[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"grammar-topic-hubs-tl":3,"grammar-pages-tl":4,"grammar-page-tl-pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin":837,"grammar-lesson-path-tl-pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin-none":972,"grammar-exercises-by-page-01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562":973,"grammar-quick-check-01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562":989,"grammar-lesson-body-01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562-41kfbr3y5":1010},[],[5,12,17,22,27,32,37,42,47,52,57,62,67,72,77,82,87,92,97,102,107,112,117,122,127,132,137,142,147,152,157,162,167,172,177,183,188,193,198,203,208,213,218,223,228,233,238,243,248,253,258,263,268,273,278,283,288,293,298,303,308,313,318,323,328,333,338,343,348,353,358,363,369,374,379,384,389,394,399,404,409,414,419,424,429,434,439,444,449,454,459,464,469,474,479,484,489,494,499,504,509,514,519,524,529,534,540,545,550,555,560,565,570,575,580,585,590,595,600,605,610,615,620,625,630,635,640,645,650,655,660,665,670,675,681,686,691,696,701,706,711,716,721,726,731,736,741,746,751,756,761,766,771,776,782,787,792,797,802,807,812,817,822,827,832],{"id":6,"title":7,"slug":8,"language":9,"level":10,"displayOrder":11},"01a1932e-3daa-7070-acca-9703b115a46a","Alpabeto at mga tunog sa Tagalog","alpabeto-at-mga-tunog-sa-tagalog","tl","A1",1,{"id":13,"title":14,"slug":15,"language":9,"level":10,"displayOrder":16},"01a1932e-400d-7c3a-8223-a09a258d6000","Pantig, diin at impit","pantig-diin-at-impit",2,{"id":18,"title":19,"slug":20,"language":9,"level":10,"displayOrder":21},"01a1932e-4008-7131-97be-c8dfccdef5f4","Pangungusap na walang pandiwa","pangungusap-na-walang-pandiwa",3,{"id":23,"title":24,"slug":25,"language":9,"level":10,"displayOrder":26},"01a1932e-3db0-71ae-892a-5c107b4271bd","Ang at si sa pagpapakilala","ang-at-si-sa-pagpapakilala",4,{"id":28,"title":29,"slug":30,"language":9,"level":10,"displayOrder":31},"01a1932e-3d9d-7b74-a7ef-70ff13d88681","Ako, ikaw, ka at siya","ako-ikaw-ka-at-siya",5,{"id":33,"title":34,"slug":35,"language":9,"level":10,"displayOrder":36},"01a1932e-3e4f-7a33-8109-0fe66cfae3f3","Kami at tayo: kasama ba ang kausap?","kami-at-tayo-kasama-ba-ang-kausap",6,{"id":38,"title":39,"slug":40,"language":9,"level":10,"displayOrder":41},"01a1932e-3e7a-797b-a91b-5b25e55f0229","Kayo at sila sa pagtukoy at paggalang","kayo-at-sila-sa-pagtukoy-at-paggalang",7,{"id":43,"title":44,"slug":45,"language":9,"level":10,"displayOrder":46},"01a1932e-3f34-7d05-af4f-bfd0de8b543b","Mga sa pagbabanggit ng marami","mga-sa-pagbabanggit-ng-marami",8,{"id":48,"title":49,"slug":50,"language":9,"level":10,"displayOrder":51},"01a1932e-3f2a-75a3-94f5-343dbe08ea70","Mga pang-uring naglalarawan","mga-pang-uring-naglalarawan",9,{"id":53,"title":54,"slug":55,"language":9,"level":10,"displayOrder":56},"01a1932e-3ff6-768b-a24b-4e4f9147aca1","Pang-angkop na na, -ng at -g","pang-angkop-na-na-ng-at-g",10,{"id":58,"title":59,"slug":60,"language":9,"level":10,"displayOrder":61},"01a1932e-3fd0-7407-a6ff-44e5972fa86b","Pagmamay-ari gamit ang ng at ni","pagmamay-ari-gamit-ang-ng-at-ni",11,{"id":63,"title":64,"slug":65,"language":9,"level":10,"displayOrder":66},"01a1932e-3e95-7dbe-abc7-58f3ae65ad15","Ko, mo at niya sa pagmamay-ari","ko-mo-at-niya-sa-pagmamay-ari",12,{"id":68,"title":69,"slug":70,"language":9,"level":10,"displayOrder":71},"01a1932e-3e30-7e0d-ada6-c8345121fb8e","Ito, iyan at iyon","ito-iyan-at-iyon",13,{"id":73,"title":74,"slug":75,"language":9,"level":10,"displayOrder":76},"01a1932e-3f10-712f-9ec1-c815f5506f98","May at wala sa pag-iral at pagmamay-ari","may-at-wala-sa-pag-iral-at-pagmamay-ari",14,{"id":78,"title":79,"slug":80,"language":9,"level":10,"displayOrder":81},"01a1932e-4098-7d49-b84d-d18a28d9cb66","Sa at nasa sa pagsasabi ng lugar","sa-at-nasa-sa-pagsasabi-ng-lugar",15,{"id":83,"title":84,"slug":85,"language":9,"level":10,"displayOrder":86},"01a1932e-3dfc-7b4a-9a1b-93d9a1aa5ac7","Dito, diyan at doon","dito-diyan-at-doon",16,{"id":88,"title":89,"slug":90,"language":9,"level":10,"displayOrder":91},"01a1932e-3f3e-7b33-9146-84ba16b9e628","Mga tanong na oo o hindi gamit ang ba","mga-tanong-na-oo-o-hindi-gamit-ang-ba",17,{"id":93,"title":94,"slug":95,"language":9,"level":10,"displayOrder":96},"01a1932e-40de-79d3-8895-bd97f524a050","Sino at ano sa pagkilala","sino-at-ano-sa-pagkilala",18,{"id":98,"title":99,"slug":100,"language":9,"level":10,"displayOrder":101},"01a1932e-40a3-70fe-9d1b-fd81acf5eb1b","Saan at nasaan","saan-at-nasaan",19,{"id":103,"title":104,"slug":105,"language":9,"level":10,"displayOrder":106},"01a1932e-3e27-7385-a350-8d155e2bd96b","Hindi sa pagtanggi","hindi-sa-pagtanggi",20,{"id":108,"title":109,"slug":110,"language":9,"level":10,"displayOrder":111},"01a1932e-4038-731b-b751-2a38256cd69f","Po, opo at magalang na kayo","po-opo-at-magalang-na-kayo",21,{"id":113,"title":114,"slug":115,"language":9,"level":10,"displayOrder":116},"01a1932e-3f18-7a73-bb8d-48a2ee39cc93","Mga bilang at pagbibilang ng bagay","mga-bilang-at-pagbibilang-ng-bagay",22,{"id":118,"title":119,"slug":120,"language":9,"level":10,"displayOrder":121},"01a1932e-3e2c-72f6-811e-fc0160bc8b39","Ilan at magkano","ilan-at-magkano",23,{"id":123,"title":124,"slug":125,"language":9,"level":10,"displayOrder":126},"01a1932e-3e06-70a3-b87f-3ae3d14dbeb7","Gusto at ayaw sa pang-araw-araw na usapan","gusto-at-ayaw-sa-pang-araw-araw-na-usapan",24,{"id":128,"title":129,"slug":130,"language":9,"level":10,"displayOrder":131},"01a1932e-40c2-758d-9842-1a214b931013","Salitang-ugat at karaniwang anyo ng pandiwa","salitang-ugat-at-karaniwang-anyo-ng-pandiwa",25,{"id":133,"title":134,"slug":135,"language":9,"level":10,"displayOrder":136},"01a1932e-40e3-7ab3-addd-62e4dd79d11f","Tagaganap at ang-parirala sa kilos","tagaganap-at-ang-parirala-sa-kilos",26,{"id":138,"title":139,"slug":140,"language":9,"level":10,"displayOrder":141},"01a1932e-3e8a-77cb-8939-7f9807f1e7a1","Kilos na tapos na gamit ang -um-","kilos-na-tapos-na-gamit-ang-um",27,{"id":143,"title":144,"slug":145,"language":9,"level":10,"displayOrder":146},"01a1932e-3e85-7397-90db-23a8cf8fb076","Kilos na nagpapatuloy gamit ang -um-","kilos-na-nagpapatuloy-gamit-ang-um",28,{"id":148,"title":149,"slug":150,"language":9,"level":10,"displayOrder":151},"01a1932e-3e7f-7a15-b1a8-cf1e5470e92c","Kilos na gagawin pa gamit ang -um-","kilos-na-gagawin-pa-gamit-ang-um",29,{"id":153,"title":154,"slug":155,"language":9,"level":10,"displayOrder":156},"01a1932e-3ed4-76dd-8d2f-e94377e492c8","Mag-, nag- at pag-uulit sa pang-araw-araw na kilos","mag-nag-at-pag-uulit-sa-pang-araw-araw-na-kilos",30,{"id":158,"title":159,"slug":160,"language":9,"level":10,"displayOrder":161},"01a1932e-3e3b-7953-9c11-0717876c5e90","Kahapon, ngayon at bukas","kahapon-ngayon-at-bukas",31,{"id":163,"title":164,"slug":165,"language":9,"level":10,"displayOrder":166},"01a1932e-3f55-7133-b9f2-6f4db3ce6cc2","Na at pa sa simpleng usapan","na-at-pa-sa-simpleng-usapan",32,{"id":168,"title":169,"slug":170,"language":9,"level":10,"displayOrder":171},"01a1932e-4026-762b-a341-b0479cd9af45","Payak na utos at pagbabawal gamit ang huwag","payak-na-utos-at-pagbabawal-gamit-ang-huwag",33,{"id":173,"title":174,"slug":175,"language":9,"level":10,"displayOrder":176},"01a1932e-3dc4-767f-8498-47b22bdc4a46","At, o at pero sa pag-uugnay","at-o-at-pero-sa-pag-uugnay",34,{"id":178,"title":179,"slug":180,"language":9,"level":181,"displayOrder":182},"01a1932e-3db5-7659-8205-1ec3747daee3","Ang, ng at sa: magkaibang papel sa pangungusap","ang-ng-at-sa-magkaibang-papel-sa-pangungusap","A2",35,{"id":184,"title":185,"slug":186,"language":9,"level":181,"displayOrder":187},"01a1932e-40d9-7aa2-8961-c40ca6a1f4f4","Si, ni at kay; sina, nina at kina","si-ni-at-kay-sina-nina-at-kina",36,{"id":189,"title":190,"slug":191,"language":9,"level":181,"displayOrder":192},"01a1932e-3f6d-7b2d-b9a2-5965878ce46c","Namin, natin, ninyo at nila","namin-natin-ninyo-at-nila",37,{"id":194,"title":195,"slug":196,"language":9,"level":181,"displayOrder":197},"01a1932e-3d85-7230-8949-f671167e4df5","Akin, iyo at kaniya","akin-iyo-at-kaniya",38,{"id":199,"title":200,"slug":201,"language":9,"level":181,"displayOrder":202},"01a1932e-3d97-76c1-8ed7-31ce0d203515","Aking aklat at aklat ko","aking-aklat-at-aklat-ko",39,{"id":204,"title":205,"slug":206,"language":9,"level":181,"displayOrder":207},"01a1932e-3f14-7254-a73b-abdecc574c26","Mayroon at may: pagkakaiba sa ayos","mayroon-at-may-pagkakaiba-sa-ayos",40,{"id":209,"title":210,"slug":211,"language":9,"level":181,"displayOrder":212},"01a1932e-40f9-75d0-b2ad-d909acd6c4c1","Wala na at wala pa","wala-na-at-wala-pa",41,{"id":214,"title":215,"slug":216,"language":9,"level":181,"displayOrder":217},"01a1932e-3e59-71ab-a599-0dc1c0993655","Karaniwang ayos at pangungusap na may ay","karaniwang-ayos-at-pangungusap-na-may-ay",42,{"id":219,"title":220,"slug":221,"language":9,"level":181,"displayOrder":222},"01a1932e-3e44-785a-9794-cdeabfe8308e","Kailan at anong oras","kailan-at-anong-oras",43,{"id":224,"title":225,"slug":226,"language":9,"level":181,"displayOrder":227},"01a1932e-3dcd-7f87-95f7-e6915611d2b6","Bakit at paano","bakit-at-paano",44,{"id":229,"title":230,"slug":231,"language":9,"level":181,"displayOrder":232},"01a1932e-3e22-722a-ae6c-ac2e59cab54d","Hindi pa at hindi na","hindi-pa-at-hindi-na",45,{"id":234,"title":235,"slug":236,"language":9,"level":181,"displayOrder":237},"01a1932e-3f06-734b-aba5-72ece99e046f","Mas at kaysa sa paghahambing","mas-at-kaysa-sa-paghahambing",46,{"id":239,"title":240,"slug":241,"language":9,"level":181,"displayOrder":242},"01a1932e-4032-70b3-8f32-9cd613374d98","Pinaka- sa pagpili at paglalarawan","pinaka-sa-pagpili-at-paglalarawan",47,{"id":244,"title":245,"slug":246,"language":9,"level":181,"displayOrder":247},"01a1932e-3e62-7cdc-827f-3096217473aa","Kasing- at magkasing- sa pagkakatulad","kasing-at-magkasing-sa-pagkakatulad",48,{"id":249,"title":250,"slug":251,"language":9,"level":181,"displayOrder":252},"01a1932e-3f2f-7cc1-b69b-af3a65ddb36d","Mga panukat at dami: kilo, baso at piraso","mga-panukat-at-dami-kilo-baso-at-piraso",49,{"id":254,"title":255,"slug":256,"language":9,"level":181,"displayOrder":257},"01a1932e-40f4-70de-b6fc-4f8fcec0ea81","Una, ikalawa at pagkakasunod-sunod","una-ikalawa-at-pagkakasunod-sunod",50,{"id":259,"title":260,"slug":261,"language":9,"level":181,"displayOrder":262},"01a1932e-3f4a-75e9-8697-31a6d8642086","Mula sa, papunta sa at hanggang sa","mula-sa-papunta-sa-at-hanggang-sa",51,{"id":264,"title":265,"slug":266,"language":9,"level":181,"displayOrder":267},"01a1932e-3ebe-7d5b-8a53-872e1e1ce963","Loob, labas, ibabaw at ilalim","loob-labas-ibabaw-at-ilalim",52,{"id":269,"title":270,"slug":271,"language":9,"level":181,"displayOrder":272},"01a1932e-3e4a-70fc-91fa-4a939448fd13","Kailangan at dapat sa pang-araw-araw na gawain","kailangan-at-dapat-sa-pang-araw-araw-na-gawain",53,{"id":274,"title":275,"slug":276,"language":9,"level":181,"displayOrder":277},"01a1932e-4086-7f2b-a5f3-1a1ac2b74ceb","Puwede at bawal sa pahintulot","puwede-at-bawal-sa-pahintulot",54,{"id":279,"title":280,"slug":281,"language":9,"level":181,"displayOrder":282},"01a1932e-3feb-7ace-bbe3-4182d0f08136","Paki- at pakisuyo sa magalang na paghiling","paki-at-pakisuyo-sa-magalang-na-paghiling",55,{"id":284,"title":285,"slug":286,"language":9,"level":181,"displayOrder":287},"01a1932e-3df7-7ce1-a790-6706a2af205b","Din at rin; daw at raw","din-at-rin-daw-at-raw",56,{"id":289,"title":290,"slug":291,"language":9,"level":181,"displayOrder":292},"01a1932e-3eba-7c04-90a1-2d8b169397eb","Lang at lamang sa paglilimita","lang-at-lamang-sa-paglilimita",57,{"id":294,"title":295,"slug":296,"language":9,"level":181,"displayOrder":297},"01a1932e-3f67-745a-a16e-aa9e20e1c74d","Naman sa pagtugon at pakiusap","naman-sa-pagtugon-at-pakiusap",58,{"id":299,"title":300,"slug":301,"language":9,"level":181,"displayOrder":302},"01a1932e-4063-70fd-aa48-01f87a004436","Pokus sa layon: basahin at binasa","pokus-sa-layon-basahin-at-binasa",59,{"id":304,"title":305,"slug":306,"language":9,"level":181,"displayOrder":307},"01a1932e-3dd7-7e3a-80cb-bdcce75092a3","Binabasa at babasahin: aspekto sa -in","binabasa-at-babasahin-aspekto-sa-in",60,{"id":309,"title":310,"slug":311,"language":9,"level":181,"displayOrder":312},"01a1932e-4068-7dfd-9360-d5b94d3b9fa7","Pokus sa layon gamit ang i-","pokus-sa-layon-gamit-ang-i",61,{"id":314,"title":315,"slug":316,"language":9,"level":181,"displayOrder":317},"01a1932e-3e8f-7e58-b834-a16a8fefd311","Kita sa mga pangungusap na ako ang gumagawa","kita-sa-mga-pangungusap-na-ako-ang-gumagawa",62,{"id":319,"title":320,"slug":321,"language":9,"level":181,"displayOrder":322},"01a1932e-3ddd-729a-94fe-9807e13ac50c","Bumili ng aklat at binili ang aklat","bumili-ng-aklat-at-binili-ang-aklat",63,{"id":324,"title":325,"slug":326,"language":9,"level":181,"displayOrder":327},"01a1932e-3e5e-715d-ac53-6b0d46160601","Karaniwang pandiwang ma-: matulog at maligo","karaniwang-pandiwang-ma-matulog-at-maligo",64,{"id":329,"title":330,"slug":331,"language":9,"level":181,"displayOrder":332},"01a1932e-3efc-70b2-a5ef-dbb0dc91e17b","Mang- at pagbabago ng tunog sa mga karaniwang pandiwa","mang-at-pagbabago-ng-tunog-sa-mga-karaniwang-pandiwa",65,{"id":334,"title":335,"slug":336,"language":9,"level":181,"displayOrder":337},"01a1932e-3de2-76fb-b86e-51a430687a8b","Dahil at kaya sa sanhi at bunga","dahil-at-kaya-sa-sanhi-at-bunga",66,{"id":339,"title":340,"slug":341,"language":9,"level":181,"displayOrder":342},"01a1932e-3e54-7579-b7d3-7a11a69cb571","Kapag sa paulit-ulit na pangyayari","kapag-sa-paulit-ulit-na-pangyayari",67,{"id":344,"title":345,"slug":346,"language":9,"level":181,"displayOrder":347},"01a1932e-3eac-799e-8c6d-d9aca720aed2","Kung sa payak na kondisyon","kung-sa-payak-na-kondisyon",68,{"id":349,"title":350,"slug":351,"language":9,"level":181,"displayOrder":352},"01a1932e-3dc9-70f3-b70b-5a33a2746998","Bago at pagkatapos sa pagkakasunod ng gawain","bago-at-pagkatapos-sa-pagkakasunod-ng-gawain",69,{"id":354,"title":355,"slug":356,"language":9,"level":181,"displayOrder":357},"01a1932e-3f7d-7303-987d-80f6883ba68d","Nito, niyan at niyon sa pagtukoy","nito-niyan-at-niyon-sa-pagtukoy",70,{"id":359,"title":360,"slug":361,"language":9,"level":181,"displayOrder":362},"01a1932e-3e17-7947-9731-e4bc848a2e6a","Hindi at wala: pagtanggi o kawalan?","hindi-at-wala-pagtanggi-o-kawalan",71,{"id":364,"title":365,"slug":366,"language":9,"level":367,"displayOrder":368},"01a1932e-3dba-768d-bf3b-81275d555e86","Aspekto at panahon: hindi iisang sistema","aspekto-at-panahon-hindi-iisang-sistema","B1",72,{"id":370,"title":371,"slug":372,"language":9,"level":367,"displayOrder":373},"01a1932e-3f91-7d9d-af4b-cd7fcacde666","Pag-uulit ng pantig sa mga anyo ng pandiwa","pag-uulit-ng-pantig-sa-mga-anyo-ng-pandiwa",73,{"id":375,"title":376,"slug":377,"language":9,"level":367,"displayOrder":378},"01a1932e-4056-7b73-a982-413e73558d82","Pokus sa ganapan gamit ang -an","pokus-sa-ganapan-gamit-ang-an",74,{"id":380,"title":381,"slug":382,"language":9,"level":367,"displayOrder":383},"01a1932e-407a-70b1-acb5-3153733f9ef0","Pokus sa tagatanggap: bigyan at padalhan","pokus-sa-tagatanggap-bigyan-at-padalhan",75,{"id":385,"title":386,"slug":387,"language":9,"level":367,"displayOrder":388},"01a1932e-4074-74a7-8572-9054c81cbe17","Pokus sa tagakinabang gamit ang i- at ipag-","pokus-sa-tagakinabang-gamit-ang-i-at-ipag",76,{"id":390,"title":391,"slug":392,"language":9,"level":367,"displayOrder":393},"01a1932e-405d-704e-8872-08da6ace5145","Pokus sa kagamitan gamit ang ipang-","pokus-sa-kagamitan-gamit-ang-ipang",77,{"id":395,"title":396,"slug":397,"language":9,"level":367,"displayOrder":398},"01a1932e-3fdb-78af-8a2a-2936945606b2","Pagpili ng pokus ayon sa tinatanong","pagpili-ng-pokus-ayon-sa-tinatanong",78,{"id":400,"title":401,"slug":402,"language":9,"level":367,"displayOrder":403},"01a1932e-3f23-79e3-8cc9-d42cbd269dbb","Mga pagbabago sa ugat: bili, bilhin at binili","mga-pagbabago-sa-ugat-bili-bilhin-at-binili",79,{"id":405,"title":406,"slug":407,"language":9,"level":367,"displayOrder":408},"01a1932e-3fa5-74c4-bf39-e44b88ab4e63","Pagbuo ng pangngalang kilos gamit ang pag-","pagbuo-ng-pangngalang-kilos-gamit-ang-pag",80,{"id":410,"title":411,"slug":412,"language":9,"level":367,"displayOrder":413},"01a1932e-3e36-733a-9ca7-05f032461024","Ka- at -an sa mga pangngalang abstrakto","ka-at-an-sa-mga-pangngalang-abstrakto",81,{"id":415,"title":416,"slug":417,"language":9,"level":367,"displayOrder":418},"01a1932e-3eee-7b4a-9b8b-fc3158fa8c0d","Maka- at makapag- sa kakayahan","maka-at-makapag-sa-kakayahan",82,{"id":420,"title":421,"slug":422,"language":9,"level":367,"displayOrder":423},"01a1932e-3ec2-7e61-883d-6c1a7b41409d","Ma- sa di-sinasadyang pangyayari","ma-sa-di-sinasadyang-pangyayari",83,{"id":425,"title":426,"slug":427,"language":9,"level":367,"displayOrder":428},"01a1932e-3f01-73b6-a6d5-7698d1f40ce2","Marunong at alam sa kaalaman at kasanayan","marunong-at-alam-sa-kaalaman-at-kasanayan",84,{"id":430,"title":431,"slug":432,"language":9,"level":367,"displayOrder":433},"01a1932e-3ec7-739e-8dbb-d8f4d18bb6f7","Maaari, baka at siguro sa posibilidad","maaari-baka-at-siguro-sa-posibilidad",85,{"id":435,"title":436,"slug":437,"language":9,"level":367,"displayOrder":438},"01a1932e-40ce-7938-8921-55e6f72bacec","Sana sa hangarin at pakiusap","sana-sa-hangarin-at-pakiusap",86,{"id":440,"title":441,"slug":442,"language":9,"level":367,"displayOrder":443},"01a1932e-3ff1-716c-b12e-b4cdef5bff1d","Pala at yata sa bagong kaalaman at pag-aalinlangan","pala-at-yata-sa-bagong-kaalaman-at-pag-aalinlangan",87,{"id":445,"title":446,"slug":447,"language":9,"level":367,"displayOrder":448},"01a1932e-4080-73a6-812e-1cabcc499bf2","Posisyon ng maiikling panghalip at kataga","posisyon-ng-maiikling-panghalip-at-kataga",88,{"id":450,"title":451,"slug":452,"language":9,"level":367,"displayOrder":453},"01a1932e-3e6f-73fa-8617-1e1d556335d7","Katatapos na kilos: kaka- at ka- na may pag-uulit","katatapos-na-kilos-kaka-at-ka-na-may-pag-uulit",89,{"id":455,"title":456,"slug":457,"language":9,"level":367,"displayOrder":458},"01a1932e-3e12-7b45-a5b0-76735a15cbb4","Habang at nang sa pagsasalaysay","habang-at-nang-sa-pagsasalaysay",90,{"id":460,"title":461,"slug":462,"language":9,"level":367,"displayOrder":463},"01a1932e-3f78-7401-9887-dd90de7d2670","Ng at nang sa pagsulat","ng-at-nang-sa-pagsulat",91,{"id":465,"title":466,"slug":467,"language":9,"level":367,"displayOrder":468},"01a1932e-3f39-778d-8039-b9eea5898680","Mga sugnay na naglalarawan gamit ang na at -ng","mga-sugnay-na-naglalarawan-gamit-ang-na-at-ng",92,{"id":470,"title":471,"slug":472,"language":9,"level":367,"displayOrder":473},"01a1932e-40a8-72cf-bed0-f2edfed15ab8","Sabi niya na: pag-uulat ng sinabi","sabi-niya-na-pag-uulat-ng-sinabi",93,{"id":475,"title":476,"slug":477,"language":9,"level":367,"displayOrder":478},"01a1932e-3e0a-7aca-832a-d135165b656f","Gusto kong at kailangan kong: sugnay na pandagdag","gusto-kong-at-kailangan-kong-sugnay-na-pandagdag",94,{"id":480,"title":481,"slug":482,"language":9,"level":367,"displayOrder":483},"01a1932e-4020-76bf-adbb-2f0dbf7d43ae","Para at upang sa layunin","para-at-upang-sa-layunin",95,{"id":485,"title":486,"slug":487,"language":9,"level":367,"displayOrder":488},"01a1932e-3e3f-7f2f-99c3-973dd7af3874","Kahit at bagaman sa pagsalungat","kahit-at-bagaman-sa-pagsalungat",96,{"id":490,"title":491,"slug":492,"language":9,"level":367,"displayOrder":493},"01a1932e-3ea6-7b82-8708-158c050200c4","Kung at kapag: kondisyon o inaasahang pangyayari?","kung-at-kapag-kondisyon-o-inaasahang-pangyayari",97,{"id":495,"title":496,"slug":497,"language":9,"level":367,"displayOrder":498},"01a1932e-40fe-7ab0-a054-2a93327eba01","Walang sinuman at walang anuman","walang-sinuman-at-walang-anuman",98,{"id":500,"title":501,"slug":502,"language":9,"level":367,"displayOrder":503},"01a1932e-3da3-7886-9f61-7ee2a674a4c3","Alin at sino sa pagpili sa isang pangkat","alin-at-sino-sa-pagpili-sa-isang-pangkat",99,{"id":505,"title":506,"slug":507,"language":9,"level":367,"displayOrder":508},"01a1932e-3eb6-72f5-af90-7e5217cd70c3","Lalo, higit at di-gaanong sa paghahambing","lalo-higit-at-di-gaanong-sa-paghahambing",100,{"id":510,"title":511,"slug":512,"language":9,"level":367,"displayOrder":513},"01a1932e-3dd2-78e1-ac3e-8729176770c8","Bawat, lahat, ilan at karamihan","bawat-lahat-ilan-at-karamihan",101,{"id":515,"title":516,"slug":517,"language":9,"level":367,"displayOrder":518},"01a1932e-3fc4-7c88-96b2-0440b18a6a9c","Paglalarawan ng panahon at mga pangungusap na walang paksa","paglalarawan-ng-panahon-at-mga-pangungusap-na-walang-paksa",102,{"id":520,"title":521,"slug":522,"language":9,"level":367,"displayOrder":523},"01a1932e-3fd5-7b20-95a3-65cec319f978","Pagpapanatili ng malinaw na tinutukoy sa salaysay","pagpapanatili-ng-malinaw-na-tinutukoy-sa-salaysay",103,{"id":525,"title":526,"slug":527,"language":9,"level":367,"displayOrder":528},"01a1932e-3e01-77ce-9a94-f377af88a5ea","Ganito, ganiyan at ganoon sa paraan","ganito-ganiyan-at-ganoon-sa-paraan",104,{"id":530,"title":531,"slug":532,"language":9,"level":367,"displayOrder":533},"01a1932e-3ed8-792d-a69d-3a9632eb796b","Magaganda at mababait: pang-uri sa maramihang pagtukoy","magaganda-at-mababait-pang-uri-sa-maramihang-pagtukoy",105,{"id":535,"title":536,"slug":537,"language":9,"level":538,"displayOrder":539},"01a1932e-406e-7aa0-8615-59954be2596c","Pokus sa sanhi gamit ang ika-","pokus-sa-sanhi-gamit-ang-ika","B2",106,{"id":541,"title":542,"slug":543,"language":9,"level":538,"displayOrder":544},"01a1932e-3ecf-7d22-bbdd-985304d800e9","Mag- at -um-: pagpili ayon sa pandiwa at kahulugan","mag-at-um-pagpili-ayon-sa-pandiwa-at-kahulugan",107,{"id":546,"title":547,"slug":548,"language":9,"level":538,"displayOrder":549},"01a1932e-403e-7609-b955-62c2134c81f4","Pokus at pagiging tiyak ng layon","pokus-at-pagiging-tiyak-ng-layon",108,{"id":551,"title":552,"slug":553,"language":9,"level":538,"displayOrder":554},"01a1932e-3ee1-725f-bd3c-fc2b24863ffa","Magkaibang papel ng mga ng-parirala","magkaibang-papel-ng-mga-ng-parirala",109,{"id":556,"title":557,"slug":558,"language":9,"level":538,"displayOrder":559},"01a1932e-3eea-75e9-bf95-5fe68fd3a970","Magpa- at pa- sa pagpapagawa","magpa-at-pa-sa-pagpapagawa",110,{"id":561,"title":562,"slug":563,"language":9,"level":538,"displayOrder":564},"01a1932e-401a-75a6-adbc-5578a4cf45a6","Papuntahin, ipagawa at pagawain: mga kalahok sa pagpapagawa","papuntahin-ipagawa-at-pagawain-mga-kalahok-sa-pagpapagawa",111,{"id":566,"title":567,"slug":568,"language":9,"level":538,"displayOrder":569},"01a1932e-3ef3-7037-8893-89bfcfd15b84","Maki- at pakiki- sa pakikilahok","maki-at-pakiki-sa-pakikilahok",112,{"id":571,"title":572,"slug":573,"language":9,"level":538,"displayOrder":574},"01a1932e-3ecb-77c7-badd-0f5e80a0f8a3","Mag- at magka- sa ugnayan at gantihang kilos","mag-at-magka-sa-ugnayan-at-gantihang-kilos",113,{"id":576,"title":577,"slug":578,"language":9,"level":538,"displayOrder":579},"01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: asimilasyon at hangganan ng tuntunin","pang-at-mang-asimilasyon-at-hangganan-ng-tuntunin",114,{"id":581,"title":582,"slug":583,"language":9,"level":538,"displayOrder":584},"01a1932e-3f96-7ac6-ba9e-0a4cea1d3d67","Pag-uulit para sa dalas, tindi at pamamahagi","pag-uulit-para-sa-dalas-tindi-at-pamamahagi",115,{"id":586,"title":587,"slug":588,"language":9,"level":538,"displayOrder":589},"01a1932e-3f61-71fd-8025-583ddb3b2064","Nakaraan at kasalukuyang gawi sa aspektong imperpektibo","nakaraan-at-kasalukuyang-gawi-sa-aspektong-imperpektibo",116,{"id":591,"title":592,"slug":593,"language":9,"level":538,"displayOrder":594},"01a1932e-3faf-7089-8443-a2b9fe5364cc","Pagkakaiba ng natapos, resulta at karanasan","pagkakaiba-ng-natapos-resulta-at-karanasan",117,{"id":596,"title":597,"slug":598,"language":9,"level":538,"displayOrder":599},"01a1932e-3f5a-7dd5-af35-45cb61b7195e","Nagawa, nakagawa at nagawa sana","nagawa-nakagawa-at-nagawa-sana",118,{"id":601,"title":602,"slug":603,"language":9,"level":538,"displayOrder":604},"01a1932e-40b5-7983-a9a5-0712c308d6c8","Saklaw ng hindi sa modal at pandiwa","saklaw-ng-hindi-sa-modal-at-pandiwa",119,{"id":606,"title":607,"slug":608,"language":9,"level":538,"displayOrder":609},"01a1932e-3fba-706e-80f7-5645a5e71fb7","Pagkakasunod ng na, pa, ba at mga panghalip","pagkakasunod-ng-na-pa-ba-at-mga-panghalip",120,{"id":611,"title":612,"slug":613,"language":9,"level":538,"displayOrder":614},"01a1932e-3ef7-79a0-906d-5c43968cc31d","Man, nga at tuloy sa pagbuo ng kahulugan","man-nga-at-tuloy-sa-pagbuo-ng-kahulugan",121,{"id":616,"title":617,"slug":618,"language":9,"level":538,"displayOrder":619},"01a1932e-3f44-74ce-b539-3545e577d218","Mga tanong sa gumagawa at sa layon","mga-tanong-sa-gumagawa-at-sa-layon",122,{"id":621,"title":622,"slug":623,"language":9,"level":538,"displayOrder":624},"01a1932e-404a-78d2-b345-cf5e0c375e5e","Pokus ng pandiwa sa sugnay na panuring","pokus-ng-pandiwa-sa-sugnay-na-panuring",123,{"id":626,"title":627,"slug":628,"language":9,"level":538,"displayOrder":629},"01a1932e-3f8c-7276-97c6-6fd326b5865d","Pag-uulat ng tanong at utos","pag-uulat-ng-tanong-at-utos",124,{"id":631,"title":632,"slug":633,"language":9,"level":538,"displayOrder":634},"01a1932e-3eb1-74f6-9834-065196abc9fa","Kung sakali, maliban kung at basta","kung-sakali-maliban-kung-at-basta",125,{"id":636,"title":637,"slug":638,"language":9,"level":538,"displayOrder":639},"01a1932e-3ea1-7107-b5c9-a3b8f0ab1d06","Kondisyong hindi natupad: kung at sana","kondisyong-hindi-natupad-kung-at-sana",126,{"id":641,"title":642,"slug":643,"language":9,"level":538,"displayOrder":644},"01a1932e-409d-7d44-bc4e-de5acf013281","Sa halip na at imbes na sa pagpapalit ng plano","sa-halip-na-at-imbes-na-sa-pagpapalit-ng-plano",127,{"id":646,"title":647,"slug":648,"language":9,"level":538,"displayOrder":649},"01a1932e-3e1c-7871-8c54-5d20423e552e","Hindi lamang kundi pati sa pagdaragdag","hindi-lamang-kundi-pati-sa-pagdaragdag",128,{"id":651,"title":652,"slug":653,"language":9,"level":538,"displayOrder":654},"01a1932e-3f86-7efe-9b2a-4a059f354a7d","Pag-una ng paksa at pagbibigay-diin","pag-una-ng-paksa-at-pagbibigay-diin",129,{"id":656,"title":657,"slug":658,"language":9,"level":538,"displayOrder":659},"01a1932e-3fb4-76ef-8d6d-373a6a03e6f6","Pagkakaltas ng nauunawaang bahagi ng pangungusap","pagkakaltas-ng-nauunawaang-bahagi-ng-pangungusap",130,{"id":661,"title":662,"slug":663,"language":9,"level":538,"displayOrder":664},"01a1932e-3e75-74f6-aa3c-be97c238aa70","Kay, napaka- at pagka- sa masidhing paglalarawan","kay-napaka-at-pagka-sa-masidhing-paglalarawan",131,{"id":666,"title":667,"slug":668,"language":9,"level":538,"displayOrder":669},"01a1932e-40ee-75f0-9925-39c4250faac0","Tig-, tig-iisa at pamamahagi ng dami","tig-tig-iisa-at-pamamahagi-ng-dami",132,{"id":671,"title":672,"slug":673,"language":9,"level":538,"displayOrder":674},"01a1932e-3edc-7c4e-b52c-c5001d8bdf7b","Magalang na pagtutol at paglambot ng pahayag","magalang-na-pagtutol-at-paglambot-ng-pahayag",133,{"id":676,"title":677,"slug":678,"language":9,"level":679,"displayOrder":680},"01a1932e-4044-76e7-b403-16e40032d6b1","Pokus ng pandiwa at daloy ng impormasyon sa talata","pokus-ng-pandiwa-at-daloy-ng-impormasyon-sa-talata","C1",134,{"id":682,"title":683,"slug":684,"language":9,"level":679,"displayOrder":685},"01a1932e-3f9b-746a-933e-4a9ee22818b1","Pagbabago ng pokus habang pinananatili ang tinutukoy","pagbabago-ng-pokus-habang-pinananatili-ang-tinutukoy",135,{"id":687,"title":688,"slug":689,"language":9,"level":679,"displayOrder":690},"01a1932e-402b-7e85-b05e-b3a2c629158c","Pinagsamang panlapi at mga limitasyon ng pagbuo ng salita","pinagsamang-panlapi-at-mga-limitasyon-ng-pagbuo-ng-salita",136,{"id":692,"title":693,"slug":694,"language":9,"level":679,"displayOrder":695},"01a1932e-3f1d-7b69-a382-a7c4c696a479","Mga nominalisasyon sa pormal na paglalahad","mga-nominalisasyon-sa-pormal-na-paglalahad",137,{"id":697,"title":698,"slug":699,"language":9,"level":679,"displayOrder":700},"01a1932e-3ee5-7efe-a3cc-d997fe7289e8","Magkakasamang kataga: naman pala, nga ba at pa rin","magkakasamang-kataga-naman-pala-nga-ba-at-pa-rin",138,{"id":702,"title":703,"slug":704,"language":9,"level":679,"displayOrder":705},"01a1932e-3ded-71ca-be3e-301bd6bed50f","Daw, umano at diumano sa pag-uulat ng impormasyon","daw-umano-at-diumano-sa-pag-uulat-ng-impormasyon",139,{"id":707,"title":708,"slug":709,"language":9,"level":679,"displayOrder":710},"01a1932e-3f4f-7a52-bfb7-b2281b79f967","Na at pa sa inaasahan at ipinahihiwatig","na-at-pa-sa-inaasahan-at-ipinahihiwatig",140,{"id":712,"title":713,"slug":714,"language":9,"level":679,"displayOrder":715},"01a1932e-3f82-70a2-8c57-f4407fcaa642","Obligasyon, hinuha at pahintulot sa dapat at maaari","obligasyon-hinuha-at-pahintulot-sa-dapat-at-maaari",141,{"id":717,"title":718,"slug":719,"language":9,"level":679,"displayOrder":720},"01a1932e-3fe1-7040-8b41-73d29443e258","Pagtanggi sa palagay at pagwawasto ng ipinahiwatig","pagtanggi-sa-palagay-at-pagwawasto-ng-ipinahiwatig",142,{"id":722,"title":723,"slug":724,"language":9,"level":679,"displayOrder":725},"01a1932e-3f0b-76e5-ad83-f6b43c1ef62a","Masalimuot na sugnay na panuring at malinaw na pagkakabit","masalimuot-na-sugnay-na-panuring-at-malinaw-na-pagkakabit",143,{"id":727,"title":728,"slug":729,"language":9,"level":679,"displayOrder":730},"01a1932e-3fa9-7eaa-8800-aa24d37a485f","Pagkakaiba ng na at kung sa mga sugnay na pandagdag","pagkakaiba-ng-na-at-kung-sa-mga-sugnay-na-pandagdag",144,{"id":732,"title":733,"slug":734,"language":9,"level":679,"displayOrder":735},"01a1932e-4104-718a-a322-ce142f721888","Yamang, sapagkat at palibhasa sa pagbibigay ng dahilan","yamang-sapagkat-at-palibhasa-sa-pagbibigay-ng-dahilan",145,{"id":737,"title":738,"slug":739,"language":9,"level":679,"displayOrder":740},"01a1932e-40c8-73d3-b9ae-ba7c109ccc8b","Samantalang at gayong sa paghahambing at pagsalungat","samantalang-at-gayong-sa-paghahambing-at-pagsalungat",146,{"id":742,"title":743,"slug":744,"language":9,"level":679,"displayOrder":745},"01a1932e-3fe6-763e-a801-e3b062aca6b8","Pagtuon gamit ang ang at pagbabago ng ayos ng pangungusap","pagtuon-gamit-ang-ang-at-pagbabago-ng-ayos-ng-pangungusap",147,{"id":747,"title":748,"slug":749,"language":9,"level":679,"displayOrder":750},"01a1932e-40d4-73a7-9733-dbf58d712d95","Sarili, isa't isa at pagtukoy sa loob ng sugnay","sarili-isa-t-isa-at-pagtukoy-sa-loob-ng-sugnay",148,{"id":752,"title":753,"slug":754,"language":9,"level":679,"displayOrder":755},"01a1932e-40bc-707b-a907-61c10f46ebee","Saklaw ng lahat, bawat at hindi sa pangangatwiran","saklaw-ng-lahat-bawat-at-hindi-sa-pangangatwiran",149,{"id":757,"title":758,"slug":759,"language":9,"level":679,"displayOrder":760},"01a1932e-3fca-7610-849a-ea851f241c7f","Paglilipat ng tuwirang sinabi tungo sa di-tuwirang ulat","paglilipat-ng-tuwirang-sinabi-tungo-sa-di-tuwirang-ulat",150,{"id":762,"title":763,"slug":764,"language":9,"level":679,"displayOrder":765},"01a1932e-3fbf-7705-9c69-d9b4467542f3","Pagkakaugnay ng pangungusap sa pormal na argumento","pagkakaugnay-ng-pangungusap-sa-pormal-na-argumento",151,{"id":767,"title":768,"slug":769,"language":9,"level":679,"displayOrder":770},"01a1932e-3e9b-7274-9301-96488d823139","Kolokyal at pormal na anyo: meron, mayroon at mga pinaikling salita","kolokyal-at-pormal-na-anyo-meron-mayroon-at-mga-pinaikling-salita",152,{"id":772,"title":773,"slug":774,"language":9,"level":679,"displayOrder":775},"01a1932e-40e8-7cac-b355-440dddf176ce","Tagalog at paghahalo ng wika: paglalabel ng rehistro","tagalog-at-paghahalo-ng-wika-paglalabel-ng-rehistro",153,{"id":777,"title":778,"slug":779,"language":9,"level":780,"displayOrder":781},"01a1932e-3df2-78ea-95e9-c01e1392cb5b","Di at hindi sa pampanitikang pagtanggi at pagsalungat","di-at-hindi-sa-pampanitikang-pagtanggi-at-pagsalungat","C2",154,{"id":783,"title":784,"slug":785,"language":9,"level":780,"displayOrder":786},"01a1932e-3de7-7b45-94f4-fbff17cb192f","Datapwat, subalit at bagkus sa pormal at pampanitikang teksto","datapwat-subalit-at-bagkus-sa-pormal-at-pampanitikang-teksto",155,{"id":788,"title":789,"slug":790,"language":9,"level":780,"displayOrder":791},"01a1932e-40af-758b-9ef2-59fc759eb1bc","Sakali man, maging at ano man ang sa pagbibigay-palagay","sakali-man-maging-at-ano-man-ang-sa-pagbibigay-palagay",156,{"id":793,"title":794,"slug":795,"language":9,"level":780,"displayOrder":796},"01a1932e-3f73-7840-9b62-9040e7c5695c","Nawa at harinawa sa pormal na paghahangad","nawa-at-harinawa-sa-pormal-na-paghahangad",157,{"id":798,"title":799,"slug":800,"language":9,"level":780,"displayOrder":801},"01a1932e-3e68-79fa-9a10-982753700861","Kata at kita sa lumang tekstong Tagalog","kata-at-kita-sa-lumang-tekstong-tagalog",158,{"id":803,"title":804,"slug":805,"language":9,"level":780,"displayOrder":806},"01a1932e-3fa0-74ce-a677-d1d6ab625497","Pagbasa ng makalumang ayos at pagkakaltas sa tula","pagbasa-ng-makalumang-ayos-at-pagkakaltas-sa-tula",159,{"id":808,"title":809,"slug":810,"language":9,"level":780,"displayOrder":811},"01a1932e-4013-797a-9955-c9025255c78b","Panuring at nominalisasyon sa masinsing akademikong teksto","panuring-at-nominalisasyon-sa-masinsing-akademikong-teksto",160,{"id":813,"title":814,"slug":815,"language":9,"level":780,"displayOrder":816},"01a1932e-3dbf-77fa-aa5b-66a91880f68b","Aspekto at punto de bista sa masalimuot na salaysay","aspekto-at-punto-de-bista-sa-masalimuot-na-salaysay",161,{"id":818,"title":819,"slug":820,"language":9,"level":780,"displayOrder":821},"01a1932e-4050-786c-b1f1-fd545fcc4822","Pokus, pananagutan at paglalayo ng sarili sa pormal na pahayag","pokus-pananagutan-at-paglalayo-ng-sarili-sa-pormal-na-pahayag",162,{"id":823,"title":824,"slug":825,"language":9,"level":780,"displayOrder":826},"01a1932e-4002-70f6-88a6-6a611fafbe8c","Pang-uyam at di-tuwirang puna: papel ng mga kataga","pang-uyam-at-di-tuwirang-puna-papel-ng-mga-kataga",163,{"id":828,"title":829,"slug":830,"language":9,"level":780,"displayOrder":831},"01a1932e-4093-7410-bb94-13a930554352","Retorikal na tanong at pagsalungat sa ipinapalagay","retorikal-na-tanong-at-pagsalungat-sa-ipinapalagay",164,{"id":833,"title":834,"slug":835,"language":9,"level":780,"displayOrder":836},"01a1932e-408c-7e12-9343-9971b7aeffeb","Rehiyonal at makasaysayang anyo sa pagbasa: hangganan ng pamantayan","rehiyonal-at-makasaysayang-anyo-sa-pagbasa-hangganan-ng-pamantayan",165,{"id":576,"title":577,"slug":578,"seoDescription":838,"content":839,"language":9,"level":538,"displayOrder":579,"grammarTopics":840,"createdAt":845,"updatedAt":846,"totalExercises":16,"vocabularyLists":847,"readyImages":971},"Unawain ang asimilasyon sa pang- at mang-, ang pagpapanatili o pagkaltas ng unang katinig ng ugat, at ang mga hangganan ng pagbuo ng salita sa Tagalog.","## 1. Ano ang nagbabago sa pang- at mang-?\n\nBakit **pambansa** ngunit **panggabi**, at bakit **pambili** ngunit **mamili**? Sa pagdurugtong ng **pang-** at **mang-** sa ugat, maaaring magbago ang tunog sa hangganan ng panlapi at ugat. Tinatawag itong *asimilasyon*. May mga salitang nananatili ang unang katinig ng ugat; sa iba, nawawala ito.\n\nDito, matututuhan mong ipaliwanag ang mga pagbabagong ito at kilalanin kung hanggang saan lamang maaasahan ang tuntunin. Hindi sapat ang unang titik ng ugat upang mahulaan ang lahat ng anyo at kahulugan.\n\n## 2. Pag-angkop ng tunog na ng\n\nAng **ng** sa hulihan ng pang- at mang- ay kumakatawan sa isang tunog. Maaari itong maging **m** o **n** ayon sa kasunod na katinig. Mas magkalapit ang lugar ng pagbigkas ng mga tunog matapos ang pagbabagong ito.\n\nMakikita sa sumusunod ang mga halimbawang **nananatili ang unang katinig ng ugat**:\n\n| Unang katinig ng ugat | Karaniwang anyo ng panlapi | Mga halimbawa |\n| --- | --- | --- |\n| b, p | pam-, mam- | pang- + bansa → **pambansa**; pang- + pista → **pampista** |\n| d, t, s | pan-, man- | pang- + dagat → **pandagat**; pang- + tulog → **pantulog**; pang- + sarili → **pansarili** |\n| l, r | pan-, man- | mang- + ligaw → **manligaw**; pang- + rehiyon → **panrehiyon** |\n| k, g, h | pang-, mang- | pang- + kape → **pangkape**; pang- + gabi → **panggabi**; mang- + huli → **manghuli** |\n\nSa **pambansa**, naging m ang ng ngunit nanatili ang b. Sa **pandagat**, naging n ang ng ngunit nanatili ang d. Tinatawag na *asimilasyong di-ganap* ang ganitong pagbabago.\n\n:::note\nAng talahanayan ay gabay sa pag-angkop ng tunog, hindi pahintulot na idugtong ang parehong panlapi sa bawat ugat. Hindi rin lahat ng salita ay nagpapanatili ng unang katinig ng ugat.\n:::\n\n## 3. Kapag nawawala rin ang unang katinig\n\nSa ilang nakagawiang salita, kasabay ng pag-angkop ng tunog ang pagkawala ng unang katinig ng ugat. Karaniwang tinatawag itong *asimilasyong ganap* sa gramatikang pampaaralan.\n\n| Panlapi at ugat | Nabuong salita | Pagbabago |\n| --- | --- | --- |\n| pang- + punas | **pamunas** | Naging m ang ng; nawala ang p ng ugat. |\n| pang- + tahi | **panahi** | Naging n ang ng; nawala ang t ng ugat. |\n| mang- + bili | **mamili** | Naging m ang ng; nawala ang b ng ugat. |\n| mang- + tahi | **manahi** | Naging n ang ng; nawala ang t ng ugat. |\n| mang- + kuha | **manguha** | Nanatili ang tunog na ng; nawala ang k ng ugat. |\n\nSa **manguha**, iisang tunog pa rin ang ng. Hindi ito hiwalay na n at g na kailangang bigkasin nang magkahiwalay.\n\n:::example\n- Gamitin mo ang basahang ito bilang **pamunas** ng mesa.\n- May karayom at sinulid ka bang **panahi**?\n- Pupunta ako sa palengke upang **mamili** ng gulay.\n- Marunong **manahi** ng damit si Liza.\n- Pumunta sila sa gubat upang **manguha** ng kabute.\n:::\n\n## 4. Bakit hindi sapat ang unang katinig?\n\nIhambing ang mga sumusunod. Pareho ang unang katinig, ngunit hindi pareho ang nangyayari rito.\n\n| Paghahambing | Nananatili ang katinig | Nawawala ang katinig |\n| --- | --- | --- |\n| Mga ugat na nagsisimula sa p | **pampista** ← pista | **pamunas** ← punas |\n| Mga ugat na nagsisimula sa t | **pantulog** ← tulog | **panahi** ← tahi |\n| Iisang ugat: bili | **pambili** ← pang- + bili | **mamili** ← mang- + bili |\n\nSa huling hanay, **pareho ang ugat ngunit magkaiba ang panlapi at gamit**. Ang pambili ay maaaring tumukoy sa perang gagamitin sa pagbili; ang mamili ay pandiwa.\n\n:::example\n**May dala akong pambili ng gulay.**\n\nAng tinutukoy ay salaping gagamitin sa pagbili.\n\n**Gusto kong mamili ng gulay.**\n\nAng tinutukoy ay ang kilos na gagawin ko.\n:::\n\n:::warning\nHuwag basta alisin ang unang katinig dahil b, p, t o k ito. Halimbawa, nananatili ang b sa **pambili** at ang t sa **pantulog**. Ang anyo ay nakasalalay din sa partikular na ugat, panlapi at nakagawiang salita.\n:::\n\n## 5. Hangganan ng kahulugan at pagbuo\n\nHindi iisa ang kahulugan ng bawat panlapi. Sa mga halimbawang ito, ang **pang-** ay maaaring magpahayag ng:\n\n- gamit: **pamunas** ng mesa;\n- nilalaanan o okasyon: damit na **pampista**;\n- panahon ng paggamit: damit na **pantulog**;\n- kaugnayan o saklaw: wikang **pambansa**.\n\nAng **mang-** naman ay bumubuo ng mga pandiwang gaya ng **mamili**, **manahi**, **manligaw** at **manghuli**. Gayunman, hindi mo ito basta maidaragdag sa anumang ugat upang makabuo ng karaniwang pandiwa. Kailangang alamin din ang nakagawiang kahulugan ng buong salita.\n\nAng asimilasyon ay paliwanag sa **anyo**, hindi kumpletong tuntunin sa **kahulugan**. Kung may dalawang anyong nakikita sa paggamit, huwag agad ipalagay na mali ang isa o na pareho ang kahulugan nila. Suriin ang konteksto at ang pagkakatalâ sa mapagkakatiwalaang diksiyonaryo.\n\n## 6. Gabay sa pagsusuri ng salita\n\n1. **Tukuyin ang ugat at panlapi.** Halimbawa: pang- + bili.\n2. **Tingnan ang tunog sa hangganan.** Sa pambili, naging m ang ng bago ang b.\n3. **Suriin kung nanatili ang unang katinig.** Nananatili ang b sa pambili; nawawala ito sa mamili.\n4. **Tiyakin ang kahulugan at aktuwal na gamit.** Huwag umasa sa pagbabagong-tunog lamang upang lumikha ng bagong salita.\n\nTandaan ang tatlong paghahambing: **panggabi**—nananatili ang ng; **pambansa**—nagiging m ang ng; **pamunas**—nagiging m ang ng at nawawala ang unang katinig ng ugat.",[841],{"id":842,"name":577,"level":538,"language":9,"isCompleted":843,"completionPercentage":844,"totalExercises":16,"completedExercises":844},"01a1932e-3d08-7af8-ae72-09ecc70980a3",false,0,"2026-10-31T18:17:24+00:00","2026-10-31T18:18:27+00:00",[848],{"id":849,"title":850,"vocabularyListWords":851,"isPublished":859},"01a1932e-93a5-7147-8e35-768ef9f6636d","Mga salitang may pag-angkop ng tunog",[852,861,869,877,885,893,901,909,917,925,933,941,949,957,965],{"id":853,"vocabularyWord":854,"displayOrder":11},"01a1932e-93a5-71bf-8e35-768efac6753b",{"id":855,"word":856,"frequency":41,"level":367,"language":9,"audioFilePath":857,"partsOfSpeech":858,"audio":859,"audioUrl":860},"01a1932e-72b2-704a-8718-cfd7d8672936","pambansa","tts_556df8a574b639a1_fil-PH.mp3",[],true,"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_556df8a574b639a1_fil-PH.mp3",{"id":862,"vocabularyWord":863,"displayOrder":16},"01a1932e-93a5-71fb-8e35-768efba58a53",{"id":864,"word":865,"frequency":26,"level":181,"language":9,"audioFilePath":866,"partsOfSpeech":867,"audio":859,"audioUrl":868},"01a1932e-7205-7f51-8dde-d2aa589b413c","pampista","tts_fc7e03832475bb6a_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_fc7e03832475bb6a_fil-PH.mp3",{"id":870,"vocabularyWord":871,"displayOrder":21},"01a1932e-93a5-7223-8e35-768efc541232",{"id":872,"word":873,"frequency":31,"level":367,"language":9,"audioFilePath":874,"partsOfSpeech":875,"audio":859,"audioUrl":876},"01a1932e-72b3-7b7d-8887-6778820e876b","pandagat","tts_8326a0af73d7c9b1_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_8326a0af73d7c9b1_fil-PH.mp3",{"id":878,"vocabularyWord":879,"displayOrder":26},"01a1932e-93a5-7243-8e35-768efccbc224",{"id":880,"word":881,"frequency":36,"level":10,"language":9,"audioFilePath":882,"partsOfSpeech":883,"audio":859,"audioUrl":884},"01a1932e-707b-7a94-8904-a44dfceb28ab","pantulog","tts_0f199e8d4657e019_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_0f199e8d4657e019_fil-PH.mp3",{"id":886,"vocabularyWord":887,"displayOrder":31},"01a1932e-93a5-7267-8e35-768efce0173b",{"id":888,"word":889,"frequency":36,"level":367,"language":9,"audioFilePath":890,"partsOfSpeech":891,"audio":859,"audioUrl":892},"01a1932e-72b4-78d8-b33c-f9fc30d1e5cc","pansarili","tts_742b733700ffa28a_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_742b733700ffa28a_fil-PH.mp3",{"id":894,"vocabularyWord":895,"displayOrder":36},"01a1932e-93a5-7283-8e35-768efd9460e4",{"id":896,"word":897,"frequency":26,"level":538,"language":9,"audioFilePath":898,"partsOfSpeech":899,"audio":859,"audioUrl":900},"01a1932e-731e-7878-b5a2-3dc6348dacec","panrehiyon","tts_5f462ee15e2c86c9_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_5f462ee15e2c86c9_fil-PH.mp3",{"id":902,"vocabularyWord":903,"displayOrder":41},"01a1932e-93a5-72a3-8e35-768efd96aa17",{"id":904,"word":905,"frequency":31,"level":181,"language":9,"audioFilePath":906,"partsOfSpeech":907,"audio":859,"audioUrl":908},"01a1932e-7209-7655-bf5a-92c00afce995","pangkape","tts_cb42d98016b65a9f_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_cb42d98016b65a9f_fil-PH.mp3",{"id":910,"vocabularyWord":911,"displayOrder":46},"01a1932e-93a5-72c3-8e35-768efe01a826",{"id":912,"word":913,"frequency":36,"level":181,"language":9,"audioFilePath":914,"partsOfSpeech":915,"audio":859,"audioUrl":916},"01a1932e-7207-7afd-8f1b-c4756bdda162","panggabi","tts_f80b11933c4b5f7e_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f80b11933c4b5f7e_fil-PH.mp3",{"id":918,"vocabularyWord":919,"displayOrder":51},"01a1932e-93a5-72df-8e35-768efef1e5f5",{"id":920,"word":921,"frequency":41,"level":181,"language":9,"audioFilePath":922,"partsOfSpeech":923,"audio":859,"audioUrl":924},"01a1932e-71e1-79ba-b2e6-156c52b1fd68","manghuli","tts_7bc2863562cac854_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7bc2863562cac854_fil-PH.mp3",{"id":926,"vocabularyWord":927,"displayOrder":56},"01a1932e-93a5-72ff-8e35-768effbaee19",{"id":928,"word":929,"frequency":36,"level":10,"language":9,"audioFilePath":930,"partsOfSpeech":931,"audio":859,"audioUrl":932},"01a1932e-7079-7737-acef-b7850189a885","pamunas","tts_f39a6aa9017f0945_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_f39a6aa9017f0945_fil-PH.mp3",{"id":934,"vocabularyWord":935,"displayOrder":61},"01a1932e-93a5-731b-8e35-768efffd8759",{"id":936,"word":937,"frequency":31,"level":181,"language":9,"audioFilePath":938,"partsOfSpeech":939,"audio":859,"audioUrl":940},"01a1932e-7206-7d1e-8b6a-f6268e1425f5","panahi","tts_322d7dd9a4ee87b4_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_322d7dd9a4ee87b4_fil-PH.mp3",{"id":942,"vocabularyWord":943,"displayOrder":66},"01a1932e-93a5-7337-8e35-768f00cbcf5d",{"id":944,"word":945,"frequency":41,"level":10,"language":9,"audioFilePath":946,"partsOfSpeech":947,"audio":859,"audioUrl":948},"01a1932e-6fec-7c7a-aa6c-a571995aaf88","mamili","tts_7ee4a9c3a2526231_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_7ee4a9c3a2526231_fil-PH.mp3",{"id":950,"vocabularyWord":951,"displayOrder":71},"01a1932e-93a5-7353-8e35-768f016fa986",{"id":952,"word":953,"frequency":36,"level":181,"language":9,"audioFilePath":954,"partsOfSpeech":955,"audio":859,"audioUrl":956},"01a1932e-71dd-7989-80ed-6c9c01507471","manahi","tts_26afab18e03a7600_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_26afab18e03a7600_fil-PH.mp3",{"id":958,"vocabularyWord":959,"displayOrder":76},"01a1932e-93a5-739b-8e35-768f01858e74",{"id":960,"word":961,"frequency":36,"level":181,"language":9,"audioFilePath":962,"partsOfSpeech":963,"audio":859,"audioUrl":964},"01a1932e-71e3-7966-9b5b-84df00e1666e","manguha","tts_61d5259fe676a5f6_fil-PH.mp3",[],"\u002Fuploads\u002Faudio\u002Ftts_61d5259fe676a5f6_fil-PH.mp3",{"id":966,"vocabularyWord":967,"displayOrder":81},"01a1932e-93a5-73bf-8e35-768f01c0dddf",{"id":968,"word":969,"frequency":46,"level":181,"language":9,"partsOfSpeech":970,"audio":843},"01a1932e-7203-7ec1-9000-832ce430d0a7","pambili",[],[],null,[974,983],{"@id":975,"@type":976,"id":977,"grammarPage":978,"title":979,"instructions":980,"displayOrder":844,"type":981,"questionCount":76,"blankCount":76,"isCompleted":843,"ogImageUrl":982},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-6232-7aa1-a9fa-a5d0df081e9c","GrammarExercise","01a1932e-6232-7aa1-a9fa-a5d0df081e9c","\u002Fapi\u002Fgrammar_pages\u002F01a1932e-3ffb-7bae-8a45-101e63909562","Pang- at mang-: pagbuo at pagsusuri ng anyo","Piliin ang angkop na salita sa pangungusap o ang tamang pagsusuri ng pagbabago sa ugat.","word_select","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_16268fdd-2d5b-4fe0-9f5a-3c806cc0fa8f_hero.webp?v=1793470653",{"@id":984,"@type":976,"id":985,"grammarPage":978,"title":986,"instructions":987,"displayOrder":11,"type":981,"questionCount":66,"blankCount":71,"isCompleted":843,"ogImageUrl":988},"\u002Fapi\u002Fgrammar_exercises\u002F01a1932e-624d-734d-953b-030f1e4cd41e","01a1932e-624d-734d-953b-030f1e4cd41e","Pang- at mang-: kahulugan at hangganan ng tuntunin","Piliin ang sagot batay sa gamit ng salita at sa limitasyon ng tuntunin sa asimilasyon.","\u002Fuploads\u002Fimages\u002Fgpimg_11829ebe-3bfd-489a-a883-a9e73fdf84ff_hero.webp?v=1793470653",{"id":977,"grammarPage":978,"title":979,"instructions":980,"seoTitle":990,"seoDescription":991,"displayOrder":844,"type":981,"questions":992,"ogImageUrl":982},"Pang- at mang-: anyo at gamit ng mga salita","Magsanay sa pang- at mang- sa mga pangungusap tungkol sa gamit, kilos at saklaw. Ihambing ang pambili at mamili at suriin ang pagbabago ng katinig.",[993],{"id":994,"sentenceTemplate":995,"displayOrder":844,"explanation":996,"exampleSentence":997,"blanks":998},"01a1932e-6232-7ca5-a9fa-a5d0e21a310e","Para sa pagdiriwang, naghanda sila ng pagkaing __1__.","Bago ang p, nagiging m ang ng ng pang-. Sa pampista, nananatili ang p ng pista; hindi ito nawawala at hindi n ang inilalagay bago rito.","Inilabas na ni Lola ang mga palamuting pampista.",[999],{"id":1000,"blankNumber":11,"options":1001},"01a1932e-6232-7c55-a9fa-a5d0e137f825",[1002,1005,1007],{"id":1003,"optionText":1004,"isCorrect":843,"displayOrder":844},"01a1932e-6232-7bad-a9fa-a5d0df6268d0","panpista",{"id":1006,"optionText":865,"isCorrect":859,"displayOrder":11},"01a1932e-6232-7bf1-a9fa-a5d0e032ca00",{"id":1008,"optionText":1009,"isCorrect":843,"displayOrder":16},"01a1932e-6232-7c1d-a9fa-a5d0e0d4e1fe","pamista",{"html":1011,"toc":1012},"\u003Ch2 id=\"ano-ang-nagbabago-sa-pang-at-mang-\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">1.\u003C\u002Fspan>Ano ang nagbabago sa pang- at mang-?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Bakit \u003Cstrong>pambansa\u003C\u002Fstrong> ngunit \u003Cstrong>panggabi\u003C\u002Fstrong>, at bakit \u003Cstrong>pambili\u003C\u002Fstrong> ngunit \u003Cstrong>mamili\u003C\u002Fstrong>? Sa pagdurugtong ng \u003Cstrong>pang-\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>mang-\u003C\u002Fstrong> sa ugat, maaaring magbago ang tunog sa hangganan ng panlapi at ugat. Tinatawag itong \u003Cem>asimilasyon\u003C\u002Fem>. May mga salitang nananatili ang unang katinig ng ugat; sa iba, nawawala ito.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dito, matututuhan mong ipaliwanag ang mga pagbabagong ito at kilalanin kung hanggang saan lamang maaasahan ang tuntunin. Hindi sapat ang unang titik ng ugat upang mahulaan ang lahat ng anyo at kahulugan.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"pag-angkop-ng-tunog-na-ng\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">2.\u003C\u002Fspan>Pag-angkop ng tunog na ng\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>ng\u003C\u002Fstrong> sa hulihan ng pang- at mang- ay kumakatawan sa isang tunog. Maaari itong maging \u003Cstrong>m\u003C\u002Fstrong> o \u003Cstrong>n\u003C\u002Fstrong> ayon sa kasunod na katinig. Mas magkalapit ang lugar ng pagbigkas ng mga tunog matapos ang pagbabagong ito.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Makikita sa sumusunod ang mga halimbawang \u003Cstrong>nananatili ang unang katinig ng ugat\u003C\u002Fstrong>:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Unang katinig ng ugat\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Karaniwang anyo ng panlapi\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Mga halimbawa\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>b, p\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>pam-, mam-\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>pang- + bansa → \u003Cstrong>pambansa\u003C\u002Fstrong>; pang- + pista → \u003Cstrong>pampista\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>d, t, s\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>pan-, man-\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>pang- + dagat → \u003Cstrong>pandagat\u003C\u002Fstrong>; pang- + tulog → \u003Cstrong>pantulog\u003C\u002Fstrong>; pang- + sarili → \u003Cstrong>pansarili\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>l, r\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>pan-, man-\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>mang- + ligaw → \u003Cstrong>manligaw\u003C\u002Fstrong>; pang- + rehiyon → \u003Cstrong>panrehiyon\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>k, g, h\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>pang-, mang-\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>pang- + kape → \u003Cstrong>pangkape\u003C\u002Fstrong>; pang- + gabi → \u003Cstrong>panggabi\u003C\u002Fstrong>; mang- + huli → \u003Cstrong>manghuli\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>pambansa\u003C\u002Fstrong>, naging m ang ng ngunit nanatili ang b. Sa \u003Cstrong>pandagat\u003C\u002Fstrong>, naging n ang ng ngunit nanatili ang d. Tinatawag na \u003Cem>asimilasyong di-ganap\u003C\u002Fem> ang ganitong pagbabago.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--note\">\u003Cp>Ang talahanayan ay gabay sa pag-angkop ng tunog, hindi pahintulot na idugtong ang parehong panlapi sa bawat ugat. Hindi rin lahat ng salita ay nagpapanatili ng unang katinig ng ugat.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"kapag-nawawala-rin-ang-unang-katinig\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">3.\u003C\u002Fspan>Kapag nawawala rin ang unang katinig\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sa ilang nakagawiang salita, kasabay ng pag-angkop ng tunog ang pagkawala ng unang katinig ng ugat. Karaniwang tinatawag itong \u003Cem>asimilasyong ganap\u003C\u002Fem> sa gramatikang pampaaralan.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Panlapi at ugat\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Nabuong salita\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Pagbabago\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>pang- + punas\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>pamunas\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Naging m ang ng; nawala ang p ng ugat.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>pang- + tahi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>panahi\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Naging n ang ng; nawala ang t ng ugat.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>mang- + bili\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>mamili\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Naging m ang ng; nawala ang b ng ugat.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>mang- + tahi\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>manahi\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Naging n ang ng; nawala ang t ng ugat.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>mang- + kuha\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>manguha\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Nanatili ang tunog na ng; nawala ang k ng ugat.\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa \u003Cstrong>manguha\u003C\u002Fstrong>, iisang tunog pa rin ang ng. Hindi ito hiwalay na n at g na kailangang bigkasin nang magkahiwalay.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cul>\n\u003Cli>Gamitin mo ang basahang ito bilang \u003Cstrong>pamunas\u003C\u002Fstrong> ng mesa.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>May karayom at sinulid ka bang \u003Cstrong>panahi\u003C\u002Fstrong>?\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Pupunta ako sa palengke upang \u003Cstrong>mamili\u003C\u002Fstrong> ng gulay.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Marunong \u003Cstrong>manahi\u003C\u002Fstrong> ng damit si Liza.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Pumunta sila sa gubat upang \u003Cstrong>manguha\u003C\u002Fstrong> ng kabute.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"bakit-hindi-sapat-ang-unang-katinig\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">4.\u003C\u002Fspan>Bakit hindi sapat ang unang katinig?\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Ihambing ang mga sumusunod. Pareho ang unang katinig, ngunit hindi pareho ang nangyayari rito.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Paghahambing\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Nananatili ang katinig\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Nawawala ang katinig\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mga ugat na nagsisimula sa p\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>pampista\u003C\u002Fstrong> ← pista\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>pamunas\u003C\u002Fstrong> ← punas\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Mga ugat na nagsisimula sa t\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>pantulog\u003C\u002Fstrong> ← tulog\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>panahi\u003C\u002Fstrong> ← tahi\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>Iisang ugat: bili\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>pambili\u003C\u002Fstrong> ← pang- + bili\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>mamili\u003C\u002Fstrong> ← mang- + bili\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Sa huling hanay, \u003Cstrong>pareho ang ugat ngunit magkaiba ang panlapi at gamit\u003C\u002Fstrong>. Ang pambili ay maaaring tumukoy sa perang gagamitin sa pagbili; ang mamili ay pandiwa.\u003C\u002Fp>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--example\">\u003Cp>\u003Cstrong>May dala akong pambili ng gulay.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ang tinutukoy ay salaping gagamitin sa pagbili.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Gusto kong mamili ng gulay.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ang tinutukoy ay ang kilos na gagawin ko.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Cdiv class=\"grammar-callout grammar-callout--warning\">\u003Cp>Huwag basta alisin ang unang katinig dahil b, p, t o k ito. Halimbawa, nananatili ang b sa \u003Cstrong>pambili\u003C\u002Fstrong> at ang t sa \u003Cstrong>pantulog\u003C\u002Fstrong>. Ang anyo ay nakasalalay din sa partikular na ugat, panlapi at nakagawiang salita.\u003C\u002Fp>\n\u003C\u002Fdiv>\n\u003Ch2 id=\"hangganan-ng-kahulugan-at-pagbuo\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">5.\u003C\u002Fspan>Hangganan ng kahulugan at pagbuo\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Hindi iisa ang kahulugan ng bawat panlapi. Sa mga halimbawang ito, ang \u003Cstrong>pang-\u003C\u002Fstrong> ay maaaring magpahayag ng:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>gamit: \u003Cstrong>pamunas\u003C\u002Fstrong> ng mesa;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>nilalaanan o okasyon: damit na \u003Cstrong>pampista\u003C\u002Fstrong>;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>panahon ng paggamit: damit na \u003Cstrong>pantulog\u003C\u002Fstrong>;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>kaugnayan o saklaw: wikang \u003Cstrong>pambansa\u003C\u002Fstrong>.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Ang \u003Cstrong>mang-\u003C\u002Fstrong> naman ay bumubuo ng mga pandiwang gaya ng \u003Cstrong>mamili\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>manahi\u003C\u002Fstrong>, \u003Cstrong>manligaw\u003C\u002Fstrong> at \u003Cstrong>manghuli\u003C\u002Fstrong>. Gayunman, hindi mo ito basta maidaragdag sa anumang ugat upang makabuo ng karaniwang pandiwa. Kailangang alamin din ang nakagawiang kahulugan ng buong salita.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ang asimilasyon ay paliwanag sa \u003Cstrong>anyo\u003C\u002Fstrong>, hindi kumpletong tuntunin sa \u003Cstrong>kahulugan\u003C\u002Fstrong>. Kung may dalawang anyong nakikita sa paggamit, huwag agad ipalagay na mali ang isa o na pareho ang kahulugan nila. Suriin ang konteksto at ang pagkakatalâ sa mapagkakatiwalaang diksiyonaryo.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2 id=\"gabay-sa-pagsusuri-ng-salita\">\u003Cspan class=\"section-number\" aria-hidden=\"true\">6.\u003C\u002Fspan>Gabay sa pagsusuri ng salita\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tukuyin ang ugat at panlapi.\u003C\u002Fstrong> Halimbawa: pang- + bili.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tingnan ang tunog sa hangganan.\u003C\u002Fstrong> Sa pambili, naging m ang ng bago ang b.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Suriin kung nanatili ang unang katinig.\u003C\u002Fstrong> Nananatili ang b sa pambili; nawawala ito sa mamili.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Tiyakin ang kahulugan at aktuwal na gamit.\u003C\u002Fstrong> Huwag umasa sa pagbabagong-tunog lamang upang lumikha ng bagong salita.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Tandaan ang tatlong paghahambing: \u003Cstrong>panggabi\u003C\u002Fstrong>—nananatili ang ng; \u003Cstrong>pambansa\u003C\u002Fstrong>—nagiging m ang ng; \u003Cstrong>pamunas\u003C\u002Fstrong>—nagiging m ang ng at nawawala ang unang katinig ng ugat.\u003C\u002Fp>\n",[1013,1017,1021,1025,1029,1033],{"id":1014,"text":1015,"depth":16,"number":1016},"ano-ang-nagbabago-sa-pang-at-mang-","Ano ang nagbabago sa pang- at mang-?","1",{"id":1018,"text":1019,"depth":16,"number":1020},"pag-angkop-ng-tunog-na-ng","Pag-angkop ng tunog na ng","2",{"id":1022,"text":1023,"depth":16,"number":1024},"kapag-nawawala-rin-ang-unang-katinig","Kapag nawawala rin ang unang katinig","3",{"id":1026,"text":1027,"depth":16,"number":1028},"bakit-hindi-sapat-ang-unang-katinig","Bakit hindi sapat ang unang katinig?","4",{"id":1030,"text":1031,"depth":16,"number":1032},"hangganan-ng-kahulugan-at-pagbuo","Hangganan ng kahulugan at pagbuo","5",{"id":1034,"text":1035,"depth":16,"number":1036},"gabay-sa-pagsusuri-ng-salita","Gabay sa pagsusuri ng salita","6"]