[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin":837,"grammar-lesson-path-tl-pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin-paksa-at-impormasyong-nauunawaan-na-b2":852,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d":887,"grammar-quick-check-01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d":902,"grammar-lesson-body-01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d-60w1vs2ma7":925},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":651,"title":652,"slug":653,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":538,"displayOrder":654,"grammarTopics":840,"createdAt":846,"updatedAt":847,"totalExercises":21,"vocabularyLists":848,"primaryTopicHub":849,"readyImages":851},"Pag-una ng paksa sa Tagalog gamit ang ay, tungkol sa at naman: pag-uugnay sa usapan, paghahambing, at pagbibigay-diin nang hindi binabago ang pokus.","## 1. Paksa bilang panimulang punto\n\nKapag may pinag-uusapan na kayo, maaari mong unahin ang paksa upang malinaw kung kanino o saan nauugnay ang susunod na pahayag. Maaari rin itong makatulong sa paghahambing. Ngunit **hindi lahat ng nauuna ay awtomatikong binibigyang-diin**: mahalaga rin ang konteksto at paraan ng pagbigkas.\n\nDito, ang **paksa ng usapan** ay ang tao o bagay na pinag-uusapan. Hindi ito laging katumbas ng **ang-parirala**, na may tiyak na papel sa kayarian ng pangungusap.\n\nSa pahinang ito, matututuhan mong:\n\n- mag-ugnay ng pahayag sa isang naunang paksa;\n- maglipat o maghambing ng paksa nang malinaw;\n- gumamit ng ayos at mga kataga nang hindi napagkakamalang pagbabago ng pokus ng pandiwa ang pagbibigay-diin.\n\n## 2. Pag-una gamit ang ay\n\nMaaari mong ilagay ang paksa bago ang **ay**. Kapaki-pakinabang ito kapag nais mong magsimula sa isang kilalang paksa at saka sabihin ang tungkol dito.\n\n| Ayos | Halimbawa | Pagsisimula ng pahayag |\n| --- | --- | --- |\n| Panaguri muna | Tahimik ang silid na ito. | Katangian ng silid |\n| Paksa muna | **Ang silid na ito ay** tahimik. | Silid na inilalarawan |\n\nPareho ang pangunahing impormasyong ipinahahayag ng dalawang pangungusap. Nagbabago ang paraan ng paglalahad, ngunit hindi nangangahulugang may matinding diin o pagtutuwid agad ang ikalawa.\n\n:::example\nPinag-uusapan ninyo ang dalawang silid na maaaring gamitin sa pagpupulong.\n\n**Ang silid na ito ay** tahimik. **Ang silid sa tabi ng kusina ay** maingay.\n\nMagkatulad ang ayos ng dalawang pahayag kaya madaling maihambing ang mga silid.\n:::\n\n:::note\nKaraniwan ang ganitong ayos sa nakasulat o maingat na paglalahad, ngunit ginagamit din ito sa pagsasalita. Hindi kailangang lagyan ng **ay** ang bawat pangungusap.\n:::\n\n## 3. Paglalagay ng malinaw na paksa sa unahan\n\nKung maglilipat ka ng usapan o magbabalik sa isang napag-usapan na, maaari mong gamitin ang **tungkol sa** o **tungkol kay**. Nagbibigay ang mga ito ng malinaw na panimulang punto.\n\n:::example\nNapag-usapan na ninyo ang lugar ng pulong. Oras naman ang susunod na usapin.\n\n**Tungkol sa oras ng pulong,** maaari ba tayong magsimula nang alas-nuwebe?\n\nMay nagtatanong din tungkol sa isang kasamahan.\n\n**Tungkol kay Ana,** nakausap ko na siya kahapon.\n:::\n\nSa ikalawang halimbawa, si Ana ang paksa ng usapan, ngunit **ako** ang nakausap sa kaniya. Hindi ibig sabihin na ang unang binanggit ang gumagawa ng kilos.\n\nSa karaniwang usapan, maaari ring banggitin muna ang tao at sundan ng pahayag na may panghalip na tumutukoy sa kaniya:\n\n**Si Ana, bukas pa siya darating.**\n\nDito, inuulit ng **siya** ang pagtukoy kay Ana sa kasunod na pahayag. Likas ito sa usapan, lalo na kung inihihiwalay si Ana sa ibang taong pinag-uusapan. Sa mas maingat na pagsulat, maaari mong piliin ang **Si Ana ay bukas pa darating.**\n\n## 4. Paghahambing gamit ang naman\n\nNakakatulong ang **naman** sa paglipat mula sa isang paksa tungo sa kaugnay na paksa. Sa angkop na konteksto, nagiging malinaw ang paghahambing.\n\n:::example\nNagtatanong ang kaibigan mo tungkol sa trabaho ninyong magkapatid.\n\n**Ang ate ko ay** nagtatrabaho sa ospital. **Ako naman ay** nagtatrabaho sa paaralan.\n:::\n\nHindi kinakailangang magkasalungat ang dalawang impormasyon. Dito, magkaiba lamang ang lugar ng trabaho.\n\n| Rehistro | Halimbawa |\n| --- | --- |\n| Pormal o maingat na paglalahad | Ako naman ay nagtatrabaho sa paaralan. |\n| Pang-usap, ako ang inihahambing | Ako naman, sa paaralan nagtatrabaho. |\n| Pang-usap, lugar ang inuuna | Sa paaralan naman ako nagtatrabaho. |\n\nLikas sa usapan ang dalawang huling anyo. Sa **Ako naman, sa paaralan nagtatrabaho**, nauuna ang taong ihahambing; sa **Sa paaralan naman ako nagtatrabaho**, nauuna ang lugar bilang kaugnay na impormasyong ihahambing.\n\nMaaari ring gawing mas tahasan ang paghahambing sa pamamagitan ng **samantalang**:\n\n**Si Lito ay** mahilig sa maingay na pagtitipon, **samantalang si Mara ay** mas gusto ang tahimik na usapan.\n\n:::warning\nHindi laging paghahambing ang kahulugan ng **naman**. Halimbawa, sa **Salamat naman!**, maaari itong magpahayag ng ginhawa. Dito, pinag-aaralan natin ang gamit nito sa paglipat o paghahambing ng paksa.\n:::\n\n### Pag-una ng pang-abay o sa-parirala\n\nMaaari ring unahin ang oras o lugar upang itampok ito, lalo na kapag may pagpipilian o paghahambing. Sa mga sumusunod na pares, sumusunod ang maikling panghalip at kataga sa inunang pang-abay o sa-parirala sa halip na sa pandiwa.\n\n| Pandiwa muna | Oras o lugar muna |\n| --- | --- |\n| Darating pa siya bukas. | **Bukas pa siya** darating. |\n| Nagtatrabaho ako sa paaralan. | **Sa paaralan ako** nagtatrabaho. |\n| Nagtatrabaho naman ako sa paaralan. | **Sa paaralan naman ako** nagtatrabaho. |\n\nSa unang pares, lumilipat ang **pa siya** kasunod ng **bukas**. Ang **Bukas pa siya darating** ay nagsasaad na hindi pa siya darating bago bukas; mas malinaw dito ang ugnayan ng **pa** sa oras. Sa ikalawang pares, sumusunod ang **ako** sa buong pariralang **sa paaralan**. Sa ikatlo, nananatiling **naman ako** ang pagkakasunod, ngunit nasa likod na ito ng inunang parirala.\n\n:::example\n**A:** Ngayon ba siya darating?\n\n**B:** Hindi. **Bukas pa siya darating.**\n\n**A:** Sa ospital ka rin ba nagtatrabaho?\n\n**B:** Hindi. **Sa paaralan ako nagtatrabaho.**\n:::\n\n## 5. Ayos, diin at pokus ng pandiwa\n\nMagkaugnay ngunit hindi magkapareho ang **ayos ng pangungusap**, **diin sa pagbigkas**, at **pokus ng pandiwa**.\n\n| Pangungusap | Ano ang nananatili? |\n| --- | --- |\n| Binasa ni Ana ang liham. | Ang liham ang binasa. |\n| **Ang liham ay** binasa ni Ana. | Ang liham pa rin ang binasa. |\n\nSa dalawang halimbawa, hindi nagbago ang **binasa** o ang papel ng **ang liham**. Pagkakaayos ang nagbago, hindi ang pokus ng pandiwa.\n\n### Pagtatampok gamit ang ang-kayarian\n\nUpang tukuyin kung **sino** o **ano** ang tinutukoy, maaaring ilagay sa unahan bilang panaguri ang sagot at sundan ito ng **ang** at pariralang naglalarawan sa kilos. Ang **Si Ana ang bumasa ng liham** ay tumutukoy sa taong bumasa; ang **Liham ang binasa ni Ana** ay tumutukoy sa uri ng bagay na binasa. Kapaki-pakinabang ang kayariang ito sa pagsagot sa tanong at sa pagtutuwid ng maling akala.\n\n| Pangungusap | Gamit sa konteksto |\n| --- | --- |\n| Ang liham ay binasa ni Ana. | Nagsisimula sa liham at nagsasabi kung ano ang ginawa rito. |\n| **Si Ana ang** bumasa ng liham. | Tinutukoy kung sino ang bumasa, halimbawa bilang sagot sa “Sino ang bumasa?” |\n| **Liham ang** binasa ni Ana. | Tinutukoy kung anong uri ng bagay ang binasa, halimbawa liham sa halip na ulat. |\n\n:::example\n**A:** Si Lito ba ang bumasa ng liham?\n\n**B:** Hindi. **Si Ana ang bumasa ng liham.**\n\n**A:** Akala ko ulat ang binasa niya.\n\n**B:** **Liham ang binasa ni Ana**, hindi ulat.\n:::\n\nDito, malinaw ang pagtutuwid dahil may naunang maling akala. Maaari ring gamitin ang parehong kayarian sa payak na pagsagot sa tanong; hindi ito laging pagtutuwid. Sa **Si Ana ang bumasa ng liham**, **bumasa** ang pandiwa dahil ang taong gumawa ng kilos ang tinutukoy ng **ang bumasa ng liham**. Sa **Liham ang binasa ni Ana**, **binasa** ang pandiwa dahil ang bagay na binasa ang tinutukoy ng **ang binasa ni Ana**. Kaya hindi basta pagpapalit ng puwesto ang paglipat mula sa isa tungo sa isa: kailangang tumugma ang anyo ng pandiwa at mga pananda sa nais tukuyin.\n\nBago ka pumili ng ayos, itanong sa sarili:\n\n1. **Ano ang pinag-uusapan na?** Maaari itong gawing panimulang punto.\n2. **May lilipatan bang paksa?** Maaaring makatulong ang **tungkol sa** o **tungkol kay**.\n3. **May paghahambing ba?** Gamitin ang **naman** o **samantalang** kung angkop.\n4. **Ayos lamang ba ang binabago ko?** Huwag basta baguhin ang anyo ng pandiwa o mga pananda.\n\nAng pag-una ng paksa ay paraan ng pag-aayos ng impormasyon. Ang pagbibigay-diin ay nakasalalay rin sa ugnayan ng mga pahayag, pagpili ng kataga, at pagbigkas.",[841],{"id":842,"name":843,"level":538,"language":9,"isCompleted":844,"completionPercentage":845,"totalExercises":31,"completedExercises":845},"01a1932e-3d04-7375-8061-8a4d216ebe13","Pag-aayos ng paksa at impormasyong nauunawaan na",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[],{"name":843,"slug":850,"language":9},"paksa-at-impormasyong-nauunawaan-na-b2",[],{"id":842,"name":843,"slug":850,"language":9,"level":538,"introduction":853,"lessonCount":16,"totalExercises":31,"objectives":854,"prerequisites":858,"lessons":861},"Iayos ang pangungusap ayon sa paksa at impormasyong nais mong idiin. Pagkatapos, paikliin ang pahayag sa pamamagitan ng pagkakaltas ng malinaw na sa usapan, habang pinananatili ang mga bahaging kailangan upang hindi magbago o lumabo ang mensahe.",[855,856,857],"Ihiwalay ang pag-una ng paksa sa pagbibigay-diin sa isang kalahok.","Piliin kung aling bahagi ang maaari nang kaltasin ayon sa konteksto.","Panatilihin ang malinaw na tinutukoy at paghahambing sa pinaikling pahayag.",[859,860],"Karaniwang ayos ng pangungusap at gamit ng ay.","Pokus ng pandiwa at mga panandang ang, ng at sa.",[862,877],{"id":651,"contentId":863,"slug":653,"title":652,"level":538,"summary":864,"order":11,"exercises":865},"pg_5f20c480-f523-4313-8afe-657aa1cbec9f","Iuna ang paksa gamit ang angkop na ayos, ay o tungkol sa, at ihiwalay ang paksang pinag-uusapan sa impormasyong binibigyang-diin.",[866,870,873],{"id":867,"title":868,"order":845,"type":869},"01a1932e-5cc0-74fa-8459-c3fb3a0fa76e","Pag-uugnay at paghahambing ng mga paksa","word_select",{"id":871,"title":872,"order":11,"type":869},"01a1932e-5cda-79e1-90af-cdbcc37d4903","Ayos ng mga kataga at pagtukoy sa tao o bagay",{"id":874,"title":875,"order":16,"type":876},"01a1932e-5cf3-7159-9f8e-af4253059fc7","Pagbuo ng mga pangungusap na may inunang paksa","sentence_builder",{"id":656,"contentId":878,"slug":658,"title":657,"level":538,"summary":879,"order":16,"exercises":880},"pg_ed9b1773-eae3-4698-97a8-1f9d48d8b12c","Kaltasin lamang ang bahaging malinaw na sa usapan; panatilihin ang kailangan upang makilala ang mga kalahok at ang paghahambing.",[881,884],{"id":882,"title":883,"order":845,"type":869},"01a1932e-5f16-72a6-9126-c3b702a9996e","Maiikling sagot at buong diwa",{"id":885,"title":886,"order":11,"type":869},"01a1932e-5f2b-7a37-8aab-2aa638fc90dc","Malinaw na pagpapatuloy at paghahambing",[888,894,898],{"@id":889,"@type":890,"id":867,"grammarPage":891,"title":868,"instructions":892,"displayOrder":845,"type":869,"questionCount":76,"blankCount":76,"isCompleted":844,"ogImageUrl":893},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5cc0-74fa-8459-c3fb3a0fa76e","GrammarExercise","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Piliin ang sagot na angkop sa konteksto at sa hinihinging paraan ng paglalahad.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_31ca63a2-8937-4088-9cd4-22de18bd1b53_hero.webp?v=1793470651",{"@id":895,"@type":890,"id":871,"grammarPage":891,"title":872,"instructions":896,"displayOrder":11,"type":869,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":844,"ogImageUrl":897},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5cda-79e1-90af-cdbcc37d4903","Piliin ang sagot ayon sa hinihinging ayos, tinutukoy na kalahok, at malinaw na konteksto.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_a2e77fd9-5bff-4cf8-9bc3-e8e91e242f5a_hero.webp?v=1793470651",{"@id":899,"@type":890,"id":874,"grammarPage":891,"title":875,"instructions":900,"displayOrder":16,"type":876,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":844,"ogImageUrl":901},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5cf3-7159-9f8e-af4253059fc7","Ayusin ang mga piraso upang bumuo ng pangungusap. May dagdag na salitang hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas sa bawat piraso.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_3cbdc04d-94a4-4f01-98cd-c7bbc4bb84ed_hero.webp?v=1793470651",{"id":867,"grammarPage":891,"title":868,"instructions":892,"seoTitle":903,"seoDescription":904,"displayOrder":845,"type":869,"questions":905,"ogImageUrl":893},"Pag-una ng paksa: pag-uugnay at paghahambing","Sanayin ang pag-una ng paksa, paghahambing, paglipat ng usapan, ayos ng mga kataga, at pagtutugma ng pandiwa at pananda sa pagtukoy sa tao o bagay.",[906],{"id":907,"sentenceTemplate":908,"displayOrder":845,"explanation":909,"exampleSentence":910,"blanks":911},"01a1932e-5cc0-774a-8459-c3fb3c88d3c2","Inilalarawan sa ulat ang bagong pasilidad ng paaralan: Ang bagong aklatan __1__ maluwang.","Iniuugnay ng ay ang inunang paksa sa panaguring maluwang. Hindi magagawa ng ng ang pag-uugnay na ito. Sa na, nagiging pariralang may panuring ang Ang bagong aklatan na maluwang at wala nang buong pahayag.","Ang bakuran ng paaralan ay malinis tuwing umaga.",[912],{"id":913,"blankNumber":11,"options":914},"01a1932e-5cc0-76ee-8459-c3fb3bc27a4e",[915,919,922],{"id":916,"optionText":917,"isCorrect":918,"displayOrder":845},"01a1932e-5cc0-764e-8459-c3fb3a5e2a14","ay",true,{"id":920,"optionText":921,"isCorrect":844,"displayOrder":11},"01a1932e-5cc0-7696-8459-c3fb3a8d3138","ng",{"id":923,"optionText":924,"isCorrect":844,"displayOrder":16},"01a1932e-5cc0-76c6-8459-c3fb3afbd881","na",{"html":926,"toc":927},"\u003Ch2 id=\"paksa-bilang-panimulang-punto\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Paksa bilang panimulang punto\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kapag may pinag-uusapan na kayo, maaari mong unahin ang paksa upang malinaw kung kanino o saan nauugnay ang susunod na pahayag. Maaari rin itong makatulong sa paghahambing. Ngunit \u003Cstrong>hindi lahat ng nauuna ay awtomatikong binibigyang-diin\u003C\u002Fstrong>: mahalaga rin ang konteksto at paraan ng pagbigkas.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dito, ang \u003Cstrong>paksa ng usapan\u003C\u002Fstrong> ay ang tao o bagay na pinag-uusapan. Hindi ito laging katumbas ng \u003Cstrong>ang-parirala\u003C\u002Fstrong>, na may tiyak na papel sa kayarian ng pangungusap.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa pahinang ito, matututuhan mong:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>mag-ugnay ng pahayag sa isang naunang paksa;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>maglipat o maghambing ng paksa nang malinaw;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>gumamit ng ayos at mga kataga nang hindi napagkakamalang pagbabago ng pokus ng pandiwa ang pagbibigay-diin.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"pag-una-gamit-ang-ay\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Pag-una gamit ang ay\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Maaari mong ilagay ang paksa bago ang \u003Cstrong>ay\u003C\u002Fstrong>. Kapaki-pakinabang ito kapag nais mong magsimula sa isang kilalang paksa at saka sabihin ang tungkol dito.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Ayos\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pagsisimula ng pahayag\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Panaguri muna\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tahimik ang silid na ito.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Katangian ng silid\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Paksa muna\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ang silid na ito ay\u003C\u002Fstrong> tahimik.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Silid na inilalarawan\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Pareho ang pangunahing impormasyong ipinahahayag ng dalawang pangungusap. Nagbabago ang paraan ng paglalahad, ngunit hindi nangangahulugang may matinding diin o pagtutuwid agad ang ikalawa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Pinag-uusapan ninyo ang dalawang silid na maaaring gamitin sa pagpupulong.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ang silid na ito ay\u003C\u002Fstrong> tahimik. \u003Cstrong>Ang silid sa tabi ng kusina ay\u003C\u002Fstrong> maingay.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Magkatulad ang ayos ng dalawang pahayag kaya madaling maihambing ang mga silid.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Karaniwan ang ganitong ayos sa nakasulat o maingat na paglalahad, ngunit ginagamit din ito sa pagsasalita. Hindi kailangang lagyan ng \u003Cstrong>ay\u003C\u002Fstrong> ang bawat pangungusap.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"paglalagay-ng-malinaw-na-paksa-sa-unahan\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Paglalagay ng malinaw na paksa sa unahan\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kung maglilipat ka ng usapan o magbabalik sa isang napag-usapan na, maaari mong gamitin ang \u003Cstrong>tungkol sa\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>tungkol kay\u003C\u002Fstrong>. Nagbibigay ang mga ito ng malinaw na panimulang punto.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Napag-usapan na ninyo ang lugar ng pulong. Oras naman ang susunod na usapin.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tungkol sa oras ng pulong,\u003C\u002Fstrong> maaari ba tayong magsimula nang alas-nuwebe?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>May nagtatanong din tungkol sa isang kasamahan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tungkol kay Ana,\u003C\u002Fstrong> nakausap ko na siya kahapon.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa ikalawang halimbawa, si Ana ang paksa ng usapan, ngunit \u003Cstrong>ako\u003C\u002Fstrong> ang nakausap sa kaniya. Hindi ibig sabihin na ang unang binanggit ang gumagawa ng kilos.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa karaniwang usapan, maaari ring banggitin muna ang tao at sundan ng pahayag na may panghalip na tumutukoy sa kaniya:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Si Ana, bukas pa siya darating.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dito, inuulit ng \u003Cstrong>siya\u003C\u002Fstrong> ang pagtukoy kay Ana sa kasunod na pahayag. Likas ito sa usapan, lalo na kung inihihiwalay si Ana sa ibang taong pinag-uusapan. Sa mas maingat na pagsulat, maaari mong piliin ang \u003Cstrong>Si Ana ay bukas pa darating.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"paghahambing-gamit-ang-naman\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Paghahambing gamit ang naman\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nakakatulong ang \u003Cstrong>naman\u003C\u002Fstrong> sa paglipat mula sa isang paksa tungo sa kaugnay na paksa. Sa angkop na konteksto, nagiging malinaw ang paghahambing.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Nagtatanong ang kaibigan mo tungkol sa trabaho ninyong magkapatid.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Ang ate ko ay\u003C\u002Fstrong> nagtatrabaho sa ospital. \u003Cstrong>Ako naman ay\u003C\u002Fstrong> nagtatrabaho sa paaralan.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Hindi kinakailangang magkasalungat ang dalawang impormasyon. Dito, magkaiba lamang ang lugar ng trabaho.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Rehistro\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Pormal o maingat na paglalahad\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ako naman ay nagtatrabaho sa paaralan.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Pang-usap, ako ang inihahambing\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ako naman, sa paaralan nagtatrabaho.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Pang-usap, lugar ang inuuna\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Sa paaralan naman ako nagtatrabaho.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Likas sa usapan ang dalawang huling anyo. Sa \u003Cstrong>Ako naman, sa paaralan nagtatrabaho\u003C\u002Fstrong>, nauuna ang taong ihahambing; sa \u003Cstrong>Sa paaralan naman ako nagtatrabaho\u003C\u002Fstrong>, nauuna ang lugar bilang kaugnay na impormasyong ihahambing.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Maaari ring gawing mas tahasan ang paghahambing sa pamamagitan ng \u003Cstrong>samantalang\u003C\u002Fstrong>:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Si Lito ay\u003C\u002Fstrong> mahilig sa maingay na pagtitipon, \u003Cstrong>samantalang si Mara ay\u003C\u002Fstrong> mas gusto ang tahimik na usapan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Hindi laging paghahambing ang kahulugan ng \u003Cstrong>naman\u003C\u002Fstrong>. Halimbawa, sa \u003Cstrong>Salamat naman!\u003C\u002Fstrong>, maaari itong magpahayag ng ginhawa. Dito, pinag-aaralan natin ang gamit nito sa paglipat o paghahambing ng paksa.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch3 id=\"pag-una-ng-pang-abay-o-sa-parirala\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.1\u003C\u002Fspan>Pag-una ng pang-abay o sa-parirala\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Maaari ring unahin ang oras o lugar upang itampok ito, lalo na kapag may pagpipilian o paghahambing. Sa mga sumusunod na pares, sumusunod ang maikling panghalip at kataga sa inunang pang-abay o sa-parirala sa halip na sa pandiwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pandiwa muna\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Oras o lugar muna\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Darating pa siya bukas.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Bukas pa siya\u003C\u002Fstrong> darating.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Nagtatrabaho ako sa paaralan.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Sa paaralan ako\u003C\u002Fstrong> nagtatrabaho.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Nagtatrabaho naman ako sa paaralan.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Sa paaralan naman ako\u003C\u002Fstrong> nagtatrabaho.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa unang pares, lumilipat ang \u003Cstrong>pa siya\u003C\u002Fstrong> kasunod ng \u003Cstrong>bukas\u003C\u002Fstrong>. Ang \u003Cstrong>Bukas pa siya darating\u003C\u002Fstrong> ay nagsasaad na hindi pa siya darating bago bukas; mas malinaw dito ang ugnayan ng \u003Cstrong>pa\u003C\u002Fstrong> sa oras. Sa ikalawang pares, sumusunod ang \u003Cstrong>ako\u003C\u002Fstrong> sa buong pariralang \u003Cstrong>sa paaralan\u003C\u002Fstrong>. Sa ikatlo, nananatiling \u003Cstrong>naman ako\u003C\u002Fstrong> ang pagkakasunod, ngunit nasa likod na ito ng inunang parirala.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>A:\u003C\u002Fstrong> Ngayon ba siya darating?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>B:\u003C\u002Fstrong> Hindi. \u003Cstrong>Bukas pa siya darating.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>A:\u003C\u002Fstrong> Sa ospital ka rin ba nagtatrabaho?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>B:\u003C\u002Fstrong> Hindi. \u003Cstrong>Sa paaralan ako nagtatrabaho.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"ayos-diin-at-pokus-ng-pandiwa\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Ayos, diin at pokus ng pandiwa\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Magkaugnay ngunit hindi magkapareho ang \u003Cstrong>ayos ng pangungusap\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>diin sa pagbigkas\u003C\u002Fstrong>, at \u003Cstrong>pokus ng pandiwa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pangungusap\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ano ang nananatili?\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Binasa ni Ana ang liham.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ang liham ang binasa.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Ang liham ay\u003C\u002Fstrong> binasa ni Ana.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ang liham pa rin ang binasa.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa dalawang halimbawa, hindi nagbago ang \u003Cstrong>binasa\u003C\u002Fstrong> o ang papel ng \u003Cstrong>ang liham\u003C\u002Fstrong>. Pagkakaayos ang nagbago, hindi ang pokus ng pandiwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch3 id=\"pagtatampok-gamit-ang-ang-kayarian\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.1\u003C\u002Fspan>Pagtatampok gamit ang ang-kayarian\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Upang tukuyin kung \u003Cstrong>sino\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>ano\u003C\u002Fstrong> ang tinutukoy, maaaring ilagay sa unahan bilang panaguri ang sagot at sundan ito ng \u003Cstrong>ang\u003C\u002Fstrong> at pariralang naglalarawan sa kilos. Ang \u003Cstrong>Si Ana ang bumasa ng liham\u003C\u002Fstrong> ay tumutukoy sa taong bumasa; ang \u003Cstrong>Liham ang binasa ni Ana\u003C\u002Fstrong> ay tumutukoy sa uri ng bagay na binasa. Kapaki-pakinabang ang kayariang ito sa pagsagot sa tanong at sa pagtutuwid ng maling akala.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Pangungusap\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Gamit sa konteksto\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Ang liham ay binasa ni Ana.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nagsisimula sa liham at nagsasabi kung ano ang ginawa rito.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Si Ana ang\u003C\u002Fstrong> bumasa ng liham.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tinutukoy kung sino ang bumasa, halimbawa bilang sagot sa “Sino ang bumasa?”\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Liham ang\u003C\u002Fstrong> binasa ni Ana.\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tinutukoy kung anong uri ng bagay ang binasa, halimbawa liham sa halip na ulat.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>A:\u003C\u002Fstrong> Si Lito ba ang bumasa ng liham?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>B:\u003C\u002Fstrong> Hindi. \u003Cstrong>Si Ana ang bumasa ng liham.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>A:\u003C\u002Fstrong> Akala ko ulat ang binasa niya.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>B:\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>Liham ang binasa ni Ana\u003C\u002Fstrong>, hindi ulat.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Dito, malinaw ang pagtutuwid dahil may naunang maling akala. Maaari ring gamitin ang parehong kayarian sa payak na pagsagot sa tanong; hindi ito laging pagtutuwid. Sa \u003Cstrong>Si Ana ang bumasa ng liham\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>bumasa\u003C\u002Fstrong> ang pandiwa dahil ang taong gumawa ng kilos ang tinutukoy ng \u003Cstrong>ang bumasa ng liham\u003C\u002Fstrong>. Sa \u003Cstrong>Liham ang binasa ni Ana\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>binasa\u003C\u002Fstrong> ang pandiwa dahil ang bagay na binasa ang tinutukoy ng \u003Cstrong>ang binasa ni Ana\u003C\u002Fstrong>. Kaya hindi basta pagpapalit ng puwesto ang paglipat mula sa isa tungo sa isa: kailangang tumugma ang anyo ng pandiwa at mga pananda sa nais tukuyin.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Bago ka pumili ng ayos, itanong sa sarili:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ano ang pinag-uusapan na?\u003C\u002Fstrong> Maaari itong gawing panimulang punto.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>May lilipatan bang paksa?\u003C\u002Fstrong> Maaaring makatulong ang \u003Cstrong>tungkol sa\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>tungkol kay\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>May paghahambing ba?\u003C\u002Fstrong> Gamitin ang \u003Cstrong>naman\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>samantalang\u003C\u002Fstrong> kung angkop.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ayos lamang ba ang binabago ko?\u003C\u002Fstrong> Huwag basta baguhin ang anyo ng pandiwa o mga pananda.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Ang pag-una ng paksa ay paraan ng pag-aayos ng impormasyon. Ang pagbibigay-diin ay nakasalalay rin sa ugnayan ng mga pahayag, pagpili ng kataga, at pagbigkas.\u003C\u002Fp>\n",[928,932,936,940,944,948,952],{"id":929,"text":930,"depth":16,"number":931},"paksa-bilang-panimulang-punto","Paksa bilang panimulang punto","1",{"id":933,"text":934,"depth":16,"number":935},"pag-una-gamit-ang-ay","Pag-una gamit ang ay","2",{"id":937,"text":938,"depth":16,"number":939},"paglalagay-ng-malinaw-na-paksa-sa-unahan","Paglalagay ng malinaw na paksa sa unahan","3",{"id":941,"text":942,"depth":16,"number":943},"paghahambing-gamit-ang-naman","Paghahambing gamit ang naman","4",{"id":945,"text":946,"depth":21,"number":947},"pag-una-ng-pang-abay-o-sa-parirala","Pag-una ng pang-abay o sa-parirala","4.1",{"id":949,"text":950,"depth":16,"number":951},"ayos-diin-at-pokus-ng-pandiwa","Ayos, diin at pokus ng pandiwa","5",{"id":953,"text":954,"depth":21,"number":955},"pagtatampok-gamit-ang-ang-kayarian","Pagtatampok gamit ang ang-kayarian","5.1"]