[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tl-nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy":3,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d":71,"exercise-list-path-tl-none":108},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":70},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy","Gamitin ang nito, niyan at niyon ayon sa layo ng tinutukoy. Alamin ang gamit sa bagay na binibili, bahagi at katangian, at kaibahan sa ito, iyan at iyon.","## 1. Pagtukoy nang hindi inuulit ang pangalan\n\nMay hawak kang tinapay. Sa halip na sabihing “Gusto ko ng tinapay,” maaari mong sabihin: “Gusto ko **nito**.” Ginagamit ang **nito, niyan at niyon** upang tukuyin ang isang bagay nang hindi inuulit ang pangalan nito. Maaari rin silang tumukoy sa bagay na may bahaging inilalarawan: “Sira ang takip **nito**.”\n\n## 2. Piliin ayon sa layo\n\nKaugnay ng **ito, iyan at iyon** ang **nito, niyan at niyon**. Pareho ang batayan sa layo, ngunit magkaiba ang gamit sa pangungusap.\n\n| Nasaan ang tinutukoy? | Unang anyo | Kaugnay na anyo | Halimbawa |\n| --- | --- | --- | --- |\n| Malapit sa nagsasalita | ito | **nito** | May hawak akong tinapay. Gusto mo ba **nito**? |\n| Malapit sa kausap | iyan | **niyan** | May hawak kang tinapay. Gusto ko **niyan**. |\n| Malayo sa nagsasalita at kausap | iyon | **niyon** | Nakikita mo ba ang tinapay sa dulong mesa? Gusto ko **niyon**. |\n\n:::note\nHindi laging pisikal na layo ang batayan. Maaari ring tumukoy ang mga anyong ito sa nabanggit na sa usapan. Halimbawa: “May bago akong bisikleta. Maganda ang kulay **nito**.”\n:::\n\n## 3. Kapalit ng pariralang may ng\n\nMaaaring pumalit ang **nito, niyan at niyon** sa pariralang may **ng** kapag malinaw kung anong bagay ang tinutukoy.\n\n:::example\n**May hawak kang mangga.**\n\nBibili ako **ng mangga**. → Bibili ako **niyan**.\n\n**May kahon sa harap ko.**\n\nBubuksan ko ang takip **ng kahon**. → Bubuksan ko ang takip **nito**.\n\n**Pareho nating nakikita ang bahay sa malayo.**\n\nGusto ko ang kulay **ng bahay**. → Gusto ko ang kulay **niyon**.\n:::\n\nPansinin ang dalawang karaniwang gamit:\n\n- **Bagay na kaugnay ng kilos o kagustuhan:** “Kumain ako **nito**.” “Gusto ko **niyan**.”\n- **Bagay na may bahaging tinutukoy o katangiang inilalarawan:** “Sira ang takip **nito**.” “Maganda ang kulay **niyon**.”\n\n:::warning\nHuwag magdagdag ng **ng** bago sa mga anyong ito sa ganitong gamit.\n\n✓ Gusto ko **nito**.\n\n✗ Gusto ko **ng nito**.\n\nAng **nito** na ang pumapalit sa buong pariralang gaya ng **ng tinapay**.\n:::\n\n## 4. Hindi basta kapalit ng ito, iyan at iyon\n\nHindi sapat na tingnan lamang ang layo. Tingnan din ang gamit ng salita sa buong pangungusap.\n\n| Pangungusap | Ano ang sinasabi? |\n| --- | --- |\n| **Ito** ang kahon. | Itinuturo kung alin ang kahon. |\n| Sira ang takip **nito**. | Inilalarawan ang takip ng kahong tinutukoy. |\n| Binili ko **iyan**. | Ang bagay na malapit sa kausap ang binili ko. |\n| Bumili ako **niyan**. | Bumili ako ng bagay na gaya ng itinuturo malapit sa kausap. |\n\nSa huling dalawang halimbawa, magkaiba rin ang anyo ng pandiwa: **binili** at **bumili**. Huwag palitan lamang ang **iyan** ng **niyan** habang pinananatili ang lahat ng ibang salita.\n\n:::tip\nMagsimula sa buong pangalan ng bagay: “Bumili ako **ng tinapay**.” Kung nasa tabi ng kausap ang tinapay na tinutukoy mo, sabihin: “Bumili ako **niyan**.”\n:::\n\n## 5. Mabilis na gabay\n\n1. Tiyaking malinaw kung anong bagay ang tinutukoy mo.\n2. Tingnan ang buong pangungusap. Kung papalitan mo ang **ng tinapay**, **ng kahon**, o katulad na parirala, maaaring gamitin ang **nito, niyan o niyon**.\n3. Piliin ang anyo: **nito** kung malapit sa iyo, **niyan** kung malapit sa kausap, at **niyon** kung malayo sa inyong dalawa.\n4. Huwag nang maglagay ng **ng** bago sa napiling anyo.\n\nTandaan: **ito ang kahon**, ngunit **takip nito**; **bumili ng tinapay**, ngunit **bumili niyan**.","tl","A2",70,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1932e-3cdd-73f1-90eb-f4c9f087f4cf",false,0,5,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":69},"01a1932e-9339-7df9-96bc-cf5d4be0afa0","Mga pamatlig na magkaugnay",[25,34,41,48,55,62],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":33},"01a1932e-9339-7e71-96bc-cf5d4cb3ea66",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":32,"audio":15},"01a1932e-6f4e-77df-87ea-2d37e7d547fd","ito",10,"A1",[],1,{"id":35,"vocabularyWord":36,"displayOrder":40},"01a1932e-9339-7ead-96bc-cf5d4cfb8fd6",{"id":37,"word":38,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":39,"audio":15},"01a1932e-6f4f-759c-863c-e8be06b93662","iyan",[],2,{"id":42,"vocabularyWord":43,"displayOrder":47},"01a1932e-9339-7ed5-96bc-cf5d4ddb8e30",{"id":44,"word":45,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":46,"audio":15},"01a1932e-6f51-73f0-b30f-7f9a322a67d2","iyon",[],3,{"id":49,"vocabularyWord":50,"displayOrder":54},"01a1932e-9339-7ef9-96bc-cf5d4e970d34",{"id":51,"word":52,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":53,"audio":15},"01a1932e-700f-7947-86e0-4f875ec8e21d","nito",[],4,{"id":56,"vocabularyWord":57,"displayOrder":17},"01a1932e-9339-7f19-96bc-cf5d4efadb9c",{"id":58,"word":59,"frequency":60,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":61,"audio":15},"01a1932e-7011-78bb-9a27-9edecbfe677b","niyan",9,[],{"id":63,"vocabularyWord":64,"displayOrder":68},"01a1932e-9339-7f4d-96bc-cf5d4f6e06d6",{"id":65,"word":66,"frequency":60,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":67,"audio":15},"01a1932e-7012-792e-8498-46dd3742bc5f","niyon",[],6,true,[],[72,82,88,95,102],{"@id":73,"@type":74,"id":75,"grammarPage":76,"title":77,"instructions":78,"displayOrder":16,"type":79,"questionCount":80,"blankCount":80,"isCompleted":15,"ogImageUrl":81},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5c2a-716a-81c2-8085ab466e92","GrammarExercise","01a1932e-5c2a-716a-81c2-8085ab466e92","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Pagtukoy ayon sa layo","Piliin ang nito, niyan o niyon ayon sa tahasang lokasyon ng bagay. Ang nagsasalita ang tinutukoy ng ako; ikaw ang kausap.","word_select",12,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_914029c9-397c-4d52-93eb-b9f48c4831f1_hero.webp?v=1793470651",{"@id":83,"@type":74,"id":84,"grammarPage":76,"title":85,"instructions":86,"displayOrder":33,"type":79,"questionCount":80,"blankCount":80,"isCompleted":15,"ogImageUrl":87},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5c40-7a66-b026-9ec9b66baa12","01a1932e-5c40-7a66-b026-9ec9b66baa12","Piliin ang anyong akma sa pangungusap","Punan ang bawat patlang. Tingnan ang gamit ng salita sa buong pangungusap, hindi lamang ang layo. Huwag magdagdag ng ng sa nito, niyan o niyon.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_d3f90cad-661a-4b2e-975f-e25768c57430_hero.webp?v=1793470651",{"@id":89,"@type":74,"id":90,"grammarPage":76,"title":91,"instructions":92,"displayOrder":40,"type":93,"questionCount":30,"blankCount":30,"isCompleted":15,"ogImageUrl":94},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5c55-7dad-a70a-0d713ebb5796","01a1932e-5c55-7dad-a70a-0d713ebb5796","Ayusin ang pagtukoy sa bagay at bahagi","Ayusin ang mga piraso upang makabuo ng pangungusap. May dagdag na salitang hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas sa bawat piraso.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_840b362c-059a-4598-919e-e5eda3de74ba_hero.webp?v=1793470651",{"@id":96,"@type":74,"id":97,"grammarPage":76,"title":98,"instructions":99,"displayOrder":47,"type":100,"questionCount":54,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":101},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5c67-7d07-9a6f-9b312acab1a5","01a1932e-5c67-7d07-9a6f-9b312acab1a5","Nito, niyan at niyon sa layo at pagtukoy","Basahin ang konteksto. Pindutin ang pangungusap, saka ang kolum na angkop ayon sa batayan ng bawat tanong.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a120ad53-090d-4678-8ccf-23ce83295480_hero.webp?v=1793470651",{"@id":103,"@type":74,"id":104,"grammarPage":76,"title":105,"instructions":106,"displayOrder":54,"type":100,"questionCount":54,"blankCount":16,"isCompleted":15,"ogImageUrl":107},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5c6e-7830-b8fb-73012a5d5c46","01a1932e-5c6e-7830-b8fb-73012a5d5c46","Kilalanin ang gamit ng nito, niyan at niyon","Pindutin ang bawat pangungusap, saka ang kolum na tumutugma sa gamit nito. Sundin ang batayan sa bawat tanong.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_7aa90c52-53cc-41bb-81c7-120d20fb85a5_hero.webp?v=1793470651",null]