[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tl-pag-uulat-ng-tanong-at-utos":3,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d":196,"exercise-list-path-tl-none":219},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":18,"updatedAt":19,"totalExercises":17,"vocabularyLists":20,"readyImages":195},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos","Matutong mag-ulat ng tanong at utos gamit ang kung, mga salitang pananong, at na; iangkop ang panghalip, oras at lugar nang hindi binabago ang diwa.","Kapag nag-uulat ka ng tanong o utos, ipinapahayag mo ang sinabi ng iba nang hindi kailangang ulitin ang eksaktong mga salita. Mahalaga ang uri ng pahayag, kung sino ang kausap, at kung kailan at saan ito sinabi.\n\n## 1. Tuwiran at di-tuwirang pag-uulat\n\nSa **tuwirang pag-uulat**, sinisipi ang mismong sinabi. Sa **di-tuwirang pag-uulat**, isinasama ang tanong o utos sa sarili mong pangungusap.\n\n:::example\nKinausap ka ni Liza. Ikinukuwento mo ngayon ang usapan.\n\n- Tuwiran: Tinanong ako ni Liza, “Handa ka na ba?”\n- Di-tuwiran: Tinanong ako ni Liza **kung handa na ako**.\n- Tuwiran: Sinabi sa akin ni Liza, “Isara mo ang pinto.”\n- Di-tuwiran: Sinabi sa akin ni Liza **na isara ko ang pinto**.\n:::\n\nAng buong di-tuwirang ulat ay karaniwang pahayag, kaya nagtatapos ito sa tuldok. Hindi na nilalagyan ng panipi ang iniulat na tanong o utos.\n\n## 2. Mga tanong na masasagot ng oo o hindi\n\nGamitin ang **kung** upang ipakilala ang iniulat na tanong na masasagot ng *oo* o *hindi*. Dito, ang **kung** ay nagpapakilala ng tanong, hindi ng kondisyon.\n\n| Tanong sa iyo | Pag-uulat mo |\n| --- | --- |\n| “May susi ka ba?” | Tinanong ako ni Liza **kung may susi ako**. |\n| “Darating ka ba bukas?” | Tinanong ako ni Liza **kung darating ako bukas**. |\n| “Natapos mo na ba ang ulat?” | Tinanong ako ni Liza **kung natapos ko na ang ulat**. |\n\nSa mga halimbawang ito, hindi na kailangan ang **ba**: sapat na ang pandiwang *tinanong* at ang **kung** upang malinaw na tanong ang iniuulat. Ang ikalawang halimbawa ay angkop kung nag-uulat ka sa araw ding iyon.\n\n:::tip\nTukuyin muna ang hinihinging sagot. Kung oo o hindi ang sagot, karaniwang angkop ang **tinanong … kung …**.\n:::\n\n## 3. Mga tanong na humihingi ng impormasyon\n\nKung may salitang pananong, panatilihin ito sa ulat. Karaniwang ginagamit ang **kung sino**, **kung ano**, **kung saan**, **kung kailan**, **kung bakit**, at **kung paano**.\n\n:::example\n- “Saan ka nakatira?” → Tinanong ako ni Liza **kung saan ako nakatira**.\n- “Bakit ka umalis?” → Tinanong ako ni Liza **kung bakit ako umalis**.\n- “Sino ang kasama mo?” → Tinanong ako ni Liza **kung sino ang kasama ko**.\n- “Paano mo ginawa iyan?” → Tinanong ako ni Liza **kung paano ko ginawa iyon**.\n:::\n\nHindi kailangang baguhin ang karaniwang ayos ng sugnay dahil lamang hindi na tuwiran ang tanong. Nananatili ang salitang pananong sa unahan ng bahaging ipinapasok ng **kung**.\n\nIba ang impormasyong hinihingi sa dalawang ulat na ito:\n\n- Tinanong niya **kung darating si Ben**. — Darating ba o hindi?\n- Tinanong niya **kung kailan darating si Ben**. — Anong oras o araw darating?\n\n## 4. Mga utos, pakiusap at pagbabawal\n\nPiliin ang pandiwang nag-uulat ayon sa lakas at layunin ng orihinal na pahayag. Hindi lahat ng ipinapagawa ay mahigpit na utos.\n\n| Layunin | Orihinal na pahayag sa iyo | Pag-uulat mo |\n| --- | --- | --- |\n| Utos | “Isara mo ang pinto.” | **Inutusan ako** ni Liza na isara ang pinto. |\n| Pakiusap | “Pakisara ang pinto.” | **Nakiusap sa akin** si Liza na isara ko ang pinto. |\n| Pagbabawal | “Huwag kang pumasok.” | **Sinabihan ako** ni Liza na huwag akong pumasok. |\n\nMaaari mong gamitin ang mas pangkalahatang **sinabi sa akin na** kung ayaw mong tukuyin kung utos o pakiusap ang sinabi. Gayunman, mas malinaw ang **inutusan** o **nakiusap** kapag mahalaga ang pagkakaibang iyon.\n\nSa *inutusan ako na isara ang pinto*, malinaw na ako ang inutusang magsara kahit walang **ko** pagkatapos ng *isara*. Sa ibang ayos, maaaring banggitin ang gumagawa: *Sinabi ni Liza na isara **ko** ang pinto.*\n\n:::warning\nPanatilihin ang **huwag** kapag pagbabawal ang iniuulat.\n\n- **Sinabihan niya akong huwag pumasok.** — Ipinagbawal niya ang pagpasok ko.\n- **Sinabi niyang hindi ako pumasok.** — Iniulat niya na hindi nangyari ang pagpasok ko.\n\nMagkaiba ang kahulugan ng dalawang pangungusap.\n:::\n\n## 5. Panghalip, panahon at lugar\n\nIangkop ang mga salitang tumutukoy sa tao, oras at lugar sa pananaw ng nag-uulat. Huwag basta palitan ang bawat **ka** ng **ako**: depende ito sa kung sino ang orihinal na kausap.\n\n:::example\nTinanong ni Liza si Ben, “Saan ka pupunta?” Ikaw ang nag-uulat tungkol sa kanilang usapan:\n\nTinanong ni Liza si Ben **kung saan siya pupunta**.\n\nNoong Lunes, tinanong ka ni Liza, “Darating ka ba bukas?” Nag-uulat ka noong Miyerkules:\n\nNoong Lunes, tinanong ako ni Liza **kung darating ako noong Martes**.\n:::\n\nSa ikalawang halimbawa, ang **bukas** sa orihinal na tanong ay Martes. Hindi ito ang bukas mula sa araw ng pag-uulat. Maaari ring gamitin ang **kinabukasan** kung malinaw kung aling araw ang tinutukoy.\n\nGayundin, maaaring manatili ang **dito** kung nasa parehong lugar ka pa. Kung lumipat ka na, maaaring mas malinaw ang **doon** o ang mismong pangalan ng lugar.\n\n:::note\nWalang sapilitang pagbabago ng aspekto dahil lamang iniulat na ang tanong. Sa halimbawang tungkol sa Martes, nananatili ang **darating** dahil inaasahan pa ang pagdating nang itanong iyon noong Lunes. Hindi ito awtomatikong ginagawang **dumating** dahil tapos na ang Martes sa oras ng pag-uulat.\n:::\n\n## 6. Bago mo tapusin ang ulat\n\n1. **Kilalanin ang pahayag:** tanong, utos, pakiusap o pagbabawal ba ito?\n2. **Piliin ang panimula:** **kung**, **kung + salitang pananong**, o pandiwang nag-uulat na sinusundan ng **na**.\n3. **Linawin ang mga tao:** sino ang nagsalita, kinausap at gagawa ng kilos?\n4. **Suriin ang oras at lugar:** malinaw pa ba ang *bukas*, *dito* at iba pang pantukoy?\n5. **Panatilihin ang diwa:** huwag gawing utos ang pakiusap o pahayag ang pagbabawal.","tl","B2",124,[13],{"id":14,"name":5,"level":10,"language":9,"isCompleted":15,"completionPercentage":16,"totalExercises":17,"completedExercises":16},"01a1932e-3d05-705a-a54e-74bbaa80971e",false,0,3,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[21],{"id":22,"title":23,"vocabularyListWords":24,"isPublished":34},"01a1932e-934c-78e3-ae8e-0b6d444937f1","Mga pandiwa sa pag-uulat ng sinabi",[25,37,44,51,58,65,72,79,86,92,98,105,112,122,131,140,149,156,163,170,181,188],{"id":26,"vocabularyWord":27,"displayOrder":36},"01a1932e-934c-7963-ae8e-0b6d45290164",{"id":28,"word":29,"frequency":30,"level":31,"language":9,"audioFilePath":32,"partsOfSpeech":33,"audio":34,"audioUrl":35},"01a1932e-70a5-7a31-ac87-ec6024a3403e","tanungin",8,"A1","tts_13d1198d962a61a6_fil-PH.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_13d1198d962a61a6_fil-PH.mp3",1,{"id":38,"vocabularyWord":39,"displayOrder":43},"01a1932e-934c-799f-ae8e-0b6d4545a731",{"id":40,"word":41,"frequency":30,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":42,"audio":15},"01a1932e-6f4d-7814-813f-960c997c173d","itanong",[],2,{"id":45,"vocabularyWord":46,"displayOrder":17},"01a1932e-934c-79c7-ae8e-0b6d45496bc1",{"id":47,"word":48,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":50,"audio":15},"01a1932e-6f0c-70e4-a55c-81ba7a7f0711","ba",10,[],{"id":52,"vocabularyWord":53,"displayOrder":57},"01a1932e-934c-79eb-ae8e-0b6d460cc750",{"id":54,"word":55,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":56,"audio":15},"01a1932e-6fac-7945-b2ed-dc7b412c5586","kung",[],4,{"id":59,"vocabularyWord":60,"displayOrder":64},"01a1932e-934c-7a07-ae8e-0b6d465ca33b",{"id":61,"word":62,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":63,"audio":15},"01a1932e-70a0-73e5-8405-548f5dd71007","sino",[],5,{"id":66,"vocabularyWord":67,"displayOrder":71},"01a1932e-934c-7a27-ae8e-0b6d470b9750",{"id":68,"word":69,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":70,"audio":15},"01a1932e-6f04-761d-9e74-3192c1fa15c4","ano",[],6,{"id":73,"vocabularyWord":74,"displayOrder":78},"01a1932e-934c-7a43-ae8e-0b6d47a57151",{"id":75,"word":76,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":77,"audio":15},"01a1932e-7092-7997-a98c-691b8665254e","saan",[],7,{"id":80,"vocabularyWord":81,"displayOrder":30},"01a1932e-934c-7a63-ae8e-0b6d480a0f6b",{"id":82,"word":83,"frequency":84,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":85,"audio":15},"01a1932e-6f55-7709-88c1-80bd2f3a3489","kailan",9,[],{"id":87,"vocabularyWord":88,"displayOrder":84},"01a1932e-934c-7a7f-ae8e-0b6d48e8ca44",{"id":89,"word":90,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":91,"audio":15},"01a1932e-6f0f-7e73-8aca-3c7651ce66e3","bakit",[],{"id":93,"vocabularyWord":94,"displayOrder":49},"01a1932e-934c-7a9f-ae8e-0b6d49418e2b",{"id":95,"word":96,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":97,"audio":15},"01a1932e-7066-78e5-a2d3-e5967618bb4b","paano",[],{"id":99,"vocabularyWord":100,"displayOrder":104},"01a1932e-934c-7abb-ae8e-0b6d49b12d06",{"id":101,"word":102,"frequency":84,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":103,"audio":15},"01a1932e-7095-7126-a073-4dbc91e70203","sabihin",[],11,{"id":106,"vocabularyWord":107,"displayOrder":111},"01a1932e-934c-7adb-ae8e-0b6d4a1c9a71",{"id":108,"word":109,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":110,"audio":15},"01a1932e-6fff-7d8d-9a28-8c485a626195","na",[],12,{"id":113,"vocabularyWord":114,"displayOrder":121},"01a1932e-934c-7af7-ae8e-0b6d4a5bdd8d",{"id":115,"word":116,"frequency":30,"level":117,"language":9,"audioFilePath":118,"partsOfSpeech":119,"audio":34,"audioUrl":120},"01a1932e-7210-78c7-86d5-95589fe14934","sabihan","A2","tts_aeb3b5fc4e71cb6d_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_aeb3b5fc4e71cb6d_fil-PH.mp3",13,{"id":123,"vocabularyWord":124,"displayOrder":130},"01a1932e-934c-7b13-ae8e-0b6d4afd76f9",{"id":125,"word":126,"frequency":78,"level":117,"language":9,"audioFilePath":127,"partsOfSpeech":128,"audio":34,"audioUrl":129},"01a1932e-7221-7120-8f4a-12f0ec59b98f","utusan","tts_7b90657e93e94a23_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7b90657e93e94a23_fil-PH.mp3",14,{"id":132,"vocabularyWord":133,"displayOrder":139},"01a1932e-934c-7b2f-ae8e-0b6d4b84da2b",{"id":134,"word":135,"frequency":78,"level":117,"language":9,"audioFilePath":136,"partsOfSpeech":137,"audio":34,"audioUrl":138},"01a1932e-71da-7970-b63e-0e8d60503cd1","makiusap","tts_5ed08113809967ec_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5ed08113809967ec_fil-PH.mp3",15,{"id":141,"vocabularyWord":142,"displayOrder":148},"01a1932e-934c-7b5f-ae8e-0b6d4bb4a8e1",{"id":143,"word":144,"frequency":78,"level":117,"language":9,"audioFilePath":145,"partsOfSpeech":146,"audio":34,"audioUrl":147},"01a1932e-714d-76d4-94c3-1b3b572a23c8","ipagbawal","tts_c28b616e71548f74_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_c28b616e71548f74_fil-PH.mp3",16,{"id":150,"vocabularyWord":151,"displayOrder":155},"01a1932e-934c-7b7f-ae8e-0b6d4c07556f",{"id":152,"word":153,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":154,"audio":15},"01a1932e-6f3d-743f-b3ff-277248e0f20b","huwag",[],17,{"id":157,"vocabularyWord":158,"displayOrder":162},"01a1932e-934c-7b9b-ae8e-0b6d4c8c5b01",{"id":159,"word":160,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":161,"audio":15},"01a1932e-6f3b-72e9-86da-bc0dc77f61c8","hindi",[],18,{"id":164,"vocabularyWord":165,"displayOrder":169},"01a1932e-934c-7bb7-ae8e-0b6d4d7d05bd",{"id":166,"word":167,"frequency":84,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":168,"audio":15},"01a1932e-6f18-7a12-aac0-19c58af6db9a","bukas",[],19,{"id":171,"vocabularyWord":172,"displayOrder":180},"01a1932e-934c-7bd3-ae8e-0b6d4de51e7d",{"id":173,"word":174,"frequency":30,"level":117,"language":9,"partsOfSpeech":175,"audio":15},"01a1932e-7268-74f0-b22a-7eccf2e3851d","kinabukasan",[176],{"id":177,"partOfSpeech":178,"definition":179,"isPrimary":34,"meaningOrder":36},"01a1932e-72c9-776a-8319-83df4b31d991","ADVERB","",20,{"id":182,"vocabularyWord":183,"displayOrder":187},"01a1932e-934c-7bef-ae8e-0b6d4ec1b73f",{"id":184,"word":185,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":186,"audio":15},"01a1932e-6f2b-70d4-87f1-0dbb6ea15f55","dito",[],21,{"id":189,"vocabularyWord":190,"displayOrder":194},"01a1932e-934c-7c0b-ae8e-0b6d4f90b9da",{"id":191,"word":192,"frequency":49,"level":31,"language":9,"partsOfSpeech":193,"audio":15},"01a1932e-6f2d-771b-b26d-6f92170d4663","doon",[],22,[],[197,206,212],{"@id":198,"@type":199,"id":200,"grammarPage":201,"title":202,"instructions":203,"displayOrder":16,"type":204,"questionCount":111,"blankCount":111,"isCompleted":15,"ogImageUrl":205},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5d05-7580-b62e-318a9a9f1550","GrammarExercise","01a1932e-5d05-7580-b62e-318a9a9f1550","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng mga tanong sa araw-araw","Piliin ang bahaging nagpapanatili sa tanong at sa mga taong tinutukoy ng orihinal na usapan.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_b06f2bbc-232c-4b7e-a3ab-64b293c2c76a_hero.webp?v=1793470651",{"@id":207,"@type":199,"id":208,"grammarPage":201,"title":209,"instructions":210,"displayOrder":36,"type":204,"questionCount":111,"blankCount":111,"isCompleted":15,"ogImageUrl":211},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5d1c-7a02-b239-52aad4e2d9ac","01a1932e-5d1c-7a02-b239-52aad4e2d9ac","Layunin at pananaw sa pag-uulat","Piliin ang bahaging nagpapanatili sa layunin ng sinabi at sa pananaw, oras, o lugar na malinaw na ibinigay.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_6784c12c-5e88-419c-91a0-b436ef9982d8_hero.webp?v=1793470651",{"@id":213,"@type":199,"id":214,"grammarPage":201,"title":215,"instructions":216,"displayOrder":43,"type":217,"questionCount":49,"blankCount":49,"isCompleted":15,"ogImageUrl":218},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5d35-7f8f-abd9-8aca5de245dd","01a1932e-5d35-7f8f-abd9-8aca5de245dd","Ayos ng iniulat na tanong at utos","Ayusin ang mga piraso upang makabuo ng di-tuwirang ulat. May dagdag na salitang hindi gagamitin. Panatilihin ang malaking titik at bantas.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_2306e8d6-9620-4257-b8cd-2cb6778f3599_hero.webp?v=1793470651",null]