[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-pag-uulat-ng-tanong-at-utos":837,"grammar-lesson-path-tl-pag-uulat-ng-tanong-at-utos-none":1000,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d":1001,"grammar-quick-check-01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d":1024,"grammar-lesson-body-01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d-48e5g9l0l":1046},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":626,"title":627,"slug":628,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":538,"displayOrder":629,"grammarTopics":840,"createdAt":845,"updatedAt":846,"totalExercises":21,"vocabularyLists":847,"readyImages":999},"Matutong mag-ulat ng tanong at utos gamit ang kung, mga salitang pananong, at na; iangkop ang panghalip, oras at lugar nang hindi binabago ang diwa.","Kapag nag-uulat ka ng tanong o utos, ipinapahayag mo ang sinabi ng iba nang hindi kailangang ulitin ang eksaktong mga salita. Mahalaga ang uri ng pahayag, kung sino ang kausap, at kung kailan at saan ito sinabi.\n\n## 1. Tuwiran at di-tuwirang pag-uulat\n\nSa **tuwirang pag-uulat**, sinisipi ang mismong sinabi. Sa **di-tuwirang pag-uulat**, isinasama ang tanong o utos sa sarili mong pangungusap.\n\n:::example\nKinausap ka ni Liza. Ikinukuwento mo ngayon ang usapan.\n\n- Tuwiran: Tinanong ako ni Liza, “Handa ka na ba?”\n- Di-tuwiran: Tinanong ako ni Liza **kung handa na ako**.\n- Tuwiran: Sinabi sa akin ni Liza, “Isara mo ang pinto.”\n- Di-tuwiran: Sinabi sa akin ni Liza **na isara ko ang pinto**.\n:::\n\nAng buong di-tuwirang ulat ay karaniwang pahayag, kaya nagtatapos ito sa tuldok. Hindi na nilalagyan ng panipi ang iniulat na tanong o utos.\n\n## 2. Mga tanong na masasagot ng oo o hindi\n\nGamitin ang **kung** upang ipakilala ang iniulat na tanong na masasagot ng *oo* o *hindi*. Dito, ang **kung** ay nagpapakilala ng tanong, hindi ng kondisyon.\n\n| Tanong sa iyo | Pag-uulat mo |\n| --- | --- |\n| “May susi ka ba?” | Tinanong ako ni Liza **kung may susi ako**. |\n| “Darating ka ba bukas?” | Tinanong ako ni Liza **kung darating ako bukas**. |\n| “Natapos mo na ba ang ulat?” | Tinanong ako ni Liza **kung natapos ko na ang ulat**. |\n\nSa mga halimbawang ito, hindi na kailangan ang **ba**: sapat na ang pandiwang *tinanong* at ang **kung** upang malinaw na tanong ang iniuulat. Ang ikalawang halimbawa ay angkop kung nag-uulat ka sa araw ding iyon.\n\n:::tip\nTukuyin muna ang hinihinging sagot. Kung oo o hindi ang sagot, karaniwang angkop ang **tinanong … kung …**.\n:::\n\n## 3. Mga tanong na humihingi ng impormasyon\n\nKung may salitang pananong, panatilihin ito sa ulat. Karaniwang ginagamit ang **kung sino**, **kung ano**, **kung saan**, **kung kailan**, **kung bakit**, at **kung paano**.\n\n:::example\n- “Saan ka nakatira?” → Tinanong ako ni Liza **kung saan ako nakatira**.\n- “Bakit ka umalis?” → Tinanong ako ni Liza **kung bakit ako umalis**.\n- “Sino ang kasama mo?” → Tinanong ako ni Liza **kung sino ang kasama ko**.\n- “Paano mo ginawa iyan?” → Tinanong ako ni Liza **kung paano ko ginawa iyon**.\n:::\n\nHindi kailangang baguhin ang karaniwang ayos ng sugnay dahil lamang hindi na tuwiran ang tanong. Nananatili ang salitang pananong sa unahan ng bahaging ipinapasok ng **kung**.\n\nIba ang impormasyong hinihingi sa dalawang ulat na ito:\n\n- Tinanong niya **kung darating si Ben**. — Darating ba o hindi?\n- Tinanong niya **kung kailan darating si Ben**. — Anong oras o araw darating?\n\n## 4. Mga utos, pakiusap at pagbabawal\n\nPiliin ang pandiwang nag-uulat ayon sa lakas at layunin ng orihinal na pahayag. Hindi lahat ng ipinapagawa ay mahigpit na utos.\n\n| Layunin | Orihinal na pahayag sa iyo | Pag-uulat mo |\n| --- | --- | --- |\n| Utos | “Isara mo ang pinto.” | **Inutusan ako** ni Liza na isara ang pinto. |\n| Pakiusap | “Pakisara ang pinto.” | **Nakiusap sa akin** si Liza na isara ko ang pinto. |\n| Pagbabawal | “Huwag kang pumasok.” | **Sinabihan ako** ni Liza na huwag akong pumasok. |\n\nMaaari mong gamitin ang mas pangkalahatang **sinabi sa akin na** kung ayaw mong tukuyin kung utos o pakiusap ang sinabi. Gayunman, mas malinaw ang **inutusan** o **nakiusap** kapag mahalaga ang pagkakaibang iyon.\n\nSa *inutusan ako na isara ang pinto*, malinaw na ako ang inutusang magsara kahit walang **ko** pagkatapos ng *isara*. Sa ibang ayos, maaaring banggitin ang gumagawa: *Sinabi ni Liza na isara **ko** ang pinto.*\n\n:::warning\nPanatilihin ang **huwag** kapag pagbabawal ang iniuulat.\n\n- **Sinabihan niya akong huwag pumasok.** — Ipinagbawal niya ang pagpasok ko.\n- **Sinabi niyang hindi ako pumasok.** — Iniulat niya na hindi nangyari ang pagpasok ko.\n\nMagkaiba ang kahulugan ng dalawang pangungusap.\n:::\n\n## 5. Panghalip, panahon at lugar\n\nIangkop ang mga salitang tumutukoy sa tao, oras at lugar sa pananaw ng nag-uulat. Huwag basta palitan ang bawat **ka** ng **ako**: depende ito sa kung sino ang orihinal na kausap.\n\n:::example\nTinanong ni Liza si Ben, “Saan ka pupunta?” Ikaw ang nag-uulat tungkol sa kanilang usapan:\n\nTinanong ni Liza si Ben **kung saan siya pupunta**.\n\nNoong Lunes, tinanong ka ni Liza, “Darating ka ba bukas?” Nag-uulat ka noong Miyerkules:\n\nNoong Lunes, tinanong ako ni Liza **kung darating ako noong Martes**.\n:::\n\nSa ikalawang halimbawa, ang **bukas** sa orihinal na tanong ay Martes. Hindi ito ang bukas mula sa araw ng pag-uulat. Maaari ring gamitin ang **kinabukasan** kung malinaw kung aling araw ang tinutukoy.\n\nGayundin, maaaring manatili ang **dito** kung nasa parehong lugar ka pa. Kung lumipat ka na, maaaring mas malinaw ang **doon** o ang mismong pangalan ng lugar.\n\n:::note\nWalang sapilitang pagbabago ng aspekto dahil lamang iniulat na ang tanong. Sa halimbawang tungkol sa Martes, nananatili ang **darating** dahil inaasahan pa ang pagdating nang itanong iyon noong Lunes. Hindi ito awtomatikong ginagawang **dumating** dahil tapos na ang Martes sa oras ng pag-uulat.\n:::\n\n## 6. Bago mo tapusin ang ulat\n\n1. **Kilalanin ang pahayag:** tanong, utos, pakiusap o pagbabawal ba ito?\n2. **Piliin ang panimula:** **kung**, **kung + salitang pananong**, o pandiwang nag-uulat na sinusundan ng **na**.\n3. **Linawin ang mga tao:** sino ang nagsalita, kinausap at gagawa ng kilos?\n4. **Suriin ang oras at lugar:** malinaw pa ba ang *bukas*, *dito* at iba pang pantukoy?\n5. **Panatilihin ang diwa:** huwag gawing utos ang pakiusap o pahayag ang pagbabawal.",[841],{"id":842,"name":627,"level":538,"language":9,"isCompleted":843,"completionPercentage":844,"totalExercises":21,"completedExercises":844},"01a1932e-3d05-705a-a54e-74bbaa80971e",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[848],{"id":849,"title":850,"vocabularyListWords":851,"isPublished":859},"01a1932e-934c-78e3-ae8e-0b6d444937f1","Mga pandiwa sa pag-uulat ng sinabi",[852,861,867,873,879,885,891,897,903,909,915,921,927,935,943,951,959,965,971,977,987,993],{"id":853,"vocabularyWord":854,"displayOrder":11},"01a1932e-934c-7963-ae8e-0b6d45290164",{"id":855,"word":856,"frequency":46,"level":10,"language":9,"audioFilePath":857,"partsOfSpeech":858,"audio":859,"audioUrl":860},"01a1932e-70a5-7a31-ac87-ec6024a3403e","tanungin","tts_13d1198d962a61a6_fil-PH.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_13d1198d962a61a6_fil-PH.mp3",{"id":862,"vocabularyWord":863,"displayOrder":16},"01a1932e-934c-799f-ae8e-0b6d4545a731",{"id":864,"word":865,"frequency":46,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":866,"audio":843},"01a1932e-6f4d-7814-813f-960c997c173d","itanong",[],{"id":868,"vocabularyWord":869,"displayOrder":21},"01a1932e-934c-79c7-ae8e-0b6d45496bc1",{"id":870,"word":871,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":872,"audio":843},"01a1932e-6f0c-70e4-a55c-81ba7a7f0711","ba",[],{"id":874,"vocabularyWord":875,"displayOrder":26},"01a1932e-934c-79eb-ae8e-0b6d460cc750",{"id":876,"word":877,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":878,"audio":843},"01a1932e-6fac-7945-b2ed-dc7b412c5586","kung",[],{"id":880,"vocabularyWord":881,"displayOrder":31},"01a1932e-934c-7a07-ae8e-0b6d465ca33b",{"id":882,"word":883,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":884,"audio":843},"01a1932e-70a0-73e5-8405-548f5dd71007","sino",[],{"id":886,"vocabularyWord":887,"displayOrder":36},"01a1932e-934c-7a27-ae8e-0b6d470b9750",{"id":888,"word":889,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":890,"audio":843},"01a1932e-6f04-761d-9e74-3192c1fa15c4","ano",[],{"id":892,"vocabularyWord":893,"displayOrder":41},"01a1932e-934c-7a43-ae8e-0b6d47a57151",{"id":894,"word":895,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":896,"audio":843},"01a1932e-7092-7997-a98c-691b8665254e","saan",[],{"id":898,"vocabularyWord":899,"displayOrder":46},"01a1932e-934c-7a63-ae8e-0b6d480a0f6b",{"id":900,"word":901,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":902,"audio":843},"01a1932e-6f55-7709-88c1-80bd2f3a3489","kailan",[],{"id":904,"vocabularyWord":905,"displayOrder":51},"01a1932e-934c-7a7f-ae8e-0b6d48e8ca44",{"id":906,"word":907,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":908,"audio":843},"01a1932e-6f0f-7e73-8aca-3c7651ce66e3","bakit",[],{"id":910,"vocabularyWord":911,"displayOrder":56},"01a1932e-934c-7a9f-ae8e-0b6d49418e2b",{"id":912,"word":913,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":914,"audio":843},"01a1932e-7066-78e5-a2d3-e5967618bb4b","paano",[],{"id":916,"vocabularyWord":917,"displayOrder":61},"01a1932e-934c-7abb-ae8e-0b6d49b12d06",{"id":918,"word":919,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":920,"audio":843},"01a1932e-7095-7126-a073-4dbc91e70203","sabihin",[],{"id":922,"vocabularyWord":923,"displayOrder":66},"01a1932e-934c-7adb-ae8e-0b6d4a1c9a71",{"id":924,"word":925,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":926,"audio":843},"01a1932e-6fff-7d8d-9a28-8c485a626195","na",[],{"id":928,"vocabularyWord":929,"displayOrder":71},"01a1932e-934c-7af7-ae8e-0b6d4a5bdd8d",{"id":930,"word":931,"frequency":46,"level":181,"language":9,"audioFilePath":932,"partsOfSpeech":933,"audio":859,"audioUrl":934},"01a1932e-7210-78c7-86d5-95589fe14934","sabihan","tts_aeb3b5fc4e71cb6d_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_aeb3b5fc4e71cb6d_fil-PH.mp3",{"id":936,"vocabularyWord":937,"displayOrder":76},"01a1932e-934c-7b13-ae8e-0b6d4afd76f9",{"id":938,"word":939,"frequency":41,"level":181,"language":9,"audioFilePath":940,"partsOfSpeech":941,"audio":859,"audioUrl":942},"01a1932e-7221-7120-8f4a-12f0ec59b98f","utusan","tts_7b90657e93e94a23_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7b90657e93e94a23_fil-PH.mp3",{"id":944,"vocabularyWord":945,"displayOrder":81},"01a1932e-934c-7b2f-ae8e-0b6d4b84da2b",{"id":946,"word":947,"frequency":41,"level":181,"language":9,"audioFilePath":948,"partsOfSpeech":949,"audio":859,"audioUrl":950},"01a1932e-71da-7970-b63e-0e8d60503cd1","makiusap","tts_5ed08113809967ec_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5ed08113809967ec_fil-PH.mp3",{"id":952,"vocabularyWord":953,"displayOrder":86},"01a1932e-934c-7b5f-ae8e-0b6d4bb4a8e1",{"id":954,"word":955,"frequency":41,"level":181,"language":9,"audioFilePath":956,"partsOfSpeech":957,"audio":859,"audioUrl":958},"01a1932e-714d-76d4-94c3-1b3b572a23c8","ipagbawal","tts_c28b616e71548f74_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c28b616e71548f74_fil-PH.mp3",{"id":960,"vocabularyWord":961,"displayOrder":91},"01a1932e-934c-7b7f-ae8e-0b6d4c07556f",{"id":962,"word":963,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":964,"audio":843},"01a1932e-6f3d-743f-b3ff-277248e0f20b","huwag",[],{"id":966,"vocabularyWord":967,"displayOrder":96},"01a1932e-934c-7b9b-ae8e-0b6d4c8c5b01",{"id":968,"word":969,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":970,"audio":843},"01a1932e-6f3b-72e9-86da-bc0dc77f61c8","hindi",[],{"id":972,"vocabularyWord":973,"displayOrder":101},"01a1932e-934c-7bb7-ae8e-0b6d4d7d05bd",{"id":974,"word":975,"frequency":51,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":976,"audio":843},"01a1932e-6f18-7a12-aac0-19c58af6db9a","bukas",[],{"id":978,"vocabularyWord":979,"displayOrder":106},"01a1932e-934c-7bd3-ae8e-0b6d4de51e7d",{"id":980,"word":981,"frequency":46,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":982,"audio":843},"01a1932e-7268-74f0-b22a-7eccf2e3851d","kinabukasan",[983],{"id":984,"partOfSpeech":985,"definition":986,"isPrimary":859,"meaningOrder":11},"01a1932e-72c9-776a-8319-83df4b31d991","ADVERB","",{"id":988,"vocabularyWord":989,"displayOrder":111},"01a1932e-934c-7bef-ae8e-0b6d4ec1b73f",{"id":990,"word":991,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":992,"audio":843},"01a1932e-6f2b-70d4-87f1-0dbb6ea15f55","dito",[],{"id":994,"vocabularyWord":995,"displayOrder":116},"01a1932e-934c-7c0b-ae8e-0b6d4f90b9da",{"id":996,"word":997,"frequency":56,"level":10,"language":9,"partsOfSpeech":998,"audio":843},"01a1932e-6f2d-771b-b26d-6f92170d4663","doon",[],[],null,[1002,1011,1017],{"@id":1003,"@type":1004,"id":1005,"grammarPage":1006,"title":1007,"instructions":1008,"displayOrder":844,"type":1009,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":1010},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5d05-7580-b62e-318a9a9f1550","GrammarExercise","01a1932e-5d05-7580-b62e-318a9a9f1550","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng mga tanong sa araw-araw","Piliin ang bahaging nagpapanatili sa tanong at sa mga taong tinutukoy ng orihinal na usapan.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b06f2bbc-232c-4b7e-a3ab-64b293c2c76a_hero.webp?v=1793470651",{"@id":1012,"@type":1004,"id":1013,"grammarPage":1006,"title":1014,"instructions":1015,"displayOrder":11,"type":1009,"questionCount":66,"blankCount":66,"isCompleted":843,"ogImageUrl":1016},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5d1c-7a02-b239-52aad4e2d9ac","01a1932e-5d1c-7a02-b239-52aad4e2d9ac","Layunin at pananaw sa pag-uulat","Piliin ang bahaging nagpapanatili sa layunin ng sinabi at sa pananaw, oras, o lugar na malinaw na ibinigay.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6784c12c-5e88-419c-91a0-b436ef9982d8_hero.webp?v=1793470651",{"@id":1018,"@type":1004,"id":1019,"grammarPage":1006,"title":1020,"instructions":1021,"displayOrder":16,"type":1022,"questionCount":56,"blankCount":56,"isCompleted":843,"ogImageUrl":1023},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5d35-7f8f-abd9-8aca5de245dd","01a1932e-5d35-7f8f-abd9-8aca5de245dd","Ayos ng iniulat na tanong at utos","Ayusin ang mga piraso upang makabuo ng di-tuwirang ulat. May dagdag na salitang hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2306e8d6-9620-4257-b8cd-2cb6778f3599_hero.webp?v=1793470651",{"id":1005,"grammarPage":1006,"title":1007,"instructions":1008,"seoTitle":1025,"seoDescription":1026,"displayOrder":844,"type":1009,"questions":1027,"ogImageUrl":1010},"Pag-uulat ng tanong: pagpili ng tamang sugnay","Magsanay sa pag-uulat ng tanong sa pagpili ng tamang sugnay. Tungkol ang mga pangungusap sa biyahe, gawain, gamit, at mga usapan sa bahay at paaralan.",[1028],{"id":1029,"sentenceTemplate":1030,"displayOrder":844,"explanation":1031,"exampleSentence":1032,"blanks":1033},"01a1932e-5d05-7788-b62e-318a9d4d7254","Tinanong ako ng kapatid ko, “May payong ka ba?” Sa ulat ko: Tinanong niya ako __1__.","Oo o hindi ang hinihinging sagot, kaya kung ang panimula. Hindi dahilan ang tinatanong, at hindi na ang panimula para sa tanong na ito. Hindi na kailangan ang ba.","Inalam ng guro kung may lapis ang bawat bata.",[1034],{"id":1035,"blankNumber":11,"options":1036},"01a1932e-5d05-7738-b62e-318a9c6d67a6",[1037,1040,1043],{"id":1038,"optionText":1039,"isCorrect":843,"displayOrder":844},"01a1932e-5d05-769c-b62e-318a9b2d37cc","na may payong ako",{"id":1041,"optionText":1042,"isCorrect":859,"displayOrder":11},"01a1932e-5d05-76e0-b62e-318a9b857701","kung may payong ako",{"id":1044,"optionText":1045,"isCorrect":843,"displayOrder":16},"01a1932e-5d05-7710-b62e-318a9bf9ed62","kung bakit may payong ako",{"html":1047,"toc":1048},"\u003Cp>Kapag nag-uulat ka ng tanong o utos, ipinapahayag mo ang sinabi ng iba nang hindi kailangang ulitin ang eksaktong mga salita. Mahalaga ang uri ng pahayag, kung sino ang kausap, at kung kailan at saan ito sinabi.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"tuwiran-at-di-tuwirang-pag-uulat\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Tuwiran at di-tuwirang pag-uulat\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>tuwirang pag-uulat\u003C\u002Fstrong>, sinisipi ang mismong sinabi. Sa \u003Cstrong>di-tuwirang pag-uulat\u003C\u002Fstrong>, isinasama ang tanong o utos sa sarili mong pangungusap.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Kinausap ka ni Liza. Ikinukuwento mo ngayon ang usapan.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Tuwiran: Tinanong ako ni Liza, “Handa ka na ba?”\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Di-tuwiran: Tinanong ako ni Liza \u003Cstrong>kung handa na ako\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tuwiran: Sinabi sa akin ni Liza, “Isara mo ang pinto.”\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Di-tuwiran: Sinabi sa akin ni Liza \u003Cstrong>na isara ko ang pinto\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Ang buong di-tuwirang ulat ay karaniwang pahayag, kaya nagtatapos ito sa tuldok. Hindi na nilalagyan ng panipi ang iniulat na tanong o utos.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"mga-tanong-na-masasagot-ng-oo-o-hindi\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Mga tanong na masasagot ng oo o hindi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Gamitin ang \u003Cstrong>kung\u003C\u002Fstrong> upang ipakilala ang iniulat na tanong na masasagot ng \u003Cem>oo\u003C\u002Fem> o \u003Cem>hindi\u003C\u002Fem>. Dito, ang \u003Cstrong>kung\u003C\u002Fstrong> ay nagpapakilala ng tanong, hindi ng kondisyon.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Tanong sa iyo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pag-uulat mo\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>“May susi ka ba?”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tinanong ako ni Liza \u003Cstrong>kung may susi ako\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Darating ka ba bukas?”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tinanong ako ni Liza \u003Cstrong>kung darating ako bukas\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>“Natapos mo na ba ang ulat?”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Tinanong ako ni Liza \u003Cstrong>kung natapos ko na ang ulat\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa mga halimbawang ito, hindi na kailangan ang \u003Cstrong>ba\u003C\u002Fstrong>: sapat na ang pandiwang \u003Cem>tinanong\u003C\u002Fem> at ang \u003Cstrong>kung\u003C\u002Fstrong> upang malinaw na tanong ang iniuulat. Ang ikalawang halimbawa ay angkop kung nag-uulat ka sa araw ding iyon.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--tip\">\u003Cp>Tukuyin muna ang hinihinging sagot. Kung oo o hindi ang sagot, karaniwang angkop ang \u003Cstrong>tinanong … kung …\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"mga-tanong-na-humihingi-ng-impormasyon\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Mga tanong na humihingi ng impormasyon\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kung may salitang pananong, panatilihin ito sa ulat. Karaniwang ginagamit ang \u003Cstrong>kung sino\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kung ano\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kung saan\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kung kailan\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kung bakit\u003C\u002Fstrong>, at \u003Cstrong>kung paano\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>“Saan ka nakatira?” → Tinanong ako ni Liza \u003Cstrong>kung saan ako nakatira\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>“Bakit ka umalis?” → Tinanong ako ni Liza \u003Cstrong>kung bakit ako umalis\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>“Sino ang kasama mo?” → Tinanong ako ni Liza \u003Cstrong>kung sino ang kasama ko\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>“Paano mo ginawa iyan?” → Tinanong ako ni Liza \u003Cstrong>kung paano ko ginawa iyon\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Hindi kailangang baguhin ang karaniwang ayos ng sugnay dahil lamang hindi na tuwiran ang tanong. Nananatili ang salitang pananong sa unahan ng bahaging ipinapasok ng \u003Cstrong>kung\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Iba ang impormasyong hinihingi sa dalawang ulat na ito:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Tinanong niya \u003Cstrong>kung darating si Ben\u003C\u002Fstrong>. — Darating ba o hindi?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tinanong niya \u003Cstrong>kung kailan darating si Ben\u003C\u002Fstrong>. — Anong oras o araw darating?\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Ch2 id=\"mga-utos-pakiusap-at-pagbabawal\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Mga utos, pakiusap at pagbabawal\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Piliin ang pandiwang nag-uulat ayon sa lakas at layunin ng orihinal na pahayag. Hindi lahat ng ipinapagawa ay mahigpit na utos.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Layunin\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Orihinal na pahayag sa iyo\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pag-uulat mo\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Utos\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>“Isara mo ang pinto.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Inutusan ako\u003C\u002Fstrong> ni Liza na isara ang pinto.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Pakiusap\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>“Pakisara ang pinto.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nakiusap sa akin\u003C\u002Fstrong> si Liza na isara ko ang pinto.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Pagbabawal\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>“Huwag kang pumasok.”\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Sinabihan ako\u003C\u002Fstrong> ni Liza na huwag akong pumasok.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Maaari mong gamitin ang mas pangkalahatang \u003Cstrong>sinabi sa akin na\u003C\u002Fstrong> kung ayaw mong tukuyin kung utos o pakiusap ang sinabi. Gayunman, mas malinaw ang \u003Cstrong>inutusan\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>nakiusap\u003C\u002Fstrong> kapag mahalaga ang pagkakaibang iyon.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Sa \u003Cem>inutusan ako na isara ang pinto\u003C\u002Fem>, malinaw na ako ang inutusang magsara kahit walang \u003Cstrong>ko\u003C\u002Fstrong> pagkatapos ng \u003Cem>isara\u003C\u002Fem>. Sa ibang ayos, maaaring banggitin ang gumagawa: \u003Cem>Sinabi ni Liza na isara \u003Cstrong>ko\u003C\u002Fstrong> ang pinto.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Panatilihin ang \u003Cstrong>huwag\u003C\u002Fstrong> kapag pagbabawal ang iniuulat.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Sinabihan niya akong huwag pumasok.\u003C\u002Fstrong> — Ipinagbawal niya ang pagpasok ko.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Sinabi niyang hindi ako pumasok.\u003C\u002Fstrong> — Iniulat niya na hindi nangyari ang pagpasok ko.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Magkaiba ang kahulugan ng dalawang pangungusap.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"panghalip-panahon-at-lugar\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Panghalip, panahon at lugar\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Iangkop ang mga salitang tumutukoy sa tao, oras at lugar sa pananaw ng nag-uulat. Huwag basta palitan ang bawat \u003Cstrong>ka\u003C\u002Fstrong> ng \u003Cstrong>ako\u003C\u002Fstrong>: depende ito sa kung sino ang orihinal na kausap.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>Tinanong ni Liza si Ben, “Saan ka pupunta?” Ikaw ang nag-uulat tungkol sa kanilang usapan:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tinanong ni Liza si Ben \u003Cstrong>kung saan siya pupunta\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Noong Lunes, tinanong ka ni Liza, “Darating ka ba bukas?” Nag-uulat ka noong Miyerkules:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Noong Lunes, tinanong ako ni Liza \u003Cstrong>kung darating ako noong Martes\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cp>Sa ikalawang halimbawa, ang \u003Cstrong>bukas\u003C\u002Fstrong> sa orihinal na tanong ay Martes. Hindi ito ang bukas mula sa araw ng pag-uulat. Maaari ring gamitin ang \u003Cstrong>kinabukasan\u003C\u002Fstrong> kung malinaw kung aling araw ang tinutukoy.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Gayundin, maaaring manatili ang \u003Cstrong>dito\u003C\u002Fstrong> kung nasa parehong lugar ka pa. Kung lumipat ka na, maaaring mas malinaw ang \u003Cstrong>doon\u003C\u002Fstrong> o ang mismong pangalan ng lugar.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Walang sapilitang pagbabago ng aspekto dahil lamang iniulat na ang tanong. Sa halimbawang tungkol sa Martes, nananatili ang \u003Cstrong>darating\u003C\u002Fstrong> dahil inaasahan pa ang pagdating nang itanong iyon noong Lunes. Hindi ito awtomatikong ginagawang \u003Cstrong>dumating\u003C\u002Fstrong> dahil tapos na ang Martes sa oras ng pag-uulat.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"bago-mo-tapusin-ang-ulat\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Bago mo tapusin ang ulat\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Kilalanin ang pahayag:\u003C\u002Fstrong> tanong, utos, pakiusap o pagbabawal ba ito?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Piliin ang panimula:\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>kung\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>kung + salitang pananong\u003C\u002Fstrong>, o pandiwang nag-uulat na sinusundan ng \u003Cstrong>na\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Linawin ang mga tao:\u003C\u002Fstrong> sino ang nagsalita, kinausap at gagawa ng kilos?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Suriin ang oras at lugar:\u003C\u002Fstrong> malinaw pa ba ang \u003Cem>bukas\u003C\u002Fem>, \u003Cem>dito\u003C\u002Fem> at iba pang pantukoy?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Panatilihin ang diwa:\u003C\u002Fstrong> huwag gawing utos ang pakiusap o pahayag ang pagbabawal.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n",[1049,1053,1057,1061,1065,1069],{"id":1050,"text":1051,"depth":16,"number":1052},"tuwiran-at-di-tuwirang-pag-uulat","Tuwiran at di-tuwirang pag-uulat","1",{"id":1054,"text":1055,"depth":16,"number":1056},"mga-tanong-na-masasagot-ng-oo-o-hindi","Mga tanong na masasagot ng oo o hindi","2",{"id":1058,"text":1059,"depth":16,"number":1060},"mga-tanong-na-humihingi-ng-impormasyon","Mga tanong na humihingi ng impormasyon","3",{"id":1062,"text":1063,"depth":16,"number":1064},"mga-utos-pakiusap-at-pagbabawal","Mga utos, pakiusap at pagbabawal","4",{"id":1066,"text":1067,"depth":16,"number":1068},"panghalip-panahon-at-lugar","Panghalip, panahon at lugar","5",{"id":1070,"text":1071,"depth":16,"number":1072},"bago-mo-tapusin-ang-ulat","Bago mo tapusin ang ulat","6"]