sa panalangin, ngunit maaari ring maghangad ng kapayapaan o katarungan nang walang tinutukoy na diyos. Bahagi ang mga ito ng pormal na gamit ng Tagalog at ginagamit din sa Filipino; hindi nangangahulugang pare-pareho ang gamit sa lahat ng wikang Pilipino.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"mga-likas-na-ayos-sa-pangungusap\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Mga likas na ayos sa pangungusap\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>May ilang matatag na padron na maaari mong gamitin. Hindi kailangang ilipat nang mekanikal ang kataga sa iisang puwesto sa lahat ng pangungusap.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Padron\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Gabay sa paggamit\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nawa ay\u003C\u002Fstrong> + sugnay\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nawa ay\u003C\u002Fstrong> maging ligtas ang lahat.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Malinaw na ipinakikilala muna ang buong pahayag bilang hangarin.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Panaguri + \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> + kasunod na bahagi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Magtagumpay \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> ang inyong adhikain.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Isinasama ang kataga sa daloy ng pangungusap.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Panaguri + maikling panghalip + \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Magtagumpay \u003Cstrong>ka nawa\u003C\u002Fstrong> sa iyong adhikain.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Sa ganitong ayos, nauuna ang \u003Cstrong>ka\u003C\u002Fstrong> sa \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Harinawa ay\u003C\u002Fstrong> + sugnay\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Harinawa ay\u003C\u002Fstrong> maghilom ang mga sugat ng nakaraan.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Likas na pambungad sa taimtim o pampanitikang paghahangad.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Ang mga ito ay mga kapaki-pakinabang na padron, hindi kumpletong talaan ng lahat ng ayos sa panitikan. Para sa malinaw na pormal na pagsulat, ligtas na panimulang pagpili ang \u003Cstrong>Nawa ay…\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>Harinawa ay…\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Nawa ay maging ligtas ka sa iyong paglalakbay.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Maging ligtas ka nawa sa iyong paglalakbay.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Parehong likas ang dalawang pangungusap at pareho ang pangunahing hangarin. Sa una, lantad agad ang paghahangad; sa ikalawa, nakapaloob ang \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> sa pahayag.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>ay\u003C\u002Fstrong> sa pambungad na \u003Cstrong>nawa ay\u003C\u002Fstrong> ay hindi nangangahulugang kailangang lagyan ng \u003Cstrong>ay\u003C\u002Fstrong> ang bawat pangungusap na may \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong>. Walang kailangang idagdag sa \u003Cem>Magtagumpay ka nawa\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"saklaw-ng-hangarin-at-pagtanggi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Saklaw ng hangarin at pagtanggi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maaaring tumukoy ang hangarin sa isang kalagayan, sa pangyayaring inaasam, o sa bagay na nais mong hindi nangyari. Ang pandiwa at konteksto ang nagbibigay ng kaugnay na panahon; \u003Cstrong>hindi pananda ng panahong hinaharap ang nawa o harinawa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>Kalagayang nais panatilihin:\u003C\u002Fstrong> Malusog \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> kayo saanman kayo naroroon.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Pangyayaring inaasam:\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>Harinawa ay\u003C\u002Fstrong> matapos ang alitan bago matapos ang taon.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nangyari nang hindi pa nalalaman ang bunga:\u003C\u002Fstrong> Dumating na ang bagyo kagabi, ngunit wala pa tayong balita sa isla. \u003Cstrong>Nawa ay walang nasaktan.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa huling halimbawa, tapos na ang pagdating ng bagyo. Ang hangarin ay tungkol sa kalagayang hindi pa matiyak ng nagsasalita, hindi sa isang pinsalang alam na niyang nangyari.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa pagtanggi, saklaw ng paghahangad ang buong negatibong nilalaman:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Nawa ay hindi na maulit ang ganitong pagkakamali.\u003C\u002Fstrong> — Hangaring hindi na ito mangyari muli.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Huwag nawang maulit ang ganitong pagkakamali.\u003C\u002Fstrong> — Maaaring taimtim na pagsamo; sa isang babala, maaari ring magkaroon ng puwersang mapag-utos.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>nawang\u003C\u002Fstrong> sa ikalawang halimbawa ay \u003Cstrong>nawa + pang-angkop na -ng\u003C\u002Fstrong>. Hindi ito hiwalay na katagang may bagong kahulugan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Hindi sapat ang pagkakaroon ng \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> upang masabing walang utos o paninisi ang pahayag. Ang \u003Cem>Huwag nawang maulit ito\u003C\u002Fem> ay maaaring marinig bilang pagsaway kung sinabi ng pinuno sa taong nagkamali. Suriin ang ugnayan ng mga kausap at ang sitwasyon.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"pagpili-ayon-sa-layunin-at-mambabasa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Pagpili ayon sa layunin at mambabasa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa pormal na pagsulat, hindi kailangang gawing higit na maringal ang bawat pangungusap. Piliin ang \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>harinawa\u003C\u002Fstrong> kapag mahalaga ang paghahangad mismo, hindi bilang palamuti sa isang tuwirang pabatid.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Layunin\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pagkakaiba\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Pag-uulat\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Natapos ang pagpupulong nang mapayapa.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ipinahahayag ang nangyari.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Paghahangad\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nawa ay\u003C\u002Fstrong> matapos ang pagpupulong nang mapayapa.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ipinahahayag ang ninanais, hindi ang katiyakan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Pangako\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tutulungan namin ang mga nasalanta.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Inaako ng nagsasalita ang gagawin.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Paghahangad\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Harinawa ay\u003C\u002Fstrong> makatanggap ng sapat na tulong ang mga nasalanta.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Naghahangad ng bunga ngunit hindi, sa sarili nito, nangangako ng tulong.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa isang karaniwang mensahe tungkol sa munting gawain, maaaring magtunog mapagbiro o sadyang maringal ang \u003Cstrong>harinawa\u003C\u002Fstrong>. Halimbawa, ang \u003Cem>Harinawa ay dumating na ang meryenda\u003C\u002Fem> ay maaaring maging nakatatawang paggaya sa taimtim na pananalita. Hindi ito maling gramatika, ngunit hindi rin ito neutral ang himig.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Kung may pananagutan kang magbigay ng malinaw na sagot o pangako, huwag itong palitan ng paghahangad lamang. Ang \u003Cem>Nawa ay matulungan kayo\u003C\u002Fem> ay hindi katumbas ng \u003Cem>Tutulungan namin kayo\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"talaan-bago-gamitin\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Talaan bago gamitin\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tukuyin ang layunin.\u003C\u002Fstrong> Hangarin ba talaga ang nais mong ipahayag, o ulat, pangako o utos?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Piliin ang himig.\u003C\u002Fstrong> Karaniwang angkop ang \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> sa pormal na paghahangad; mas kapansin-pansing pampanitikan o makaluma ang \u003Cstrong>harinawa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Suriin ang ayos.\u003C\u002Fstrong> Maaaring gamitin ang \u003Cstrong>Nawa ay…\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>…ka nawa…\u003C\u002Fstrong>, o \u003Cstrong>Harinawa ay…\u003C\u002Fstrong>, ayon sa buong pangungusap.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Linawin ang saklaw.\u003C\u002Fstrong> Aling pangyayari o kalagayan ang minimithi? May pagtanggi ba? Ano ang ipinahihiwatig ng konteksto tungkol sa panahon?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Isaalang-alang ang dating.\u003C\u002Fstrong> Taimtim ba, mapagbiro, o maaaring marinig bilang pagsaway?\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Ang pangunahing pagkakaiba: \u003Cstrong>ang paghahangad ay hindi katiyakan o pangako\u003C\u002Fstrong>. Ang mahusay na paggamit ng \u003Cstrong>nawa\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>harinawa\u003C\u002Fstrong> ay nakasalalay sa tumpak na nilalaman at angkop na himig, hindi lamang sa pagiging pormal ng salita.\u003C\u002Fp>\n",[925,929,933,937,941,945],{"id":926,"text":927,"depth":16,"number":928},"paghahangad-hindi-pagtiyak","Paghahangad, hindi pagtiyak","1",{"id":930,"text":931,"depth":16,"number":932},"magkalapit-na-kahulugan-magkaibang-dating","Magkalapit na kahulugan, magkaibang dating","2",{"id":934,"text":935,"depth":16,"number":936},"mga-likas-na-ayos-sa-pangungusap","Mga likas na ayos sa pangungusap","3",{"id":938,"text":939,"depth":16,"number":940},"saklaw-ng-hangarin-at-pagtanggi","Saklaw ng hangarin at pagtanggi","4",{"id":942,"text":943,"depth":16,"number":944},"pagpili-ayon-sa-layunin-at-mambabasa","Pagpili ayon sa layunin at mambabasa","5",{"id":946,"text":947,"depth":16,"number":948},"talaan-bago-gamitin","Talaan bago gamitin","6"]