[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-page-tl-pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag":3,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63":124,"exercise-list-path-tl-none":168},{"id":4,"title":5,"slug":6,"seoDescription":7,"content":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11,"grammarTopics":12,"createdAt":19,"updatedAt":20,"totalExercises":21,"vocabularyLists":22,"primaryTopicHub":121,"readyImages":123},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag","Alamin ang pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-, pag-uulit sa ilang anyo, at paggamit ng ang, ng at sa upang malinaw na mailarawan ang isang gawain.","Sa **pagbasa**, **pagsulat** at **pagluluto**, ang kilos ay ipinapahayag bilang pangngalan. Gamit ang **pag-**, maaari mong pangalanan ang isang gawain at sabihin kung bakit ito mahalaga, mahirap o kapaki-pakinabang.\n\n## 1. Kilos na ginawang pangngalan\n\nIhambing ang dalawang pangungusap:\n\n:::example\n**Nagbabasa** si Liza gabi-gabi.\n\nMahalaga kay Liza ang **pagbasa** gabi-gabi.\n:::\n\nAng **nagbabasa** ay pandiwa: sinasabi nito ang ginagawa ni Liza. Ang **pagbasa** ay pangngalang kilos: pangalan ito ng gawain. Sa ikalawang pangungusap, ang gawaing iyon ang inilalarawang mahalaga.\n\nHindi ipinapakita ng **pagbasa** lamang kung naganap na, nagpapatuloy o gagawin pa ang kilos. Kailangan ang ibang bahagi ng pangungusap upang luminaw ito.\n\n## 2. Mga karaniwang paraan ng pagbuo\n\nMakakatulong ang kaugnay na pandiwa sa pagpili ng anyo. Para sa mga pandiwang may **-um-**, karaniwang idinadagdag ang **pag-** sa ugat nang walang pag-uulit. Para sa mga pandiwang may **mag-**, karaniwang ginagamit ang **pag- + inulit na unang pantig + ugat**. Kung nagsisimula sa patinig ang ugat, ang unang patinig lamang ang inuulit, gaya ng **a** sa **aral**. Mga tendensiya lamang ang mga padrong ito, hindi tuntuning saklaw ang lahat ng pandiwa. Isa pang karaniwang halimbawa ang **maglaro → paglalaro**: **pag- + la + laro**.\n\n| Ugat | Kaugnay na pandiwa | Pagbuo | Pangngalang kilos |\n| --- | --- | --- | --- |\n| basa | bumasa | pag- + basa | **pagbasa** |\n| sulat | sumulat | pag- + sulat | **pagsulat** |\n| takbo | tumakbo | pag- + takbo | **pagtakbo** |\n| langoy | lumangoy | pag- + langoy | **paglangoy** |\n| basa | magbasa | pag- + ba + basa | **pagbabasa** |\n| sulat | magsulat | pag- + su + sulat | **pagsusulat** |\n| luto | magluto | pag- + lu + luto | **pagluluto** |\n| linis | maglinis | pag- + li + linis | **paglilinis** |\n| aral | mag-aral | pag- + a + aral | **pag-aaral** |\n\nKapag nagsisimula sa patinig ang kasunod ng **pag-**, gumagamit ng gitling: **pag-aaral**. Kapag katinig ang kasunod, walang gitling: **pagsulat**, **pagluluto**.\n\n:::note\nKaraniwan at wasto rin ang **pagbabasa** at **pagsusulat**, kasabay ng **pagbasa** at **pagsulat**. Kaugnay ng **magbasa\u002Fmagsulat** ang mga anyong may pag-uulit, at kaugnay ng **bumasa\u002Fsumulat** ang mga anyong walang pag-uulit. Kaya alamin ang pangngalang kilos kasama ng kaugnay nitong pandiwa; hindi mali ang isang anyo dahil lamang naiiba ang pag-uulit nito.\n:::\n\n:::note\nMay ibang padron ang mga pandiwang may **mang-** at mga anyo nitong **man-** at **mam-**: karaniwang **pang-**, **pan-** o **pam-** ang ginagamit sa pangngalang kilos, hindi **pag-**. Halimbawa: **manood → panonood** at **mangisda → pangingisda**. Alamin ang buong anyo kasama ng pandiwa; huwag basta lagyan ng **pag-** ang lahat ng ugat.\n:::\n\nAng pag-uulit sa **pagluluto** ay bahagi ng pagbuo ng pangngalan. Hindi nito awtomatikong sinasabing maraming beses nang ginawa ang kilos.\n\n## 3. Paggamit kasama ng ang, ng at sa\n\nTulad ng ibang pangngalan, maaaring sumunod ang pangngalang kilos sa **ang**, **ng** o **sa**, ayon sa papel nito sa pangungusap.\n\n| Pananda | Halimbawa | Gamit sa halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| ang | Mahalaga **ang pag-aaral**. | Ang gawain ang inilalarawan. |\n| ng | Alam niya ang kahalagahan **ng pag-aaral**. | Tinutukoy kung anong gawain ang may kahalagahan. |\n| sa | Marami akong natutuhan **sa pag-aaral**. | Ipinapakita kung sa anong gawain natutuhan ang marami. |\n\nMaaari ring gamitin ang **sa + pangngalang kilos** upang magbigay ng paalala tungkol sa isang gawain.\n\n:::example\n**Sa pagluluto**, gumamit ng malinis na kagamitan.\n\n**Sa pagsulat**, piliin ang mga salitang madaling maunawaan.\n:::\n\nHindi pare-pareho ang kahulugan ng **sa** sa lahat ng pangungusap. Unawain ito kasama ng buong pahayag.\n\n### Gamit na pamanahon: pagdating ko, pag-uwi niya\n\nGinagamit din ang **pag- + ugat** na sinusundan ng panghalip na gaya ng **ko**, **mo** o **niya** upang sabihin kung kailan nangyayari ang isa pang kilos. Sa gamit na ito, walang pag-uulit ng unang pantig ng ugat. Ang mga panghalip na ito ay nasa anyong **ng**, ngunit hindi na nilalagyan ng hiwalay na **ng**: **pagdating ko**, hindi **pagdating ng ko**.\n\n:::example\n**Pagdating ko**, kumain kami. — Nang dumating ako, kumain kami.\n\n**Pag-uwi niya**, natulog siya. — Nang umuwi siya, natulog siya.\n:::\n\nSa mga halimbawang ito, ang **pagdating ko** at **pag-uwi niya** ay nagsasaad ng panahon ng kasunod na kilos. Iba ito sa pagpapangalan ng gawain na may **ang**, **ng** o **sa**: sa **Hinintay nila ang pagdating ko**, ang pagdating ang hinihintay. Sa **Pagdating ko, kumain kami**, sinasabi kung kailan kami kumain. Nananatili ang tuntunin sa gitling: **pag-uwi** dahil patinig ang simula ng **uwi**.\n\n## 4. Pagdaragdag ng gumagawa at bagay na kaugnay ng kilos\n\nMaaari mong tukuyin kung sino ang gumagawa. Gamitin ang **ni** o **nina** bago ang pangalan, at ang **ng** bago ang karaniwang pangngalan.\n\n- ang **paglangoy ni Ana**\n- ang **pagtakbo nina Ben at Rosa**\n- ang **pag-aaral ng mga bata**\n\nMaaari ring gamitin ang panghalip: **ang pag-aaral ko**, **ang pagtakbo niya**, **ang pagluluto namin**.\n\nNgunit hindi laging gumagawa ang ipinapakilala ng **ng**. Maaari rin nitong tukuyin ang bagay na binabasa, niluluto o nililinis.\n\n:::example\nNakinig ang guro habang binabasa ng bata ang kuwento. **Ang pagbasa ng bata** ay mahusay. — Sa kontekstong ito, malinaw na ang bata ang bumabasa.\n\nMahalaga ang **pagbasa ng aklat**. — Ang aklat ang binabasa.\n\nMahalaga ang **pagbasa ni Ana ng aklat**. — Si Ana ang bumabasa; ang aklat ang binabasa.\n:::\n\n:::warning\nMaaaring malabo ang **pagbisita ng kaibigan** kung walang konteksto: ang kaibigan ba ang bumibisita, o siya ang binibisita? Kung kailangan, gawing malinaw: **ang pagbisita ng kaibigan sa akin** o **ang pagbisita ko sa kaibigan**.\n:::\n\n## 5. Mabilis na gabay\n\nKapag gagamit ka ng pangngalang kilos:\n\n1. Piliin ang karaniwang anyo: **pagsulat**, **pagluluto**, **pag-aaral**.\n2. Tingnan kung kailangan ang pag-uulit at gitling.\n3. Piliin ang pananda ayon sa buong pangungusap: **ang**, **ng** o **sa**.\n4. Linawin kung sino ang gumagawa at ano ang kaugnay ng kilos.\n\nTandaan: sa **Nagluluto si Ana**, ipinapahayag ng pandiwa ang kilos. Sa **Masaya si Ana sa pagluluto**, pinapangalanan ng **pagluluto** ang gawaing nagbibigay sa kaniya ng saya.","tl","B1",80,[13],{"id":14,"name":15,"level":10,"language":9,"isCompleted":16,"completionPercentage":17,"totalExercises":18,"completedExercises":17},"01a1932e-3cf6-7c64-b3a0-e7c87bc8001e","Pagpapangalan sa kilos at katangian",false,0,11,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",6,[23],{"id":24,"title":25,"vocabularyListWords":26,"isPublished":36},"01a1932e-9364-76fc-ab22-21b9a6d54bce","Mga pangngalan para sa gawain",[27,39,49,58,67,76,84,92,101,108,115],{"id":28,"vocabularyWord":29,"displayOrder":38},"01a1932e-9364-7798-ab22-21b9a71c6f74",{"id":30,"word":31,"frequency":32,"level":33,"language":9,"audioFilePath":34,"partsOfSpeech":35,"audio":36,"audioUrl":37},"01a1932e-71f1-7447-b1f0-49439c806e76","pagbasa",7,"A2","tts_527165da1cf7138a_fil-PH.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_527165da1cf7138a_fil-PH.mp3",1,{"id":40,"vocabularyWord":41,"displayOrder":48},"01a1932e-9364-77ec-ab22-21b9a7b40f82",{"id":42,"word":43,"frequency":32,"level":44,"language":9,"audioFilePath":45,"partsOfSpeech":46,"audio":36,"audioUrl":47},"01a1932e-7071-7ba3-9e62-af1036e86271","pagsulat","A1","tts_ebaca33cf5cbc0a4_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_ebaca33cf5cbc0a4_fil-PH.mp3",2,{"id":50,"vocabularyWord":51,"displayOrder":57},"01a1932e-9364-782c-ab22-21b9a88efbb3",{"id":52,"word":53,"frequency":32,"level":44,"language":9,"audioFilePath":54,"partsOfSpeech":55,"audio":36,"audioUrl":56},"01a1932e-7073-7d4c-a8d7-fde7582936a3","pagtakbo","tts_ff7437cb87cf7eff_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_ff7437cb87cf7eff_fil-PH.mp3",3,{"id":59,"vocabularyWord":60,"displayOrder":66},"01a1932e-9364-786c-ab22-21b9a89275cb",{"id":61,"word":62,"frequency":21,"level":44,"language":9,"audioFilePath":63,"partsOfSpeech":64,"audio":36,"audioUrl":65},"01a1932e-706d-75d5-9330-41493528e66e","paglangoy","tts_e43c01241c87eba9_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e43c01241c87eba9_fil-PH.mp3",4,{"id":68,"vocabularyWord":69,"displayOrder":75},"01a1932e-9364-78ac-ab22-21b9a917030e",{"id":70,"word":71,"frequency":32,"level":44,"language":9,"audioFilePath":72,"partsOfSpeech":73,"audio":36,"audioUrl":74},"01a1932e-7069-7d07-b970-86af03bb7e24","pagbabasa","tts_72f026d6349a5542_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_72f026d6349a5542_fil-PH.mp3",5,{"id":77,"vocabularyWord":78,"displayOrder":21},"01a1932e-9364-78ec-ab22-21b9a9434fa5",{"id":79,"word":80,"frequency":32,"level":44,"language":9,"audioFilePath":81,"partsOfSpeech":82,"audio":36,"audioUrl":83},"01a1932e-7072-7ba6-9098-f57d44f4cc6e","pagsusulat","tts_90163d63e88b8bec_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_90163d63e88b8bec_fil-PH.mp3",{"id":85,"vocabularyWord":86,"displayOrder":32},"01a1932e-9364-7928-ab22-21b9aa309987",{"id":87,"word":88,"frequency":32,"level":44,"language":9,"audioFilePath":89,"partsOfSpeech":90,"audio":36,"audioUrl":91},"01a1932e-706f-7aeb-a01e-2be3021f65c4","pagluluto","tts_12c326e500d78f7c_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_12c326e500d78f7c_fil-PH.mp3",{"id":93,"vocabularyWord":94,"displayOrder":100},"01a1932e-9364-7968-ab22-21b9aa4f900c",{"id":95,"word":96,"frequency":32,"level":44,"language":9,"audioFilePath":97,"partsOfSpeech":98,"audio":36,"audioUrl":99},"01a1932e-706e-7951-96b9-53f1fe69c121","paglilinis","tts_e9fc0700f0d71397_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_e9fc0700f0d71397_fil-PH.mp3",8,{"id":102,"vocabularyWord":103,"displayOrder":107},"01a1932e-9364-79a8-ab22-21b9aa6073eb",{"id":104,"word":105,"frequency":100,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":106,"audio":16},"01a1932e-71ee-71a0-9864-a2476ed74f02","pag-aaral",[],9,{"id":109,"vocabularyWord":110,"displayOrder":114},"01a1932e-9364-79f8-ab22-21b9aa925748",{"id":111,"word":112,"frequency":100,"level":33,"language":9,"partsOfSpeech":113,"audio":16},"01a1932e-71f3-7505-bcf7-9fdea00b7b60","pagdating",[],10,{"id":116,"vocabularyWord":117,"displayOrder":18},"01a1932e-9364-7a3c-ab22-21b9aae73267",{"id":118,"word":119,"frequency":100,"level":44,"language":9,"partsOfSpeech":120,"audio":16},"01a1932e-7068-7bce-834c-7d2750d2f09d","pag-uwi",[],{"name":15,"slug":122,"language":9},"pagpapangalan-sa-kilos-at-katangian-b1",[],[125,136,143,150,155,162],{"@id":126,"@type":127,"id":128,"grammarPage":129,"title":130,"instructions":131,"displayOrder":17,"type":132,"questionCount":133,"blankCount":134,"isCompleted":16,"ogImageUrl":135},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5e60-70f4-917e-a98d69057dab","GrammarExercise","01a1932e-5e60-70f4-917e-a98d69057dab","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Mga anyo ng pangngalang kilos","Piliin ang anyo o paliwanag na tumutugma sa ibinigay na pandiwa at konteksto. Tandaan na may mga wastong anyong magkaiba ang pag-uulit.","word_select",14,15,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_876bc5d1-f21c-4f1f-bea1-013a6ae9c25c_hero.webp?v=1793470652",{"@id":137,"@type":127,"id":138,"grammarPage":129,"title":139,"instructions":140,"displayOrder":38,"type":132,"questionCount":141,"blankCount":141,"isCompleted":16,"ogImageUrl":142},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5e79-7228-9b5b-40528b3b123e","01a1932e-5e79-7228-9b5b-40528b3b123e","Pangngalang kilos sa buong pangungusap","Piliin ang sagot ayon sa papel ng pangngalang kilos, sa gumagawa at sa kahulugan ng buong pangungusap.",13,"\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_51f213e4-2518-4564-9c03-f8dabef3464b_hero.webp?v=1793470652",{"@id":144,"@type":127,"id":145,"grammarPage":129,"title":146,"instructions":147,"displayOrder":48,"type":148,"questionCount":18,"blankCount":18,"isCompleted":16,"ogImageUrl":149},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5e91-762d-8f45-ee7f467882cb","01a1932e-5e91-762d-8f45-ee7f467882cb","Mga gawain sa araw-araw","Ayusin ang mga piraso upang makabuo ng pangungusap. May dagdag na maling piraso na hindi gagamitin; panatilihin ang baybay at bantas.","sentence_builder","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_8fc7d2fd-be2a-4615-8c1b-98d377cff838_hero.webp?v=1793470652",{"@id":151,"@type":127,"id":152,"grammarPage":129,"title":153,"instructions":147,"displayOrder":57,"type":148,"questionCount":114,"blankCount":114,"isCompleted":16,"ogImageUrl":154},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5ea2-75ed-9e85-91d9f01dd1d6","01a1932e-5ea2-75ed-9e85-91d9f01dd1d6","Sino ang gumagawa at kailan nangyayari?","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_1b8f31f8-9a0f-48cf-a257-c442a46cf42a_hero.webp?v=1793470652",{"@id":156,"@type":127,"id":157,"grammarPage":129,"title":158,"instructions":159,"displayOrder":66,"type":160,"questionCount":66,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":161},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5eb2-7e98-abcc-c42b4775427a","01a1932e-5eb2-7e98-abcc-c42b4775427a","Kilalanin ang mga anyo ng pangngalang kilos","Pindutin ang bawat piraso, saka ang kolum na angkop dito ayon sa panuto.","word_sort","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_239a483e-5c87-4ce7-a461-14329969376e_hero.webp?v=1793470652",{"@id":163,"@type":127,"id":164,"grammarPage":129,"title":165,"instructions":166,"displayOrder":75,"type":160,"questionCount":66,"blankCount":17,"isCompleted":16,"ogImageUrl":167},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-5eb9-7589-8440-24a9bdef0f75","01a1932e-5eb9-7589-8440-24a9bdef0f75","Gamit at mga kaugnay ng pangngalang kilos","Pindutin ang isang piraso, saka ang kolum nito. Basahin ang buong pahayag bago magpangkat.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_ccfd77b9-d3be-40de-b077-ffaaa8f6e570_hero.webp?v=1793470652",null]